Wynalazek niniejszy dotyczy statków powietrznych, platowców, hydroplanów lub innych o konstrukcji metalowej. Ma on na celu rozmaite uklady i ugrupowania lub specjalne formy wykonania narzadów, zmierzajace do ulatwienia budowy i do zmniejszenia wagi bez obnizenia wytrzy¬ malosci.Co sie tyczy kadluba, to podluznice, slupki pionowe i ukosne i poziome prety, wykonane z ksztaltowników wydrazonych, otwartych, o przekroju prostym, zasadni¬ czo w ksztalcie litery U, i obrzezone pasa¬ mi, sa tak umieszczone, ze wydrazenie ich jest zwrócone ku zewnatrz i pasy ich leza w jednej i tej samej plaszczyznie pionowej, przyczem polaczenie tych trzech elementów w kazdym wezle jest osiagniete zapomoca oklicia, przytwierdzonego do pasów i ewen¬ tualnie przez drugie okucie, przytwierdzo¬ ne do grzbietu ksztaltowników o ksztalcie litery U. Z drugiej strony blacha stanowiaca pokrycie kadluba jest przytwierdzona bez¬ posrednio do pasów tych rozmaitych czesci: podluznie, slupków ukosnych i pionowych.Ponadto polaczenie pretów poziomych z po- dluznicami jest uskutecznione w sposób podobny do okreslonego powyzej dla slup¬ ków pionowych lub skosnych.Inna cecha znamienna wynalazku pole¬ ga na umieszczeniu dajacych sie zdejmo¬ wac oslon, osadzonych na wewnetrznej po-k wierzchni slkfzytfta w sposób ulatwiajacy ^^patto do wneti*za skrzydla, ^^^^alaczioifytiir rytjinku dla przykladu przedstawiono forme wykonania wyna¬ lazku.Fig. 1 przedstawia w perspektywie (cze- sciowo-oberwany) kadlub samolotu, udo¬ skonalony w imysl wynalazki fig. 2 — a- nalogiczny widok czesci skrzydla, fig. 3— widok zboku w kierunku strzalki f1 na fig, 1 wezla lacznikowego ram poprzecznych kadluba z podluznica, fig. 4 — widok zgó- ry tego wezla w kierunku strzalki /2 na fig. 1, fig. 5 — widok w perspektywie ksztaltownika otwartego wedlug wyna¬ lazku, fig. 6 — widok w perspektywie me¬ talowego pokrycia wedlug wynalazku, fig. 7 — widok w perspektywie rozpory wzmac¬ niajacej skrzydla, fig. 8 — widok w pers¬ pektywie konca tej rozpory wraz z oku¬ ciem przytwierdzajacem, fig. 9 przedsta¬ wia przekrój podluznicy skrzydla wraz z jej rozpora wzmacniajaca, fig. 10 i 11 przedstawiaja odpowiednio przekrój pio¬ nowy i widok zgóry dajacej sie usuwac o- slony, fig. 12 — 16 przedstawiaja w prze¬ kroju i w planie szczególy zawias tafli.Wedlug formy wykonania przedstawio¬ nej na fig. 1 kadlub stanowi belka kratowa, skladajaca sie z czterech podluznie 1 pola¬ czonych slupkami 2, 3 i poprzecznicami 4, 5 (fig. 3 i 4).Wszystkie te prety zarówno jak po- dluznice 1 sa zlozone z ksztaltowników o przekroju otwartym, np. w ksztalcie litery U (fig. 5) lub o ksztalcie podobnym. Otwór ksztaltownika jest skierowany nazewnatrz szkieletu.Prety sa polaczone z podluznicami za- pomoca wezlów lacznikowych 8, jak to przedstawiono na fig. 1.Fig. 3 i 4 uwidoczniaja wezel 8, widzia¬ ny w kierunku strzalek Z1 i f2 na fig. 1. Pre¬ ty poziome i pionowe sa rozmieszczone tak, iz obejmuja podluznice / w róznych punk¬ tach. W tym celu poprzecznice 4 sa umie¬ szczono powyzej osi podluznicy. Pasy ich spoczywaja na górnym boku korytkowej podluznicy, slupki zas 2 i 3 mieszcza sie dokladnie w szerokosci podluznicy 1. Daje to moznosc wykonywania dla polaczenia pretów pionowych i pretów poziomych o- kuc dobrze wyodrebnionych i mozliwie naj¬ prostszych.Przytwierdzenie slupków 2 i 3 do po¬ dluznicy 1 osiaga sie zapomoca dwóch o- kuc 9 i 10. Okucie zewnetrzne 9 (fig. 1 i 3) spoczywa na pasach róznych ksztaltowni¬ ków, wewnetrzne zas 10 — na czesci srod¬ kowej pretów, t. j. na grzbiecie korytek (miejsca polaczen 12 na fig. 3).Przytwierdzenie poziomych pretów 4 i 5 jest zapewnione zapomoca jednego tylko okucia 13 (fig. 3 i 4), umieszczonego po¬ miedzy pasami poziomych pretów 4, 5 i bokiem podluznicy 1 (miejsca 14 na fig. 4).Uklad ten ulatwia dostep w celu zaloze¬ nia rozmaitych nitów, czego nie mozna o- siagnac przy wiekszosci ogólnie uzywanych ksztaltowników, zwlaszcza, gdy chodzi o rury lub o ksztaltowniki zamkniete.Z drugiej strony pokrycie metalowe 15 kadluba, osadzone na miejscu po zbudowa¬ niu kratownicy, przetwarza ksztaltowniki szkieletu w skrzynki zamkniete (fig. 5), wytrzymujace sily, pracujace na wybocze- nie i skrecanie.Metalowe pokrycie to najlepiej wyko¬ nac z blachy falistej, jak to przedstawiono na fig. 6.Pokrycie to zostaje przynitowane do po¬ dluznie / oraz slupków i przekatników ka¬ dluba, nadajacych pokryciu niezbedna sztywnosc.Do budowy skrzydla (fig. 2) równiez zastosowano pokrycie metalowe podobne do pokrycia kadluba.Fale 16 pokrycia 15 biegna nazewnatrz równolegle do kierunku lotu.Pokrycie jest przytwierdzone do bele- czek 17, o przekroju otwartym, podobnym do przekroju ksztaltowników kadluba. Be- — 2 -leczki 17 biegna pod prostym katem do fal, tworzac z niemi sztywna calosc. Beleczki 17 sa ze swej strony przytwierdzone do ze¬ berek 18, które opieraja sie na podluzni- cach lub belkach glównych 19 i 20 skrzy¬ del platowca.Zeberka 18 moga sie skladac (fig. 2 i 6) ze rdzenia 18, na którego koncu znajduja sie katowniki 18a i 18° do przytwierdzania pokrycia 15. Katowniki te sa przerwane w miejscach przejscia podluznie 19 i 20. Naj¬ lepiej budowac takf aby fale 16 pokrycia 15 przypadaly na zeberkach, co wzmacnia jeszcze budowe w tern miejscu.Kazda z podluznie, przyczem skrzydlo moze posiadac ich dwie lub tylko jedna, sklada sie z pelnej scianki 19 i dwóch pó¬ lek, utworzonych np. przez katowniki 22, które maja ksztalt falisty, jak np. przed¬ stawione na fig. 9.Ponadto, w celu unikniecia miejscowych wyboczen w falach pólek w podluznicy sa umieszczone co pewna odleglosc blachy 23 (fig. 9). Blachy te podtrzymuja fale za- pomoca katowników 24. Posiadaja one po¬ nadto te zalete, ze moga byc dostosowane do wszelkich szerokosci pasa 22. W tym ce¬ lu szerokosc 1 tych rozporek jest dostatecz¬ nie duza. Pionowa krawedz tej rozpory jest wklesla tak, iz spód rozpory moze za¬ chowac w miejscu 25 swoja najwieksza szerokosc, podczas gdy zapomoca wyciecia w miejscu 27 górny bok zostaje dostosowa¬ ny do mniejszej szerokosci górnej pólki.Oczywiscie ze przy takiej budowie dzia¬ lanie powietrza na pokrycie zostaje prze¬ kazane podluznicom lub 'belkom glównym skrzydla za posrednictwem fal 16, beleczek 17 i zeberek 18 tak, iz calosc stanowi sztywny uklad. W rzeczy samej, pokrycie 15 i jego fale 16 usuwaja wszelkie odksztal¬ cenia beleczek 17 przez wyboczenie i skre¬ cenie. Beleczki 17 ze swej strony przyczy¬ niaja sie do usztywnienia zeberek 18, podL czas gdy te ostatnie utrzymuja podluznice 19 i 20 i przeszkadzaja im sie przewrócic.Pomimo, ze taki uklad stawia juz sam przez sie opór silom dzialajacym w pla¬ szczyznie skrzydla i silom skrecajacym, zastosowano jeszcze jednak usztywnienie wewnetrzne w postaci przekatników 28, najwlasciwiej w ksztalcie przedstawionym na fig. 7. Wykonane sa one z dwóch pól- cylindrów, zaopatrzonych w kolnierze 29 i 30 wzdluz tworzacych i posiadaja na kon¬ cach blachy 31 (fig. 8), odpowiednio zagie¬ te w miejscach 32. Przekatniki te z jednej strony przekazuja sily na pólki podluznie, z drugiej zas strony wraz z zeberkami 18 zapobiegaja wywróceniu sie podluznie.Lotki 33 tworzy metalowe zaopatrzone w zeberka pokrycie opisanego typu, przy- twiendzone do ksztaltownika 34, osadzone¬ go tak, iz moze sie wahac na ksztaltowniku 35, którym jest ztylu zakonczone skrzydlo (fig. 2).Dostep do wnetrza skrzydla po pokry¬ ciu go jest zapewniony pomiedzy zeberka¬ mi 18 zapomoca dajacej usuwac sie oslony 36 (fig. 10 i 11), osadzonej na dwóch za¬ wiasach 37 i 38. Oslony 36 sa wykonane w dolnej czesci skrzydla, gdzie dzialaja ogól¬ nie biorac sily cisnace. Na grzbiecie skrzy¬ dla, gdzie dzialaja silne depresje, pokrycie jest przynitowane do beleczek 17, jak to wskazano wyzej. Tak samo nieruchome o- slony czesci dolnej sa przynitowane do 'be¬ leczek 17.Na fig. 12 —«16 przedstawiono w planie i w przekroju szczególy wykonania zawias dajacej sie usuwac oslony, przyczem za¬ wiasy te sa umieszczone wzdluz dluzszych boków czesci usuwanej, t. j. prostopadle do podluznie 19 i 20 skrzydla.Kazda zawiasa jest wykonana np. w sposób nastepujacy. Czesc nieruchoma 39 zawiasy jest przynitowana do czesci nieru¬ chomych pokrycia skrzydla i sklada sie z blachy zaopatrzonej w lekkie wzniesienie.Blacha ta jest zaopatrzona w otwory, np. w miejscach 40, przyczem czesc zawieraja* ca fale pozostaje nietknieta. Czesc zawiasy — 339 jest przytwierdzona plaskiemi nitami 42 do nieruchomego okucia 43 przynilowanego do nieruchomego pokrycia 44 skrzydla, co daje niezbedna sztywnosc.Czesc przytwierdzona do oslony jest wykonana z blachy zwinietej w taki sposób, by otrzymac przekrój rurowy. Profil otrzy¬ manej rury wyróznia sie tern, ze czesc 45 przypadajaca nazewnatrz pasa 7 ma ksztalt i wymiary fali pokrycia, podczas gdy czesc 46 od strony skrzydla jest plaska i ma nie¬ wielka fale 47 przedziurawiona w punktach 48.Rura ta jest przytwierdzona do blachy 36 dajacej sie odejmowac oslony nitami 49, splaszczonemi od strony wewnetrznej skrzydla w taki sposób, . ze nie stwarzaja nierównosci, któreby przeszkadzaly polo¬ zeniu oslony na czesci nieruchomej skrzy¬ dla.Stalowa os zawiasy 50 sluzy do pola¬ czenia czesci nieruchomej i oslony po ulo¬ zeniu czesci obok siebie.Zalozenie oslony 36 na skrzydle doko¬ nywa sie przez wprowadzenie fali jej 47 w otwory 40 czesci nieruchomej, a fali 41 czesci nieruchomej w otwory 48 czesci da¬ jacej sie odejmpwac. Po ulozeniu czesci o- bdk siebie zaklada sie pret 50, który kolej¬ no przechodzi wewnatrz fal 41 i 47i sprze¬ gajac ze soba czesc odejmowalna i czesc nieruchoma.Oczywiscie, wynalazek nie ogranicza sie do przedstawionych i opisanych form wykonania, które byly obrane tylko jako przyklady. PL