Wynalazek dotyczy szybkobieznych ro¬ tacyjnych maszyn drukarskich, których walce obracaja sie z szybkoscia obwodowa powyzej 60 m na minute, zwlaszcza zas szybkobieznych maszyn rotacyjnych, uzy¬ wanych do drukowania gazet i posiadaja¬ cych walce, obracajace sie z szybkoscia obwodowa do 360 m na minute; zapomo- ca tych walców kilka pasm papieru zosta¬ je zadrukowywanych jednoczesnie i nieza¬ leznie jedno od drugiego, nastepnie zas arkusze te sa rozcinane oraz skladane, tak ze tworza gazete.We wzmiankowanych szybkobieznych rotacyjnych maszynach drukarskich których wszystkie walce drukarskie posia- w daja jednakowe srednice i sa sprzezone ze soba za posrednictwem kól zebatych, moze byc utrzymana zgodnosc biegu poszcze¬ gólnych pasm papieru.Jezeli jednak nalezy wstawic pasmo, nazwane w dalszym ciagu wstawka, za¬ drukowane uprzednio i rózniace sie ewen¬ tualnie gatunkiem papieru lub rodzajem druku, do pasma, drukowanego na rotacyj¬ nej maszynie, tak aby wstawka ta dosto¬ sowala sie do obecnie drukowanego pasma i utworzyla z niem calosc, to zgodnosc biegu wstawek i pasma nie mogla byc do¬ tychczas osiagnieta. Nie udaje sie to na¬ wet wtedy, gdy srednica walca, drukuja¬ cego wstawke, zostanie dokladnie dopaso-fyana do srednicy walca maszyny rotacyj¬ nej.« Stwierdzono, jze^zachodzi przesuw wstawki naprzód lub wtyl, przyczem w ra¬ zie sumowania sie tych przesuwów zasto¬ sowana uprzednio poprawka na uzgodnie¬ nie biegu zostaje predko zuzyta i brak zgod¬ nosci biegu zostaje uwydatniony zmien¬ noscia naprezenia wstawki w róznych o- kresach drukowania, np. kurczeniem sie jej po zadrukowaniu i t. d.Próbowano wielu mechanizmów do u- zgodnienia biegu wstawki i pasma gazety; proponowano np. zastosowanie mechani¬ zmu, poruszanego recznie i rozsuwajacego kolo pasowe lub zmieniajacego przeklad¬ nie slimakowa. Przy zastosowaniu tego recznie uruchomianego mechanizmu zapo¬ bieganie bledom moze byc dokonywane tylko zapomoca prób, zwykle przy zmniej¬ szeniu szybkosci maszyny rotacyjnej. Ten sposób, pochlaniajacy wiele czasu i wy¬ magajacy sprawdzania calego nakladu, nie moze byc stosowany do wspólczesnych szybkobieznych maszyn rotacyjnych.Oprócz wzmiankowanego powyzej me¬ chanizmu, regulowanego recznie, znane sa inne, np. z angielskich druków patento¬ wych Nr Nr 13363 z roku 1903, 4175 z roku 1904, 21 222 z roku 1907 oraz 262 562, za¬ pomoca których starano sie uzyskac zgod¬ nosc biegu wstawki i pasma, drukowane¬ go na maszynie drukarskiej.Tak np. w angielskim druku patento¬ wym Nr. 13363/03 proponowano uzgodnia- nie biegu wstawki i pasma gazety zapomo¬ ca urzadzen mechanicznych. Wysuwanie sie jednej z dwóch iglic poprzez odpo¬ wiednie otwory walka doprowadzajacego, na którym nawinieta jest wstawka, sluzy do poruszania mechanizmu, utrzymujace¬ go zgodnosc hiegu kilku pasm. Wstawka jest wyposazona w otwory, rozmieszczone w pewnych odleglosciach, lecz nie pokry¬ wajace sie z obydwoma otworami walka doprowadzajacego wtedy, gdy wstawka i pasmo sa dokladnie dopasowane. Jezeli jednak jeden ze wzmiankowanych otwo¬ rów wstawki pokryje sie dokladnie z jed¬ nym z otworów walka doprowadzajacego, to odpowiednia iglica wysuwa sie przez pasmo papieru poza powierzchnie walka doprowadzajacego i zahacza podczas obro¬ tu tego walka o zebate kólko, które uru¬ chomia mechanizm, przesuwajacy wstaw¬ ke wzgledem pasm, co naprawia blad. Je¬ zeli jednak otwór wstawki nie pokryje sie dokladnie z otworem walka doprowadza¬ jacego, to iglica nie moze wysunac sie po¬ za powierzchnie tego walka i wskutek tego pasma pozostana niedopasowane tak dlu¬ go, az obydwa otwory nie pokryja sie, przyczem nalezy wziac pod uwage, ze o- bydwa otwory moga nie pokrywac sie do¬ kladnie, np. w razie nieznacznego przesu¬ wu bocznego wstawki; w tych warunkach otwór wstawki moze przesunac sie ponad otworem walka doprowadzajacego bez u- skutecznienia poprawki, poczem traci sie zupelnie moznosc kontrolowania ruchu wstaiwki.W angielskim druku patentowym Nr 4175/04 podano, ze mechanizm, rozrza¬ dzany zapomoca sprezonego powietrza, moze byc zastosowany do dokladnego do¬ stosowywania wstawki z pa'smamj, prze- puszczanemi przez maszyne drukarska, zwlaszcza przez maszyne o plaskiem pod¬ lozu i nastawnych walcach. Wstawka, wyposazona w otwory, rozmieszczone w pewnych odstepach, przesuwa sie po stycz¬ nej wzgledem obracajacego sie walca. Po¬ wierzchnia walca jest zaopatrzona w sze¬ reg otworów, laczacych sie z cylindrami, w których sa umieszczone tloki, sluzace do poruszania zapadek, które zwalniaja mechanizm, uskuteczniajacy niezbedne przesuwanie wstawki, w celu dokladnego jej dostosowania do pasma gazety. Me¬ chanizm ten dziala w ten sposób, iz w ra¬ zie pokrycia sie jednego z otworów wstaw¬ ki z dowolnym otworem walca, powietrze — 2 —sprezone wyplywa z nieruchomego zbior¬ nika, umieszczonego bezposrednio ponad wstawka, i wprawia w ruch jeden ze wzmiankowanych tloków, w zaleznosci od wielkosci zadanego przesuwu. Nalezy wziac pod uwage, ze wstawka nie posuwa sie po powierzchni walca, wskutek czego moze okazac sie, ze mechanizm taki nie bedzie dzialal w razie szybkiego biegu ma¬ szyny, poniewaz zetkniecie sie otworów wstawki i walca odbedzie sie w ciagu cza¬ su, nie wystarczajacego do przeplywu do¬ statecznej ilosci sprezonego powietrza w celu uruchomienia tloków. Przypadek ten ma miejsce wlasnie w razie zastosowania tego mechanizmu do szybkobieznych ma¬ szyn rotacyjnych.W angielskim drUku patentowym Nr 21 222 z roku 1907 opisano rozrzadzany e- lektrycznie mechanizm, który nastawia rozsuwne kolo pasowe maszyny do ciecia papieru, wskutek czego otrzymuje sie dluz¬ sze lub krótsze arkusze. Dzialanie takiego elektrycznie rozrzadzanego mechanizmu polega na przesuwaniu zapomoca otworów pasma papieru, podlegajacego przecinaniu, pomiedzy koiitaktdmi, zblizanemi okreso¬ wo ku sobie, lecz nie posuwa jacemi sie wraz z pasmem. Mechanizm jest wykona¬ ny tak, ze w razie ustawienia sie jednego z otworów pasma papieru pomiedzy kon¬ taktami w chwili, kiedy te zblizaja sie ku sobie, zostaje zamkniety obwód elektrycz¬ ny, który zkolei powoduje przestawienie rozsuwnego kola pasowego w celu regulo¬ wania szybkosci przecinanego papieru.W szybkobieznych maszynach rotacyj¬ nych urzadzenie takie nie moze dzialac skutecznie, gdyz nie jest ono zdolne do szybkiego zamykania obwodu pradu. W angielskim druku patentowym Nr 262562 opisano mechanizm, poruszany okresowo i przesuwajacy paismo ponad nieruchomym kontaktem, umieszczonym po jednej stro¬ nie wstawki i wspóldzialajacym z para kontaktów drazkowych, znajdujacych sie po drugie} stronie wzmiankowanej wstaw¬ ki. Kontakty drazkowe sa umocowane na wahliwych ramionach, którym nadaje sie ruch posuwisty w kierunku pionowym, tak aby kontakty przesuwaly sie jednoczesnie ku dolowi do wstawki, posuwanej okreso¬ wo i nieruchomej w czasie stykania sie kontaktów. Wstawka jest zaopatrzona w rozmieszczone w pewnych odleglosciach o- twory, które nie ustawiaja sie pomiedzy kontaktami wtedy, gdy wstawka jest do' kladnie dopasowana.O ile jednak jeden z otworów ustawi sie pomiedzy kontaktami tak, iz obwód za¬ myka sie, to zostaje uruchomiony mecha¬ nizm, przyspieszajacy lub hamujacy prze¬ suw wstawki. Nalezy przyjac pod uwage, iz niezaleznie od tego, ze pomiedzy kon¬ taktami dolnym i górnym moze byc osia¬ gniety styk tylko w jednym punkcie, co jest niewykonalne w razie nieprzerywanego doprowadzania wstawki w szybkobieznych maszynach rotacyjnych, mechanizm po^ wyzszy posiada te wade, ze maszyna musi byc zatrzymywana okresowo w celu za¬ pewnienia zetkniecia sie kontaktów. Szyb¬ kobiezna maszyna rotacyjna, przez która przesuwa sie 60 m lub wiecej papieru na minute przy 600 — milimetrowym arku¬ szu, musialaby byc zatrzymywana co jedna setna minuty, co jest niewykonalne.Nalezy zaznaczyc, ze dzialanie opisa¬ nych mechanizmów, z których wiekszosc ma na celu samoczynne usuwanie niedo¬ kladnosci w dopasowaniu wstawki, polega na chwilowem stykaniu sie odpowiednich kontaktów, znajdujacych sie z obydwóch stron wstawki, poprzez jeden z otworów; dopasowywanie dokonywane jest zapomo¬ ca elektrycznosci, sprzezonego powietrza lub mechanicznie. Stwierdzono, ze w szybko¬ bieznych rotacyjnych maszynach drukar¬ skich o szybkosci np. 300 obrotów na minute lub wiecej, takie chwilowe zetkniecie sie nie wystarcza do uruchomienia mechanizmu, przesuwajacego wstawke. — 3 —Celem wynalazku niniejszego jest do¬ kladne dopasowywanie wistawki do jedne¬ go lub kilku pasm papieru, zadrukowywa- nych na szybkobieznej maszynie rotacyj¬ nej, co jest uskuteczniane zapomoca wspól¬ dzialania Wzajemnie uzaleznionych przy¬ rzadów, rozmieszczonych z obydwóch stron wkladki.W celu skutecznego nastawiania wstaw¬ ki przyrzady te musza wspóldzialac w cia¬ gu okresu czasu, wystarczajacego do uru¬ chomienia mechanizmu dostosowujacego.Innym celem wynalazku niniejszego jest urzadzenie, które zapewnia niezwlocz¬ ne wzajemne dostosowywanie sie pasm pa¬ pieru zapomoca przyrzadów, niezaleznych od poprzednich.Przedmiot wynalazku stanowi szybko¬ biezna rotacyjna maszyna drukarska z u- rzadzeniem, posuwajacem nieprzerwanie pasmo, czesciowo zadrukowane poprzed¬ nio, tak iz druki zostaja umieszczone w prawidlowych odstepach wzdluz tego pa¬ sma. Maszyna posiada przenosnik, przy¬ stosowany do sprzegania sie i posuwania z pasmem, zaopatrzony w przyrzady do¬ stosowujace, pomiedzy któremi przesuwa¬ ne jest pasmo czesciowo zadrukowane; maszyna posiada równiez mechanizm, po¬ ruszany zalpomoca elektrycznosci lub spre¬ zonego powietrza i uruchomiany w celu przestawiania tego pasma.Odmiane Wynalazku stanowi szybko¬ biezna rotacyjna maszyna drukarska z ti- rzadzeniem, posuwajacem nieprzerwanie pasmo z szeregiem otworów lub z grupami otworów, rozmieszczonych w prawidlo¬ wych odstepach, oraz w mechanizm dosto¬ sowujacy, poruszany zapomoca elektrycz¬ nosci lub sprezonego powietrza i utrzymy¬ wany przez dostosowane pasmo w stanie nieczynnym, wprawiany zas w ruch w ra¬ zie niedokladnosci w polozeniu tego pa¬ sma, -i ^ Wynalazek jest zastosowany wylacz¬ nie do szybkobieznych rotacyjnych maszyn drukarskich, których szybfoósc przekracza szybkosc maszyn, wykonyWajacych np. fo- tograwiury.Wstawka, która ma byc dostosowana do pasm, drukowanych na maszynie, po¬ siada na calej swej dlugosci szereg zna¬ ków, sluzacych do dostosowywainia jej, np. otworów najlepiej okraglych, o srednicy nie przekraczajacej % cala (6,3 mm) i roz¬ mieszczonych W prawidlowych odstepach.Wstawka jest umieszczona tak, iz przy¬ lega do czesci obwodu walca doprowadza¬ jacego, który sluzy jako przenosnik Wstaw^ ki, przyczem wedlug wynalazku jest ko¬ nieczne, aby wstawka byla nawinieta na walec co najmniej na pewnej zgóry okre¬ slonej dlugosci, chociaz moze ona byc w zetknieciu z tym walcem doprowadzaj a- cym równiez w ciagu dluzszego okresu cza¬ su bez wplywu na dzialanie maszyny.Równiez konieczne jest, aby walec do¬ prowadzajacy obracal sie z jednakowa szybkoscia obwodowa z walcami maszyny drukarskiej i byl napedzany przymusowo wraz z niemi1.Mechanizm dostosowujacy jest nie¬ czynny, gdy Wstawka jest dokladnie do¬ stosowana do pasm zadrukoWywanych.Jezeli jddinak ijedein ze ^zriafeów wstawki wysunie sie ze swego normalnego poloze¬ nia, to tworzy sie polaczenie pomiedzy przyrzadami, przesuwanemJ zapomoca wal¬ ca po jednej stronie wlstawki, a przyrza¬ dami, znajdujacemi sie po przeciwleglej jej stronie, na okres czasu, wystarczajacy do niezawodnego uruchomienia mechani¬ zmu dostosowujacego, przyczem wedlug wynalazku istotne jest, aby wstawka sty¬ kala sie z ta czescia walca, która wspól¬ dziala z przyrzadami, znajdujacemi sie pó przeciwleglej stronie Wstawki.Przyrzady, umieszczone po przeciwle¬ glej walcowi stronie Wstawki, posiadaja ta¬ kie wymiary, ze jest zapewnione wspól¬ dzialanie ich z przyrzadami, trmocowane- mi na walcu, w ciagu takiego czasu, który — 4 —Umozliwi uruchomienie mechanizmu dosto¬ sowujacego, rozrzadzianego temi przyrza¬ dami, w ciagu co najmniej takiegoz okresu czasu.Wobec tego jest jiasne, ze przyrzady, umieszczone na przeciwleglej walcowi stronie wstawki, moga byc przystosowane do [posuwania sie z szybkoscia przyrzadów, umocowanych na walcu, oraz w jednako¬ wym z niemi kierunku.Szybkobiezna rotacyjna maszyna dru¬ karska, zaopatrzona w mechanizm wedlug wynalazku^ moze np. posiadac walec, ma¬ jacy w obwodzie 48 cali (1220 mm) i obra¬ cajacy sie z szybkoscia 200 obrotów na mi¬ nute oraz wspóldzialajacy z przyrzadami elektryclznemi, wprawiajacemi w ruch me¬ chanizm dostosowujacy, przyczem w tym przypadku wzajemnie uzaleznione od sie¬ bie przyrzady, znajdujace sie z obydwóch stron wstawki, skladaja sie z pary kontak¬ tów, umocowanych na walcu, oraz nieru¬ chomego kontaktu, umieszczonego na prze¬ ciwleglej walcowi stronie wstawki.Kohtakt nieruchomy jest utworzony ze szczotki, wygietej lukowato, dopasowanej do obwodu walca oraz posiadajacej dlu¬ gosc, odpowiadajaca lukowi 30° obwodu.Szybkosc obrotowa walca wynosi na ob¬ wodzie w przyblizeniu 800 stóp (240 m) na minute, czyli 13,3 stopy (4 m) na se¬ kunde.Szczotka, przylegajaca wzdluz luku, wynoszacego 30°, do obwodu tego walca, styka sie z kontaktem, umocowanym na tym walcu, w ciagu 1/40 sekundy za kaz¬ dym jego obrotem, czyli istnieje pewien zgóry ustalony okres czasu, w ciagu które¬ go kontakty stykaja sie i który znacznie przekracza okres zetkniecia sie dwóch kontaktów punktowych, umieszczonych na stale z obydwóch stron wstawki tak, iz zaden z nich nie moze posuwac sie w kie¬ runku tej wstawki ,W razie umieszczenia nieruchomej szczotki po przeciwleglej walcowi stronie wstawki, np. przy szybkosci 400 obrotów na minute, dlugosc szczotki powinna byc zwiekszona w celu osiagniecia zgóry usta¬ lonego okresu czasu, niezbednego do uru¬ chomienia mechanizmu dostosowujacego.Przedmiot wynalazku dotyczy równiez zastosowania przyrzadów, poruszanych po¬ wietrzem sprezonem, do dostosowywania wstawki w miare podsuwania jej do szyb¬ kobieznej rotacyjnej maszyny drukarskiej.Na rysunkach fig. 1 przedstawia me¬ chanizm dostosowujacy, poruszany zapo- moca elektrycznosci; fig. 2 — szczególowe rozmieszczenie elektrycznych kontaktów na walcu; fig. 3 — mechanizm dostosowu¬ jacy Wraz z przyrzadami elektrycznemi w widoku ztylu; fig. 4 .— urzadzenie do roz¬ suwania kola pasowego, w wiekszej po- dziaice; fig. 5 — to samo urzadzenie w wi¬ doku zgóry; fig. 6 — w widoku zboku; fig. 7 — widok przekaznika i sprzezonego z nim urzadzenia, rozrzadzajacego mecha¬ nizm dostosowujacy; fig. 8 — przekaznik w widoku zboku; iig. 9 — schemat urza¬ dzenia, dostosowujacego wstawke zapo¬ moca zmiany niedopreznOsci powietrza; fig. 10 — poprzeczny przekrój cylindra na sprezane powietrze; fig. 11 — czesciowy przekrój podluzny tego cylindra, uwidocz¬ niajacy rozmieszczenie otworów wpusto¬ wych i wypustowych; fig. 12 — schema¬ tyczny widok urzadzenia, rozrzadzanego zapomoca zmiany niedoprezliosci powie¬ trza; fig. 13 — widok zboku czesci prze¬ nosnika wraz ze wstawka; fig. 14 przed¬ stawia sprzeglo, wlaczane zapomoca spre¬ zonego powietrza; fig. 15 — inna odmiane sprzegla, a fig. 16 — schemat urzadzenia (sygnalizacyjnego, wskazujacego wielkosc lub kierunek przesuniecia sie wstawki wzgledem przyrzadów dostosowujacych.Na fig. 1 — 3 przenosnik 1 jest wyko¬ nany w postaci walca, na który nawinieta jest wstawka 2 co najmniej na zgóry usta¬ lonej czesci obwodu. Walec ten jest wy¬ posazony w pary kontaktów elektrycznych - 53, 4, rózmiószczonych srednicowo prze¬ ciwlegle.Odleglosc miedzy kazda para kontak¬ tów wynosi okolo % cala (10 mm), a po¬ wierzchnie pomiedzy niemi pokrywa sie materjalem izolujacym.Trzeci kontakt, nieruchomy, o ksztal¬ cie szczotki 5, wygietej lukowato, jest przystosowany do stykania sie z kontakta¬ mi 3, 4 w czasie obrotu walca 1.Wstawka 2 posiada na calej dlugosci otwory, umieszczone w jednakowych od¬ stepach.Gdy wstawka jest scisle dostosowana do paism papieru zadrukoWywanych na maszynie rotacyjnej, to otwory te przesu¬ waja sie po walcu 1 tak, iz odslaniaja tyl¬ ko izolowana powierzchnie pomiedzy kon¬ taktami 3, 4.W razie przesuniecia sie wstawki 2 na¬ przód lub wtyl jedna z par kontaktów 3, 4 styka sie przez otwór we wistawce z kon¬ taktem 5 i wprawia w ruch elektrycznie rozrzedzany mechanizm dostosowuj acy, zwalniajacy lub przyspieszajacy odpowied¬ nio bieg wstawki. W ten sposób kontakty 3, 4 i szczotka 5 stanowia narzady do wy¬ krywania zmian w dostosowaniu sie wstawki.Okres stykania sie tych narzadów po¬ winien najlepiej byc nieco dluzszy od mi¬ nimalnie wystarczajacego do zamkniecia obwodu elektrycznego. Skoro obwód zo¬ stal zamkniety, mechanizm dostosowujacy zostaje uruchomiony na przeciag okreslo¬ nego zgóry okresu czasu, badz wskutek czasowego zamkniecia obwodu, badz zapo¬ moca mechanizmu zegarowego, który zo¬ staje uruchomiony chwilowem zamknieciem obwodu.Mechanizm dostosowujacy, uskutecz¬ niajacy przyspieszanie lub zwalnianie bie¬ gu wstawki, przedstawiony na fig. 1 — 3, sklada sie ze sprzegla elektromagnetycz¬ nego 7, 8, osadzonego obrotowo n/a walku Sprzeglo to jest zespolone ze stozko- wemi kolami zebatemi 13, 14, osadzonemi równiez luzno na walku 11.Lancuch 15 napedza od kola, umoco¬ wanego na wale walca 1, kolo lancuchowe 16, osadzone na krótkim *wale i zazebiaja¬ ce sie ze stozkowemi kolami zebatemi 13 i 14.Sprzeglo elektromagnetyczne 7 i 8 jest wlaczone w obwód kontaktów 3, 4 i szczot¬ ki 5, wskutek czego zamkniecie obwodu powoduje obrót walu U w jednym lub drugim kierunku zapomoca odpowiedniego kola zebatego 13 lub 14. W razie zamknie¬ cia obwodu slfrnak 10, osadzony na wale 11, obraca w odpowiednim kierunku sli¬ macznice, umocowana na wspólnym wale z rozsuwnem kolem pasowem 6.Walek rozsuwnego kola pasowego 6 jest osadzony w nastawnych lozyskach 29.Kolo pasowe 6 napedza walce 17 i 18 zaj posrednictwem pokrytych guma kól na¬ pedowych 95. Urzadzenie to reguluje szyb¬ kosc, z jaka wstawka odwija sie z walca 12.Ponadto wal 11 jest sprzezony zapomo¬ ca stozkowych kól zebatych 45 z wrzecio¬ nem pionowem 85a, uruchomiajacem kra¬ zek 856, napinajacy wstawke i podnoszacy sie lub opuszczajacy sie w celu niezwlocz¬ nego usuniecia drobnych bledów; zasadni¬ cze dostosowanie wstawki jest uskutecz¬ niane zapomoca rozsuwnego kola palsowe- go6. , Zadrukowana wstawke odprowadzaja walce 34, uruchomiane zapomoca rozsuw¬ nego kola pasowego 96, obracanego slima¬ kiem 9, osadzonym na wale 11.Szczotka 5 (fig. 2 — 6) jest polaczona zapomoca przekaznika, nieuwidocznionego foa rysunku, z para cewek 20, 21, polaczo¬ nych odpowiednio z pierscieniami styko- Iwemi ,22, 23 (fig. 3).Dwie szczotki 24 i 25, umocowane na walcu 1, dotykaja pierscieni stykowych 22 i 23, które zostaja w ten sposób wlaczone _ 6 —ir obwody kontaktów 3, 4, jak to przedsta¬ wiono im fi!g. 2.Podczas dzialania tego urzadzenia, je¬ zeli np. kontakt 3 zostanie odsloniety po^ przez otwór wstawki, to zostaje wzbudzo¬ ne uzwojenie cewki 20, co powoduje obrót walu 26 w odpowiednim kierunku, zapo- moca mechanizmu zapadkowego; jezeli zas zoistanie odsloniety poprzez otwór wstawki kontakt 4, to zostaje wzbudzone uzwojenie cewki 21 i mechanizm zagadko¬ wy obraca wal 26 w kierunku, przeciwnym do poprzedniego.Wal 26 wprawia w ruch przekladnie slimakowa 27, która obraca wal 28 w od¬ powiednim kierunku, w zaleznosci od tego, która z cewek zostala wzbudzona.Wal 28 jest osadzony w nastaWnem, uzwojonem od wewnatrz lozysku 29, co u- mozliwia nastawianie tego walu w kierun¬ ku osiowym.Koniec 30 walu 28 porusza dzwignie 31, zawieszona na czopie 32, i rozsuwa ko¬ lo pasoWe 33 w celu uskutecznienia ma¬ lych zmian w szybkosci walców doprowa¬ dzajacych 34, mianowicie w celu zwalnia¬ nia lub przyspieszania ich ruchu obrotowe¬ go w zaleznosci od tego, który z kontak¬ tów 3 lub 4 zostal wlaczony w obwód e- lektryczny.Mechanizm zapadkowy, przedstawiony na fig. 3 — 6, sklada sie z zapadek 35, 36, jktóre wspóldzialaja z kólkami zapadko- jwemi 37 i 38, zamocowanemi na wale 26, Dzialanie tych zapadek i kólek zapad¬ kowych jest uzaleznione od przesuwóW rdzeni 39 i 40. Wzbudzenie uzwojenia któ¬ rejkolwiek z cewek 20, 21 powoduje pod¬ niesienie sie odpowiedniego rdzeniai 39 lub 40, poruszajacego jedno z ramion 41 lub 42, umocowanych na wale 26, tak ze za¬ padki zostaja sprzelzone z zebami kólek 'zapadkowych i obracaja czesciowo wal 26 *w odpowiednim kierunku w zaleznosci od tego, która z cewek 20, 21 zostala wzbu¬ dzona.Jak dlugo wstawka pozostaje niedo¬ stosowana do pasma gazety, tak dlugo wzbudzana jest uzwojenie odpowiedniej cewki wskutek stykania sie jednego z kon¬ taktów 3 lub 4 ze szczotka 5, tak ze me¬ chanizm zapadkowy jest uruchomiany.Do mechanizmu dostosowujacego, opi¬ sanego powyzej, zastosowane jest urza¬ dzenie dodatkowe, poruszane recznie i slu¬ zace do wspóldzialania z tym mechani¬ zmem wtedy, gdy niezgodnosc wstawki i ^pasma papieru jest duza.To recznie poruszane urzadzenie skla¬ da sie z kólka recznego 43, polaczonego z fozwojonem wrzecionem pionowem 85a za- pomoca stozkowych kól zebatych 44, tak, ze wal 11 moze byc obracany recznie, gdy maszyna drukarska jest nieczynna, w celu dopasowania wstawki, lub tez podczas pra¬ cy maszyny w celu usuniecia wieikszej nie¬ dokladnosci w biegu Wstawki.Zapomoca obracania recznego kólka 43 zostaja uruchomione: krazek dostosowuja¬ cy 856 i rozsuiwne kolo pasowe 6 wzgled* nie 96.Fig. 7 i 8 przedstawiaja odmiane ufza- 'dzeniia. Silnik 46 jest sprzezony z walem '47, na którym osadzone Sa dwa sprzegla elektromagnetyczne 48, 49.Para przekazników 50, 51 sluzy do rozrzadzania obwodu pomocniczego, do którego sa wlaczone sprzegla elektroma¬ gnetyczne 48, 49, za posrednictwem tarcz kciukowych 52, 53, w celu wlaczania jed¬ nego z tych sprzegiel w ciagu okreslonego zgóry okresu czasu po zamknieciu obwodu elektrycznego 58, zapomoca jednego z kon¬ taktów 3, 4 lub jednej z cewek 59, z któ¬ rych jedna jest sprzezona z tarcza kciuko¬ wa 52, a druga — z tarcza kciukowa 53.Ramie 54, polaczone ze rdzeniem cewki 59, jest osadzone obrotowo na czopie 55 i posiada wystep 56, zaskakujacy w wy¬ kroje 57 tarczy kciukowej 53; podobne u- rzadzenie jest sprzezone z tarcza kciuko¬ wa 52. — 7 —Po (wzbudzeniu uzwojenia jednej z ce¬ wek 59, wystep 56 ramienia 54 zostaje podniesiony z jednego z wykrojów 57, tak, iz kontakty 61 stykaja sie, zamykajac ob¬ wód jednego ze sprzegiel elektromagne¬ tycznych 48 lub 49. , Po zwolnieniu z ramienia 54, tarcza kciukowa 52 wzglednie 53 zaczyna obra¬ cac sie i podtrzymuje wystep 56 ramienia y54 w polozeniu uniesionem, zamykajac db- wód sprzegla elektromagnetycznego az do chwili wsuniecia sie tego wystepu 56 w na¬ stepny wykrój tarczy kciukowej. Kontakty 61 moga w ten sposób stykac sie w ciagu czasu znacznie dluzszego, niz czas za¬ mkniecia obwodu 58 cewki 59.Podczas tego okresu czasu sprzeglo e- lektromagnetyczne 48 lub 49 jest sprzezo¬ ne z odpowiedniemi stozkowemi kolami zebatemi 67, 68, osadzonemi luzno na wa- le 47 i zazebiajacemi sie ze stozkowem ko¬ lem zebatem 69, osadzonem na wale 70.Tarcze kciukowe 52, 53 isa umocowane na wale 70 zapomoca sprzegiel elastycz¬ nych, dzialajacych w odwrotnych kierun¬ kach, przyczem tarcze sa dociskane do sprzegiel zatpomoca sprezyn 71.Fig. 9 przedstawia schemat urzadzenia, ^dostosowujacego wstawke zapomoca zmia- tay niedopreznosci powietrza. Pompa ssaw¬ na 72 wypompowuje powietrze z rur 73 i miechów lub tloków 74, 75, obciazanych ^sprezynami.Miechy pozostaja scisniete cisnieniem atmosferycznem, dopóki otwory powietrz¬ nie 76, 77 walca 1 nie zostana odsloniete poprzez otwory wstawki W zaleznosci od tego, który z otworów 76 lub 77 zotetaje odsloniety, odpowiedni miech 74 lub 75 rozdyma sie, np. na ry¬ sunku miech 74, co powoduje zetkniecie lsie kontaktów 78 i zamkniecie obwodu e- lektrycznego, w który wlaczony jest me¬ chanizm dostosowujacy, podobny do opi¬ sanego. W mechanizmie tym, dzialajacym zapomoca niedopreznosci powietrza, do wykrywania zmian w dostosowaniu sie Wstawki sluza otwory 76, 77 i cisnienie po¬ wietrza atmosferycznego.Fig. 10 i 11 uwidoczniaja rozmieszcze¬ nie powietrznych otworów 76, 77 na po¬ wierzchnie walca 1. Otwory te sa polaczo¬ ne z obrotowym kurkiem powietrznym 79, który jest zastosowany we wszystkich od¬ mianach urzadzenia, poruszanych powie¬ trzem sprezonem lub powietrzem sprezo- nem i elektrycznoscia. < W odmiaiiie urzadzenia, rozrzadzane¬ go zapomoca zmiany niedopreznosci po¬ wietrza (fig. 12), obciazone sprezynami miechy lub tloki 74 i 75 wlaczaja zapomo¬ ca dzwigni 80, 81 sprzeglo 82, co dostoso¬ wuje wstawke do pasma papieru za po¬ srednictwem slimaka 83, wycinka slimacz¬ nicy 84, krazka dostosowujacego 85 i roz;- 'suWnego kola pasowego 96&.* Obciazony sprezyna miech lub tlok 74 przestawia dzwignie 80, wlaczajaca tarcze zabkowana sprzegla 82, co powoduje o- brót slimaka 83.Krazek dostosowujacy 85, umieszczony na ramieniii wycinka slimacznicy 84, prze¬ suwa wstawke, dostosowuje ja do pasma na walcu 1 oraz uruchomia jednoczesnie slimak 9q, który obraca wal 28a za po¬ srednictwem slimacznicy 27a.{ Wlal 28a przestawia dzwignie 31af u- imocowana obrotowo na czopie 32a i roz¬ rzadzajaca rozsuwne kolo pasowe 33a, u- skuteczniajac w ten sposób drobne zmiany w szybkosci walca doprowadzajacego 34a oraz zwalniajac lub przyspieszajac bieg tych walców w zaleznosci od tego, który z tloków 74 lub 75 zostal uruchomiony.Zamiast rozrzadu zapomoca zmiany nie- jdopreznosci powiJetrza mozna zastosowac rozrzad zapomoca sprezonego powietrza.W jednej z odmian takiego urzadzenia (fig. 13) ponad wstawka znajduje. sie szczelina powietrzna 86, polaczona ze 'zbiornikiem ze sprezonem powietrzem.Gdy jeden z otworów 76 lub 77 poh 8 —wierzchni walca 1 zostaje odsloniety po¬ przez jeden z otworów wstawki, to powie- jtrze sprezone przeplywa odpowiednia szczelina do przewodów, laczacych sie z burkiem obrotowym 79, wykonanym we¬ dlug fig. 10 i 11.W urzadzeniu, przedstawionem na fig. 14 i 15, para cylindrów 87, 88 wykonywa ruch zwrotny w stosunku do nieruchomego tloka 89 o dwóch tarczach.Gdy powietrze zastaje wpuszczone do jednego z cylindrów 87, 88 zapomoca ze¬ spolu zaworów, sprzezonych z wialcem 1, to cylinder 87 wzglednie 88, zostaje odsu¬ niety od odpowiedniej tarczy tloka i wla¬ cza za posrednictwem jednej z dzwigni 90, pozostajacych pod dzialaniem sprezyny, sprzeglo 91 w celu przesuniecia krazka do¬ stosowujacego 85 i nastawienia rozsuwne- ga kola pasowego w sposób powyzej opi¬ sany, oraz w celu przestawienia kontak¬ tów.Moze byc równiez zasftosoiwane urza¬ dzenie sygnalizacyjne, wykazujace wiel¬ kosc lub kierunek wzglednie wielkosc i kie¬ runek przesuwu wstawki wzgledem wal¬ ca 1.W urzadzeniu tern na walcu 1 sa umie¬ szczone dodatkowe kontakty lub grupy kontaktów 92, jak to przedstawia fig. 16.Te grupy kontaktów sa polaczone z kolo- rowemi lampami 93, które wskazuja wiel¬ kosc przesuwu wstawki; zamkniecie obwo¬ du danej lampy zalezy od zetkniecia sie !szczotki 5 z odpowiednim kontaktem 92.Kontakty 92 moga równiez byc zuzyt¬ kowane do uruchomiania mechanizmu, do¬ stosowujacego wstawke. Cewki i tarcze moga zatem byc polaczone, np. w wyko¬ naniu wedlug fig. 7 i 8, z odpowiedniemi kontaktami, wskutek czego mozma usku¬ teczniac dostosowaniej wstawki w zalezno¬ sci od polozenia otworu wstawki wzgle¬ dem izolowanej czesci powierzchni wal¬ ca i.W razie zastosowania walca 1 jako walca matrycowego, zespolonego z walcem drukarskim, nie istnialoby zagadnienie do¬ stosowywania wstawki do pasma maszyny drukarskiej. Wtedy wstawka posiada bo¬ wiem czesci, zadrukowane poprzednio i u- mieszczone w odstepach, które odpowiada¬ ja w przyblizeniu odstepom, któreby wy¬ tworzyly sie przy drukowaniu zapomoca walca doprowadzajacego. ^ Walec doprowadzajacy zapewnila wte¬ dy doprowadzanie pasma w stalym sto¬ sunku do pozostalej czesci nakladu maszy¬ ny, oraz dostosowuje zadrukowana uprzed¬ nio czesc z pozostala czescia nakladu ma¬ szyny. PL