PL174964B1

PL174964B1 - Roztwór bielący

Info

Publication number: PL174964B1
Application number: PL93317971A
Authority: PL
Inventors: Robert J. Steltenkamp; Robert J. Heffner
Original assignee: Colgate Palmolive Co
Priority date: 1992-04-17
Filing date: 1993-04-16
Publication date: 1998-10-30
Also published as: NZ247344A; PL298599A1; MX9302139A; US5512206A; AU674672B2; MA22876A1; AU3696793A; ZW5193A1; TR27641A; ECSP930927A; PL173494B1; BE1006997A3; HUT64389A; BR9301558A; TW270942B; JPH0625700A; HU9301126D0; FR2690690B1; PH31578A; KR930021771A

Abstract

1. Roztwór bielacy zawierajacy srodek bielacy, wode i ewentualnie co najmniej jeden konwencjonalny skladnik wybrany z grupy skladajacej sie z niewodnego cieklego nosnika, srodka powierzchniowo czynnego, srodka przeciwpieniacego, zageszczacza, srodka zmie- kczajacego tkanine, srodka antystatycznego, stabiliza- tora, nieorganicznego wypelniacza aktywnego, enzymu i krzemianu metalu alkalicznego, znam ienny tym, ze zawiera 10 do 1000 ppm srodka bielacego o wzorach 13 lub 14, w których y oznacza 1, 2 lub 3, n oznacza 0 do 8, r oznacza 0 do 8, T, W, S i Z sa niezaleznie wybrane z grupy skladajacej sie z wodoru, grup alkilowych o 1 do 8 atomach wegla, chlorowcowanych grup alkilowych, zawierajacych 1 do 8 atomów wegla, grup cykloalkilo- wych o 6 do 12 atomach wegla, atomów fluoru, chloru, bromu, grup aryloalkilowych o 7 do 12 atomach wegla i kombinacji tych grup, a R1 i R 2 sa wybrane niezaleznie z grupy skladajacej sie z grup alkilowych, zawierajacych 1 do 8 atomów wegla, chlorowcowanych grup alkilowych o 1 do 8 atomach wegla, grup cykloalkilowych zawiera- jacych 7 do 12 atomów wegla, grup arylowych zawiera- jacych 6 do 12 atomów wegla i kombinacji tych grup, ewentualnie konwencjonalne skladniki w typowych ilo- sciach i wode w ilosci uzupelniajacej. WZÓR 1 4 PL PL PL

Description

Przedmiotem wynalazku jest roztwór bielący.

Bielące środki czyszczące, utleniające i dezynfekujące stosuje się w gospodarstwie domowym i w przemyśle do czyszczenia twardych powierzchni i wyrobów włókienniczych.

Podchlorynowe środki bielące są bardzo skuteczne w usuwaniu plam, gdy stosuje się je w stosunkowo wysokich stężeniach, ale podchloryny te, jak również inne aktywne chlorowe środki bielące mogą spowodować istotne zmiany w kolorze tkanin oraz mogą uszkodzić włókna tkanin. Ponadto, takie podchlorynowe ciekłe środki bielące mogą stwarzać problemy związane z posługiwaniem się nimi i pakowaniem ich. Zmianę koloru i uszkodzenie włókna można zminimalizować stosując łagodniejsze tlenowe środki bielące, takiejak mononadsiarczan potasu; jednak charakterystyka usuwania plam za pomocą takich nadtlenowych środków bielących jest mniej korzystna niż uzyskana przy bardziej ostrych chlorowcowych środkach bielących. W handlowych kompozycjach bielących, które zawierają nadtlenowe środki bielące, zwykle wykorzystywane są aktywatory, które są związkami zwiększającymi skuteczność nadtlenowych wybielaczy. Kompozycje bielące, w których stosowane są różnego typu aktywatory, znane są z następujących publikacji: Popkin, patent Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 1 940 768, 26 12 1933; Baersky, patent Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 061 550, 30 10 1962; MacKellar i in., patent Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 338 839, 29 08 1967 i Woods, patent Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 556 711, 19 01 1971.

Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych nr 3 822 114 znana jest kompozycja bieląca zawierająca nadtlenowy aktywator bielenia i ketonowy lub aldehydowy aktywator bielenia, jednak nie jest to kompozycja skutecznie bieląca w temperaturze pokojowej.

Z publikacji Roberta W. Murray’a, Chem. Rev., 1989, 89, 1187 - 1201 wiadomo, że z ketonów i mononadsiarczanów tworzą się dioksirany.

Waldemar Adam i in. w Acc. Chem. Res. 1989, 22, 205 - 211 informuje o tworzeniu się dioksiranów z mononadsiarczanów i ketonów.

174 964

Roztwór bielący według wynalazku skutecznie działa w temperaturze pokojowej i może być stosowany jako środek czyszczący, dezynfekujący i utleniający. Może służyć do bielenia wyrobów włókienniczych lub twardych powierzchni. Może być stosowany bezpośrednio jako taki lub w postaci detergentowego środka do prania, środka do szorowania, do automatycznych zmywarek do naczyń, środka do rozjaśniania włosów, do przemywania ran, do czyszczenia zębów, do bielenia papieru i jako środek do wstępnego odplamiania.

Roztwór bielący według wynalazku zawiera 10 do 1000 ppm środka bielącego o wzorach 13 lub 14, w których y oznacza 1, 2 lub 3, n oznacza 0 do 8, r oznacza 0 do 8, T, W, S i Z są niezależnie wybrane z grupy składającej się z wodoru, grup alkilowych o 1do 8 atomach węgla, chlorowcowanych grup alkilowych, zawierających 1 do 8 atomów węgla, grup cykloalkilowych o 6 do 12 atomów węgla, atomów fluoru, chloru, bromu, grup aryloalkilowych o 7 do 12 atomach węgla i kombinacji tych grup, a Ru R2 są wybrane niezależnie z grupy składającej się z grup alkilowych, zawierających 1 do 8 atomów węgla, chlorowcowanych grup alkilowych o 1 do 8 atomach węgla, grup cykloalkilowych zawierających 7 do 12 atomów węgla, grup arylowych zawierających 6 do 12 atomów węgla i kombinacji tych grup, ewentualnie co najmniej jeden konwencjonalny składnik wybrany z grupy składającej się z niewodnego ciekłego nośnika, środka powierzchniowo czynnego, środka przeciwpieniącego, zagęszczacza, środka zmiękczającego tkaninę, środka antystatycznego, stabilizatora, nieorganicznego wypełniacza aktywnego, enzymu i krzemianu metalu alkalicznego w typowych ilościach i wodę w ilości uzupełniającej.

Substancja bieląca w roztworze według wynalazku jest związkiem typu dioksiranu i powstaje w wyniku reakcji nadtlenowego związku bielącego i aktywatora tego nadtlenowego wybielacza o wzorze 8 lub 9, w którym T, W, S, Z, R1 i R2 oraz y, n i r mają znaczenia określone powyżej, która zachodzi gdy oba związki skontaktuje się w wodzie. Reakcja taka jest przykładowo przedstawiona na schemacie na załączonym rysunku.

W przeciwieństwie do środków bielących zawierających chlor, takich jak podchloryn sodu, mechanizm reakcji bielenia roztworem bielącym według wynalazku polega na oddawaniu tlenu przez dioksiranowy związek, który powstaje po skontaktowaniu z wodą związku bielącego i aktywatora wybielacza w temperaturze pokojowej lub wyższej.

Stężenie dioksiaranu w wodzie wynosi około 1 do około 1000 ppm, korzystnie około 1 do około 500 ppm, a najkorzystniej około 1 do około 100 ppm.

Nadtlenowe środki bielące stanowią nieorganiczne sole nadtlenowe i organiczne kwasy nadtlenowe i ich rozpuszczalne w wodzie sole. Przykłady nieorganicznych soli nadtlenowych obejmują rozpuszczalne w wodzie monoperoksosiarczany i rozpuszczalne w wodzie monoperoksofosforany. Konkretne przykłady takich soli obejmują monoperoksosiarczan sodu, monoperoksosiarczan potasu, monoperoksofosforan disodowy i monoperoksofosforan dipotasowy. Bardzo korzystne sole nadtlenowe, tj. takie, które są najmocniej aktywowane przez aktywatory w praktycznym zastosowaniu wynalazku, stanowią monoperoksosiarczany sodu i potasu o wzorach NaHSOs i KHSO5, odpowiednio. Monoperoksosiarczan potasu dostępny jest w handlu jako produkt firmy E. I. du Pont de Nemours and Company, Inc. pod nazwą handlową Oxone. Oxone zawiera około 41,5% wag. KHSO5, a pozostałą część stanowią KHSO4 i K2SO4 w równych w przybliżeniu ilościach.

Nadtlenokwasy mają wzór ogólny 1, przedstawiony na rysunku, w którym R oznacza grupę alkilenową zawierającą od 1 do 16 atomów węgla lub grupę arylenową zawierającą od 6 do 8 atomów węgla, a Y oznacza atom wodoru, chlorowca, grupę alkilową, arylową lub którąkolwiek grupę lub grupy o wzorze 2, 3 lub 4.

Tak więc organiczne nadtlenokwasy lub ich sole mogą zawierać jedną lub dwie grupy nadtlenowe i mogą być alifatyczne lub aromatyczne. Gdy organiczny nadtlenokwas jest alifatyczny, niepodstawiony kwas przedstawiony jest wzorem ogólnym 5, w którym Y, np. może oznaczać grupę o wzorze 2, 3 lub 4, a n może być liczbą całkowitą od 1 do 12, przy czym korzystne są kwasy peroksyazelainowe (n = 7). Grupa wiążąca alkilenowa i/lub grupa Y (jeżeli jest grupą alkilową) mogą zawierać chlorowiec lub inne nie działające niekorzystnie podstawniki. Przykłady korzystnych alifatycznych nadtlenokwasów obejmują kwas diperoksyazelainowy i diperoksyadypinowy.

174 964

Aromatyczny organiczny nadtlenokwas ma wzór ogólny 6, w którym Y oznacza atom wodoru, chlorowca, grupę alkilową, grupę o wzorze 2, 3 lub 7. Grupa o wzorze 3 i ugrupowanie Y mogą być w dowolnym wzajemnym położeniu w pierścieniu aromatycznym. Pierścień i/lub grupa Y (jeśli jest grupą alkilową) mogą zawierać niezakłócające podstawniki, takie jak chlorowiec. Przykłady odpowiednich aromatycznych nadtlenokwasów lub ich soli obejmują kwas monoperoksyftalowy, diperoksytereftalowy, 4-chlorodiperoksyftalowy. Korzystnymi aromatycznymi nadtlenokwasami są: kwas m-chloronadbenzoesowy i p-nitronadbenzoesowy. Bardzo korzystnym aromatycznym nadtlenokwasem jest kwas diperoksyizoftalowy. Jako nadtlenowy związek bielący można stosować mieszaniny soli nadtlenowych i nadtlenokwasów.

Aktywatorem nadtlenowego wybielacza są związki przedstawione wzorami 8 lub 9, w których Ri i R2 są niezależnie wybrane z grupy składającej się z grup alkilowych zawierających 1 do 8 atomów w tęgi a, k<^i^:^^stni<2 Ido 6 węgla, chlorowcowanych grup alkilowych o 1 do 8 atomach węgla, korzystnie 1 do 6 atomów węgla, grup cykloalkilowych zawierających 7 do 12 atomów węgla, korzystnie 7 do 10 atomów węgla i z grup arylowych zawierających 6 do 12 atomów węgla i kombinacji tych grup, T, Z, W i S są niezależnie wybrane z grupy składającej się z atomu wodoru, grup alkilowych zawierających 1 do 8 atomów węgla, korzystnie 1 do 6 atomów węgla, chlorowcowanych grup alkilowych zawierających 1 do 8 atomów węgla, korzystnie 1 do 6 atomów węgla, grup cykloalkilowych zawierających 6 do 12 atomów węgla, grup aryloalkilowych zawierających 7 do 12 atomów węgla, korzystnie 7 do 10 atomów węgla, z atomów fluoru, chloru i bromu i kombinacji tych grup, y oznacza 1, 2 lub 3, n wynosi 0 do 8, korzystnie 0 do 6, r stanowi 0 do 8, korzystnie 0 do 6.

Korzystne są związki o strukturze przedstawionej wzorem 9. W klasie aktywatorów nadtlenowego wybielacza rozważa się te aktywatory bielenia, które mają strukturę cykloheptanonu, cykloheksanodionu lub cykloheptanodionu, wśród których najkorzystniejsza jest struktura pierścienia cykloheksanodionu. Najkorzystniejsze są te aktywatory nadtlenowego wybielacza, których temperatura topnienia pod ciśnieniem atmosferycznym wynosi co najmniej 25°C. Najkorzystniejszym aktywatorem wybielacza nadtlenowego w kompozycji według wynalazku jest związek o wzorze 10, którego temperatura topnienia wynosi 49 - 50°C i związek o wzorze 11 o temperaturze topnienia 74 - 76°C.

Roztwór według wynalazku może także zawierać dodatkowo co najmniej jeden składnik wybrany z grupy składającej się zasadniczo z niewodnego ciekłego nośnika, środka powierzchniowo czynnego, środka przeciwpieniącego, zagęszczacza, środka zmiękczającego tkaninę, środka antystatycznego, stabilizatora, nieorganicznego wypełniacza aktywnego, enzymu i krzemianu metalu alkalicznego i ich mieszanin.

Środki powierzchniowo czynne, które można stosować w roztworach według wynalazku są dobrze znane. Można stosować rozmaite środki w szerokim zakresie.

Niejonowe syntetyczne organiczne detergenty opisywane są zwykle jako etoksylowane i propoksylowane alkohole tłuszczowe, które są niskopieniącymi środkami powierzchniowo czynnymi, mogą być osłonięte capped (ang.) i charakteryzują się obecnością organicznej grupy hydrofobowej i organicznej grupy hydrofilowej i typowo wytwarzane są przez kondensację hydrofobowego organicznego związku alifatycznego lub alkiloaromatycznego z tlenkiem etylenu i/lub tlenkiem propylenu (o charakterze hydrofilowym). Praktycznie, związek hydrofobowy, który zawiera grupę karboksylową, hydroksylową, amidową lub aminową, z wolnym wodorem połączonym z tlenem lub z azotem, może ulegać kondensacji z tlenkiem etylenu lub propylenu lub z produktem ich reakcji z wieloma cząsteczkami wody i glikolem polietylenowym, tworząc niejonowy detergent. Długość hydrofilowego lub polioksyetylenowego łańcucha można łatwo regulować uzyskując w ten sposób żądaną równowagę pomiędzy grupami hydrofilowymi i hydrofobowymi. Typowymi odpowiednimi niejonowymi środkami powierzchniowo czynnymi są środki znane z opisów patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr4r 4316812 i 3 630 929.

Korzystnie w roztworze według wynalazku stosuje się niejonowe detergenty, które są niskopieniącymi polialkoksylowanymi związkami lipofilowymi, w których żądaną równowagę grup hydrofilowych i lipofilowych uzyskuje się przez addycję hydrofitowych wielu niższych grup alkoksylowych do lipofilowej reszty. Korzystną klasę stosowanych niejonowych detergentów stanowią wyższe alkohole o 9 do 18 atomach węgla polialkoksylowane niższymi grupami,

174 964 które wytworzono z udziałem 3 do 15 cząsteczek niższych tlenków alkilenowych (o 2 lub 3 atomach węgla). Korzystnie alkoholem jest wyższy alkohol tłuszczowy o 9 do 11 lub 12 do 15 atomach węgla, i który zawiera od 5 do 15 lub 5 do 16 niższych grup alkoksylowych na cząsteczkę. Korzystnie niższą grupą alkoksylową jest grupa etoksylowa, ale w niektórych przypadkach wskazana jest również obecność grup propoksylowych i wówczas, zwykle stanowią one główną część (ponad 50%). Przykładami takich związków są te, w których alkohol zawiera 12 do 15 atomów węgla i które zawierają około 7 grup tlenku etylenu na mol.

Użyteczne niejonowe detergenty są reprezentowane przez niskopieniącą serię Plurafac firmy BASF Chemical Company, które są produktem reakcji wyższego liniowego alkoholu i mieszaniny tlenku etylenu i propylenu, zawierającym mieszany łańcuch z tlenku etylenu i propylenu, zakończony grupami hydroksylowymi. Przykłady obejmują Produkt A (alkohol tłuszczowy C13-C15 skondensowany z 6 molami tlenku etylenu i 3 molami tlenku propylenu), Produkt B (alkohol tłuszczowy C13-C15 skondensowany z 7 molami propylenu i 4 molami tlenku etylenu) i Produkt C (alkohol tłuszczowy C13-C15 skondensowany z 5 molami tlenku propylenu i 10 molami tlenku etylenu). Szczególnie dobrymi środkami powierzchniowo czynnymi są Plurafac LF132 i LF231, które są capped (ang.) niejonowymi środkami powierzchniowo czynnymi.

Inne użyteczne środki powierzchniowo czynne to Neodol 25-7 i Neodol 23-6.5, produkty firmy Shell Chemical Company, Inc. Ten drugi środek jest produktem kondensacji mieszaniny wyższych alkoholi tłuszczowych średnio o około 12 do 13 atomach węgla, zawierającym średnio około 6,5 grup tlenku etylenu. Wyższe alkohole są alkoholami pierwszorzędowymi. Inne przykłady takich detergentów obejmują Tergitol 15-S-7 i Tergitol 15-S-9 (zarejestrowane znaki towarowe). Obydwa są etoksylowanymi liniowymi alkoholami drugorzędowymi firmy Union Carbide Corp. Tergitol 15-S-7 jest mieszanym produktem etoksylowania liniowego drugorzędowego alkoholu o 11 do 15 atomach węgla z 7 molami tlenku etylenu, a Tergitol 15-S-9 jest podobnym produktem ale wytworzonym w reakcji z 9 molami tlenku etylenu.

W roztworze według wynalazku jako niejonowy detergent użyteczne są także niejonowe środki o większym ciężarze cząsteczkowym, takie jak Neodol 45-11, które są podobnymi produktami kondensacji tlenku etylenu i wyższych alkoholi tłuszczowych, z tym, że alkohol tłuszczowy zawiera 14 do 15 atomów węgla, a liczba grup tlenku etylenu na mol wynosi 11. Takie produkty wytwarzane są także przez firmę Shell Chemical Company.

Najlepszą równowagę reszt hydrofilowych i lipofilowych w korzystnych wyższych alkoholach polialkoksylowanych niższymi grupami uzyskuje się, gdy liczba niższych grup alkoksylowych stanowi od 40% do 100% liczby atomów węgla w wyższym alkoholu, korzystnie 40 do 60%, a niejonowy detergent korzystnie zawiera co najmniej 50% takiego korzystnego wyższego alkoholu polialkoksylowanego niższymi grupami.

Użyteczne są również polisacharydowe środki powierzchniowo czynne, same lub razem z wyżej wymienionymi środkami powierzchniowo czynnymi, które zawierają grupę hydrofobową o 8 do 20 atomach węgla, korzystnie o 10 do 16 atomach węgla, a najkorzystniej od 12 do 14 i polisacharydową g^rupę hydrofitową od 1,15 do 10, korzystnie od 1,,5 do 4, a najkorzystniej od 1,6 do 2,7 jednostek sacharydowych (np. jednostek galaktozydowych, glukozydowych, fruktozydowych, glukozylowych, fruktozylowych i/lub galaktozylowych). W alkilopolisacharydowych środkach powierzchniowo czynnych mogą występować mieszaniny reszt sacharydowych. Liczba x wskazuje liczbęjednostek sacharydowych w danym alkilopolisacharydowym środku powierzchniowo czynnym. Dla danej cząsteczki alkilopolisacharydowej x może przyjmować tylko wartości całkowite. Daną próbkę fizyczną może charakteryzować średnica wartość z i wówczas może ona przyjmować wartości nie tylko całkowite. W opisie tym wartości x należy rozumieć jako wartości średnice. Grupa hydrofobowa (R) jest raczej związana w pozycjach 2,3 lub 4 niż w pozycji 1 (dając wobec tego np. glukozyl lub galaktozyl, a nie glukozyd lub galaktozyd). Jednak połączenie w pozycji 1, tj. glukozydy, galaktozydy, fruktozydy, itd. jest korzystne. W korzystnym produkcie dodatkowe jednostki sacharydowe są głównie przyłączone w pozycji 2 poprzednich jednostek sacharydowych. Może także mieć miejsce przyłączenie w pozycjach 3, 4 i 6. Ewentualny i mniej pożądany może być łańcuch polialkoholanowy łączący resztę hydrofobową (R) i łańcuch polisacharydowy. Korzystną resztą alkoholanową jest reszta etanolanowa.

174 964

Typowe grupy hydrofobowe obejmują grupy alkilowe, nasycone lub nienasycone, rozgałęzione lub nierozgałęzione, zawierające od 8 do 20, korzystnie od 10 do 16 atomów węgla. Korzystnie, grupa alkilowa może zawierać do 3 grup hydroksylowych i/lub łańcuch polialkoholanowy może zawierać do 30, korzystnie mniej niż 10, bardziej korzystnie nie zawiera reszt alkoholanowych.

Odpowiednimi alkilopolisacharydami są decylo-, dodecylo-, tetradecylo-, pentadecylo-, heksadecylo- i oktadecylo di-, tri-, tetra-, penta- i heksaglukozydy, galaktozydy, laktozydy, fruktozydy, fruktozyle, laktozyle, glukozyle i/lub galaktozyle i ich mieszaniny.

Alkilomonosacharydy są stosunkowo mniej rozpuszczalne w wodzie niż wyższe alkilopolisacharydy. Stosowane w mieszaninie z alkilopolisacharydami alkilomonosacharydy są rozpuszczalne w takim samym stopniu. Według wynalazku korzystne jest stosowanie alkilomonosacharydów w mieszaninie z alkilopolisacharydami. Odpowiednie mieszaniny obejmują alkilo (z oleju kokosowego)-di-, tri-, tetra- i pentaglukozydy i alkilo (z łoju)-tetra-, pentai heksaglukozydy.

Korzystnymi alkilopolisacharydami są alkilopoliglukozydy o wzorze RO(CnH2_nO)_r(Z)x, w którym Z jest resztą pochodzącą od glukozy, R jest grupą hydrofobową wybraną z grupy obejmującej alkil, alkilofenyl, hydroksyalkilofenyl i ich mieszaniny, w których grupy alkilowe zawierają od 10 do 18, korzystnie od 12 do 14 atomów węgla; n stanowi 2 lub 3, korzystnie 2; r oznacza 0 do 10, korzystnie 0; x stanowi 1,5 do 8, korzystnie 1,5 do 4, najkorzystniej 1,6 do 2,7. Związki te wytwarza się w reakcji długołańcuchowego alkoholu (R²OH) z glukozą, w obecności kwasowego katalizatora, w wyniku której powstaje żądany glukozyd. Alternatywnie alkilopoliglukozydy można wytwarzać dwuetapowym sposobem, w którym krótkołańcuchowy alkohol (R^H) można poddać reakcji z glukozą, w obecności kwasowego katalizatora i uzyskać żądany glukozyd.

Alternatywnie alkilopoliglukozydy można wytwarzać dwuetapowym sposobem, w którym alkohol o krótkim łańcuchu (C1-5) poddaje się reakcji z glukozą lub poliglukozydem (x = 2 do 4) i otrzymuje się alkiloglukozyd (x = 1do 4) z krótkim łańcuchem alkilowym, który z kolei można poddać reakcji z długołańcuchowym alkoholem (R²OH), aby zastąpić alkohol krótkołańcuchowy i otrzymać żądany alkilopoliglukozyd. Gdy stosuje się ten dwuetapowy sposób, wówczas zawartość krótkołańcuchowego alkiloglukozydu w końcowym materiale alkilopoliglukozydowym powinna stanowić mniej niż 50%, korzystnie mniej niż 10%, bardziej korzystnie mniej niż 5%, a najkorzystniej 0% alkilopoliglukozydu.

Ilość nieprzereagowanego alkoholu (zawartość wolnego alkoholu tłuszczowego) w żądanym alkilopolisacharydowym środku powierzchniowo czynnym korzystnie stanowi mniej niż około 2%, bardziej korzystnie mniej niż około 0,5% wag. całkowitej masy alkilopolisacharydu. W pewnych zastosowaniach pożądana jest zawartość alkilomonosacharydu poniżej około 10%.

Stosowany tu termin alkilopolisacharydowy środek powierzchniowo czynny oznacza zarówno korzystne środki pochodne glukozy i galaktozy i mniej korzystne środki alkilopolisacharydowe. W opisie tym nazwa alkilopoliglukozyd obejmuje alkilopoliglikozydy ponieważ podczas reakcji wytwarzania zmienia się stereochemia reszty sacharydowej.

Szczególnie korzystnym glikozydowym środkiem powierzchniowo czynnym z serii APG jest glikozyd APG 625 wytwarzany przez firmę Henkel Corporation of Ambler, PA. APG 25 jest niejonowym alkilopoliglikozydem o wzorze

C_nH2n+lO(C6Hio05)2xH, w którym n = 10 (2%); n = 12 (65%); n =14 (21 - 28%); n = 16 (4 - 8%) i n = 18 (0,5%), a x (stopień polimeryzacji) = 1,6. APG 625 ma pH = 6 - 8 (10% APG 625 w wodzie destylowanej); ciężar właściwy w 25°C =1,1 g/ml; gęstość w 25°C = 2,4 kg/dm³; obliczona wartość HLB = 12,1, a lepkość Brookfielda w 35°C, 21 Spindle, 5-10 obr./min. = około 3 do około 7 Pa· s. Można stosować mieszaniny dwóch lub więcej ciekłych niejonowych środków powierzchniowo czynnych i w niektórych przypadkach jest to korzystne.

Inny detergentowy materiał aktywny użyteczny w roztworze według wynalazku stanowią organiczne związki anionowe tlenki amin, tlenki fosfiny, sulfotlenki lub betainy, przy czym

174 964 korzystne są środki powierzchniowo czynne dyspergujące się w wodzie, a najkorzystniejsze wymienione jako pierwsze związki anionowe. Szczególnie korzystnymi środkami powierzchniowo czynnymi są liniowe lub rozgałęzione mono- i/lub di-(C8-Ci4)alkilodifenylotlenki monoi/lub disiarczanów metali alkalicznych, dostępnych w handlu np. jako DOWFAX (zarejestrowany znak towarowy) 3B-2 i DOWFAx 2A-1. Ponadto, środek powierzchniowo czynny powinien być kompatybilny z innymi składnikami roztworu. Inne odpowiednie organiczne anionowe nie oparte na mydle środki powierzchniowo czynne obejmują pierwszorzędowe alkilosiarczany, alkilosulfoniany, alkiloarylosulfoniany i II-rzęd. alkilosiarczany. Przykłady obejmują Cio-Cnalkilosiarczany sodu, takie jak dodecylosiarczan sodu i alkilo (z łoju) siarczan sodu; Ci0-Cisalkanosulfoniany sodu, takie jak heksadecylo-1-sulfonian sodu i Ci2-Ci8alkilobenzenosulfoniany sodu, takie jak dodecylobenzenosulfonian sodu. Można także stosować odpowiednie sole potasowe.

Innymi odpowiednimi środkami powierzchniowo czynnymi lub detergentami są tlenki amin o wzorze R2N1NO, w którym każdy Ri oznacza niższą grupę alkilową, np. metylową, a R2 oznacza długołańcuchową grupę alkilową o 8 - 22 atomach węgla, np. grupę laurylową, mirystylową, palmitylową lub cetylową. Zamiast tlenku aminy można stosować odpowiedni powierzchniowo czynny tlenek fosfiny R2RiPO lub sulfotlenek RRiSO. Powierzchniowo czynne betainy typowo mają strukturę R2RiN⁺RCOO, w której każdy R oznacza niższą grupę alkilenową o i - 5 atomach węgla. Konkretne przykłady tych środków powierzchniowo czynnych obejmują tlenek laurylo-dimetylo-aminy, tlenek mirystylo-dimetyloaminy, odpowiednie tlenki fosfin i sulfotlenki i odpowiednie betainy, obejmujące octan dodecylodimetyloamoniowy, pentanian tetradecylodietyloamoniowy, heksanian heksadecylodimetyloamoniowy itp. Korzystne są związki ulegające biodegradacji i w takich środkach powierzchniowo czynnych grupy alkilowe powinny być liniowe.

Środki powierzchniowo czynne powyższego typu, wszystkie dobrze znane w technice, są opisane np. w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 3 985 668 i 4 27i 030. Jeśli nie stosuje się chlorowego środka bielącego, wówczas można także stosować jakikolwiek z dobrze znanych niskopieniących niejonowych środków powierzchniowo czynnych, takich jak alkoksylowane alkohole tłuszczowe, np. kondensaty mieszaniny tlenek etylenu tlenek propylenu i alkoholi tłuszczowych C8-C22. W przypadku kwasu laurynowego (temperatura topnienia = 46°C) można stosować podwyższoną temperaturę; około 35°C do 50°C.

Ważną sprawąjest hamowanie pienienia w celu zwiększenia sprawności pralki i zmywarki do naczyń i zmniejszenia destabilizujących efektów, które mogłyby wystąpić w związku z obecnością nadmiaru piany w maszynie podczas użytkowania. Ilość piany można zmniejszyć przez odpowiedni wybór i/lub ilości detergentowego materiału aktywnego, który jest głównym składnikiem wytwarzającym pianę. Stopień pienienia jest także w pewnym stopniu zależny od twardości wody myjącej, wobec czego odpowiedni dobór ilości soli - wypełniaczy, takich jak NaTPP, które mają działanie zmiękczające wodę, może dać pewien stopień zahamowania pienienia. Jednak zwykle korzystne jest włączenie depresatora lub inhibitora pienienia odpornego na bielenie chlorem.

Szczególnie skuteczne są estry alkilowe kwasu fosforowego o wzorze i2, w którym jedna lub obie grupy R w każdym typie estru mogą oznaczać niezależnie grupę Ci2-C2oalkilową lub etoksylowaną alkilową. Można także stosować etoksylowane pochodne każdego typu estru, np. produkty kondensacji i mola estru z i do i0 molami, korzystnie 2 do 6 molami, bardziej korzystnie z 3 lub 4 molami tlenku etylenu. Niektóre przykładowe środki spośród powyższych są dostępne w handlu, jak np. produkty SAP firmy Hooker i LPKN-i58 firmy Knapsack. Można stosować mieszaniny dwóch typów lub dowolne środki odporne na bielenie chlorowe lub mieszaniny mono- i diestrów tego samego typu. Szczególnie korzystna jest mieszanina estrów kwasu fosforowego mono- i di-Ci6-Ci8alkilowych, taka jak mieszanina kwaśnych fosforanów monostearylu i distearylu i,2/i i ich kondensatów z 3 do 4 molami tlenku etylenu. Gdy kompozycja zawiera depresator piany, typowajego zawartość wynosi do i,5% wag., korzystnie 0,05 do 0,5% wag., a stosunek wagowy detergentowego składnika aktywnego do depresatora piany zwykle jest w zakresie od około i0:i do i:i, korzystnie wynosi około 5:i do i: i. Inne środki przeciwpieniące, które możne stosować, obejmują np. znane silikony, takie jak dostępne

174 964 z firmy Dow Chemicals. Ponadto korzystną cechą wynalazku jest fakt, że niektóre z soli stabilizujących, takie jak stearynian, np. stearynian glinu, są także skuteczne jako środki niszczące pianę.

Konkretne przykłady co najmniej jednej soli metalu alkalicznego, która stanowi wypełniacz aktywny stosowany w kompozycji, obejmują polifosforany takie jak pirofosforan metalu alkalicznego, tripolifosforan metalu alkalicznego, metafosforan metalu alkalicznego, itp. np. tripolifosforan sodu lub potasu (uwodniony lub bezwodny), pirofosforan tetrasodowy lub tetrapotasowy, heksametafosforan sodu lub potasu, ortofosforan trisodowy lub tripotasowy itp., węglan sodu lub potasu, cytrynian sodu lub potasu, nitrylotrioctan sodu lub potasu itp. Wypełniacze fosforanowe, jeśli nie są zakazane lokalnymi przepisami, są korzystne a szczególnie korzystne są mieszaniny pirofosforanu tetrapotasowego (TKPP) i tripolifosforanu sodu (NaTPP) (zwłaszcza sześciowodzian). Typowe stosunki NaTPP do TKPP są w zakresie od około 2:1 do 1:8, zwłaszcza od około 1:1,1 do 1:6. Całkowita ilość soli stanowiącej wypełniacz korzystnie wynosi od około 5 do 45% wag., bardziej korzystnie wynosi od około 15 do 35% wag., zwłaszcza od około 18 do 30% wag. roztworu.

Razem z solami wypełniaczami stosuje się ewentualnie nieusieciowane poliakrylany o małym ciężarze cząsteczkowym, około 1000 do około 100 000, bardziej korzystnie około 2000 do około 80 000. Korzystnym poliakrylanem o małym ciężarze cząsteczkowym jest Norasol LMW455ND firmy Norsoshaas o ciężarze cząsteczkowym około 4500. Te niskocząsteczkowe poliakrylany stosuje się w stężeniu do 15% wag., korzystnie 0,1 do 10% wag.

Innym użytecznym nieusieciowanym polimerem o małym ciężarze cząsteczkowym jest Acusol ^tm64OD firmy Rohm and Haas i Norasol QR1014 firmy Norshohaas o ciężarze cząsteczkowym 10 000.

Roztwór może zawierać niefosforanowy układ wypełniacza, który obejmuje mieszaninę wolnych od fosforanu cząstek soli wypełniacza i niskocząsteczkowego poliakrylanu. Korzystnym stałym wypełniaczem jest węglan metalu alkalicznego, taki jak węglan sodu lub cytrynian sodu lub mieszanina węglanu i cytrynianu sodu. Gdy stosuje się mieszaninę węglanu i cytrynianu sodu, stosunek wagowy węglanu sodu do cytrynianu sodu wynosi około 9:1 do około 1:9, korzystnie około 3:1 do około 1:3.

Innymi solami wypełniaczami, które można mieszać z węglanem sodu i/lub cytrynianem sodu, są glukoniany, fosfoniany i sole kwasu nitrylooctowego. Razem z solami - wypełniaczami stosuje się ewentualnie niskocząsteczkowe poliakrylany o ciężarze cząsteczkowym około 1 000 do około 100 000, korzystnie około 2 000 do około 80 000. Korzystnym niskocząsteczkowym poliakrylanemjest Sokalan CP45 i Sokalan CP5 firmy BASF o ciężarze cząsteczkowym około 70 000. Innym korzystnym niskocząsteczkowym poliakrylanem jest Acrysol LMW45ND firmy Rohm and Haas, o ciężarze cząsteczkowym około 4500.

Sokalan CP45 jest kopolimerem polikwasu i bezwodnika kwasowego. Taki materiał powinien mieć absorbcję wody w 38°C równą 78% i względną wilgotność niższą od około 40%, a korzystnie niższą od około 30%. Wypełniacz jest dostępny w handlu pod nazwą Sokalan CP45. Jest to częściowo zobojętniony kopolimer kwasu metakrylowego i bezwodnika maleinowego. Sokalan CP5 jest całkowicie zobojętnionym kopolimerem kwasu metakrylowego i bezwodnika maleinowego. Sokalan CP45 jest zaklasyfikowany jako środek zawieszający i zapobiegający ponownemu osadzaniu się brudu. Ten środek zawieszający ma niską higroskopijność, która wynika ze zmniejszonej zawartości grup hydroksylowych. Celowe jest stosowanie środków zawieszających i zapobiegających ponownemu osadzaniu się brudu, które mają niską higroskopijność. Skopolimeryzowane polikwasy mają tę właściwość, zwłaszcza gdy są częściowo zobojętnione. Innym środkiem zawieszającym i zapobiegającym ponownemu osadzaniu się brudu jest Aucsol 64ND firmy Rohm and Haas.

Przykład użytecznego tu amorficznego zeolitu można znaleźć w belgijskim opisie patentowym nr 835 351. Zeolity mają wzór ogólny:

(M 2O)x(Al2O3)y(SiO 2)zWH2O w którym x stanowi 1, y oznacza 0,8 do 1,2, a korzystnie 1, z jest od 1,5 do 3,5 lub większe, korzystnie stanowi 2 do 3, a od 0 do 9, korzystnie 2,5 do 6, M oznacza korzystnie sód. Typowym

174 964 zeolitem jest typ A lub o podobnej strukturze, a szczególnie korzystny jest typ 4A. Korzystne glinokrzemiany mają pojemność jonowymienną dla wapnia około 200 milirównoważników na gram lub większą, np. 400 milirównoważników/g.

Krzemiany metali alkalicznych są użyteczne jako środki przeciwkorozyjne, które sprawiają że roztwór nie działa na przybory dojedzenia i części automatycznej zmywarki. Korzystne są krzemiany sodu, w których stosunki Na2O/SiO2 wynoszą od 1:1 do 1:3,4, zwłaszcza około 1:2 do 1:3. Można także stosować krzemiany potasu o takich samych stosunkach. Korzystnym krzemianem jest dikrzemian sodu (uwodniony lub bezwodny) i metakrzemian sodu.

Jako środki zagęszczające, które można stosować by zapewnić fizyczną trwałość zawiesiny i poprawić lepkość, stosuje się te, które będą pęcznieć i nadawać tiksotropowe właściwości w środowisku niewodnym. Obejmują one organiczne materiały polimeryczne i nieorganiczne, i organiczne modyfikowane gliny. Zasadniczo każda glina może być stosowana dopóki pęcznieje w środowisku niewodnym i nadaje właściwości tiksotropowe. Korzystną glinką jest bentonit. Z bentonitem stosuje się środek spęczniający. Korzystnym środkiem spęczniającym jest kombinacja węglanu propylenu i eteru metylowego glikolu tripropylenowego. Może być jednak stosowana każda inna substancja, która będzie spęczniać bentonit w środowisku niewodnym i nadawać własności tiksotropowe.

Niewodne ciekłe nośniki, które mogą być stosowane w roztworach według wynalazku obejmują wyższe glikole, poliglikole, politlenki i etery glikoli. Odpowiednimi substancjami są: glikol propylenowy, glikol polietylenowy, glikol polipropylenowy, eter monoetylowy glikolu dietylenowego, eter monopropylowy glikolu dietylenowego, eter monobutylowy glikolu dietylenowego, eter metylowy glikolu tripropylenowego, eter metylowy glikolu propylenowego (PM), eter metylowy glikolu dipropylenowego (DPM), octan eteru metylowego glikolu propylenowego (PMA), octan eteru metylowego glikolu dipropylenowego (DPMA), eter n-butylowy glikolu etylenowego i eter n-propylowy glikolu etylenowego. Korzystnym niewodnym nośnikiem według wynalazkujest glikol polietylenowy 200 (PEG 200) lub glikol polietylenowy 300 (PEG 300).

Innym użytecznym rozpuszczalnikiem jest ciekły statystyczny kopolimer tlenku etylenu i tlenku propylenu, taki jak z serii rozpuszczalników Synalox, firmy Dow Chemical (np. Synalox 50-50B). Innymi odpowiednimi rozpuszczalnikami są etery glikolu propylenowego, takie jak PnB, DPnB i TPnB (eter mono-n-butylowy glikolu propylenowego, etery mono-n-butylowe glikolu dipropylenowego i tripropylenowego) sprzedawane przez Dow Chemical pod nazwą handlową Dowanol. Odpowiedni jest także eter monometylowy glikolu tripropylenowego TPM Dowanol z Dow Chemical. Innaużyteczna seriarozpuszczalników pochodzi z firmy CCA Biochem z Holandii i są to Plurasolv ML, Plurasolv LS, Plurasolv EL, Plurasolv IPL i Plurasolv BL.

Użyteczne są także mieszaniny rozpuszczalników PEG z Synaloxem lub PnB, DPnB, TPnB i TPm. Korzystne są mieszaniny PEG 300 (Synalox 50-50B i PEG 300) TPnB w stosunkach wagowych około 95:5 do 20:80, bardziej korzystnie około 90:10 do 50:50. Jako ciekły nośnik można stosować capped niejonowe środki powierzchniowo czynne EP/PO, a przykładem takiego niejonowego środka powierzchniowo czynnego jest Plurafac LF/132 firmy BASF.

Układ stosowany w roztworach według wynalazku w celu zapewnienia trwałości faz (układ stabilizujący) może obejmować sproszkowaną krzemionkę, taką jak Cab-O-Sil M5, Cab-O-Sil EM5, Cab-O-Sil TS720 lub Aerosil 200, którą stosuje się w stężeniu do około 4,0% wag., bardziej korzystnie około 0,5 do około 3,0% wag. Jako układ stabilizujący stosuje się także mieszaniny sproszkowanej krzemionki, takiej jak Cab-O-Sil i niejonowych asocjacyjnych zagęszczaczy takich jak Dapral T210, T212 (Akzo), które są eterami dialkilowopoliglikolowymi o niskim ciężarze cząsteczkowym o strukturze typu hantli lub Pluracol TH 916 i TH 922 (BASF) o strukturze gwiazdy z hydrofilowym rdzeniem i hydrofobowym ogonem. Te zagęszczacze stosuje się w stężeniu do około 5,0% wag. razem ze sproszkowaną krzemionką w ilości do około 2%. Innymi użytecznymi układami stabilizującymi są mieszanki żeli glin organicznych i polimeru hydroksypropylocelulozy (HPC). Odpowiednią gliną organiczną jest Bentone NL27 sprzedawany przez NL Chemical. Odpowiednim polimerem celulozy jest Klucel M o masie cząsteczkowej około 1 000 000, sprzedawany przez firmę Aqualon Company. Żel Bentone zawiera 9% proszku Bentone NL27 (aktywność 100%), 88% rozpuszczalnika TPM (eter monometylowy glikolu tripropylenowego) i 3% węglanu propylenu (polarny dodatek). Zagęsz10

174 964 czające żele typu modyfikowanej gliny stosuje się w stężeniu do około 15% wag. razem z polimerem celulozy Klucel M w stężeniu do około 0,6% wag., bardziej korzystnie około 0,2% wag. do około 0,4% wag. Innym użytecznym środkiem zagęszczającym jest długołańcuchowy alkohol o wysokiej masie cząsteczkowej, taki jak Unilin 425, sprzedawany przez Petrolite Corp.

Roztwór może także zawierać mieszaninę enzymu proteolitycznego i enzymu amylolitycznego i ewentualnie lipolitycznego, które atakują i usuwają organiczne resztki ze szkła, talerzy, garnków, rondli i przyborów dojedzenia. Enzymy proteolityczne atakują resztki białka, enzymy lipolityczne - resztki tłuszczu, a enzymy amylolityczne - skrobię. Enzymy proteolityczne obejmują proteazy: Bromelinę, papainę, trypsynę i pepsynę. Amylolityczne enzymy obejmują amylazy, a lipolityczne enzymy obejmują lipazy. Korzystna amylaza dostępna jest pod nazwą Maxamyl, pochodzi z Bacillus licheniformis i jest dostępna z firmy Gist-Brocades, Holandia, w postaci niewodnej zawiesiny (18% wag. enzymu) o aktywności około 40 000 TAU/g. Korzystna proteaza dostępna jest pod nazwą Maxatase i pochodzi z nowego szczepu Bacillus oznaczonego PB92, którego hodowla jest zdeponowana w Laboratory for Microbiology of the Technical University of Delft pod nr OR-60, i dostarczana jest przez firmę Gist-Brocades, Holandia, w postaci niewodnej zawiesiny (22% wag. enzymu) aktywność około 400 000 DU(g). Korzystne aktywności enzymatyczne na mycie wynoszą dla Maxatazy 100 - 800 KDU na mycie a dla Maxamylu 1000 - 8000 TAU na mycie.

Stosunek wagowy zawiesiny enzymu proteolitycznego do amylolitycznego w roztworze do automatycznych zmywarek do naczyń wynosi około 25:1 do około 1; 1, a bardziej korzystnie około 15:1 do około 1,5:1.

Roztwory te mogą zawierać inne konwencjonalne składniki w małych ilościach, zwykle mniej niż około 3% wag., takie jak perfumy, środki hydrotropowe, takie jak sól sodowa benzeno-, tolueno-, ksyleno- i kumenosulfonianów; środki konserwujące, barwniki i pigmenty itp., wszystkie odporne na chlorowe związki bielące i wysoką alkaliczność. Szczególnie korzystne środki barwiące stanowią chlorowane ftalocyjaniny i polisulfidy glinokrzemianów, które dają, odpowiednio, kolor przyjemnej zieleni i błękitu. Do nadania koloru białego lub zobojętnienia zaciemnień można stosować TiO2.

Wynalazek można realizować w praktyce różnymi sposobami. Poniżej opisanych jest kilka sposób realizacji, które ilustrują wynalazek wraz z towarzyszącymi przykładami.

Przykład. Wytworzono roztwór 0,35 g monoperoksosiarczanu potasu Oxone lub 3,5 g monoperoksoboranu sodu i 1,0 g detergentu Ajax w 1 l wody i do roztworu dodano 0,1 g różnych związków organicznych z resztą karbonylową, w celu zbadania tych związków jako aktywatorów bielenia.

Tabela 1

Badane związki organiczne zawierające resztę karbonylową	% usunięcia brudu
1. Hydroksychinon i Oxone	15
2. Pirogronian metylu i Oxone	24
3. 1,4-cykloheksanodion i Oxone	24±1
4. Azotan 1,1-N,N-dimetylo-4-oksopiperydyniowy i Oxone	24±1
5. Lewulinian etylu i Oxone	33
6. Oxone (bez związku organicznego)	34±4
7. Cykloheksanon (dodatek wodorosiarczynu) i Oxone	34
8. 2-metylocykloheksanon i Oxone	39
9. Aceton i Oxone	47
10. 4-t-butylocykloheksanon i Oxone	51
11. Cykloheksanon i Oxone	56±4
12. 1,4-cykloheksanodion, mono-etylenoacetal i Oxone	55±2
13. 1,4-cykloheksanodion, mono-2,2-dimetylo-trimetylenoacetal i Oxone	64±4
14. Nonyloksybenzenosulfonian sodu (SNOBS) i peroksoboran	40 do 52%
15. Nonyloksyglikolofenylosulfonian i peroksoboran	40 do 49%
16. Benzyloksybenzenosulfonian (BOBS) i peroksoboran	40 do 46%
17. Tetraacetyloetylenodiamina (TAED) i peroksoboran	32 do 38%
18. Ajax / sam - bez związku organicznego, bez peroksoboranu, bez Oxone	15 do 20%

174 964

Testy na bielenie przeprowadzono w sześciu wiadrach terg-o-tometer (1 litrowych). Testy prowadzono w wodzie wodociągowej i stosowano granulki Ajaxu (1g) wraz z układem bielącym, które także stanowiły próbę kontrolną.

Dioksirany były wytwarzane in situ przez dodatek 0,35 g Oxone i 0,10 g ketonu do 1 litrowego wiadra terg-o-tometer, w którym znajdowały się granulki Ajaxu. Po 30 sek. mieszania dodano do roztworu zaplamione próbki i mieszano dalej przez 15 minut. Następnie zabrudzone miejsca spłukano wodą wodociągową, wysuszono i i zmierzono ich połysk za pomocą reflektometru w celu określenia % średniego usunięcia brudu (% ACR).

W teście poddano ocenie na bielenie następujące cztery zaplamione próbki:

1) sok grejfrutowy na mieszance dacron (65) i bawełna (35)

2) placek z czarnymi jagodami na bawełnianym perkalu

3) czerwone wino -114

4) kawa rozpuszczalna na bawełnianym perkalu

Określenie % średniego usunięcia brudu:

Wartość % średniego usunięcia brudu (% ASR) oblicza się uśredniając wartości % usunięcia brudu (% SR) dla czterech zaplamionych próbek. % SR zaplamionych próbek określa się przez posługiwanie się wartościami połysku, które mierzy się dla próbek przed i po praniu. Wartość połysku oznacza ilość światła, którą odbijapowierzchniapróbki. Następujące przykłady ilustrują tę procedurę. Próbki zaplamione czerwonym winem (EMPA-114) bielono układem dioksiranowym /cykloheksanom

Zmierzono wartość połysku dla próbek bez plam, z plamą i po przemyciu.

Dla każdej plamy oceniano dwie próbki, aby można było wyliczyć średnią wartość.

Tabela 2

Średnia zmierzonych wartości

Plama	Tkanina	Bez plam	Zaplamiona	Po przemyciu	% SR
Czerwone wino (Empa-114)	Bawełna	92,00	44,19	63,00	39,34

Wartość % SR dla próbki poplamionej czerwonym winem oblicza się przez wstawienie średniej ze zmierzonych wartości połysku do równania przedstawionego poniżej:

%SR = /Po przemyciu - próbka zaplamiona/ 63,00 - 44,19 /Bez plam - próbka zaplamiona/ ^X ° 92,00 - 44,19 ^X

100% = 39,34% % SR dla próbki zaplamionej czerwonym winem wynosi 39,34. Aby otrzymać wartość % ASR, pojedyncze wartości %SR dla wszystkich czterech plam dodaje się i sumę dzieli się przez cztery.

Tabela 3

Układ	Sok grejfrutowy % SR	Czarna jagoda % SR	Czerwone wino Empa-114 % SR	kawa/herbata % SR	% ASR
Cyklo/Oxone	69,57	61,60	39,34	60,77	57,82

Przykład II. Skuteczność bielenia monoetylenoacetalu 1,4-cykloheksanodionu CDEK oceniano przy różnych stężeniach w celu określenia minimalnej wartości dla dopuszczalnego poziomu bielącego. Stężenie CDEK 50 ppm wykazywało skuteczność bielenia równoważną 100 i 500 ppm. Jedyną plamą, dla której nie uzyskano równoważnej skuteczności bielenia była plama z czarnych jagód na perkalu bawełnianym, jednakże nie było zauważalnej, widocznej różnicy.

174 964

Tabela 4

Porównanie wartości % usunięcia brudu przy różnych stężeniach CDEK w temperaturze = 44,4°C.

Układ	Sok grejfr. (65D/35C)	Czarna jagoda (perkal bawełniany)	Czerwone wino Empa-114 (Bawełna)	Kawa/herbata (perkal bawełniany)	Średnia z 4 plam
CDEK (150 ppm)	73±1	74±2	49+1	75+2	68+1
CDEK (100 ppm)	74+1	74±2	51±2	77+6	69±1
CDEK (50 ppm)	72+1	71+1	52+1	77+7	68,2
CDEK (25 ppm)	63±4	60±6	49±3	69±4	60±2
Oxone	43±1	33±2	46±2	38±5	40±1
Ajax BB	32±3	26±7	27±1	16+8	25+2

Ajax (1000 ppm, lub 1 mg/l), Oxone (350 ppm, lub 0,35 mg/l).

Przykład III. Roztwór do szorowania zawiera w przybliżeniu w % wagowych:

a) White Silex 90,88

b) detergent 2,2

c) soda kalcynowana 6,0

d) dioksiranowy układ bielący 1,0

e) substancja zapachowa 0,15.

II

Y-R-C-OOH

O

II

-C-OH

WZÓR 1

WZÓR 2

II

-C-O-OH

O

II

-S - OH

WZÓR 3

HO-O-C-tCH^s-Y

WZÓR 4

O

II h-o-o-c-c^-y

O

II

ZTC^/C©CTZ)_V ¹ / ^y ^ZT%/

O⁷))

I I ^R1 ^R2

WZÓR 8

II

ZTC^ ^X(CTZ)_V ¹ / ^yZTC\ / c

WZÓR 5 WZÓR 6

O

II

-Ο-s - OH (CSW-)y-4CTZ)_n

WZÓR 9

WZÓR 7

174 964 o

II

HO-P -OR

OR

Η₂© ©Η 2

WZÓR 12

CH₃ ©η₃

O—O (CTZ)

ZTC\ /

C

WZÓR 10

HzC h₂c

Ο

II

X.

X

CH. I CH

Ρ

CHy CH'

WZÓR 11 ^R1 ^r2

WZÓR 13

0—0

V ^ZY XcTZ)_yZTC_V /°^ζ 'χ (CSW-^—%CSW)_n

WZÓR U

174 964

Ο

II c

o—o

H_OC ^zl

H₀C

Z V

0'

CH_O

I ^z

CH_O

O + K⁺'O-S-OO-H II o \ /

c.

CH.

0^ O

CH₂ — CH₂

Aktywator bielenia

Nadtlenowy środek bielący ch₂—ch₂

Dioksiranowy związek przejściowy

SCHEMAT

Departament Wydawnictw UP RP Nakład 90 egz. Cena 4,00 zł

Claims

Zastrzeżenia patentowe

1. Roztwór bielący zawierający środek bielący, wodę i ewentualnie co najmniej jeden konwencjonalny składnik wybrany z grupy składającej się z niewodnego ciekłego nośnika, środka powierzchniowo czynnego, środka przeciwpieniącego, zagęszczacza, środka zmiękczającego tkaninę, środka antystatycznego, stabilizatora, nieorganicznego wypełniacza aktywnego, enzymu i krzemianu metalu alkalicznego, znamienny tym, że zawiera 10 do 1000 ppm środka bielącego o wzorach 13 lub 14, w których y oznacza 1, 2 lub 3, n oznacza 0 do 8, r oznacza 0 do 8, T, W, S i Z są niezależnie wybrane z grupy składającej się z wodoru, grup alkilowych o 1 do 8 atomach węgla, chlorowcowanych grup alkilowych, zawierających 1do 8 atomów węgla, grup cykloalkilowych o 6 do 12 atomach węgla, atomów fluoru, chloru, bromu, grup aryloalkilowych o 7 do 12 atomach węgla i kombinacji tych grup, a R1 i R2 są wybrane niezależnie z grupy składającej się z grup alkilowych, zawierających 1 do 8 atomów węgla, chlorowcowanych grup alkilowych o 1do 8 atomach węgla, grup cykloalkilowych zawierających 7 do 12 atomów węgla, grup arylowych zawierających 6 do 12 atomów węgla i kombinacji tych grup, ewentualnie konwencjonalne składniki w typowych ilościach i wodę w ilości uzupełniającej.

2. Roztwór według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera środek bielący o wzorach 13 lub 14, w których T, Z, W i S oznaczają atom wodoru, y = 2, a n = 2 do 6.

3. Roztwór według zastrz. 1, znamienny tym, że zawiera środek bielący o wzorach 13 lub 14, w których T i Z oznaczają atom wodoru, y = 2, n = 2 do 6, W i S są niezależnie wybrane z grupy składającej się z wodoru i grupy alkilowej, zawierającej 1 do 3 atomów węgla, a r = 0 do 4.