Wynalazek ma na celu przy rzucaniu bomb, worków z poczta i tym podobnych przedmiotów, szybkie A pewne okreslanie kata wyprzedzenia bez posilkowania sie ce¬ lami pomoeniezemi, Stosownie do wynalazku cel ten osiaga sie ziapomoca urzadzenia celowniczego, w ktorem dwie obracajace sie celownice osa¬ dzone sa na jednym czopie zaopatrzonym w wizjer sluzacy do celowania przedwstepne¬ go i zarazem do celowania w chwili zrzuca¬ nia przedmiotu. Celownice te obracane sa recznie w taki sposób ku sobie, podczas pew¬ nego obranego i ograniczonego scisle czasu, wyznaczanego przez odpowiednio ustawiony chronometr, ze cel, do którego prostolinijnie zbliza sie samolot, pozostaje stale na linji celowania jednej celownicy, przeznaczonej do przedwstepnego celowania i obracanej do tylu z jej przedniego polozenia poczatko¬ wego. Podczas tegoz czasu druga celowni¬ ca, przeznaczona do celowania podczas zrzu¬ cania przedmiotu, obracana jest ruchem sprzezonym ze swego poczatkowego tylnego polozenia do przodu tak, iz po uplywie wy¬ znaczonego czasu jejJ linjia} celowania, prze¬ chodzaca przez wizjer znajdujacy sie na osi obrotu i wizjer na jej koncu, nachyla sie w stosunku do pionu o kat wyprzedzenia po¬ trzebny do trafnego rzutu, to znaczy o kat,który tworzy w stosunku do pionu linia pro- ^a laczaca samolot.z celem w chwili, kie¬ dy tna nastapic zrzucenie przedmiotu, ma¬ jacego upa'sc na'cel.Na rysunku dla przykladu przedstawio¬ no forme wykonania wynalazku. Fig, 1 przedstawia podstawowy wykres geome¬ tryczny; fig. 2 — widok boczny urzadzenia dla duzych czasów spadania; fig. 3 — wi¬ dok zgóry tego urzadzenia i fig. 4 — w przekroju prowadnice celownicy dla du¬ zych i malych czasów spadania.Na fig. 1 punkt K0 oznacza wizjer i sta¬ nowi punkt obrotu celownicy KoK do przed¬ wstepnego celowania i celownicy KoKlo do celowania podczas zrzucania' przedmiotu.Od chwili, gdy oel Z ukazuje sie na kierun¬ ku celownicy KoK zaczyna przebiegac czas wyznaczony l, np. l = 10 sekund. Podczas tego czasu recznie obraca sie celownice KoK zapomoca przesuwania w kierunku do tylu punktu AT, prowadzonego poziomo i opierajacego sie o celownice, która obraca sie taik, iz cel pozostaje stale na jej linji celowania.Po uplywie wyznaczonego czasu punkt M opierajacy sie o celownice przesunie sie ku tylowi o odleglosc AfAf1 = Sf przez co nastapi obrót celownicy KoK do polozenia K0K} skierowanego ma cel Z\ przyczem ZZ* = vl, czyli odleglosci, o która w kie¬ runku! celu przesunie sie lecacy samdlot podczas wyznaczonego czasu /. Jednocze¬ snie obracajaca sie wokolo tegoz punktu K celownica KoK1o zostaje ze swego poczat¬ kowego pionowego polozenia obrócona w tym samym czasie t ku przodowi w kierun¬ ku celownicy KoK. Celownica KoK1o obra¬ cana jest tprzez poziome przesuwanie ku przodowi opierajacego sie o nia punktu Nn polozonego powyzej poziomu linji przesuwu punktu M dla duzych czasów spadania lub punktu No' polozonego ponizej dla malych czasów spadania, przyczem przesuniecie ku przodowi punktu No, wzglednie punktu N\ do polozenia Nv wzglednie N\, musi byc dokladnie równe przesunieciu do tylu punk¬ tu M do polozenia AT. Gdy w koncu wyzna¬ czonego czasu t zostaje samoczynnie zatrzy¬ mane przesuwanie sie punktu N, wtedy na przecieciu przedluzenia linji celowniczej KoNlt wzglednie KoN\, z poziomem celu znajduje sie polozenie Z", wzglednie Z"^ punktu, którego odleglosc od punktu Zo polozonego na jednym pionie z samolotem wynosi v. T, wzglednie v. 7\. Polozenie punktu Z", wzglednie Z"lf powinien zajac cel w chwili rzucania przedmiotu z samolo¬ tu, ale tylko wtedy, gdy pozioma szybkosc zrzuconego przedmiotu bedzie równa szyb¬ kosci samolotu, Niema to jednak miejsca, gdyz ze wzgledu na opór powietrza zrzuco¬ ny przedmiot spada na ziemie wtyle za po¬ ruszajacym sie pod dzialaniem stalej sily napedowej samolotem o pewien kat opóz¬ nienia, którego tangens okreslony jest przez r r1 , wzglednie , jezeli H, wzglednie H Hl H\ jest wysokoscia lotu przy duzej, wzgled¬ nie malej, wysokosci spadania, a r, wzgled¬ nie r, odlegloscia pomiedzy rzeczywistym punktem trafienia Z'r, wzglednie Z\^ i teoretycznym punktem trafiania Z", wzgled¬ nie Z'\. Dla umozliwienia dokladnego celo¬ wania umieszcza sie wizjer celownicy moz¬ liwie jak najdalej od wizjera znajdujacego sie w punkcie obrotu Ko i od opierajacego sie na celownicy punktu N r1 wzglednie N'r, mianowicie umieszcza sie go w punkcie Kr, wzglednie Klr^ dla poczatkowego polozenia celownicy, wyznaczajacego punkt Zr na po¬ ziomie celu przesuniety wtyl w stosunku do punktu Zo o odleglosc r stanowiaca wzgled¬ ne przesuniecie wskutek oporu powietrza dla duzych czasów spadania, wzglednie punkt Zlr przesuniety wtyl w stosunku do punktu Zo — dla malych czasów spadania.W chwili zrzucania (warunek niezbedny do trafienia), biorac pod uwage opór powie¬ trza, musialaby celownica zrzutowa znaj¬ dowac sie na linji KoZ\t wzglednie KJZkr, czyli w polozeniu K0 NrlK"rf wzglednie - 2 -KoN'r\ K'\r - Jezeli oznaczyc normalna odleglosc linji S'S" poziomego przesuwu punktu M od punktu obrotu K0 przez male C, to dla czasów spadania T wiekszych od stalego wyznaczonego czasu t wynikaja z podobienstwa trójkatów K0Z0Z" i K0NoNi nastepujace stosunki.ZZ":NoNx = v.T:S = H.(c-h); nastepnie: ZZ' : MM' = v. l: S = H : c; z czego wy¬ nika: vT :vt = (c — h) :c, skad otrzymuje sie nastawiona wysokosc Z tego równania otrzymuje sie dodatnie wartosci przy T t i ujemne wartosci przy T prowadzenie poziome punktu N musi lezec ponizej poziomu punktu Af. Ujemna nasta¬ wiana odleglosc oznaczona przez ht obli¬ cza sie tak: Odpowiednio do tych podstaw teore¬ tycznych zbudowane jest urzadzenie przed¬ stawiane dla przykladu na fig. 2, 3 i 4. Ra¬ ma urzadzenia w ksztalcie wycinka kolowe¬ go sklada sie z pionowej listwy la, pola¬ czonej pod prostym katem z pozioma listwa Ib, i z lukowatej czesci lc. Ta rama jest zapomoca lozysk Id i Id', znajdujacych sie na pionowej listwie la, przymocowana z moznoscia poziomego obracania sie do scianki samolotu/ W1 wystepie le ramy u- mocowany jest czop 10 zaopatrzony w pro¬ stokatna ramke U (fig. 3), w której znaj¬ duje sie cienki drucik z osadzona na nim kulka 13, stanowiaca wizjer. Równolegle do poziomej listwy Ib osadzone jest srubowe wrzeciono 2, na którego lewej gladkiej cze¬ sci osadzona jest dajaca sie obracac tulej¬ ka 2a zaopatrzona w zewnetrzny prawy gwint, podczas gdy prawa (przednia) czesc 2b wrzeciona 2 posiada lewy gwint. Pomie¬ dzy temi dwoma przeciwnemi gwintami znajduja sie dwa o równej srednicy kola zebate 3a i 3b, z których drugie przymoco¬ wane jest do wrzeciona 2, a pierwsze do tulei 2a. Obydwa te kola zebate sczepione sa z kolem zebatem 4 umocowanem na wal¬ ku 5 równoleglym do wrzeciona 2. Wialek 5 jest zapomoca mechanizmu zegarowego 18 w ciagu wyznaczonego czasu nastawio¬ nego ma stale tak poruszany w kierunku o- siowym, ze po uplywie tego czasu kolo ze¬ bate 4 samoczynnie rozczepia sie z kolem zebatem 36. Wtedy to kolo zebate 3b moze byc dalej obracane przez reczne pokreca¬ nie krazka 2c znajdujacego sie na lewym koncu wrzeciona, podczas gdy tulejka 2a z przymocowanem do niej kolem zebatem 3a pozostaje w dalszym ciagu sprzezona z ko¬ lem zebatem 4, którego obrót po uplywie wyznaczonego czasu zostaje przerwany.Na gwintowanej tulejce 2a osadzona jest zabezpieczona od obracania sie nakretka 6 zaopatrzona w pionowe ramie 6a, w które¬ go dolnym 6a i górnym 6a" koncu osadzo¬ ne jest dajace sie obracac pionowe wrze¬ ciono srubowe 7. Na tern wrzecionie osa¬ dzona jest zaopatrzona w dwa czopy 8a nakretka 8 przesuwajaca sie wzdluz piono¬ wej listwy podzialkowej 66. Dokladne u- stawienie pionowe tej nakretki odbywa sie zapomoca obracania zaopatrzonego w po- dzialke krazka 7a, znajdujacego sie na górnym koncu wrzeciona 7, i zapomoca wskaznika pionowego 6b', podczas gdy na¬ stawianie zgruba dokonywa sie zapomoca listwy podzialkowej 6b i wskaznika znaj¬ dujacego sie na nakretce 8 (niepokazanego na rysunku). Obydwa czopy 8a nakretki 8 daja sie przesuwac w podluznych otworach 14b widelkowatej czesci celownicy 14 da¬ jacej sie obracac na czopie 10 i poruszanej — 3 —wzdluz luku lc i zaopatrzonej na koncu w wizjer 14e.Na gwintowanej czesci 2b wrzeciona 2 znajduje sie zabezpieczenia- od obracania sie nakretka 9 zaopaArzona w czop 9a pro¬ stopadly do wrzeciona 2. Czop 9a daje sie przesuwac w podluznym otworze 15a ce¬ lownicy 15 do przedwstepnego celowania, która równiez daje sie obracac ma czopie 10 i zaopatrzona jest w wizjer 15c. Ta celow¬ nica, tak samo, jak celownica 14, musi byc przed rozpoczeciem okresu wyznaczonego czasu przez pokrecenie reczne krazka 2c ustawiona w polozenie poczatkowe. Celow¬ nica zrzutowa 14 musi 'byc nastawiona w po¬ lozenie poczatkowe .przez odpowiednie przekrecenie mechanizmu zegarowego, przy- czem w polozeniu poczatkowem wystep 14a celownicy 14 opiera sie o srube nastawnicza 17 nastawiana zgruba podlug podzialki li- njowej Ig, a dokladnie podlug podzialki lu¬ kowej 17a.Dzialanie urzadzenia celowniczego jest nastepujace. Przez przesuniecie osiowe wal¬ ka 5 zapomoca wystepu 5c doprowadza sie kolo zebate 4 do polozenia uczepionego z kolem zebatem 3b, poczem mozna obracac temi kolami zebatemi 3a, 3b, 4 zapomoca krazka 2c. Wtedy zapomoca pokrecania krazka 7a posilkujac sie podzialkami 6b i ób1 nastawia sie wysokosc polozenia osi czo¬ pów 8a wedlug wielkosci czasu spadania.Nastepnie przez odpowiednie obracanie wrzeciona 2 i tulejki 2a o przeciwnych gwintach zapomoca krazka 2c ustawia sie obydwie celownice 14 i 15 w polozenia po¬ czatkowe tak, aby celownica 14 znalazla sie w polozeniu 14&< a celownica 15 w po¬ lozeniu 15cK Nastepnie skierowywa sie sa¬ molot w prostej linji na cel i, w chwili, gdy sie on ukaze na linji celowania KoK (13— 15c) puszcza sie w ruch mechanizm zega¬ rowy 18 przez nacisniecie na guziczek 56, poczem podczas wyznaczonego czasu za¬ pomoca obracania krazka 2c utrzymuje sie cel stale na linji celowania 13—15c celow¬ nicy 15. Celownica 15 tak obraca sie wtedy do tylu, ze jej wizjer przesuwia sie z polo¬ zenia ISc1 do polozenia 15c, a celownica 14 o tyle do przodu, ze jej wizjer przesunie sie z polozenia 14cx do polozenia 14c, przez co celownica zrzutowa 14 zostaje nastawio¬ na na zrzucenie. W chwili zakonczenia wy¬ znaczonego czasu walek 5 zostaje przesu¬ niety przez mechanizm zegarowy i kolo ze¬ bate 4 rozczepia sie z kolem zebatem 3b tak, ze polozenie wizjera 14C1 zostaje usta¬ lone. Lot kierowany jest w dalszym ciagu prosto ma cel, az dopóki ten cel nie znaj¬ dzie sie na linji celowania 13—14c celowni¬ cy zrzutowej 14. Wtedy nastepuje zrzuce¬ nie przedmiotu.Wizjer 14c na celownicy zrzutowej mo-, ze byc skasowany przy zastosowaniu wy¬ stepu bocznego 14d na celownicy 14, na którym moze sie oprzec odpowiednio dopa¬ sowany wystep 15d celownicy 15, gdy ta ostatnia po uplywie wyznaczonego czasu be¬ dzie obracana w dalszym ciagu, aby dojsc do polozenia, w którem wizjer 15c zajmie dokladnie polozenie 14c. W takim przypad¬ ku wizjer 15c podczas przebiegu wyznaczo¬ nego czasu sluzy do celowania przedwstep¬ nego, po uplywie zas tego czasu do celowa¬ nia zrzutoweigo. PL