Wynalazek niniejszy dotyczy zagadnie¬ nia odbioru, a zwlaszcza sposobu i urza¬ dzenia do korzystnego regulowania efektu z szeregu anten.Sygnaly krótko!alowe podlegaja zani¬ kaniu, przyczem wielkosc tego zanikania jako tez jegp okresowosc nie daja sie zgóry okreslic. Wobec tego, ze zanikanie w danej chwili moze róznic sie bardzo znacznie w punktach geograficznie od siebie odleglych lub lezacych w róznych plaszczyznach po¬ laryzacji, przeto proponowano, aby stacja odbiorcza byla zaopatrzona w szereg anten o rozmaitych charakterystykach zanikania, a energje, odbierane przez te anteny, byly doprowadzane do jednego urzadzenia od¬ biorczego.Doswiadczenie wykazalo, ze energja wielkiej czestotliwosci waha sie nietylko co do natezenia, lecz i co do fazy, przyczem moga zachodzic znaczne wzgledne wahania faz w kilku antenach. Zjawisko to uniemoz¬ liwia bezposrednie kombinowanie energji wielkiej czestotliwosci, gdyz energje te mo¬ ga sie znajdowac równie czesto w jednako¬ wej fazie, jak i w fazach przeciwnych w poszczególnych antenach. W celu przezwy¬ ciezenia tej trudnosci proponowano zaopa¬ trzyc kazda z anten w oddzielny odbiornik i laczyc ze soba obwody wyjsciowe wszyst¬ kich tych odbiorników. Rozwiazanie to o- kazalo sie udatne w przypadku sygnalów, nadawanych wedlug Codu.Tern niemniej stwierdzono, ze w przy-padlku telefonji lub innych sygnalów aku¬ stycznych, gdy przesylana energja jest pro- • v mienkrwaaa;w iposiaci fali nosnej, na która sa nakladane pasma boczne, moze zacho¬ dzic wzgledna róznica w 'wahaniach faz cze¬ stotliwosci, blisko siebie lezacych, na podo¬ bienstwo czestotliwosci pasm bocznych i fa¬ li nosnej nawet w jednej antenie, tak samo, jak wystepuje róznica faz pomiedzy falami' krótkiemi jednakowej czestotliwosci w rozmaitych antenach. Powoduje to podob¬ ne wahania faz w pulsacji fali nosnej i pasm bocznych, gdyz jezeli z dwóch fal pul¬ sujacych jedna jest utrzymywana stale w fazie, podczas gdy druga jest przesunieta w fazie, to ich pulsacja wypadkowa jest rów¬ niez przesunieta w fazie. (Nastepstwem tego jest to, ze aczkolwiek energje fali nosnej i pasm bocznych doznaja tylko róznic w fa¬ zie wielkiej czestotliwosci, róznice te zosta¬ ja przekazywane energjom detektorowa- nym, czyli czestotliwosci slyszalnej, wsku¬ tek czego jest niemozliwe zarówno skombi- nowanie energij detektorowanych, jak i skombinowanie bezposrednio pierwotnie ze¬ branych energij wielkiej czestotliwosci.Przy zwyklym typie ukladu róznorod¬ nego, nawet jezeli jest on zastosowany do sygnalów wedlug kodeksu, energja otrzy¬ mywana moze sie zmieniac w granicach od prawie zupelnego zanikania we wszystkich antenach az do braku zanikania w której¬ kolwiek antenie. W celu przezwyciezenia tej trudnosci, proponowano stosowanie regula¬ cji wzmocnienia efektu z kaizdej anteny, to jest zmiany wzmocnienia wzmacniacza z nia polaczonego. Tego rodzaju uklad ma te nie¬ dogodnosc, ze doprowadzanie zwiekszonej energjii do wzmacniacza z tej anteny, w której zanikanie przewaza, zwieksza za¬ klócenia w obwodzie wyjsciowym wzmac¬ niacza, a zatem i w ogólnym obwodzie wyj- sciowyim calego ukladu. Dalej podczas od¬ bierania sygnalów akustycznych w przy¬ padku zanikania fali nosnej (nie zas pasm bocznych) w antenie jej wzmacniaczowi jest dostarczana wieksza energja,, w rezul¬ tacie czego pulsacja pomiedzy pasmami bocznemi zostaje niewlasciwie wzmocniona przedtem, niz nastapi polaczenie energji wszystkich anten, dajac wskutek tego wiek¬ sze znieksztalcenie.W celu usuniecia powyzszych trudnosci, moga byc wedlug wynalazku odlaczane wszystkie anteny z wyjatkiem jednej lub tez moga one pozostawac w obwodzie i miec wyregulowane obwody, albo tez mozna o- trzymac taki sam wynik zapomoca doprowa¬ dzenia zebranej energji do odbiornika od ty¬ lu tylko anten, od ilu bedzie to potrzebne, aby energja byla dostarczana do odbiorni¬ ka w okreslonym zgóry pozadanym stopniu.Wedlug wynalazku przylaczanie ante¬ ny, posiadajacej najlepszy sygnal, najle¬ piej jest uskuteczniac zapomoca przekazni¬ ków róznicowych.Gdy obwody sa regulowane, wtedy we¬ dlug wynalazku stosuje sie niezalezne zbie¬ ranie energjii o wzglednie róznych charakte¬ rystykach zanikania najlepiej zapomoca zbierania energji z szeregu anten, odleglych od siebie pod wzgledem geograficznym, przyczem enercgje z kazdej anteny wyzysku¬ je sie do zmniejszenia natezen sygnalów, pochodzacych od innych anten, wskutek czego slabsze sygnaly zostaja oslabiane bardziej niz proporcjonalnie, tak ze silne sygnaly zostaja wzglednie wzmacniane, pod¬ czas gdy slabe sygnaly zostaja wzglednie oslabiane. Nastepnie jednoczesnie dodaje sie energje do siebie, przyczem wykorzystuje sie tak polaczona energje w ten sposób, iz dopro¬ wadza sie ja do urzadzen uzytkowych, glów¬ nie od anteny majacej najsilniejszy sygnal.Wedlug jednej odmiany wykonania przed¬ miotu wynalazku do kazdej anteny sa zasto¬ sowane oddzielne detektory w postaci lamp elektronowych, obwody zas anodbwe tych detektorów sa sprzezone nietylfco ze soba i ze zródlem napiecia anodowego, lecz i ze wspólna pozorna opornoscia anodowa, wskutek czego prad' anodowy z kazdego — 2 -detektora powoduje zamaiej«zanie napiecia anodowego innego z detektorów, Wskutek asymetrycznej charakterystyki anodowej lamp detekcyjnych daje to w wyniku zwiek¬ szanie poczatkowej róznicy natezen sygna¬ lu. Poszczególne lampy regulujace moga byc zastosowane do zmieniania poczatko¬ wego potencjalu siatkowego kazdej lampy detekcyjnej odpowiednio do jej pradu ano¬ dowego. Prowadzi to znowu, wskutek asy- metr ji charakterystyki lampy, ido zwieksza¬ nia poczatkowej nierównosci w natezeniach sygnalów.Odbiór z jednej lub kilku anten, niosa¬ cych silne sygnaly* jest dokonywany zapo¬ moca oddzielnych wzmacniaczy, sprzezo¬ nych z antenami. Laczac obwody wyjscio¬ we wzmacniaczy i regulujac stopnie wzmoc¬ nienia tych wzmacniaczy zapomoca wspól¬ nej regulacji wzmocnienia, odpowiadajacej energji wypadkowej, otrzymuje sie to, ze liczba czynnych wzmacniaczy jest tern wieksza, im mniejsza jest energja wypad¬ kowa. W takim .ukladzie podczas znaczne¬ go okresu czasu wszystkie anteny z wyjat¬ kiem anten, niosacych silne sygnaly, nie sa sprzezone z odbiornikiem.Wynalazek jest hardziej szczególowo wyjasniony w ponizszym opisie w zwiazku z rysunkiem, na którym fig, 1 przedstawia uklad polaczen, w którym przekaznik róz¬ nicowy wybiera z posród dwóch anten an¬ tene, niosaca najlepszy sygnal, fig. 2 przed¬ stawia podobny uklad polaczen przy zasto¬ sowaniu wiekszej liczby anten, fig. 3 — u- klad polaczen wedlug wynalazku przy za¬ stosowaniu wspólnej regulacji zapomoca zmieniania potencjalu anody, fig. 4 — wy¬ kres, wyjasniajacy dzialanie ukladu we¬ dlug fig. 3, fig. 5 — zmniejszony uklad po¬ laczen wedlug fig. 3, gdzie jest zastosowa¬ ne regulowanie indywidualne zapomoca zmiany potencjalu elektrody sterujacej (kontrolujacej), fig. 6 —uklad polaczen innej postaci wykonania wynalazku1, w któ¬ rej wybór anteny jest uskuteczniany zapo¬ moca zmiany napiecia siatki, fig, 7 — uklad podobny do ukladu wedlug fig. 6, w którym energje sygnalów sa laczone po wyprosto¬ waniu, wreszcie fig. 8 przedstawia odmiane ukladu, przedstawionego na fig. 7, Na fig. 1 sa przedstawione anteny 2 i 4, oddalone od siebie geograficznie i polaczo¬ ne zapomoca przewodów 6 i 8 ze wzmacnia¬ czami wielkiej czestotliwosci 10 i 12. Obwo¬ dy wyjsciowe tych wzmacniaczy sa sprze¬ zone z heterodtynaani, które zamieniaja wiel¬ ka czestotliwosc na czestotliwosc posred¬ nia. Teurzadzenia heterodynujace sa ozna¬ czone prostokatami 14 i 16. Urzadzenie ta¬ kie moze zawierac oddzielny oscylator lam¬ powy oraz (detektor heterodynowy albo tez obwody autodynowe, w których ta sama lam¬ pa dziala jako oscylator i jako detektor he¬ terodynowy. Czestotliwosc poslednia .po wzmacnianiu jej w odpowiednich wzmacnia¬ czach posredniej czestotliwosci 18 i 20 jest detektorowana w lampach detekcyjnych 22 i 24. W obwody anodowe lamp 22 i 24 sa wlaczone filtry 26 i 28. Za filtrami sa usta¬ wione baterje anodowe 30 i 32 oraz oporni¬ ki (opornosci pozorne) 34, 36, regulujace na¬ tezenie sygnalu. Potencjal opornosci 34 jest doprowadzany zapomoca przewodów 38 i 40 do siatek sterujacych lamp wzmacnia¬ czy 10 i 18 oraz zapomoca przewodów 38 i 42 do siatki sterujacej lampy 44 lub pary lamp 44 i 46. Potencjal opornosci 36 jest doprowadzany za posrednictwem przewo¬ dów 48 i 50 do siatek sterujacych lamp wzmacniaczy 12 i 20, a takze za posrednic¬ twem przewodów 48 i 52 — do siatki stenu^ jacej lampy 46. Oporniki 39 i 49 sa wlaczo¬ ne w szereg z kondensatorami 37 i 47 w ce¬ lu utworzenia obwodu, który okresla stala czasu regulacji wzmocnienia i wybór ante¬ ny. Zapomoca nalezytego doboru wartosci opornosci i pojemnosci stalemu czasowi re¬ gulacji wzmocnienia oraz czasowi regulacji przekaznika wybierajacego mozna nadac pozadane wartosci. Poczatkowe napiecie siatkowe siatek sterujacych lamp 44 i 46moze byc deetosówywfcjiije przy pomocy po- tencjomieanzy, wlaczonych {równolegle do bateryj siatkowych, jak to wskazane jest ma rysunku.Róznica w natezeniach pradów anodo¬ wych lamp 44 i 46 nalezy od róznicy poten¬ cjalów na ich isriatkach sterujacych, która ze swej ®toxQy zalezy od potencjalów na opor¬ nosciach pozornych 34 i 36, które oczywi¬ scie zmieniaja sie wrazi z natezeniami sy¬ gnalów, odbieranych w antenach 2 i 4.Prad, bedacy róznica pradów anodowych, moze wzhuidizac bezposrednio cewki prze¬ kaznika róznicowego, którego kotwica jest tak wykonana, ze dziala jako przelacznik, dolaczajacy obwód odbiornika do tej opor¬ nosci [pozornej 34 Imb 36, poprzez która ply¬ nie wieksza eneiigja sygnalowa. Jednak w tym przypadku przekaznik róznicowy mu¬ sialby byc dostosowany do bardzo szero¬ kich granic zmiany natezenia pradu i dla¬ tego nie móglby byc tak czuly, jak uklad wedlug niniejszego 'wynalazku, który jest opisany ponizej. Nalezy jednak pamietac, ze obydwa uklady odpowiadaja na róznice prattów anodowych, mianowicie jeden bez¬ posrednio, drugi posrednio. Anody lamp 44 i 46 sa polaczone ze soba zapomoca oporni¬ ków 70 i 72, z których punktem polaczenia jest polaczone zródlo potencjalu anodowe¬ go 74. Róznica wahan potencjalów obu anod dziala na obwód' wejsciowy lampy 76, przy- czem miedzy anoda lampy 44 i isiatka lam¬ py 76 moze byc wtracony opornik dodatko¬ wy 78, w celu unikniecia pradu- siatkowego lampy 76, któryby plynal, gdyby anoda lam¬ py 44 miala wiekszy potencjal dodatni od anody lampy 46, oraz w celu ustalenia sci¬ slej okreslonego maksymum przeplywu pra¬ du anodowego w lampie 76, którego nate¬ zenie wogóle zalezy od róznicy potencja¬ lów anodowych lamp 44 i 46 i który jest wykorzystany w cewce 80 przekaznika róz- nicowegcf 82. Prad staly, dostarczany ze zródla 84 i dokladnie wyregulowany zapo¬ moca opprnilka 86, jest doprowadzany do cewki 88 przekaznika 82, pttzyczem regulo¬ wanie jest tego rodzaju; ze przy jednako¬ wej sile sygnalów w antenach 2 i 4 prad, plynacy poprzez cewke przekaznika 80, przeciwdziala pradowi, plynacemu poprzez cewke przekaznika 88. budowa przekazni¬ ka jest taka, ze w omówionym przypadku jego kotwica bedzie isie zatrzymywala z jednakowa latwoscia na obydwóch kontak¬ tach, przyczem w polozeniu srodkowem równowaga kotwicy bedzie chwiejna.Nalezy miec na uwadze, ze nietylkoprze¬ kaznik 82 móglby byc wlaczony do obwo¬ dów anodowych lamp 44 i 46, lecz takze o- pisany uklad, np. wskutek wlaczenia lampy 76 i zródla 84; uklad moze byc tak polaczo¬ ny, ze róznica potencjalów bedzie poprzez opornosci pozorne 34 i 36 dzialala bezpo¬ srednio na siatke sterujaca lampy 76 bez bezposredniego stosowania lamp 44 i 46 w ukladzie ,,push puli''owym. Jednak lampy te sa pozadane, poniewaz otrzymane przy ich stosowaniu wzmocnienie napiecia po¬ zwala przekaznikowi dzialac pod wplywem nader malej róznicy w natezeniu sygnalów, która czyni przelaczenie niedostazegalneni dla sluchacza.W celu odprowadzania energji sygna¬ lowej i wykorzystania jej w opornosciach pozornych 34 i 36, lampy wzmacniajace 90 i 92 sa wlaczone poprzez siatkowe konden¬ satory blokujace 94 i 96. Obwody anodowe tych lamp zawieraja transformatory sprze¬ gajace 98 i 100, których uzwojenia pier¬ wotne sa polaczone ze soba i ze zródlem potencjalu/ anodowego 102. Jedne konoe u- zwojen wtórnych transformatorów 98 i 100 sa polaczone ze soba i z uzwojeniem pier- wotniem transformatora 104, podczas gdy drugie konce tych uzwojen sa polaczone od¬ dzielnie z przeciwleglemi kontaktami prze¬ kaznika 82, jak to uwidocznia rysunek. Ko¬ twica przekaznika laczy sie wtedy z prze¬ ciwlegla koncówka pierwotnego uzwojenia transformatora 104, wskutek czego przekaz¬ nik, laczac jedna strone z — A —albo jedna, albo druga z posród lamp wzmacniajacych 90 i 92 z transformatorem 104. Uzwojenie wtórnie transformatora 104 moze byc jednoczesnie cewka -wejsciowego obwodu push pudowego stopnia wzmacnia- jacego 106, którego efekt wyjsciowy ^est przekazywany po pirzewodlzie 108 do urza¬ dzen akustycznych lub do urzadzen do przekazywania' obrazów, lufo cji nadawczej, lufo do innych odpowiednich urzadzen, wyzyskujacych energje sygna¬ lów.Nalezy miec na uwadze, ze odbiorniki niekoniecznie imi&za byc odbiornikami he- terodynowemi; jezeli jednak sa one takiemi odbiornikami, wtedy przewody 40 i 50, re¬ gulujace eneiPgje, moga byc przylaczone al¬ bo tylko do wzmacniaczy wielkiej czesto¬ tliwosci!, albo ido wzmacniaczy posredniej czestotliwosci, albo tez do obydwóch tych wzmacniaczy. Nalezy równiez zaznaczyc, ze przewody 40 i 50 do regulowania energji nie sa wcale istotne w praktycznem stoso¬ waniu wynalazku; najszersze bowiem jego ujecie dotyczy tylko wyboru anteny, acz¬ kolwiek regulowani© energji ma w praktyce duize znaczenie.Jezeli sie chce stosowac wiecej niz dwie anteny i jednoczesnie zachowac stosowanie prostych przekazników mechanicznych o podwójnych kontaktach, wówczas uklad moze zawierac szereg anten, posiadaja- cych rozmaite charakterystyki zanikaniai, szereg polaczonych z niemi detektorów, przekaznik róznicowy do wyboru wiekszej emeirgji z posród energij, odbieranych w an¬ tenach* rozpatrywanych po dwie anteny jednoczesnie, przekazniki róznicowe do wy¬ bierania wiekszej energji z posród wybra¬ nych juz energij, dopóki nie bedzie wy¬ brana do wykorzystania najwieksza ener- zja- Tego rodizajfti uklad w zastosowaniu do trzech anten jest wskazany na fig. 2, na której zaznaczono kilka anten 110, 112, 114, badz oddzielonych od siebie geograficznie, badz tez lezacych w róznych plaszczyznach polaryzacji albo w inny sposób majacych nadane rozmaite charakterystyki zanikania.Anteny te sa polaczone za posrednictwem przewodów 120, 122, 124 z zespotami ddr biorczemi 130, 132, 134. Prad, wyprostowa¬ ny w odbiornikach 130 i 132, jest kierowa¬ ny do przekaznika róznicowego 136, podh czas gdy prady, wyprostowane w odbiorni¬ kach 132 i 134, sa przekazywane innemu przekaznikowi róznicowemu 138. Prady z odbiorników 130 i 134 sa kierowane do trzeciego przekaznika róznicowego 140, któ¬ rego kontakty sa polaczone z kotwicami przekazników 136 i 138, kontakty zas tych ostatnich sa w odpowiedni] sposób polaczo¬ ne z obwodami wyjsciowemi 150, 152 i 154 poszczególnych odbiorników 130, 132 i 134.Kazdy z obwodów wyjsciowych 150, 152 i 154, oznaczonych na fig. 2 prostokatami, posiada osobny wzmacniacz i jest oczywi¬ scie sprzezony z odpowiednim odbiorni¬ kiem 130, 132 lub 134, podobnie jak to ma miejsce w ukladzie wedlug fig. 1. Wskutek dzialania trzech przekazników 136, 138 i 140 kotwica przekaznika 140 jest laczona, oczywiscie poprzez obwody posrednie, z antena o najsilniejszym sygnale, a ta ante¬ na jest wtedy laczona, w razie potrzeby, ze wspólnym przewodem 156, idacym od trzech wzmacniaczy sygnalów 1$0, 152, 154 do ldnji 158, posrednio poprzez dalszy wzmacniacz 160. Jak przedtem, tak i teraz przewód 158 prowadzi do odpowiednich u- rzadzen uzytkowych.W ukladzie wedlug fig. 3 zastosowano szereg anten 2a, 4a, 6a, którym w odtpo- wiedni sposób zostaja nadane rózne cha¬ rakterystyki' zanikania, to znaczy badz za- pomoca rozstawienia ich od siebie w pewnej odleglosci geograficznej, badiz tez zapoimo- ca umieszczenia ich w rozmaitych plaszczy¬ znach polaryzacji, przyczem mozna stoso¬ wac dowolna pozadana ich liczbe. Anteny te sa sprzezone zapomoca przewodów 12a, 14a, 16a z autodynowetmi urzadzeniami be- — 5 —terodynowemi 22a* 24a, 26a. Nalezy miec na uwadze, ze moze byc stosowany oddziel¬ ny miejscowy oscylator i detektory hetero- dynowe, obwód zas autodynowy polega tyl¬ ko na tern, ze ta sama lampa, która dziala jako oscylator, dziala równiez jako lampa detekcyjna przy laczeniu emergji odbiera¬ nej z energja, wytwarzana na miejscu.Energje posredniej czestotliwosci sa do- prowadzane od! wzmacniaczy czestotliwosci posredniej 32af 34a, 36a, z któretmi sa sprzezone detektory ellektronowe 42a, 44a, 46a, do obwodów wyjsciowych, w które sa wlaczone w odfpowiedniej liczbie filtry 52a, 54a, 56a, sluzace do bocznikowania wiel¬ kich czestotliwosci energji zdetektorowa- nej. Anody lamp detekcyjnych sa wtedy polaczone ize soba i ze wspólnem zródlem potencjalu anodowego 58a oraz z wspólna anodowa opornoscia pozorna 60a, której dolny koniec jest uziemiony, w celu za¬ mkniecia obwodu iz anody do katody.Podczas dzialania przeplyw pradu ano¬ dowego poprzez opornosc 60 powoduje zminiejiszeinie potencjalu amody. Jezeli przy¬ jac, ze jeden sygnal jest silniejszy od in¬ nych, wtedy wynikajace zmniejszenie po¬ tencjalu amodiy oslabia jeszcze bardziej sy¬ gnaly slabsze, czesto az do zupelnego ich zaniku, podczas gdy silny sygnal nie jest tak silnie tlumiony, gdyz to zmniejszenie potencjalu anodowego wzmacniacza, które zawdziecza sie pradom anodowym innych lamp, nie wystarcza do .przezwyciezenia poczatkowo wiekszego napiecia wejsciowe¬ go tego wzmacniacza. Oczywiscie dzialanie tego^ ukladu jest mozliwe przy zalozeniu, ze istnieje róznica czyli nierównosc w sile odbieranych sygnalów, przyczem, jak wy¬ kazala praktyka, tego rodzaju zalozenie jest racjonalne. Jezeli sily sygnalów róznia sie od siebie chociazby bardzo nieznacznie, wtedy ta róznica wskutek dzialania lamp detekcyjnych jest zwiekszana samoczynnie wedlug charakterystyki asymetrycznej, be¬ dacej zwykle kwadratowa.Dzialanie przedmiotu wynalazku wyja¬ snia dokladniej fig. 4, na której prad ano¬ dowy 1 p lampy detekcyjnej jest przedsta¬ wiony graficznie jako funkcja napiecia wej¬ sciowego E Wysokosc przebiegu charak¬ terystyki zalezy od wartosci potencjalów amodowych, co jest wskazame zapomoca ro¬ dziny krzywych 100, 102a i 104a, odpo¬ wiadajacych róznym potencjalom, np. 80 woltów, 60 woltów i 40 woltów. Jezeli za¬ lozyc, ze wypadkowy przeplyw pradu, za¬ wdzieczany jakiemus silnemu sygnalowi 106a, zarówno jak i jednemu lub wiekszej liczbie sygnalów slabych 108a, jest wystar¬ czajacy ido obnizenia potencjalu anody do 40 woltów, to uklad bedzie pracowal na cha¬ rakterystyce 104a. Jezeli teraz rozpatrzyc punkt przeciecia sie tej krzywej z osia od¬ cietych, wówczas mozna bedzie stwierdzic, ze sygnal 106a da efekt, sygnal zas 108a nie da efektu. Normalne wartosci potencja¬ lu wedlug rysunku sa tak dobrane, ze sy¬ gnal slabszy niie daje zupelnie efektu, co jest bardzo pozadanym warunkiem. Nalezy zauwazyc, ze praca moze odbywac sie w dowolnym punkcie charakterystyki, jednak zawdzieczajac okolicznosci, ze charaktery¬ styki sa kwadratowe, zawsze w wyniku be¬ dzie wzgledne oslabienie slabych sygnalów i zwiekszona przewaga sygnalu silniejszego, W celu otrzymania polaczonej energji do wykorzystamia spadku napieciia, napie¬ cie siatkowe jest przekazywane zapomoca wspólnej opornosci anodowej 60a (fig. 3) na siatke sterujaca lampy wzmiacmiajacej 62a poprzez siatkowy kondensator bloku¬ jacy 64a, a efekt wzmacniacza moze byc doprowadzany izapomoca transformatora 66a do jakiegokolwiek urzadzenia uzytko¬ wego, w rodzaju stacji 68a, nadajacej po¬ nownie, przyczem na stacji odbierajacej i na. stacji, nadajacej ponownie, moga byc zastosowane urzadzenia przekazujace 70a i 72a.Najwazniejszemi czynnikami tego ukla¬ du sa: szereg anten, szereg lamp detekcyj- — 6 —nych i wspólna anodowa opornosc pozor¬ na, poprzez która przeplywa energja pola¬ ryzujaca, dzialajaca na anody lamp detek¬ cyjnych. Zastosowanie odbiorników super- heterodynowych ze wzmacniaczami posred¬ niej czestotliwosci zalezy od zyczenia. Je¬ zeli sa uzyte takie odbiorniki, wtedy moga byc one polaczone bezposrednio z antena¬ mi, jak to jest pokazane ma rysunku, lub moga byc zaopatrzone we wzmacniacze wielkiej czestotliwosci.W ukladzie wedlug fig. 5 zastosowano szereg anten 112a, 114a, 116a, które za po¬ srednictwem przewodów 112a, 124a i 126a sa polaczone ze wzmacnlaczami wielkiej czestotliwosci 132a, 134a, 136a. Wzmocnio¬ ne efekty wielkiej czestotliwosci sa zamie¬ niane na efekty czestotliwosci posredniej zapomoca autodynowych detektorów hete- iWynowych 142a, 144a, 146a, których efek¬ ty sa wzmacniane we wzmacniaczach cze- f stotliwosci posredniej 152a, 154a, 156a.Energje posredniej czestotliwosci sa wtedy detektorowane izapomoca lamp detekcyj- ji nych 162a, 164a, 166a.Kazda iz tych lamp detekcyjnych jest regulowana osobno zapomoca zmian ujem¬ nego potencjalu jej siatki. W tym celu w obwody od katody do anody i najlepiej w sizereg pomiedzy katodami a ziemia sa wlaczone oporniki 172a, 174a i 176a, które okreslaja potencjaly siatek kierujacych lamp regulatorów 182a, 184a i 186a, Obwo¬ dy anodowe lamp regulatorów zawieraja potencjomierze 192a, 194a i 196a, dostarcza¬ jace potencjalów ujemnych siatkom steru¬ jacym lamp detekcyjnych 162a, 164a i 166a.Baterje 202, 204a i 206a moga byc uzyte db ustalania normalnego ujemnego napiecia detektora na pozadanej wysokosci. Pod¬ czas dzialania zwiekszenie sily sygnalu po¬ woduje zwiekszony przeplyw pradu po¬ przez oporniki 172a, 174a, co zwieksza do¬ datnie potencjaly na siatkach lamp regula¬ torów 182a, 184a, 186a, zmniejszajac tern samem przeplyw pradu anodowego poprzez potencjomierze 192n, 194a, 196a, co zmniej¬ sza potencjal ujemny, dostarczany do siatek sterujacych lamp detektorowych 162a, 164a i 166a, zwiekszajac wskutek tego e- fekty detektorów. Tern niemniej, jak i przedtem, dzieki asymetrycznej charakte¬ rystyce lamp detekcyjnych zwiekszenia e- fefctu nie sa proporcjonalne, lecz sa wiek¬ sze w przypadku lamp, db których docho¬ dza sygnaly silniejsze, wskutek dzego efekt z lampy, majacej sygnal silniejszy, zostaje wzglednie wzmocniony, a wiec przewaza.Obwody anodowe lamp -detekcyjnych 162, 164 i 166 zawieraja filtry 212a, 214a i 216a do bocznikowania skladowych wielkiej czestotliwosci energji wyprostowanej, pod¬ czas gdy sygnaly skladowe sa laczone w ja¬ kikolwiek odpowiedni sposób, przedstawilo-' ny tu na przykladzie w postaci dolaczenia do wspólnej baterji anodowej 58a i ano¬ dowej opornosci pozornej 60a tiak, jak to bylo juz przedstawione na fig. 3, co w wy¬ niku daje zwiekszona regulacje w pozada¬ nym kierunku, t. j. zwiekszenie poczatkowej róznicy sily sygnalu wskutek wplywu wspólnej pozornej opornosci anodowej 60a na potencjaly anody lamp detekcyjnych 162, 164a i 166a. Efekt moze byc teraz, równiez jak i przedtem, wzmacniany w lam¬ pie wzmacniajacej 62a i doprowadzany po¬ przez transformator 66a do stacji pionowne- go nadawania 68a lub do innych odpowied¬ nich urzadzen uzytkowych, mp. ido glosni¬ ków 70a i 72a.W urzadzeniu wedlug fig. 6 zastosowa¬ no szereg anten 26, 4b, 6b, którym ze wzgle¬ du na róznorodna ich prace moga byc na¬ dane wzglednie rózne charakterystyki za¬ nikania w jakikolwiek odpowiedni sposób, badz zapomoca geograficznego ich oddale¬ nia, badz tez ustawienia ich w rozmaitych plaszczyznach polaryzacji. Anteny sa od¬ powiednio sprzezone ze wzmacniaczami 86, lOb i 726, których efekty koncowe sa do¬ prowadzane do wspólnego transformatora 14b, którego wtórne uzwojenie jest sprze- — 7 —zone ze wspólnym odbiornikiem 16b i wspólnem urzadzeniem, kontrolujacem efekt koncowy /86. Zostalo to przedstawione w prostym prlzykladzie wykonania, zawiera¬ jacym detektor 206, w którego obwodzie anodowym znajdiuje sie baterja 226 i opor¬ nik 24b, uziemiony w miejscu 266 w celu zamkniecia obwodu ajnodowego. Konden¬ sator 286 jest polaczony równolegle z o- pomikiem 24b, przyezem wartosc pojemno¬ sci tego kondensatora jest odpowiednio do¬ brana, aby regulowaniu efektu nadac poza- dajna stala czasu, która oczywiscie powin¬ na byc znacznie mniejsza od glebokosci mo¬ dulacji sygnalu niezaleznie od tego, czy sy¬ gnalem tym bedizie sygnal wedlug Codu, czy tez mowa, mianowicie w tym celu, aby regulowanie efektu nie moglo zniszczyc nadchodzacych sygnalów.Wzmacniacz 86 jest odpowiednio roz¬ strojony tak, ze moze on asawsze wzmocnic i przekazac ener^je sygnalu, pochwycona przez antene 26. Wzmacniacz lOb jest rów¬ niez rozstrojony i jego napiecie siatkowe jest bardziej ujemne. Napiecie to pochodzi w calosci albo W czesci ze spadku napiecia na czesci oporniika miedzy punktem 306 a ziemia. Ze zmniejszaniem sie efektu sygna¬ lu przeplyw pradu poprzez opornik 246 wzrasta, wskutek czego ujemne napiecie punktu 30b zmniejsza sie, t. \. napiecie to staje sie bardziej dodatnie, wskutek czego wzmacniacz 10 nadaje sie do wzmacniania i przesylania energji, zebranej w antenie 4b, do odbiornika 16b i db regulacji efektu w lampie lSb.W podobny ispoeób wzmacniacz /26 o- trzymiuife jeszcze bardiziej ujemne napiecie zapomoca przewodu 34b, który jest pola¬ czony iz opornikiem 24b w punkcie 366. W ten sposób wzmacniacz /26 moze dostarczac energje db odbiornika, gdyby to okazalo sie komfeczne ze wzgledu na utrzymanie efek¬ tu na pozadanej wysokosci, lecz dopiero' po próbie, dokonanej w celu zadoscuczynienia temu wymaganiu najpierw poprzez antene 26 i nastepnie poprzez antene 26, uzupel¬ niona antena 4b.Do tego ukladlu moga byc dodane dalsze anteny, jak to wskazuje dodatkowa cewka sprzegajaca 386 transformatora 14b i prze¬ wód dodatkowy 40b.Przedstawiony uklad laczy ze soba bezposrednio odbierane energje wielkiej czestotliwosci, wskutek czego energje te mo¬ ga podlegac wzglednym wahaniom faz. W tym ukladzie nie jest to jednak tak powaz¬ na wada jak w innych ukladach, poniewaz przewaznie antena 4b bedzie wlaczana tyl¬ ko wtedy:, gdy w antenie 26 przewaza zani¬ kanie i tak dalej, wskutek czego nie jest prawdopodobne powstanie neutralizacji, wynikajacej z przeciwienstwa faiz. Zreszta, gdyby energje z anten 26 i 4b przeciwsta¬ wialy sie sobie, to jednak antena 66 moze byc wlaczana w obwódi wskutek dzialania lampy 18b, regulujacej natezenie efektu, diziefei azemui bedzie zawsze istniala wy¬ padkowa.W celu unikniecia trudnosci, spowodo¬ wanej wahaniami faz wielkiej czestotliwo¬ sci, najlepiej jest laczyc energje po ich wy- prostowaniiu. Przyklad wykonania, ilustru¬ jacy ten pomysl, jest przedstawiony na fig. 7, gdzie zastosowano szereg anten 506, 526 i 54b, które sa polaczone przewodami ze wzmacniaczami wielkiej czestotliwosci 626, 646 i 666. W celu uproszczenia we wzmac¬ niaczach tych izostal wskazany tylko jeden stopien lampy elektronowej, lecz w prakty¬ ce mozna zaistosowac kalka stopni, wla¬ czonych ze soba kaskadowo. Wzmocniona energja jest orowadzoma od lamp detekcyj¬ nych 686, 706 i 726 do obwodów wyjscio¬ wych, w które sa wlaczone filtry 746, w ce¬ lu tlumienia skladowych wielkiej czestotli¬ wosci energii wyprostowanej. Anody lamio detekcyjnych sa polaczone ;ze soba i ze wspólnem zródlem potencjalu anodowego 766, z którem w szereg jest wlaczona opor¬ nosc sprzegajaca 786 i otornosc 80h do re¬ gulowania natezenia efektu. Równolegle do — 8 —tej c^pcmnosci jest wlaczony kondensator 826, okreslajacy czas trwania regulowania efektu. Do jednej koncówki opornosci 80b jest diolaczony szereg zródel o rozmaitych stalych potencjalach. Zródla le moze sta¬ nowic pojedyncza bateria (napiecia ujem¬ nego) 84b, zaopatrzona w szereg odgale¬ zien, przyczem do rozmaitych punktów o»d- galeznych tej barterji sa dolaczone ptrzewo- dy 86b, 88b i 90b, prowadzace do siatek ste¬ rujacych lamp wzmacniaczy. W ten sposób wzmacniacze maja napiecia ujemne o ta¬ kich wartosciach, ze tylko pierwszy wzmac¬ niacz jest normalnie przewodzacy. Jednak przy amniejisizonytm wydatku wskutek zani¬ kania w pierwszej antenie spadek napiecia na opornosci 89b zmniejsza sie, wskutek czego podnosi sie potencjal w górnym kon¬ cu opornosci, dzieki czemu podnosza sSe wsrystkie potencjaly napiec ujemnych w stopniu, dostatecznym do uczynienia wzmacniacza 64b przewodzacym, przyczem, gdy nie nastapi dlafcze zmmiejsizieinie energji polaczonej, wzmacniacz 46 madfed nie prze¬ wodzi. Z drugiej strony nadwyzka wzmoc¬ nienia wzmacnSaicza 62b zmniejsza sie sa¬ moczynnie, gdy sygnaly * anteny 50b za¬ czynaja byc zbyt silne, poniewaz w tej od¬ mianie wszystkie wzniacnnacze maja regula¬ cje natezenia ich efektu koncowego1.Jeden lub kilka odpowiednich stopni wzmacniaczy 226 moze byc na zyczenie sprzezonych iz opornoscia spirzegajaca 786, jako tez wszelka pozadana postac urzadze¬ nia przekazujacego 246 moze byc sprzezo¬ na ze wzmacniaczem.Zamiast stalej róznicy w napieciu u- jemnem moze byc wyzyskana róznica zmienna. Odmiana wykonania, odpowiada¬ jaca powyzszemu), jest wskazana na fig. 8, na której sa przedstawione anteny 7026, 104b, 106b, 108b oddalone od siebie geogra¬ ficznie, z których kazda jest odpowiednio sprzezona ze wzmacniaczem 112b,114b, 116b wzglednie 118b, efekty zas wyjsciowe tych wzmacniaczy sa 'doprowadzane odpowied¬ nio do detektorów 112b 114hs 12Sb. Otrzy¬ mane energj* sa wyprostowywane, laczo¬ ne i doprowadzacie poprzez wspólna lifc$e 130b do opornika sprzegajajcego 132b, któ¬ ry jest sprzezony zapomoca wzm&icinAacza 133b z mrzadbemiiem praekaiziurjacem 134b.Potencjal anodowy lamp detekcyjnych jest dostarczany ze wspólnego zródla, najlepiej ze zródla, umieszczonego w miejscur I36b, jak to wskazuje rysunek, w celu utrzyma¬ nia opornosci pozornych 132b i 140b aa ni¬ skim potencjale.Polaczona eneirgja zostaje doprowadzo¬ na do opornika 140b, regulujacego efekt koncowy i polaczonego w szereg z oporni¬ kiem sprzegajacym /326. Kondensator 142b jest wlaczony równolegle do opornika 140b w celu ustalenia stalej czaisu podczas regu¬ lacji efekta.Jak i w ukladzie, przedstawionym na fig. 6, tak i tu db rozmaitych wzmacniaczy sa doprowadzane odpowiednie napiecia u- jemne zapomoca przewodów 144b, 146b i 148b. Wymienione przewody sa dolaczone dio odpowiednich punktów opornika 140b.Przewody te moga zawierac w razie potrze¬ by zródla potencjalu) stalego /5#6, 156b, 158b, przyczem wartosci tych potencjalów sa tak dobrane, ze daja wzmacniaczom po¬ zadane poczatkowe napiecie ujemne. Ten uklad dziala podobnie, jak uklad, przedsta¬ wiony na Kg. 7, a mianowicie pod tym wzgledem, ze energje od kilku anten, jezeli sa laczone, to lacza sie niezaleznie od faizy otrzymywanej energji wielkiej czestotliwo¬ sci. Równiez dodatkowy przewód; 143b, idacy od opornika 140b, moze byc polaczo¬ ny ze wzmacniaczem //26 w celu regulowa¬ nia energji wyjsciowej pierwszej anteny 102b. Uklad wedlug fig. 8 jest podobny do ukladu, przedstawionego na fig. 6, pod tym wzgledem, ze siatki lamp wielkiej czestotli¬ wosci', sprzezone z oddizielnemi antenami', sa przylaczone do róznych punktów wspólne¬ go opornika 140b. Mianowicie wedlug fig. 7 zmiany, wywolywane w poczatkowo róz- — 9 —mych ujemnych napieciach, sa jednakowe dla lamjp wielkiej czestotliwosci kazdego odbiornika, podczas gdy wedlug fig. 8 ztmia- ny napiecia ujemnego sa niejednakowe, be¬ dac zalezne od natezenia pradu, plynacego poprzez opornik 140b, i od rozmieszczenia odgalezien na oporniku. Pnzy tym ukladzie wszystkie wzmacniacze podczas odbioru slabych sygjnalów lub tez w czasie nieod- bieramia zadnych sygnalów moga posiadac jednakowe napiecia siatkowe i byc jedna¬ kowo czynne, przy wzroscie zas sily sygna¬ lów te ostatnie wzmacniacze sa szybko wy¬ laczane pokolei wskutek wzrostu napiec siatkowych. PL