Jak wiadomo, zmiana nachylenia smig o kilka stopni zwieksza bardzo znacznie wydajnosc smigla podczas pracy. Znane sa smigla o smigach ruchomych, jednakze nastawianie smig jest prawie niemozliwe ze wzgledu na dzialanie na nie sily odsrod¬ kowej, wobec czego lozyska sa naprezane sila rozciagajaca kilkudziesieciu ton, któ¬ ra wywoluje bardzo znaczne tarcie prze¬ ciwstawiajace sie zadanemu nastawieniu, mimo ze nastawienie to jest bardzo male.Niniejszy wynalazek dotyczy smigiel o zmiennym skoku, w których jest usuniete szkodliwe tarcie w lozyskach smig pod dzialaniem sily odsrodkowej.W zasadzie wynalazek polega na za¬ stapieniu tarcia mechaniznego praca mie- dzyczasteczkowa odpowiedniego tworzy¬ wa przez umieszczenie pomiedzy zeberka¬ mi piasty smigla a zeberkami czopa smigi podatnego tworzywa, posiadajacego dosta¬ teczna sprezystosc, które umozliwia nie¬ znaczny ruch katowy bez tarcia zeberek smig o odpowiednie zeberka piasty.Wynalazek posiada zreszta pewna ilosc odmian i znamiennych szczególów, które sa przytoczone w ponizszym opisie i na za¬ laczonym rysunku, gdzie fig. 1 jest wido¬ kiem objasniajacym zasade wynalazku, fig. 2 przedstawia w widoku zprzodu, a cze¬ sciowo w przekroju, lozysko smigi, fig. 3 — takiez lozysko w przekroju wzdluz linji A—A na fig. 2, fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja odmiane wykonania, wreszcie fig. 7 przed¬ stawia inna odmiane.Jak widac z fig. 1 zalaczonego rysunku,gdzie uwidocznione sa trzy stykajace sie ze soba powierzchnie metalowe 1, 2, 3, pod¬ dane dzialaniu sil AV, F2 o wielkosci kilku ton, przemieszczenie 'czlona 2 wzgledem czlonów 1 i 3 wskutek tarcia staje sie pra¬ wie niemozliwe nawet w razie zastosowania lozysk kulkowych, gdyz tarcie i wówczas pozostaje bardzo duze, wymagajac do jego przezwyciezenia bardzo duzej sily wprost proporcjonalnej do sil F1, F2.Odwrotnie, jezeli pomiedzy temi czlo¬ nami umiesci sie czlony 4, 5 z tworzywa po¬ datnego lub sprezystego, wówczas mozna zauwazyc, ze naprezenie, wywolane przez sily F1, F2, nie przekracza okreslonej gra¬ nicy wytrzymalosci wzietego tworzywa, przyczem latwo jest nadac czlonowi 2 pew¬ ne przesuniecie, np. katowe, o wychyleniu proporcjonalnem do sprezystosci czlonów 4, 5. Przesuw nieznaczny, np. trzech czy czterech stopni, nie wymaga prawie zadne¬ go' wysilku, który jest niezalezny od sil F1, F2, dzialajacych prostopadle do przesuwu oznaczonego strzalkami F3, F4. Zjawisko to tlumaczy sie nieobecnoscia tarcia mecha¬ nicznego, zastapionego przez prace mie- dzyczasteczkowa tworzywa czlonów 4, 5.Niniejszy wynalazek jest oparty na po¬ danej wyzej zasadzie i polega na polacze¬ niu smig z piasta smigla zapomoca czlo¬ nów podatnych.W tym celu piasta smigla 6 jest zaopa¬ trzona w cylindryczne obsady 7, skladaja¬ ce sie z jednej lub kilku czysci i zawiera¬ jace czopy smig 8. Kazda czesc 7 jest zao¬ patrzona wewnatrz w pierscieniowe prze¬ gródki 9, o które opieraja sie zeberka 10, stanowiace calosc z czopem smig 8.Przerwa oddzielajaca dwa sasiednie ze¬ berka wewnatrz obsady 7 posiada takie wy¬ miary, iz umozliwia umieszczenie pomie¬ dzy temi zeberkami a odpowiedniemi ze¬ berkami 10 czopa 8 pierscieniowych wkla¬ dek 11, posiadajacych okreslona dlugosc, lub kilku nalozonych pierscieni 23 w takiej ilosci, aby otrzymac zadana grubosc, prze¬ kladajac w razie potrzeby wymienione pier¬ scienie krazkami stalowemi 24 (fig. 6) Pierscienie sa wykonane z tworzywa po¬ datnego lub sprezystego, posiadajacego do¬ stateczna wytrzymalosc, np z gumy.Ilosc zeberek 9 i 10 jest zalezna w pro¬ stym stosunku od sil rozciagajacych, dzia¬ lajacych na czop 8, oraz w stosunku od¬ wrotnym do powierzchni wkladek 11, któ¬ rych wysokosc jest okreslona w zaleznosci od nacisku na 1 cm2 oraz od najwiekszego katowego przesuwu, który moze wykonac czop 8 wzgledem obsady 7.Jak wspomniano, wkladki 11 moga byc wykonane w postaci ciaglych pierscieni lub tez podzielone na wycinki 11l (fig. 3), lub wreszcie posiadac inny odpowiedni ksztalt.O ile obsada 7 jest wykonana z dwóch czesci, nalezy czop 8, po zamknieciu go w tych dwóch czesciach, umocowac zapomo¬ ca skówek 12 lub innemi sposobami.Poza tern, czop 8 posiada czopek srod¬ kujacy 8a który zostaje osadzony w lozy¬ sku 15 piasty 6. Dzialanie urzadzenia jest nastepujace: Odpowiadajace sobie zeberka 9 i 10 ob¬ sady 7 i czopa 8 sa podzielone twonzyweim podatnem lub sprezystem odpowiedniej grubosci, wobec czego z chwila wywarcia nacisku na drazek 16, w celu wywolania katowego przesuwu czopa 8 wzgledem ob¬ sady 7, stykajace sie powierzchnie nie wy- konywuja wzgledem siebie zadnego prze¬ suwu, natomiast wlókna wkladek 11 na¬ chylaja sie i wydluzaja, umozliwiajac obrót czopa 8 w granicach sprezystosci zastoso¬ wanego tworzywa, która to granica, np. w przypadku gumy, jest jeszcze bardzo odle¬ gla od odksztalcenia spowodowanego ob¬ rotem czopa 8 o dwa lub trzy stopnie, któ¬ re wystarczaja w przypadku smigiel o ru¬ chomych smigach. Skoro tylko nacisk na drazek 16 znika lub zmienia kierunek, wlókna sprezyste zajmuja polozenie pier¬ wotne lub nachylaja sie w kierunku prze¬ ciwnym, przyczem czop 8 wykonywa prze- - 2 —suw katowy wzgledem obsady 7 w kierun¬ ku odwrotnym do przesuwu poprzedniego.O ile cisnienie osiowe na podatne tworzy¬ wo nie przekracza granicy sprezystosci te¬ go tworzywa, wówczas sila potrzebna na przesuw katowy czopa 8 jest bardzo mala ze wzgledu na to, ze olbrzymie mechanicz¬ ne tarcie, powstajace w stosowanych obec¬ nie smiglach o zmiennym skoku pod dzia¬ laniem sily odsrodkowej, zostaje zastapio¬ ne praca miedzyczasteczkowa podatnego lub sprezystego tworzywa, bez tarcia.W odmianie wykonania wedlug fig. 4 w pierwszym przedziale pomiedzy zeber¬ kiem 14 czopa 8 a górna czescia obsady 7 jest umieszczony zderzak kulkowy 13, który ogranicza przesuw osiowy czopa w obsadzie. W tym przypadku, poszczególne czesci urzadzenia sa tak obliczone, aby zde¬ rzak 13 równowazyl tylko nieznaczna czesc sily wywieranej na czop 8.W odmianie wykonania wedlug fig. 7, kazda smiga 16" posiada nakretke 17, któ¬ ra zamyka wywiercone w niej wydrazenie 18 sluzace za gniazdo dla lba 20 czopa 19, posiadajacego ksztalt grzyba i laczacego smige 16 a z piasta zapomoca podatnego krazka 22 o dostatecznej grubosci, który jest umieszczony pomiedzy lbem 20 a na¬ gwintowanym kolpakiem 17 w celu umozli¬ wienia, jak w przypadku poprzednim, obrócenia smigi 16a wzgledem czopa 19 bez tarcia stykajacych sie powierzchni.Sposób dzialania tego urzadzenia jest podobny do dzialania urzadzen uwidocz¬ nionych na fig. 2, 3 i 4.Wynalazek dotyczy zastosowania do poprzednio opisanych celów wszystkich tworzyw podatnych lub sprezystych w do¬ wolnym stopniu, stosujac odpowiednie do kazdego tworzywa urzadzenia.Powyzsze urzadzenia sa, oczywiscie, podane tylko dla przykladu, gdyz ksztalty tworzywa i wymiary czesci skladowych o- raz uklad szczególów moga byc rózne bez naruszenia istoty wynalazku. PL