PL17119B1 - Urzadzenie do przelaczania kól zebatych skrzynki przekladniowej w samochodach. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzenia do przelaczania kól zebatych skrzynki prze¬ kladniowej specjalnie zas w samochodach.Zajmuje sie zwlaszcza takiemi przekladnia¬ mi, które stosowane sa jako dwubiegowe przekladnie dodatkowe do jakichkolwiek- badz innych, zwyklych kól zebatych, lub sa lacznie z niemi wbudowane.Specjalna konstrukcje tych kól zebatych tworzy szybkobiezna przekladnia Mayba- cha, w której dwie pary kól zazebiaja sie stale, przy uzyciu dwu sprzegiel klowych i urzadzenia, powodujacego elastyczne pola¬ czenie dwu sprzegiel klowych z chwila, gdy tylko zwolnione zostanie drugie sprzeglo, iprzyczem polówki sprzegla, wlaczone w ten sposób posiadaja taki ksztalt ukosnych po¬ wierzchni czolowych zebów klowych, ze z poczatku odsuwaja sie od siebie i lacza sie dopiero, gdy polówka szybciej sie obraca¬ jaca straci szybkosc i obraca sie wolniej niz druga, przyczem nastepuje bezposrednie o- 'stateczne sprzegniecie.Zastosowano przy tern urzadzeniu, ce¬ lem umozliwienia jak najdogodniejszego przelaczania, urzadzenie przelaczajace za- pomoca niedopreznosci oddzialywujacej na tloczek poruszajacy sie w odpowiednim cy¬ lindrze. Wedlug wynalazku narzad rozrzad- czy (tloczek) powinien przytem laczyc jed¬ na strone tloczka w cylindrze ze zbiorni¬ kiem o cisnieniu zmniejszonem przy prze-laczaniu w jednym z kierunków, a przy przelaczaniu w drugim kierunku — druga * strbne tlofczki z* ruiSa gaznika.Przytem winno przelaczanie odbywac sie z wolniejszego biegu na teybszy pod dzialaniem zbiornika podcisnienia, podczas gdy przelaczanie w odwrotnym kierunku po¬ winno byc zalezne od podcisnienia w rurze gaznika.Sposób dzialania i zalety niniejszego wynalazku objasniono na jednym z przy¬ kladów wykonania, który na zalaczanym rysunku zostal przedstawiony schematycz¬ nie.Wal pedzacy 1 dwutriegowej skrzynki przekladniowej ulstawiony jest wspólosiowo z walem napedzanym 2. Na wale 1 umie¬ szczone jest luzno kolo 3, a na wale 2 osa¬ dzono na stale kolo 4. Równolegle do obu walów 1 i 2 umieszczony jest wal boczny 5, na którym zaklinowane sa kola 6 i 7. Kolo 6 zazebia sie stale z kolem 3, a kolo 7 — z kolem 4. Na wale 1 umieszczona jest prze- suwallnie, lecz nie obrotowo, tuleja 8, po¬ siadajaca z lewej i z prawej strony szczeki 9 i 10. Szczeki te moga zazebiac sie ze soba za (posrednictwem tulei w kierunku walu, albo z odpowiedniemi zebami 11 na kole 3, a z drugiej strony z zebami 12 na kole 4.Do przesuwania tulei sluzy dzwignia jedno- ramienna 14, osadzona na osi 13, która moz¬ na przesuwac w lewo lub prawo za posred¬ nictwem sprezyny ciagnacej 15, zaleznie od tego, w jaki sposób przeklada sie dzwi¬ gnie 16, na której górnym koncu umieszczo¬ ny jest drugi koniec sprezyny ciagnacej 15.Urzadzenie dzwigniowe 14, 16 lacznie ze sprezyna 15 nie pozwala tulei 8 na zatrzy¬ manie sie w posredniem polozeniu, ale do¬ ciska zawsze albo w prawo, albo w lewo do klów kól 4 lub 3.Do poruszania dzwigni 16 sluzy drazek 17, polaczony na stale z trzonem tlokowym 18 tloka 19. Ten ostatni moze sie poruszac wewnatrz cylindra 20 tam i zpowrotem. Do prawego konca cylindra przylaczony jest przewód 21, a do lewego konca przewód 22, przyczem oba prowadza do kurka rozdziel¬ czego 23. W przedstawionem polozeniu la¬ czy sie przewód 21 z przewodem 24, pro¬ wadzacym do rury gaznika 25, a przewód 22 laczy sie z przewodem 26, wychodzacym na otwarte powietrze. Skoro kurek 23 prze¬ sunie sie zapomoca dzwigni 27 do drugiego polozenia, które oznaczone zostalo linja przerywana, wówczas zostana polaczone: przewód 21 z przewodem 26, a przewód 22 z przewodem 28, przyczem ten ostatni pro¬ wadzi do zbiornika 29, w którym wytwarza sie podcisnienie, Do przewodu 28 przyla¬ czony jest przewód 30, który laczy sie przez zawór zwrotny 31 z przewodem 24, a zatem — z rura 25 gaznika. Poza tern przy¬ laczony jest do tego przewodu i przewód 32, który prowadzi do zbiornika paliwa 33.Organy 23, pozostajace pod mniej szem ci¬ snieniem, uruchomia sie zapomoca dzwigni 27, preta 34 i dzwigni 35, która mozna po¬ ruszac zapomoca dzwigni 37, umieszczonej na kole sterowem i przechodzacej przez slup 36.Przy przelaczaniu z bezposredniego bie¬ gu na szybszy bieg odbedzie sie przebieg na¬ stepujacy.Kierowca przeklada w odpowiedni spo¬ sób dzwignie 37, nie uruchomiajac przy¬ tem glównego -sprzegla ciernego i nie przy¬ mykajac gaznika, i uruchomia nia organ rozdzielczy 23, który reguluje podcisnienie, w taki sposób, ze prawa strona tloka w cy¬ lindrze zostanie polaczona przewodami 21 i 26 z atmosfera, podczas gdy przewód 22 laczy sie z przewodem 28, a przez to ze zbiornikiem 29, w którym wytwarza sie pod¬ cisnienie. Dzieki mniejszemu cisnieniu pa¬ nujacemu w tym zbiorniku, przesunie sie tlok 29 w lewo, skutkiem czego dzwignia 16 zajmie polozenie 16, oznaczone linja prze¬ rywana. Sprezyna 15 posiada wówczas daz¬ nosc do przesuniecia dzwigni 14 równiez w lewo oraz do przerwania polaczenia tulei 8 z klami 12 kola 4. Ten stan trwa jednakze — 2 —tak dlugo, jak dlugo silnik zasilany jest mie¬ szanka, a tuleja 8 dziala napedzajaco na ko¬ lo 4 i wal 2, tarcie bowiem miedzy zebami klowemi 10—12 jest zbyt wielkie, aby spre¬ zyna 15 mogla je przezwyciezyc. Skoro tyl¬ ko kierowca przymknie gaznik tak, ze sil¬ nik nie daje zadnego napedu, wówczas spre¬ zyna 15 sciagnie tuleje 8 w lewo i spowo¬ duje zetkniecie sie zebów 9 z zebami 11.Wskutek odpowiednio dobranej przekladni tuleja 8 biegnie szybciej niz kolo 3. Zeby 9 sa poczatkowo odpychane od zebów 11, po¬ niewaz tuleja 8 obraca sie wraz z walem szybcieij, niz kolo 3. Silnik, nie otrzymujac mieszanki, traci szybko obroty, a wskutek tego w krótkim czasie zmniejsza sie szyb¬ kosc obrotów tulei 8. Przeciwnie, kolo 3, które napedzane jest przez przekladnie da¬ lej sie posuwajacego samochodu, traci pred¬ kosc wzglednie wtolko. Wskutek tejgjo po bardzo krótkim czasie nastapil chwila, w której kolo 3 bedzie szybciej bieglo, ani¬ zeli tuleja 8. Skoro zmienia sie stosunek predkosci miedzy zebami 11 i zebami 9, na¬ stapi samo przez sie ostateczne zazebienie sie zebów pod wplywem fcily ciagnacej spre¬ zyny. Do przelaczania z biegu bezposred¬ niego na szybszy wystarcza, aby kierowca przelozyl dzwignie 37, nastepnie zas by zmniejszyl doplyw mieszanki do silnika i po krótkiej przerwie, okolo dwu sekund, cfo- dal jej ponownie, a wtedy przekladnia znaj¬ dzie sie na pozadanym szybkim biegu.Przy przelaczaniu z wolniejszego biegu na szybszy, uzywajac zamiast zbiornika nie- dopreznosci rury gaznika jako zródla nie- dopreznosci uzyskuje sie wyniki niepomysl¬ ne, przekladnia bowiem dzwigni 37 do od¬ powiedniego polozenia nie wywolalaby po¬ czatkowo zadnego skutku poniewaz w ru¬ rze gaznika albo zupelnie niema, albo jest zbyt male podcisnienie tak, ze nie moze przesunac tloka 19 w lewo. Dopiero skoro kierowca przymknie gaznik, zwiekszy sie podcisnienie i wywola ruch tloka 19.Równoczesnie nastepuje momentalna zmiana w warunkach napedzania szczek 19 i 12. Wskutek zmniejszenia doplywu mie¬ szanki szczeki 10 nie napedzaja juz szczek 12, ale sa one utrzymywane w ruchu jedy¬ nie przez toczacy sie samochód i pedza szczeki 10 tulei 8 ku tylowi, a wraz z nia wal 1. Ta zmiana napedu nastepuje tak na¬ gle i szybko, w stosunku do przesuniecia tloka 19 f ze az do konca tego przesuniecia dziala juz naped odwrotny, z tego tez po¬ wodu sprezyna 15 z poczatku nie moze od¬ dalic sie od szczek. Dopiero, gdy kierowca ponownie doda mieszanki i spowoduje przez to zmiane w warunkach napedu miedzy szczekami 10 ii 12, sprezyna 15 pociagnie w chwili zmiany nieobdazone szczeki ku sobie i spowoduje sprezyste zetkniecie szczek 9 ze szczekami 11. Wskutek istniejacej prze¬ kladni szczeki wzajemnie sie odpychaja i nie stykaja sie ze soba. Aby jednak spowo¬ dowac zetkniecie sie ich musi kierowca po¬ nownie przymykac gaznik i to tak dlugo, az zmniejszy sie liczba obrotów szczeki 9, po¬ laczonej z silnikiem, tak dalece, ze s&czeka //, napedzana przez toczacy sie samochód wyprzedzi szczeke 9. Wówczas sprezyna 15 spowoduje cifstateczne sprzegniecie, a wiec przelaczenie na szybki bieg, a kierowca mo¬ ze dowolnie otworzyc gaznik. Przy ostatnio opisanym sposobie koniecznem jest, azeby kierowca dwukrotnie zamykal gaznik, do¬ póki nie uzyska zadanego szybkiego biegu, natomiast urzadzenie, wedlug niniejszego wynalazku, powoduje to juz przy jednora- zowem zamknieciu gaznika.Azeby przejsc z szybkiego biegu na bieg bezposredni, nalezy postapic w sposób na¬ stepujacy.Kierowca przeklada dzwignie 37 w prze¬ ciwnym kierunku i powoduje przez to prze¬ suniecie organu regulujacego stopien podci¬ snienia do polozenia, przedstawionego na rysunku. Teraz zatem jefst polaczony prze¬ wód; 21 z przewodem 24, a przewód 22 z 26.Tlok 19 znajduje sie w polozeniu, oznaczo- nem linia przerywana, to znaczy po lew^jstronie cylindra, lewa zas czesc cylindra jest polaczona z atmosfera, podczas gdy prawa strona laczy sie z rura gaznika. Prze¬ kladanie dzwigni 37 ma miec miejsce w cza¬ cie pelnej jazdy, bez uruchomiania glównego sprzegla ciernego. Równoczesnie w rurze u- latniaka 25 panuje albo zadne, albo zamale podcisnienie, azeby moglo odrazu wywolac ruch tloka 19. Jesli zatem kierowca przy¬ mknie gaznik, wówczas podniesie sie pod¬ cisnienie w rurze gaznika tak dalece, ze be¬ dzie moglo spowodowac przesuniecie tloka 19. Skutkiem tego dzwignia 16 zostanie prze¬ lozona na prawo, a sprezyna 15 bedzie sie starac równoczesnie z tuleja 8 przesunac i dzwignie 14 równiez na prawo. Przesunie¬ cie tloka 19 wymaga jednak pewnego czasu, który wystarcza do tego, azeby w sprzegle klowem 9, U, nastapila juz zmiana w spo¬ sobie napedu, wal 2 bowiem,, znajdujacy sie pod wplywem toczacego sie samochodu, napedza za posrednictwem przekladni wal 1.Zefby szczek znajduja sie aatetm, po za¬ jeciu przez dzwignie 16 prawego polozenia i w czasie, kiedy sprezyna 15 stara sie prze¬ sunac szczeki 8 w prawo, zpowrotem pod obciazeniem tak, ze zeby 9, 11, wskutek si¬ ly ciagnacej sprezyny, nie moga sie rozla¬ czyc. Dopiero, gdy kierowca doda ponownie mieszanki i przez to spowoduje zmiane w napedzie szczek 9, 1:1, wówczas w chwili zmiany napedu rozlacza sie zeby 9, 11 i be¬ da bez obciazenia tak, ze sprezyna 15 bedzie mogla pociagnac tuleje 8 na prawo, a przez to zeby 10 do zetkniecia z zebami 12 kola 4, Wskutek stosunku przekladni, kolo 4 bie¬ gnie w tej chwili predzej niz tuleja 8, za¬ tem z poczatku nastapi, wskutek dzialania czolowych sciec zebów, wzajemne odpycha¬ nie sie zebów 10 i 12. Zaraz jednak, skut¬ kiem dodania mieszanki silnik zwiekszy ob¬ roty, jak w poprzednim przypadku, tak, ze wal, a z nim tuleja 8 w ciagu najkrótszego czasu uzycka te sama predkosc obrotów, co kolo 4. W krótka chwile potem nastepuje pod dzialaniem sily ciagnacej sprezyny 15 ostateczne wlaczanie zebów 10 i 12. W ten sposób uzyskuje sie bieg bezposredni. Kie¬ rowca przy tern wlaczeniu niema nic inne¬ go do roboty, jak tylko umiescic dzwignie 37 w odpowiedniem polozeniu, zmniejszyc doplyw mieszanki, a nastepnie znowu gaz¬ nik otworzyc.Chcac wykonac ostatnio opisane prze¬ laczanie z szybszego na wolniejszy bieg za¬ miast rury gaznika uzywa sie spadku cisnie¬ nia, wywolanego w zbiorniku 29. Przy prze¬ kladaniu dzwigni 37 wytworzone podcisnie¬ nie usiluje porulszyc natychmiast tlok 19 z lewego do prawego polozenia, /tlok zas — dzwignie 16 na prawo, wskutek czego spre¬ zyna 15 stara sie, pociagnac tulejke 8 na prawo. Jak tylko kierowca zmniejszy do¬ plyw mieszanki, wówczas sprezyna 15 po¬ woduje wskutek odciazenia zebów szczeko¬ wych 9 i 11 w chwili, w której szczeka, po¬ czatkowo pedzaca, sftaje sie napedzana, po¬ woduje ruch zebów szczekowych 9 i 11.Wskutek tego zeby 10 i 12 zaczynaja sie la¬ czyc, ale odpychaja sie od siebie tak dlugo, az wskutek nowego otwarcia gaznika zeby 10 poczna biec iszybciej, niz zeby 12. Wtedy nastepuje wlaczenie bez przeszkód. v Takie przelaczanie posiada te wade, ze, gdy kierowca uwazajac za zbyteczne doda¬ nie mieszanki, gaznika nie otworzy, wów¬ czas silnik moze nietylko przejsc na najniz¬ sza liczbe obrotów, jak przy luznym biegu, ale nawet stanac. Szczeki 10 i 12 biegna przytem stale obok siebie. Wobec tego nie jest mozliwem uzycie silnika do hamowania przy zjezdzaniu wdól. Przy urzadzeniu przelaczajacem wedlug wynalazku, unika rie tego, poniewaz zeby szczek 9 i 11 przy zmniejszeniu doplywu mieszanki nie rozla¬ czaja sie, a wiec silnik nie zatrzyma sie i moze byc uzyty d!o hamowania.Wynalazek niniejszy polega na przela¬ czaniu przy uzyciu podcisnienia, przyczem specjalnie dogodnem jest przy zmianie przekladni z wolniejszego na szybszy bieg, — 4 —uzywanie wzglednie stalego podcisnienia w zbiorniku, a do przelaczania z predszego na wolniejszy bieg, wykorzystuje sie chwilowe podcisnienie, bedace do dyspozycji, wieksze lub mniejsze. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Urzadzenie do przelaczania kól zeba¬ tych skrzynki przekladniowej w samocho¬ dach, zawierajace przynajmniej dwie pary trwale zaczepionych o siebie kól, w którem zastosowane sa dwa sprzegla klowe oraz mechanizm powodujacy podatne wzajemne przyciskanie do siebie sprzegajacych ogniw jednego sprzegla, skoro tylko drugie sprze¬ glo zostanie odlaczone, przyczem naciska¬ jace na siebie ogniwa sprzegajace -sa w obu sprzeglach tak wykonane, ze poczaftkowo stale sie odpychaja, az ogniwo poruszajace sie z poczatku szybciej, zacznie sie poruiszac wolniej, znamienne tern, ze przelaczanie nastepuje na skutek podcisnienia, np. dzia¬ lajacego na tlok w cylindrze, na który dzia¬ la z jednej strony stale podcisnienie ze zbiornika niedopreznosci, z drugiej zas strony — podcisnienie zmienne z rury gaznika, sterowane za posrednictwem osob¬ nego narzadu rozrzadczego, przyczem przy zmianie biegu wolniejszego na szybszy wy¬ korzystywane jesit podcisnienie ze zbiorni¬ ka, zas przy przelaczaniu z biegu 'szybszego na wolniejszy — podcisnienie w rurze gaz¬ nika. Maybach-Motorenbau Gesellschaft mit beschrankter H a f t u n g. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 17119. ^Tir^ M »• a, *• N fu Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL