Wynalazek niniejszy dotyczy rozrzadu do niskopreznych silników spalinowych, w których wylot jest rozrzadzany zapomoca przesuwnych w glowicy cylindra suwaków, umieszczonych jeden wewnatrz drugiego i poruszanych pod wplywem cisnienia spa¬ lin. Wedlug wynalazku jeden z suwaków glowicy cylindra opiera sie o nieruchomy punkt przy pomocy kolankowej dzwigni, która go porusza, dzieki czemu suwak za¬ myka wylot w okresach wlotu, sprezania, zaplonu i spalania paliwa, a otwiera ten wylot pod wplywem cisnienia spalin. Jedno ramie kolankowej dzwigni napedzane jest od walka kciukowego lub innego odpowied¬ niego urzadzania, które jednak nie jest wy¬ stawione na dzialanie cisnienia, panujacego wewnatrz cylindra, gdyz jest zrównowazo¬ ne przez wspieranie sie suwaka o nieru¬ chome oparcie jednego ramienia kolanko¬ wej dzwigni. Z drugiej strony, ten rodzaj napedu pozwala na bardzo szybkie otwiera¬ nie i zamykanie otworów, które mozna roz¬ miescic na calym obwodzie cylindra.Wlot moze byc rozrzadzany w dowol¬ ny sposób, najlepiej przy pomocy umie¬ szczonego w glowicy cylindra suwaka, po¬ ruszajacego sie kolejno pod dzialaniem zmniejszonego cisnienia w cylindrze oraz pod dzialaniem sily napiecia sprezyny. Su¬ wak moze posiadac przytem ksztalt prze¬ suwnej tulei zamknietej od zewnatrz i za¬ wierajacej wewnatrz druga tuleje, spelnia¬ jaca równiez zadanie suwaka, przez wne¬ trze którego mieszanka paliwowa przedo¬ staje sie do cylindra.Cfr Wspomniana wyzej sprezyne mozna z ?% |Jci)F^y|cia zastapic przez mocny i pewny ^óziftttd pneumatyczny, w którym ruchy glowic cylindrów powoduja nastawianie ich narzadów wlotowych.W tym celu cylindry silnika laczy sie parami w ten sposób, ze dno kazdego z nich, zamknietego w tym przypadku przez nasade, laczy sie z wewnetrzna komora ru¬ chomego suwaka blizniaczego cylindra o- raz, ze suwak jednego cylindra, otwierajac przy przesuwaniu sie jego wylot, jednocze¬ snie wtlacza do wnetrza suwaka drugiego cylindra powietrze lub gaz, którego cisnie¬ nie powoduje zamkniecie narzadu wloto¬ wego tegoz cylindra. W ten sposób za kaz¬ dym razem, gdy otwiera sie wylot jednego cylindra, zostaje samoczynnie zamkniety wlot cylindra blizniaczego. Cylindry silni¬ ka pracuja wówczas w pozadanej kolejno¬ sci, a blizniacze rozmieszczenie cylindrów upraszcza urzadzenie laczacych ich prze¬ wodów.Na rysunku przedstawiono dla przykla¬ du dwie postacie wykonania silnika wedlug wynalazku, przyczem fig. 1 — 4 przedsta¬ wiaja pionowe przekroje wzdluz osi cy¬ lindra górnej czesci silnika oraz jego urza¬ dzenie rozdzielcze wedlug pierwszej po¬ staci wykonania.Fig. 1 przedstawia silnik z narzadami rozrzadu w okresie wlotu mieszanki pali¬ wowej; fig. 2 — w okresie sprezania; fig. 3 — w okresie rozprezania sie spalin, a fig. 4 — w okresie wylotu spalin.Fig. 5 i 6 przedstawiaja pionowe prze¬ kroje wzdluz osi dwóch lewych cylindrów czterocylindrowego silnika, przyczem na kazdej z tych figur przedstawione jest u- rzadzenie rozdzielcze w rozmaitych kolej¬ nych polozeniach, a fig. 7 — rzut poziomy w widoku zgóry na silnik oraz czesciowy przekrój poprzeczny przez ten silnik na wysokosci przewodów i otworów wloto¬ wych, oraz cylindry bez narzadów rozdziel¬ czych.Cylinder 1 (fig. 1) otoczony jest pla¬ szczem wodnym 2. Kierunek ruchu tloka 3 (schematycznie oznaczonego linja przery¬ wana) oznaczony jest na rysunku strzalka.Tuleja 4, zamknieta nazewnatrz w glowicy cylindra 1, moze sie przesuwac z malem tarciem w cylindrze w ten sposób, ze swym dolnym koncem otwiera i zamyka otwory 5 wylotowych kanalów 6. W górnej czesci tuleja 4 polaczona jest stale z wlotowemi kanalami 9 poprzez otwory 7 w bocznej sciance oraz zapomoca odpowiednich otwo¬ rów 8 cylindra.Druga tuleja 10, zamknieta od strony wnetrza cylindra /, zaopatrzona jest w dolnej czesci w otwory U, przyczem pod¬ czas jej przesuwu w tulei 4, otwory 11 w dolnym jej koncu zostaja zamkniete lub otwarte, przez co cylinder laczy sie po¬ przez wnetrze tulei 10 oraz otwory 7 i 8 z wlotowym kanalem 9. W górnej czesci we¬ wnetrznej tulei 10, naprzeciw otworów 7 zewnetrznej tulei 4, wykonane sa wyciecia 12, dzieki którym otwory te pozostaja o- twarte, gdy obie tuleje znajduja sie w dol- nem polozeniu.Sprezyna 13, napieta pomiedzy lbem 14 trzpienia 15, zamocowanego drugim koncem posrodku wewnetrznej tulei 10, a wewnetrznem obrzezem 16 rurki 17, umie¬ szczonej posrodku zewnetrznej tulei 4, u- filuje stale utrzymac tuleje 10 calkowicie wewnatrz tullei 4 i w ten sposób zachowac otwory 11 w polozeniu zamknietem. Rurka 17 przechodzi przez górne dno tulei 4, o- pierajac sie o nie wystepem 18, przyczem runka 17 jest umocowana wewnatrz tej tu¬ lei przy pomocy sruby 19 z kolnierzem 20 i nasady 2L Wystep 18 i kolnierz 20 lacza na stale tuleje 4 z rurka 71.Na pokrywie cylindra 1 znajduja sie dwa pionowe wsporniki 22, z których na rysunku widoczny jest tylko jeden. Te od¬ dzielne wsporniki polaczone sa w górnej czesci poprzeczka 23, umieszczona pod prostym katem wzgledem osi cylindra. — 2 —Dzwignia kolankowa 24, której ramiona polaczone sa wzajemnie przegubowo na sworzniu 25, laczy poprzeczke 23 z tuleja 4. Jej dolne ramie polaczone jest czopem 26 z nasada 21 sruby 19, zamocowanej w pokrywie tulei 4. Skoro tuleja 4 przesunie sie wglab cylindra 1 tak daleko, ze za¬ mknie jego otwory wylotowe 5, wówczas dzwignia kolankowa 24 jest prawie calko¬ wicie podniesiona, a trzy sworznie 26, 25 i 23 leza na prostej linji na przedluzeniu osi cylindra (fig. 1, 2, 3). Powierzchnie zderza¬ kowe 27, umieszczone po obu stronach ra¬ mion katowej dzwigni, zapobiegaja calkowi¬ temu podniesieniu, wskutek czego dzwignia katowa moze sie znowu zamknac pod dzia¬ laniem cisnienia tulei 4. Przed i po okresie wylotu spalin, opadnieciu kolankowej dzwigni 24 zapobiega tarcza kciukowa 28, dzialajaca na górne ramie dzwigni przy pomocy krazka 29, zamocowanego na tern ramieniu przy pomocy sworznia 30. Tarcza kciukowa 2\8 osadzona jest na walku roz- rzadczym 31, wspólnym dla wszystkich cy¬ lindrów silnika, i obraca sie z polowa szyb¬ kosci walu korbowego, który ja napedza w dowolny znany sposób.Sposób dzialania silnika jest nastepu¬ jacy: Podczas suwu ssania wylotowe otwory 5 (fig/1) sa zamkniete przez zewnetrzna tuleje 4, która przeiuwa sie wglab cylindra pod dzialaniem zmniejszonego cisnienia, wywolanego przy pomocy tarczy kciuko¬ wej 28 oraz pod wplywem ruchu tloka 3 wdól. Jednoczesnie cisnienie swiezej mie¬ szanki, zawartej w wewnetrznej przestrze¬ ni 45 glowicy cylindra i w kanalach wloto¬ wych 9, powoduje przesuw tulei 10 w tulei 4, w kierunku do wnetrza cylindra, przy- czem sprezyna 13 zostaje scisnieta, wloty 11 tulei 10 zostaja otwarte, a swieza mie¬ szanka dostaje sie do cylindra, Po skonczonym suwie ssania nastepuje suw sprezania. Wewnetrzna tuleja 10 (fig. 2) przesuwa sie w przeciwnym kierunku, a mianowicie w kierunku do wnetrza ze¬ wnetrznej tulei 4 pod dzialaniem sily na¬ piecia sprezyny 13 oraz pod dzialaniem ci¬ snienia mieszanki, sprezanej tlokiem 3 w cylindrze 1, wskutek czego otwory 11 za¬ mykaja sie, a jednoczesnie cylinder zosta¬ je calkowicie zamkniety. Dzwignia kolan¬ kowa 24, która tarcza kciukowa 28 przy¬ trzymuje w stanie otwartym, przenosi na poprzeczke 23 prawie calkowite cisnienie, wywierane przez sprezona mieszanke na glowice zamknietego cylindra.Na tarcze kciukowa 28 przypada tylko drobna czesc tego nacisku, skoro jej po¬ wierzchnia toczna porusza sie wspólsrod- kowo z jej osia obrotu, a wiec gdy nie wy¬ wiera zadnej sily na dzwignie katowa, dzialajac tylko jako zatrzym.Po uskutecznionym zaplonie (fig. 3) na¬ rzady rozrzadcze glowicy cylindra zajmu¬ ja takie same polozenie, jak podczas suwu sprezania. Tarczakciukowa 28 przytrzymu¬ je w dalszym ciagu nieruchomo podniesio¬ na dzwignie kolankowa 24, aby nacisk spa¬ lin przejmowala w dalszym ciagu poprzecz¬ ka 23. Zaplon sprezonej mieszanki usku¬ tecznia swieca zaplonowa 32, umocowana w sciance cylindra 1 w odpowiedniej od¬ leglosci od glowicy cylindra, dzieki czemu podczas zaplonu tuleja 10 posiada pewien luz wzgledem swiecy. Jak przedstawiono na rysunku, dno tulei 10 i dno tloka 3 mo¬ ga byc wypukle, dzieki czemu rozporza- dzalna przestrzen dla elektrod swiec za¬ plonowych moze byc powiekszona bez jed¬ noczesnego wzrostu przestrzeni martwej.Podczas suwu wylotowego (fig. 4) tar¬ cza kciukowa 28 przestaje wspierac kolan¬ kowa dzwignie 24, która wówczas moze zamknac sie, zas pod dzialaniem nacisku spalin na dno tulei 10, zostaja jednoczesnie podniesione suwaki glowicy, jako calosc.Dolny brzeg tulei 4 otwiera wylotowe o- twory 5, przyczem ruch tej tulei wgóre o- graniczaja powierzchnie zderzakowe 33 kolankowej dzwigni 24. — 3 —Po uskutecznionym wylocie spalin przez otwory 5, tuleja 4 ponownie zamyka wspo¬ mniane otwory, kolankowa dzwignia 24 przyjmuje znowu swe pierwotne podnie¬ sione polozenie, a otwory 11 tulei 10 otwie¬ raja sie znowu, w celu umozliwienia doply¬ wu swiezej mieszanki i przebieg pracy sil¬ nika powtarza sie, jak to opisano powyzej, W postaci wykonania silnika wedlug niniejszego wynalazku mozna wprowadzic pewne zmiany. Np. ruchomy suwak glowi¬ cy moze sluzyc do rozrzadu wylotu, a do rozrzadu wlotu mozna zastosowac oddziel¬ ny niezalezny od rozrzadu wyllotu zawór lub suwak, umieszczony w odpowiedniem miejscu cylindra.W odmianie wykonania wynalazku (fig. 5, 6, 7) zespól cylindrów 1 silnika zawiera cztery cylindry, z których na rysunku przedstawione sa jedynie tylko dwa pierw¬ sze lii', gdyz nastepne dwa cylindry oraz ich urzadzenia rozrzadcze sa takie same, jak w pierwszych dwóch cylindrach i z te¬ go powodu nie wymagaja specjalnego omó¬ wienia.Podobnie, jak w wyzej opisanym silni¬ ku, kazdy cylinder posiada ruchome suwa¬ ki, utworzone przez odwrócone tuleje 4, wzglednie 4', których dolny brzeg steruje otwory wylotowe 5, wzglednie 5', przy- czem tuleje sa puruszane w wyzej opisany sposób przez dzwignie kolankowe, dziala¬ jace na drazki 21, wzglednie 2V, wkrecone w dno tulei 4, wzglednie 4*. Wnetrze kaz¬ dej tulei 4, wzglednie 4', polaczone jest stale z przewodami wlotowemi 9, wzgled¬ nie 9\ poprzez otwory 8, wzglednie 8', znaj¬ dujace sie w sciance cylindra oraz odpo¬ wiadajace im otwory 7, wzglednie 7' wy¬ konane w sciance tulei 4, wzglednie 4'. Po¬ laczenie wnetrza ruchomej tulei 4, wzgled¬ nie 4'; glowicy z wnetrzem cylindra 1, wzglednie V, rozrzadza urzadzenie wloto¬ we, utworzone przez grzybek 10, wzgled¬ nie 10', który zamyka dolny otwór tulei 4, wzglednie 4', w celu przerwania doplywu swiezej mieszanki lub tez otwiera dolny otwór, wskutek panowania zmniejszonego cisnienia w cylindrze, umozliwiajac do¬ plyw swiezej mieszanki, naplywajacej z przewodów wlotowych 9, wzglednie 9' .Powyzsza budowa odpowiada calkowi¬ cie opisanym poprzednio szczególom. Róz¬ ni sie jednak umieszczeniem nad kazda z ruchomych tulei 4, wzglednie 4', glowicy- komory 36, wzglednie 36', zamknietej szczelnie z zewnatrz pokrywa 35, wzgled¬ nie 35'. Ponad otworami wlotowemi 7, wzglednie 7', kazda z tulei 4, wzglednie 4*, zaopatrzona jest w nieruchoma przegrode 37, wzgledmie 37', która tworzy w jej dnie szczelnie zamknieta komore 38, wzglednie 38', w której moze sie przesuwac maly tlo¬ czek 14, wzglednie 14', polaczony wydra¬ zonym drazkiem 15, wzglednie 15', z grzybkiem zaworowym 10, wzglednie 10'.Komora 38 ruchomej tulei 4 glowicy po¬ laczona jest stale z komora 36' pod pokry¬ wa blizniaczego cylindra V przy pomocy otworu 39 tulei 4, skosnego kanalu 40, znajdujacego sie we wspólnej sciance cy¬ lindrów oraz kolankowego kanalu 41', u- mieszczonego w nadlewie 42' pokrywy 35'.Odpowiednio komora 38' tulei 4' glowicy laczy sie stale z komora 36 pod pokrywa cylindra 1 przy pomocy otworu 39' i ka¬ nalów 40' i 41, przedstawionych w rzucie poziomym na fig. 7.W ten sposób cylindry 1, wzglednie V, oraz pozostale dwa cylindry silnika (nie- przedstawione na rysunku) sa cylindrami blizniaczemi. Skoro silnik posiada szesc lub osiem cylindrów, wówczas tworzy sie trzy lub cztery grupy po dwa cylindry blizniacze zamiast dwóch grup, jak w ni¬ niejszym przykladzie. Korbowody tloków cylindrów 1, wzglednie V, pierwszej grupy polaczone sa z jednym i tym samym czo¬ pem jednego wykorbienia walu, a korbo¬ wody tloków dwóch cylindrów drugiej gru¬ py sa równiez polaczone ze wspólnym czo¬ pem drugiego wykorbienia, przestawionego - 4 -o 180° wzgledem pierwszego wykorbienia.Narzady urzadzenia rozrzadczego silnika sa w ten sposób sterowane, iz ssanie w cy¬ lindrze pierwszej grupy odbywa sie jedno¬ czesnie z rozprezaniem spalin w drugim cylindrze tejze grupy, a w dwóch cylin¬ drach drugiej grupy odbywaja sie wów¬ czas suwy wylotu spalin i sprezania mie¬ szanki.W polozeniu przedstawionem na fig. 5 w cylindrze V konczy sie dkres ssania mie¬ szanki, a w cylindrze 1 okres rozprezania spalin. Obie ruchome tuleje 4, wzglednie 4', glowic cylindra sa w tej chwili unieru¬ chomione w swem dolnem polozeniu przy pomocy odpowiednich dzwigni kolanko¬ wych i zakrywaja wylotowe otwory 5, wzglednie 5'. Zawór ssawczy 10 cylindra / zamkniety jest naciskiem spalin cylindra 1, a zawór wylotowy 10' cylindra 1' jest natomiast otwarty wskutek panowania zmniejszonego cisnienia w cylindrze /'.Narzady urzadzenia rozrzadczego cylin¬ drów drugiej grupy (inieprzedstawionej na rysunku) znajduja sie odpowiednio w po¬ lozeniach, odpowiadajacych suwowi wylo¬ towemu i sprezania, przedstawionych na fig. 6 dla cylindrów / i V.W nastepnej chwili (fig. 6) w cylindrze / odbywa sie suw wylotowy, a w cylindrze /' suw sprezania. Dzwignia kolankowa ru¬ chomej tulei 4 glowicy jest niezamkinieta przez odnosny kciuk, jak to wyjasniono po¬ wyzej, dzieki czemu moze sie zginac* Wskutek tego nacisk goracych spalin prze¬ suwa wgóre tuleje 4 glowicy, odslaniajac otwory wylotowe 5 (fig. 6). Podczas pod¬ noszenia sie tuleja 4 glowicy dziala jak tlok w komorze 36 pod pokrywa cylindra / w ten sposób, ze powietrze lub gaz, wypel¬ niajace te komore, zostaja wtloczone pod cisnieniem przez kanaly 41 i 40* do komo¬ ry 38* tulei 4' glowicy cylindra /' pod maly tloczek 14*. Nacisk tego powietrza lub ga¬ zu podnosi tloczek 14", powodujac jedno¬ czesnie podnoszenie sie wydrazonego draz¬ ka 15', a wraz z nim grzybka zaworowego 10', który zostaje docisniety do swego gniazda, zamykajac otwór wlotowy. Rucho¬ wi zamykajacemu grzybka zaworowego 10' sprzyja sprezanie w cylindrze /' swiezo zassanej mieszanki paliwowej, której na¬ cisk lacznie z naciskiem w komorze 38' u- trzymuje zawór w polozeniu zamknietem.W rzeczywistosci wylot jest nieco wcze¬ sniejszy, dzieki czemu zamkniecie zawo¬ ru wlotowego nastepuje dokladnie w przerwie miedzy okresami ssania i spre¬ zania lub tez nieco wczesniej od spreza¬ nia.Pod koniec suwu wylotowego w cylin¬ drze / tuleja 4 gjowicy opada pod wla¬ snym ciezarem lub pod dzialaniem odno¬ snej dzwigni kolankowej, która ja zary- glowuje i zamyka otwory wylotowe 5. Po¬ wietrze lub gaz, sprezone w komorze 38', rozpreza sie, przeplywajac zpowrotem do komory 36, co jednak nie wplywa na grzy¬ bek zaworu 10', który pozostaje zamknie¬ ty pod dzialaniem mieszanki, sprezonej w cylindrze V, podczas suwu sprezania. Jed¬ noczesnie zawór wlotowy 10 otwiera sie wskutek panowania zmniejszonego cisnie¬ nia w cylindrze 1 podczas suwu ssania, a powietrze z komory 38 zostaje wtloczone przez tloczek 14 do komory 36', gdzie zo¬ staje jedynie sprezone.Po skonczonym suwie rozprezania spa¬ lin w cylindrze /' tuleja 4' glowicy zostaje przesunieta pod naciskiem spalin w swe górne polozenie i odslania otwory wyloto¬ we 5' przetlaczajac jednoczesnie powietrze z komory 36' przez kanaly 41' i 40 do ko¬ mory 38 w tulei 4 glowicy, gdzie nacisk po¬ wietrza podnosi tloczek 14, dociskajacy grzybek zaworowy 10 do gniazda, zamyka¬ jac w ten sposób wlot cylindra / na po¬ czatku suwu sprezania. Wspomniane czte¬ ry okresy koncza sie sprezaniem w cylin¬ drze / i wylotem w cylindrze /'. Nastepnie czesci te przyjmuja polozenia, odpowiada¬ jace rozprezaniu w cylindrze / i ssaniu w — 5 —cylindrze 1\ a. wiec zajmuja polozenia, przedstawione na fig. 5.Jasnem jest, ze ten sam przebieg pra¬ cy odbywa sie w dwóch drugich cylindrach silnika (nieprzedstawionych na rysunku).Wyzej opisany pneumatyczny rozrzad urzadzen wlotowych posiada jeszcze te za¬ lete, ze usuwa koniecznosc stosowania opo¬ rowych sprezyn, . powodujacych bardzo gwaltowne otwieranie tychze czesci. Aby zapobiec sprezaniu powietrza lub gazu, znajdujacego sie nad tloczkiem 14 w gór¬ nej czesci komory 38 i opóznianiu przez to chwili zamykania sie grzybka zaworowego 10, ta czesc komory 38 polaczona jest z we¬ wnetrzna przestrzenia ruchomej tulei glo¬ wicy poprzez wnetrze wydrazonego drazka 15 i otwory 43 wykonane w dolnym koncu tego drazka. Przeciwnie zas, powietrze sprezone przez dno ruchomej tulei 4 glowi¬ cy, wzglednie przegrode 37 w komorach 35 i 38, odgrywa role amortyzatora pod koniec okresu wylotu z tychze przestrzeni, przez co unika sie zbyt gwaltownych uderzen zde¬ rzaków, ograniczajacych otwieranie dzwigni kolankowych.Ruchoma glowice cylindra mozna jed¬ nak uzyc równiez jedynie do rozrzadu wy¬ lotu, a do ssania zastosowac oddzielny zu¬ pelnie zawór lub suwak, umieszczony w od¬ powie dniem miejscu cylindra. PL