PL169574B1 - Sposób produkcji sianokiszonki z roślin motylkowych, zwłaszcza z lucerny - Google Patents

Abstract

1. Sposób produkcji sianokiszonki z roślin motylkowych, zwłaszcza z lucerny, w którym skoszone rośliny poddaje się podsuszeniu na polu do zawartości 40 + 50% suchej masy, a uzyskaną podsuszoną zielonkę zbiera się za pomocą pracy formującej baloty, które następnie układa się w pryzmy naziemne i szczelnie okrywa folią, znamienny tym, że w końcowej fazie podsuszania zielonki na polu spryskuje się pokosy co najmniej jednokrotnie wodnym roztworem melasy, dosusza się je i sprasowuje zielonkę w prostopadłościenne baloty do gęstości 370 5 550 kg/m, a następnie ponownie nanosi się roztwór melasy na powierzchnię balotów układanych w pryzmy.

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób produkcji sianokiszonki z roślin motylkowych, zwłaszcza lucerny.

Pasze soczyste, których przechowywanie w stanie naturalnym przez dłuższy okres jest niemożliwe, konserwuje się przez kiszenie. Polega ono na rozwoju w złożonej do zbiornika lub spryzmowanej masie roślinnej bakterii kwasu mlekowego, wytwarzających duże ilości tegoż kwasu, który zakwaszając paszę działa na nią konserwująco. Dla prawidłowego przebiegu procesu kiszenia niezbędna jest odpowiednia zawartość w zielonce prostych węglowodanów. Jeżeli jest ich za mało, ilość wytwarzanego kwasu mlekowego będzie niewystarczająca dla odpowiedniego obniżenia pH, wskutek czego zielonka ulegnie zepsuciu. Podstawowym warunkiem wyprodukowania kiszonki dobrej jakości jest szybkość obniżenia pH do poziomu, przy którym zahamowane zostają procesy wywoływane enzymami tkankowymi i działaniem mikroflory. Koncentracja jonów wodorowych, niezbędnych do osiągnięcia tego krytycznego pH, zależy głównie od zawartości suchej masy w zakiszonej zielonce, a także od stosowanych dodatków.

Najczęściej stosowanymi dodatkami, zapewniającymi prawidłowy przebieg procesu, a niejednokrotnie nawet decydującymi o możliwości zakiszenia surowca roślinnego, są dodatki węglowodanowe stymulujące fermentację mlekową, a wśród nich melasa i cukier pastewny. Fermentacja mlekowa odbywa się bez udziału tlenu, dlatego też ważnym czynnikiem w produkcji kiszonki jest zapewnienie warunków beztlenowych w zakiszonej masie, aby uniemożliwić rozwój mikroorganizmów tlenowych, głównie bakterii gnilnych i pleśni. W tym celu zielonkę ubija się dokładnie w zbiorniku lub pryzmie i szczelnie okrywa, najczęściej folią.

Wiadomo powszechnie, ze najwyższą wartość pokarmową mają zielonki z roślin motylkowych, a zwłaszcza zielonka z lucerny, która jest chętnie pobierana przez wszystkie gatunki zwierząt. Produkcja kiszonek z tych zielonek jest mało praktykowana, bowiem rośliny motylkowe, a szczególnie właśnie lucerna, zaliczane są do pasz trudno kiszących się. Cecha ta spowodowana jest wysoką zawartością białka przy wysokiej zarazem pojemności buforowej. Jednym ze znanych sposobów umożliwiających produkowanie kiszonek dobrej jakości jest zakiszanie zielonek przewiędniętych i podsuszonych. Zdolność do zakiszania tych zielonek poprawia się w wyniku zmian biochemicznych zachodzących w czasie podsuszania roślin.

169 574

Wzrasta wtedy zawartość cukrów i obniża się wskaźnik pojemności buforowej, a wzrost substancji rozpuszczalnych w wodzie podwyższa ciśnienie osmotyczne komórek.

W literaturze opublikowano wiele wyników prac i badań nad zakiszaniem lucerny w stanie świeżym, bez i z różnymi dodatkami, jak również podsuszonej. Podsuszanie zielonki z lucerny wprawdzie powoduje zwiększenie zawartości cukru, jednak jego ilość jest nadal mniejsza od pojemności buforowej. Z książki prof. dr habil. W. Podkówki pt: Nowoczesne metody kiszenia pasz (PWRiL, Warszawa 1978) znany jest sposób kiszenia pod folią zielonek podsuszonych i balotowanych. Zielonkę po skoszeniu podsuszano do zawartości 30 - 50% suchej masy, zgrabiano na wałki i dokonywano zbioru za pomocą prasy kostkującej lub rolującej, formującej baloty zielonki o zagęszczeniu 140 - 200 kg/m³. Uzyskane baloty układano w pryzmy i okrywano dokładnie folią. Jednak przy takim postępowaniu nie zawsze uzyskiwano kiszonki należytej jakości. Najczęściej kiszonki takie pleśniały, co było dowodem obecności tlenu w zakiszonej paszy. Nie pomogło przy tym dodanie kwasu propionowego, który ma właściwości hamowania rozwoju pleśni. Wyniki tych prób stały się powodem stwierdzenia, ze technologia przygotowania kiszonek z podsuszonych i balotowanych zielonek jest nieprzydatna.

Nieznana jest literatury technologia otrzymywania kiszonki w pryzmach okrywanych folią, z balotowanej podsuszonej zielonki lucerny lub innych roślin motylkowych, wzbogaconej dodatkami węglowodanowymi. Opracowanie takiego sposobu było celem wynalazku.

Cel ten jest realizowany zgodnie z wynalazkiem w ten sposób, że skoszone rośliny motylkowe, zwłaszcza lucernę poddaje się, znanymi zabiegami agrotechnicznymi, podsuszeniu na polu do zawartości 40 - 50% suchej masy, a uzyskaną podsuszoną zielonkę zbiera się za pomocą prasy formującej baloty, które następnie układa się w pryzmy naziemne i szczelnie okrywa folią, przy czym w końcowej fazie podsuszania zielonki na polu spryskuje się pokosy co najmniej jednokrotnie wodnym roztworem melasy, dosusza się je, a następnie sprasowuje w prostopadłościenne baloty do gęstości 370 - 550 kg/m3, po czym układa się baloty w pryzmy po uprzednim ponownym naniesieniu roztworu melasy na ich powierzchnię. Wodny roztwór melasy ma stosunek wody do melasy wynoszący korzystnie 1 : 1,5, a ilość wprowadzonej do zielonki melasy wynosi 3 do 5% w stosunku do masy zielonki.

Korzystnym zabiegiem jest wyssanie powietrza z przykrytej folią pryzmy zielonki, przy użyciu znanych środków technicznych np. wozu asenizacyjnego.

Okazało się, że sposób produkcji kiszonki według wynalazku, obejmujący zespół określonych, ściśle po sobie następujących czynności technologicznych, gwarantuje uzyskanie kiszonki dobrej jakości. Podsuszenie zielonki przed zakiszeniem, spryskanie jej specjalnym roztworem melasy, zbieranie przy pomocy prasy wysokiego zgniotu formującej baloty i składowanie tych balotów pod folią, po uprzednim ponownym spryskaniu ich roztworem melasy, zapewnia prawidłowy przebieg fermentacji mlekowej. W wyniku podsuszenia i dodania roztworu melasy, zawartość cukrów prostych w zakiszonym surowcu wzrosła do 20% w przeliczeniu na suchą masę, a stosunek zawartości cukru do pojemności buforowej przekroczył wartość 2. Wzrosło też ciśnienie osmotyczne. Wszystkie te parametry gwarantują prawidłowość przebiegu procesu kiszenia.

Kiszonka otrzymana sposobem według wynalazku charakteryzuje się wysoką zawartością suchej masy, wysokim poziomem białka, prawidłową koncentracją włókna surowego, a więc posiada wszystkie cechy kiszonki bardzo dobrej jakości o wysokiej wartości żywieniowej. Brak kwasu masłowego oraz bardzo mała zawartość sporów (przetrwalników) bakterii kwasu masłowego predysponuje tę kiszonkę w żywieniu krów mlecznych o wysokiej wydajności, a uzyskane mleko do produkcji przetworów mleczarskich najwyższej jakości.

Produkcja kiszonek sposobem według wynalazku umożliwia zapewnienie bydłu przez cały rok jednakowej paszy, co jest bardzo ważne z punktu widzenia fizjologii żywienia przeżuwaczy, a także rozwiązuje zagadnienie prawidłowego wykorzystania lucerny w ciągu całego roku.

Sposób produkcji sianokiszonki z roślin motylkowych, zwłaszcza lucerny, według wynalazku przedstawiono, celem dokładniejszego wyjaśnienia, w przykładzie wykonania.

Do zebrania z lucernika, zaprowadzonego na polu o areale 100 ha, przeznaczono drugi pokos lucerny. Skoszenia lucerny dokonano w ciągu jednego dnia, gdy lucerna weszła w fazę pączkowania, przy użyciu kosiarki ze zgniataczem pokosów. Pokos przetrząsano dla zwiększę4

169 574 ma intensywności parowania, a następnie zrzędowano w pasma i w tym stanie przesuszono do wilgotności w granicach 55 h 60%. W tym stadium rozpoczęto spryskiwanie pasm pokosu wodnym roztworem melasy przy pomocy opryskiwacza z dyszą rozpylającą. Po dokonaniu tego zabiegu przerzucono pokos zwężając jego pasma o połowę i ponownie spryskano roztworem melasy oraz leżakowano pokos przez około 4 godziny. Po sprawdzeniu, ze wilgotność masy roślinnej w kilku pobranych próbkach wynosiła 50 h 55%, przystąpiono do zbioru zielonki prasą Quadrant 1200, która formowała baloty o wymiarach 1,2 m x 0,7 m x 1,5 m. Nacisk prasy wyregulowano tak, aby zagęszczenie masy lucerny w balocie osiągnęło przeciętnie 370 kg/m'³ Baloty przewieziono przyczepami na miejsce wykonania pryzm i tam układano pryzmy złożone z 27 balotów w trzech poziomach w każdej z nich, przy czym przed złożeniem balotów na wzajemny styk opryskano roztworem melasy wszystkie powierzchnie ich ścian. Wielkość pryzm dobrano według potrzeb gospodarstwa, przywidując okres użytkowania jednej pryzmy przez okres dwóch tygodni. Pryzmy okryto folią o grubości 0,18 mm, zabezpieczono przed dostępem powietrza i uszkodzeniem oraz wyssano powietrze przy pomocy wozu asenizacyjnego dla spowodowania przylegania folii i zapewnienia warunków beztlenowych, niezbędnych dla prawidłowego pizebiegu procesu kiszenia. Po kilku dniach stwierdzono, że pH masy roślinnej w pryzmach obniżyło się do wartości 4, co świadczyło o, prawidłowym przebiegu fermentacji mlekowej

Wodny roztwór melasy, użyty do spryskiwania pokosu i balotów przed ich spryzmowaniem, przygotowano przez zmieszanie wody i melasy w stosunku 1:1,5 oraz dodanie 1 % soli kuchennej. Dodatek soli powoduje wzrost ciśnienia osmotycznego zakiszanej paszy, przez co utrudnia rozwój bakterii kwasu masłowego i gnilnych. Zużycie melasy wyniosło 4% w stosunku do masy lucerny. Po czterdziestu dniach z pryzm pobrano próby i dokonano oceny kiszonki, badając jej skład chemiczny i jakość według skali Flieg-Zimmera. Kiszonka uzyskała ocenę bardzo dobrą i chętnie była pobierana przez bydło.

Departament Wydawnictw UP RP. Nakład 90 egz Cena 2,00 zł

Claims (3)

1. Zastrzeżenia patentowe

   1 Sposób produkcji sianokiszonki z roślin motylkowych, zwłaszcza z lucerny, w którym skoszone rośliny poddaje się podsuszeniu na polu do zawartości 40 - 50% suchej masy, a uzyskaną podsuszoną zielonkę zbiera się za pomocą pracy formującej baloty, które następnie układa się w pryzmy naziemne i szczelnie okrywa folią, znamienny tym, że w końcowej fazie podsuszania zielonki na polu spryskuje się pokosy co najmniej jednokrotnie wodnym roztworem melasy, dosusza się je i sprasowuje zielonkę w prostopadłościenne baloty do gęstości 370 - 550 kg/m³, a następnie ponownie nanosi się roztwór melasy na powierzchnię balotów układanych w pryzmy.
2. 2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się wodny roztwór melasy przeznaczony do spryskiwania pokosów i balotów zielonki posiadający stosunek wody do melasy wynoszący najkorzystniej 1 : 1,5.
3. 3. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że stosuje się 3 --5% melasy w stosunku do masy zielonki.