Do utrzymania stalej temperatury w chlodniach stosuje sie czesto termostat, któ¬ ry jpo przekroczeniu (ustalonej temperatury wlacza silnik napedny oiziebiarki zapomoca elektrycznie uruchomianego wlacznika.Równoczesnie z wlaczeniem silnika otwiera sie równiez zawór, wpuisizczajacy wode chlodzaca do oziebiarki, Przy osiagnieciu nizsizej temperatury wlacznik isilnika wyla¬ cza sie i zamyka iortwór, Aby zapobiec doplywowi zbyt cieplej wody chlodzacej do oziiebiaiiiki, stosuje sie osobne zabezpieczenie, skladajace sie z ma¬ nometru lub amperomierza, uruchomianego pod dzialamiem temperatury wody chlodza¬ ceji Zabezpieczenie wodne moze oddzialy¬ wac na ten sam wlacznik lub ten sam za¬ wór wody chlodzacej. Uklad polega na tem, ze przy osiagnieciu niskiej temperatury sil¬ nik wylacza isie i zamyka doplyw wody chlodzacej, podczas gdy przy braku wody chlodzacej lub przy zbyt wysokiej tempe¬ raturze tejze wylacza siie tylko silnik, nato¬ miast zawór wody chlodzacej pozostaje otwarty, Wlacznik silnika i zawór wody chlodza¬ cej byly dotadi tak wykonane, ze wlaczaly pomocniczy obwód pradu do przyrzadu u- ruchomiajacego, przewaznie cewki magne¬ su, która pozostawala tak dlugo wlaczona, dopóki wlacznik byl zamkniety, wzglednie zawór otwarty. Po wylaczeniu pomocnicze¬ go obwodu pradu wlacznik zostaje przerwa¬ ny, wzglednie zawór zamkniety. Takie u-rzadzenie bylo wadliwa, isdytz podczas ca¬ lego okresu^ ruchji oziebiarki pnzez oewke ]Jrzeplywal*pr(|d i Wskutek tego powstawala dosc znaczna strata energji. W innem zna- nem urzadzeniu, w celu wlaczenia lacznika wzglednie otwarcia zaworu oraz do wyla¬ czenia lacznika wzglednie zamkniecia za¬ woru, wlaczano za kazdym razem na krót¬ ki czas prad pomocniczy, Tioi urzadzenie jeist równiez wadliwe, gdyz przy braku na¬ piecia w siecli lacznik miie moze byc otwarty, a zawór wody chlodzacej zamkniety.Powyzsze wady usunieto zapomoca wlacznika silnika i zaworu wody chlodza¬ cej, uruchomianych zapomoca wspólnej cewki, wlaczanej na krótk|i czas i przytrzy¬ mywanej w tern polozeniu, wzglednie odla¬ czanej pojedynczo lub razem zapomoca cewki, rozrzadzajacej zapadki zatrzymu¬ jace Rysunek uwidocznia na fig. 1 i 2 dwa rózne przyklady wykonania w zarysie urza¬ dzenia miarkujacego wedlug wynalazku.Magnes unuchomiajacy (fig. 1) u dolu zaiopatrzony jest w kotwice 2, przyciagana do igóry podczas przeplywu pradu przez cewke 3. Wlacznik 4 silnika przy podniesie¬ niu kotwicy 2 zamyka sie zapomoca posu- wacza 5. Maigjnes 9 przyciaga kotwice 11 w czasie przeplywu pradu przez cewke 10. Z kotwica 11 polaczona jest zapadka 7, zacze^ piaijaca o wystep 6 posuwacza 5 podczas przywierania kotwicy do cewki i w ten spo¬ sób utrzymujaca wlacznik zamkniety. Po przerwie pradu w cewce 10 sprezyna 8 od¬ suwa zapadke 7, poczem posuwacz 5 opada wdól, a wlacznik otwiera sie. Na posuwa- cziu 5 znajduje sie maly styk pomocniczy 12, który jest otwarty w najwyzszem polo¬ zeniu posuwacza 5, czyli przy zamknietym wlaczniku1 4.Zawór 13 wody chlodzacej iregulowany jest podczas podniesienia kotwicy 2 tak sa- rfho, jak wlacznik 4 zapomoca posuwacza 14.W czasie przeplywu pradu przez cewke 15 zawór pozostaje otwarty pod dzialaniem zapadki 16, zaopaitrzonej w sprezyne, przy- czem styk pomocniczy 17 jest przerwany.Rozrzadzanie wlacznika ii zaworu odbywa sie zapomioca termostatu 18, umieszczonego w chlodni 19. Chlodnie oziebia sie zapomo¬ ca ofeiebiaiiki 20. Po przekroczeniu ustalonej temperatury termostat 18 zamyka styk 21, a otwiera go ponownie przy osiagnieciu niz¬ szej teihpeiratuiry. Zabezpieczenie doplywu wody chlodzacej sklada sie z termostatu 22, umieszczonego w zbiorniku' wody ozie¬ biarki 20 i otwierajacegio styk 23 po prze¬ kroczeniu ustalonej temperatury^ wody, który znowu zamyka sie po osiagnieciu nizszej temperatury. Oziebiarke uruchomia sie zapomoca silnika elektrycznego 24.Uklad rozrzadzajacy dziala w sposób nastepujacy. Jezeli temperatura wody chlo¬ dzacej w zbiorniku jest dosc niska, to styk 23 jest zamkniety. Z chwila, gdy temperatu¬ ra w chlodni podnosi sie, to styk 21 zamyka sie zapomoca termostatu 18. Wtedy prad pomocniczy przeplywa z sieci przez styki 21 i 17 do cewki 3, skad powraca do sieci.Oprócz teigio prad pomocniczy przeplywa z sieci przez styk 21 i cewke 15, a inny prad przez styki 21 i 23 oraiz cewke 10 zpowro- tem do sieci, przyczem kotwice 2, 11 i 25 zostaja przyciagniete. Po przyciagnieciu ko¬ twicy 2 posiuwacze 5 i 14 podnosza sie, przez co wlacznik 4 zamyka sie, a zawór 13 otwiera sie. Wtenczas otwieraja sie styki pomocnicze 12 i 17, w cewce 3 niema pradu i kotwica 2 Opada:. Wlacznik 4 pozostaje jednak zamkniety zapomoca zapadki 7, a zawór 13 utrzymywany jest w istanie otwar¬ tym przez zapadke 16.Gdy wskutek przerwy (doplywu wody chlodnacej lub z innej przyczyny tempera¬ tura wody podniesie sie, to termostat 22 o- tworzy styk 23 i w cewce 10 pradu nie be¬ dzie. Wskutek tego sprezyna 8 wyciagnie zapadke 7 z pod wystepu 6. Wlacznik 4 otworzy sie, a styk pomocniczy 12 zamknie.Gdy temperatura wody chlodzacej w zbior- nilku znowu o tyle obnizy sie, ze styk 23 siezamyka, to prad z sieci przeplywa przez styka 21, 23, 12 i cewke 3. Przytem kotwica 2 bedzie podniesiona, a wlacznik 4 zamknie¬ ty zapomoca posuwacza 5 i otwarty styk po¬ mocniczy 72.Wlacznik 4 pozostaje jednak zamkniety, gdyz równoczesnie z zamykaniem styku 23 cewka 10 otrzymuje znowu prad, wskutek czego zapadka wpada pod wystep 6. Gdy w chlodni 19 panuje dosc niiska temperatu¬ ra, to termostat 18 otwiera styk 21, przy- czem cewki 10 i 15 nlie otrzymuja pradu.Obie sprezyny wyciagaja zapadki 7 i 16 z pod wystepów, wlacznik 4 otwiera sie, za¬ wór 13 zamyka, a istyki pomocnicze 12 a 17 zamykaja sie równiez, Podczas zamykania styku 21 powtarza sie tozsamo jak wyzej.Gdy z jakiejkolwiek .przyczyny styk 23 jest otwarty przed zamknieciem styku 21, to przy zamykaniu styku 21 prad z sieci ply¬ nie przez styki 21, 17 i cewke 3. Kotwica 3 zostaje przyciagnieta i otwiera zawór 13.Poniewaz otwiera sie równiez styk po¬ mocniczy 17, cewka 3 pozostaje bez pra¬ du i uwalnia kotwice 2. Zawór 13 pozo¬ staje jednak otwarty, poniewaz jedno¬ czesnie cewka 15 zapomoca styku 21 otrzy¬ mala napiecie, wskutek czego zapadka 16 utrzymuje wystep posuwacza 14. Woda chlodzaca moze zatem plynac, i gdy jej tem¬ peratura bedzie dostatecznie niska, to sil¬ nik 24 wlaczy sie zapomoca wlacznika 4.Zamiast termostatu 22 styk 23 mozna u- ruchomiac równiez zapomoca manometru sprezarki. Termostat 18 zamiast w chlodni mozna umiescic w solance, a styk 21 uru¬ chomiac przez preznosc w wyparniku ozie- biadki.W tern urzadzeniu cewka 3 moze byc bardzo mala, a magnes 1 mimo to jest o du¬ zej sile pociagowej, gdyz przez cewke 3 plynie prad zawsze tylko w krótkich okre¬ sach czasu. Cewki 10 i 15 nuoga byc bardizo male, gdyz same nie wlaczaja, lecz tylko uruchomiaja zapadki 7, 16. Wskutek tego zuzycie energji jest baaidizo male. Przy bra¬ ku napiecia w sieci umeruchomia sie na¬ tychmiast cale urzadzenie chlodnicze, a do¬ plyw wody zostanie wstrzymany. Po otrzy¬ maniu napiecia z sieci urzadzenie rozpo¬ czyna dzialac samoczynnie.Uwidoczniony na fig. 2 uklad rozrza¬ dzajacy rózni sie od poprzedniego tern, ze zapadki 7 i 16 wlacznika 4 i zaworu 13 u- rochomia sie zapomoca pradu roboczego.Przez cewki 10 i 15 nie przeplywa prad1 pod¬ czas calego czasu trwania wlaczenia, lecz sa one bez pradiu i przy przeplywie pradu wy¬ laczaja wlacznik 4 wzglednie zamykaja za¬ wór 13.Zapadka 7 (fig. 2) wlacznika14 pod dzia¬ laniem sprezyny wpada pod wystep 6 i u- trzymiuje podniiesiony wlacznik 4, gdy cew¬ ka jest bez pradiu. Podczas przeplywu pra* du przez cewke 10, zapadka 7 bedzie przy¬ ciagnieta, tak ze odlaczy wlacznik 4. Za¬ trzymanie otwatrtegjo zawioru\ 13 wykonane jest w taki sposób, ze zapadka 16 pod dzia¬ laniem sprezyny wsuwa sie pod wystep 14, gdiy cewka 15 jest bez pradu. Podczas przer plywu pradu przez cewke 15 zapadka 16 odsuwa sie, a zawór 13 zamyka sie.W tym przypadku termostaty 18 i 22 musza byc zaopatrzone w przelaczniki 21a — e i 23a — e styków pomocniczych. Spo¬ sób dzialania tego ukladu rozrzadzajacego wedlug fig. 2 jest nastepujacy.Temperatura wody chlodzacej w zbior¬ niku jest dostatecznie niska, tak ze styk e przelacznika 23 jest zamkniety. Gdy tem¬ peratura w chlodni podniesie sie, to termo¬ stat 18 zamknie styk e przelacznika 21.Wtedy przeplywa prad pomocniczy z sieci przez styki 21e, 23e, dolne styki wlacznika pomocniczego 12 i cewke 3 do sieci. Cewka 3 przyciaga kotwice 2, zamyka wlacznik 4 silnika i otwiera zawór 13. Poniewaz cewki 10 i 15 sa bez pradu, zapadki 7 i 16 pod¬ trzymuja wlacznik 4 i zawór 13. Kotwica 2 natychmiast odpada, gdyz dolne istyki wlacznika pomocniczego 12 zostaja prze¬ rwane przy podnoszeniu wlacznika 4. _ 3 —'Gdy wskutek przerwania doplywurwo- dy chlodzacej ktb £ innej przyczyny tempe¬ ratura wody w dbiorndku podniesie sie, to termostat 22 zamyka styk a przelacznika 23, prad z sieci przeplywa praeiz styki 2/e i 23e, górnie styki wlacznika pomocniczego 12 i ^powrotem do sieci przez oewke i0. Cewka /0 przyciaga kotwice //, zapadka 7 odsuwa sie z pod1 wystepu 6, wlacznik 4 opada, a silnik 24 zatrzymuje sie. Jednoczesnie prze¬ rywa sie doplyw pradu; do cewki 10 przez otwarcie górnych styków wlacznika pomoc¬ niczego 12, Gdy temperatura w zbiorniku wody ehltodzacej znowu tak opadnie, ze styk e przelacznika 23 zamknie sie, to prad plynie przez styki 21e i 23e, dobie styki wlacznika pomocniczego 12 i przez cewke 3.Cewka 3 przyciaga kotwice 2 & wlacza po¬ nownie wlacznik 4, podtrzymywany zapo¬ moca zapadki 7.Gdy temperatea w chlodna obnizy sie tak, ze styk a przelacznika 21 zamknie sie, to prad .przeplywa przez ten styk, górne styki wlacznika pomocniczego 26 i cewke 15.Cewka przyciaga kotwice 25, zapadka 16 zwalnia wystep posuwacza 14, a zawór za¬ myka sie. Parzylem otwieraja sie górne styki wlacznika pomocniczego 26, a jego dolne styki zamykaja sie. Teraz przeplywa prad pomocniczy przez styk 21a, dolne styki wlacznika pomocniczego 26, górne styki wlacztoika pomocniczego 12 i cewke 10.Cewka 10 przyciaga kotwice 1U a wlacznik 4 silnika opada.Jezelli z jakiejkolwiek przyczyny styk a przelacznika 23 bedizie zamkniety, nim styk e przelacznika 21 zamknie sie, kiedy tem¬ peratura w chlodtó wzrasta, to z chwala zamkniecia styku 21e prad przeplywa przez styk 21e, dolne styki wlacznika pomocnicze¬ go 17 i cewke 3 do sieci. Kotwica 2 zostaje przyciagnieta, otwiera zawór 13 i zamyka wlacznik 4. Gdy górne styki wlacznika po- mocniiczegp 12 zamykaja sie, prad pomocni¬ czy przeplywa ptzez styki 21e, 23$, górne styki wlacznika .pomocniczego 12 i cewke 10, tak ze wlacznik 4 natychmiast znowu wylacza sie, podczas gdy zawór 13 pozostaw je zamkniety. Woda chlodzaca moze zatem .przeplywac i gdy temperatura wody chlo¬ dzacej jest dostatecznie niska, silnik 24 wlacza sie zapomoca wlacznika 4, jak po¬ dlano wyzej.Przelacznik 21 termostatu 18 winien byc tak wykonany, by stykal sie natych¬ miast w styku e lub a. Polozenia posrednie¬ go nie moze on dlugo zachowac, gdyz dzia¬ lanie termostatu 22 jest niemozliwe dopóty, dopóki przelacznik 21 znajduje sie w polo¬ zeniu srocMoowem.Zastosowanie styków i przewodów po¬ mocniczych moze byc równiez wykopane odmiennie bez zmiiany podanego wyzej spo¬ sobu dzialania. Tak mp. styk pomocniczy 11 mfóize byc pominiety, gdy styk e przelacz¬ nika 21 polaczy sie ze stykiem e przelacz¬ nika 23. Mozna równiez pominac dolne sty¬ ki wlacznika pomocniczego 26f gdy prze¬ lacznik 21 zaopatrzony jest w pcdwójne styki. Jeden styk wlacza sie, jak uwidocz¬ nia rysunek, damgi styk zwiera slie jednocze¬ snie ze tykiem a przelacznika 21 i laczy ze stykiem a przelacznika 23, tak ze wlacznik 4 i zawór 13 jednoczesnie opadaja.Przelaczniki 21 i 23 moga byc równiez uruchomiane nietylko zapomoca termosta¬ tów, ale i w inny sposób.Urzadzenie wedlug fig. 2 róznfi sie tern od urzadzenia wedlug fig. 1, ze przez cewki 10 i 15 nie pnizeplywa stale prad, czyli nie¬ ma stalego zuzycia energji. Poza tern nie potrzebuja miec stalego obciazenia, gdyz wlacza sie je tylko na krótki czas. Wskutek tego cewki moga byc mniejsze. PL