Wynalazek niniejszy dotyczy elektrycz¬ nych kabli sygnalizacyjnych, zaopatrzo¬ nych vt powloke ciagla, to jest kabli, w któ¬ rych zyla, przenoszaca prad elektryczny, jest otoczona warstwa materjalu magne¬ tycznego celem powiekszenia indukcyjno- sci na jednostke dlugosci kabla, Heaviside w r. 1890 wyjasnil, ze naj¬ lepszym sposdbem udoskonalenia kabli sy¬ gnalizacyjnych byloby powiekszenie induk- cyjnosoi tychze w sposób ciagly przez po¬ krycie zyly na calej jej dlugosci warstwa materjalu magnetycznego. Wade jednak stanowily niskie sily magnesujace w ka¬ blach sygnalizacyjnych i niska przenikal- nosc magnetyczna materjalów znanych, wystepujaca przy tych silach magnesuja¬ cych, gdyz indukcyjnosc w powloce z ma¬ terjalu magnetycznego jest zbyt mala, by mogla byc wykorzystana w dlugich ka¬ blach telegraficznych. Naogól mozna osia¬ gnac pomyslniejsze wyniki przekazywania w przypadku, gdy calkowity rozporzadzal- ny przekrój zyly sklada sie z miedzi, niz w przypadku, gdy sklada sie on czesciowo z miedzi, czesciowo zas z powloki zelaznej.Wobec tego, pomimo licznych prób stoso¬ wania zyl, zaopatrzonych w powloke cia¬ gla, pewne korzysci osiagnieto jedynie dla linij telefonicznych podwodnych, stosunko¬ wo krótkich, W nielicznych przypadkach tego rodzaju stosowano z powodzeniem cia-gla powloke zelazna. W dlugich kablach telegraficznych nic znalazla ona zastoso¬ wania*V *: *t i Dlugie podmorskie kable telegraficzne posiadaja normalnie pojedyncza zyle mie¬ dziana, otoczona warstwa materjalu izola¬ cyjnego, zazwyczaj kauczuku, która jest pokryta powloka ochronna. W kablach te¬ go rodzaju najwieksza szybkosc nadawania znaków, jaka mozna osiagnac, ograniczaja pewne czynniki, a mianowicie: pojemnosc elektrostatyczna, opornosc, napiecie pradu wysylanego oraz zaklócenia natury ubocz¬ nej.Mozna nieco powiekszyc szybkosc prze¬ kazywania znaków przez obnizenie opor¬ nosci lub pojemnosci lub obu tych czynni¬ ków. Staja tu jednak na przeszkodzie czyn¬ nik kosztu i trudnosci wyrobu, które nie po¬ zwalaja stosowac drutów cienszych od 5,1 mm oraz powloki kauczukowej powyzej 11,4 nim.W (praktyce zwyklej uwaza sie za poza¬ dane ograniczenie napiecia pradu wysyla¬ nego do 50 V; prady o napieciu wyzszem moga uszkodzic izolacje, czego oczywiscie nalezy unikac. Dlugi kabel oceaniczny, od¬ laczony od zródla pradu, wykazuje czesto¬ kroc slabe prady zmienne, pochodzace od niezbadanych sil elektromotorycznych. Po¬ dobne prady obserwowac mozna równiez w telegrafji ladowej, a nieco co do charakte¬ ru podobne — równiez w radjotelegrai ji i radjotelefonji. W przypadkach zwyklych uwazac mozna w dlugich podmorskich li- njach telegraficznych za norme, by odbie¬ rany prad wykazywal 10 mikroamperów, aby mozna go byilo z latwoscia wykryc wsród wspomnianych powyzej zaklócen.W przypadku dlugich stosiumkowo kabli, wynoszacych 3700 kilometrów, stosowa¬ nych w komunikacji transoceanicznej, wy¬ kazujacych okolo 162 kg miedzi i 98 kg kauczuku na kilometr, czestotliwosc jest Ograniczona interferencja do 10 okresów na sekunde. Jezeli stacja odbiorcza przej¬ mowac ma prad o natezeniu 10 mlkroampó- rów przy napieciu nadawczem 50 woltów, czestotliwosc powinna byc nawet mniejsza od 10 okresów na sekunde. Niezaleznie od metody nadawania jest konieczne pewne o- graniczenie czestotliwosci impulsów prze¬ kazywanych, by nie zlewaly sie one ze so¬ ba i sygnaly byly wyrazne. Przy zwieksze¬ niu szybkosci ponad 10 okresów na sekun¬ de w omawianym kablu sygnaly zostaja o- slabione o tyle, ze normalne zaklócenia e- tektryczne uniemozliwia dokladne przej¬ mowanie nadawanych sygnalów.Oddawma juz wiadomo, ze oslabieniu sygnalów w przewodach mozna przeciw¬ dzialac przez powiekszenie ich indukcyjno- sci. Czyniono w tym kierunku bardzo licz¬ ne doswiadczenia celem ulepszenia dziala¬ nia podmorskich linij telegraficznych w drodze zastosowania indukcyjnosci dodat¬ kowej. W wiekszosci przypadków chodzilo jednak raczej o oslabienie znieksztalcen, one to bowiem przedewszystkiem ograni¬ czaly szybkosc nadawania sygnalów.Stwierdzono, ze znieksztalcenia w tele¬ grafji powstaja wskutek niejednakowego oslabienia sinusoidalnych skladowych pra¬ du o róznych czestotliwosciach oraz wzgled¬ nego przesuniecia faz z tych skladowych.W latach ostatnich w celu skorygowania w pewnym stopniu znieksztalcen proponowa¬ no rozmaite srodki i obecnie nie jest ko¬ niecznoscia zaopatrywanie kabla w powlo¬ ke celem zapobiegania znieksztalceniom przekazywanych sygnalów. Glówna zaleta linji z przewodu, zaopatrzonego w powloke z materjalu magnetycznego, w porównaniu z linja z przewodu zwyklego polega na zmniejszeniu oslabienia czestotliwosci pod¬ czas sygnalizacji, co pozwala przyspieszyc szybkosc nadawania sygnalów bez obawy, by przejmowane sygnaly tracily na wyra¬ zistosci.Najdluzszy ze znanych kabli telefonicz¬ nych, zaopatrzonych w powloke z materja¬ lu magnetycznesgo, wynosi zjgóra 200 kilo- •metrów. Kabel ten jesl zaopatrzony w jto- wloke, wykonana z drutu zelaznego, nawi¬ nietego srubowo na zyle. Niekiedy stoso¬ wano krótkie 'kable telefoniczne z powloka w postaci cewek powlokowych lufo cewek Pupina, rozmieszczonych w rozmaitych punktach kabla wewnatrz materjalu izola¬ cyjnego. Trudnosci techniczne ogranicza¬ ja jednak moznosc stosowania kabli tego rodzaju.Obok wprowadzania indukcyjnosci do¬ datkowej, w celu zwiekszenia szybkosci pracy na dlugich lin jach, proponowano sto¬ sowac uplywnosc pradu w punktach, roz¬ mieszczonych w jednakowych odstepach wzdluz linji. Usuwa to wprawdzie w pew¬ nym stopniu znieksztalcenia, znacznie jed¬ nak oslabia sygnaly i nie moze byc uwa¬ zane za srodek^pozyteczny.Pozytek powloki, zwiekszajacej induk- cyjnosc dlugich telegraficznych kabli pod¬ morskich, nie ulega watpliwosci. Stwier¬ dzono przytem, ze przy zastosowaniu jako powloki pewnego stopu mozna osiagnac szybkosc nadawania sygnalu znacznie wieksza, niz w przypadku przewodów ( niezaopatrzonych w taka powloke albo zao¬ patrzonych w powloke ciagla, wykonana z materjalów znanych. Doniosla zalete nowe¬ go materjalu stanowi okolicznosc, iz acz¬ kolwiek przenikalnosc jego przy wyzszych silach magnesujacych moze nie przewyz¬ szac przenikalnosci zelaza, przy silach ni¬ skich, wystepujacych w kablach telegraficz¬ nych, jest ona znacznie wyzsza od przeni¬ kalnosci zelaza. Przy nadawaniu jednokie- runkowem przez kabel oceaniczny nateze¬ nie pradu odbieranego moze spasc do 10 mikroamperów lub nawet nizej jeszcze, co odpowiada bardzo slabym silom magnesu¬ jacym. Nawet na stacji nadawczej, gdzie panuje sila elektromotoryczna 50 V, prad wzbudza sile magnesujaca zaledwie okolo 0,2 jednostek elektromagnetycznych. Prze¬ to stop, znajdujacy zastosowanie, winien odznaczac sie wysoka przenikalnoscia w granicach sil magnesujacyoti, jakie odpo¬ wiadaja pradom sygnalizacyjnym w dlu¬ gich kablach podmorskich.Wzmiankowano juz powyzej, ze powlo¬ ka z materjalu magnetycznego jest korzyst¬ na jedynie w przewodach telefonicznych, nie dajac wyników korzystnych w przewo¬ dach telegraficznych. W celu zanalizowa¬ nia kwestji powlok ciaglych, wykonanych z materjalu magnetycznego, nalezy ustalic w sposób scisly podstawe porównywania przewodów zaopatrzonych i niezaopatrzo¬ nych w powloke z materjalu magnetyczne¬ go. Wydawac sie moze, ze porównywac na¬ lezy przewód bez powloki z przewodem o tej samej srednicy, zaopatrzonym dodatko¬ wo w powloke z materjalu magnetycznego.Wszelako dodatek materjalu powloki wy¬ maga powiekszenia ilosci materjalu izola¬ cyjnego i czyni kabel drozszym. Moze sie zdarzyc, ze w przypadku zastosowania miedzi zamiast materjalu powloki przej¬ mowany prad bedzie nawet wiekszy, niz w przewodzie z powloka z materjalu magne¬ tycznego. Wlasciwiej przeto porównywac przewód z powloka z materjalu magnetycz¬ nego z przewodem bez powloki, lecz o tej samej srednicy. Innemi slowy powloke z materjalu magnetycznego nalezy traktowac jako matetrjal, zastepujacy zewnetrzna warstwe przewodu miedzianego. Jezeli przy takiem postawieniu sprawy przewód z po¬ wloka nie wykazalby korzysci, lepiej be¬ dzie zewnetrznej warstwy miedzi nie zaste¬ powac powloka.Zgodnie z wyzej poddanym nalezy roz¬ strzygnac w jakich warunkach moze oka¬ zac sie korzystne zastapienie znikomo cien¬ kiej warstwy zewnetrznej przewodu mate- rjalem powloki. Kwestje najwlasciwszej grubosci powloki mozna odlozyc na pózniej.Narazie nalezy zbadac, czy najwlasciwsza grubosc ma wynosic zero, czy tez posiadac pewna wartosc, wieksza od zera.W przypadku takim, jak niniejszy, w którym szybkosc sygnalizacji jest ograni- - 3 -czóna przez tlumienie i interferencje tal, sprawe maksymalnej szybkosci nadawania sygnalów korzystniej jest badac w zwiaz¬ ku ze zjawiskami, towarzyszacemi ciaglym pradom zmiennym. Przy kazdym systemie i szybkosci nadawania istnieje pewna cze¬ stotliwosc przekazywanych impulsów, przy której odbierane sygnaly isa dostatecznie wyrazne. Przy przekazywaniu szeregu jed¬ nakowych impulsów, na zmiane dodatnich i ujemnych, z taka wlasnie szybkoscia zo¬ staja one przejmowane mniej wiecej w po¬ staci sinusoidalnego pradu zmiennego, po¬ niewaz skladowe pradu o wyzszych czesto¬ tliwosciach sa tlumione przez kabel. Tlu¬ mienie szeregu impulsów jest przeto w przyblizeniu takie samo, jak tlumienie cia¬ glego pradu zmiennego o czestotliwosci, równej polowie liczby impulsów na sekun¬ de, a gdy sygnal sklada sie z nieprawidlo¬ wego zespolu impulsów, tlumienie jego ja¬ ko calosci moze byc wyznaczone tlumie¬ niem ciaglego pradu zmiennego o czestotli¬ wosci polowicznej w stosunku do najwyz¬ szej czestotliwosci impulsów, niezbednej do wyraznego przejmowania sygnalów.Obecnie nalezy ustalic wzór, podajacy stosunek, jaki powinien zachodzic miedzy przenikalnoscia magnetyczna i innemi czyn¬ nikami, aby zastapienie materjalu prze¬ wodnika materjalem magnetycznym powlo¬ ki mialo przyniesc korzysc.Tlumienie a na jednostke dlugosci, wystepujace przy pradzie o czestotliwosci n w przewodzie, zaopatrzonym w powloke ciagla z materialu magnetycznego i wyka¬ zujacym opornosc R (na jednostke dlugo¬ sci), pojemnosc K i indukcyjnosc L, podaje znany wzór: a = y nnK ]/R? + 4t? n2 L2 - 2tt n L w zalozeniu, ze rozproszenie mozna pomi¬ nac, co w danym przypadku ma rzeczywi¬ scie miejsce. Poniewaz rozpatruje sie dzia¬ lanie znikomo cienkiej warstwy powloki z materjalu magnetycznego, wartosc L be¬ dzie bardzo nieznaczna i wyraz 4 tc2 n2 a2 jest w porównaniu z R tak drobny, ze moz¬ na go pominac wobec czego wzór powyzszy przybierze postac; a = V ktiK (R— 2n nL) Przy stalym promieniu zewnetrznym r i w razie zastosowania powloki z materjalu magnetycznego o grubosci t, nietylko zwieksza sie L, lecz jednoczesnie zmniejsza sie przekrój przewodnika, podnoszac /?.Aby wiec zmniejszyc a, nalezy wyraz 2 tu na powiekszyc silniej, niz wyraz R.Rózniczkujac wzgledem t, otrzymuje sie warunek: dR /d (2* n L) dt \ dt Jezeli p oznacza opór wlasciwy prze¬ wodnika, to opór na jednostke dlugosci wy-; niesie: r= p : * (r - tP skad dR = 2 p dt tz (r — t)d Poniewaz mamy do czynienia z bardzo cienka warstwa materjalu magnetycznego równanie powyzsze sprowadza sie do po¬ staci: dR = 2 p dt tu r8 W celu okreslenia indukcyjnosci, po¬ chodzacej z istnienia warstwy materjalu magnetycznego, korzysta sie ze znanego wzoru: rktóry okresla natezenie pola magnetyczne¬ go H przy odleglosci r od osi przewodu, po którym przeplywa prad /. Jezeli przyjac, ze (i/oznacza przenikalnosc materjalu przewodzacego, to gestosc linji sil B okre¬ sla wzór: B = [J. r a liczba linji sil ma jednostke dlugosci prze¬ wodu wyniesie: 2 / |U Z drugiej strony na podstawie okresle¬ nia indukcyjnosci skad _ d (i 2 [i / r dL dt 2\l Wstawiajac do nierównosci, podanej powyzej, wartosci, znalezione dla oraz dL * -—, sprowadzi sie nierównosc do postaci: dt C2yli 2? nr* \ 2xn . 2|i p. n 2tt2 Wyraz oznacza opór R na jed- n r2 nostke dlugosci przewodu, niezaopatrzone- go w powloke z materjalu magnetycznego, co pozwala nadac powyzszej nierównosci postac: \l n R^ 2tt Jezeli wartosci przenikalnosci ;i przy czestotliwosci pradu n i opornosci R czy¬ nia zadosc nierównosci powyzszej, osiaga sie pewnosc, ze zastapienie pewnej zniko¬ mo cienkiej warstwy przewodnika równa mu warstwa materjalu magnetycznego zimniejszy tlumienie pradu w tymze. Skoro natomiast powyzsze trzy parametry nie za¬ dowalaja powyzszej nierównosci, to lepiej pozostawic materjal przewodu na miejscu, które mialby zajac materjal magnetyczny.Innemi slowy, aby materjal magnetyczny powloki zapewnial jakakielwiek korzysc w kierunku tlumienia, warunkiem niezbednym jest, aby iloczyn czestotliwosci przez prze¬ nikalnosc byl wiekiszy od pewnej wartosci, proporcjonalnej do opornosci na jednostke dlugosci przewodu.W zalozeniu, ze opornosc R jest usta¬ lona, nierównosc powyzsza prowadzi do wniosku, ze materjal magnetyczny o pew¬ nej przenikalnosci moze byc bardzo pozy¬ teczny przy pradach o czestotliwosciach, stosowanych w telefonji, nie przynosi nato¬ miast zadnej korzysci przy pradach o cze¬ stotliwosciach, stosowanych w telegrafji.Poniewaz iloczyn |i n powinien byc wiek¬ szy od pewnej okreslonej wartosci, czesto¬ tliwosc zas n pradów telefonicznych jest dosc wysoka, przenikalnosc \i nie potrze¬ buje byc duza; skoro jednak n, jak to ma miejsce w telegrafji, posiada wartosc niz¬ sza, przenikalnosc \i musi byc znaczna, aby iloczyn (i n mógl osiagnac wartosc wy¬ starczajaca. Nierównosc powyzsza wskazu¬ je równiez, ze dla danych wartosc (i oraz n zmniejszenie opornosci R moze zmienic warunki niekorzystne na korzystne przy dodatkowem zastosowaiu powloki z mate¬ rjalu magnetycznetgo.Ponizej zastosowano sprawdzian po¬ wyzszy do szczególnego przypadku kabla o opornosci 0,97 omów na kilometr, co odpo¬ wiada oporowi drutu miedzianego o wadze 162 kilogramów miedzi na kilometr. Po wprowadzeniu jednostek elektromagnetycz¬ nych i podzieleniu przez 2 ic wzór przed¬ stawi sie w postaci: [x n 1540 — 5 —Pod przeaikalnoscia nalezy tu rozumiec przenikalnosc poczatkowa, czyli przenikal¬ nosc przy bardzo niskich silach magne¬ sujacych, gdyz, jak to podano juz powyzej, natezenie pola magnetycznego bezposred¬ nio poza powierzchnia zewnetrzna przewo¬ du kablowego wynosi co najwyzej 0,2 jed¬ nostek elektromagnetycznych i spada iprzy- tem i$zybko od tej wartosci, istniejacej na koncu nadawczym, do wartosci okolo 10~5 jednostek elektromagjnetycznych na koncu odbiorczym kabla. Przy silach magnesuja¬ cych tak niskich przenikalnosc obwodu ma¬ gnetycznego, jezeli powloka jest wykona¬ na z zelaza, wynosi zaledwie okolo 150.Aby przeto zadoscuczynic wyzej podanej nierównosci, liczba okresów n pradu na se¬ kunde powinna wynosic co najmniej 10. Je¬ zeli n, czyli czestotliwosc sygnalów, jest mniejsza, to wyposazenie kabla w powlo¬ ke ciagla z materjalu magnetycznego nie zmniejszy tlumienia. Aczkolwiek zdawac- by sie moglo, ze nierównosci moznaby u- czynic zadosc przez podniesienie n, to jed¬ nak doswiadczenie wykazuje, ze przy cze¬ stotliwosciach wyzszych tlumienie wzrasta o tyle, ze sygnaly staja sie niezrozumiale.Krzywa na fig. 1 uwidocznia raptowny spa¬ dek odbieranego pradu w miare wzrostu czestotliwosci yt rozpatrywanym kablu, niezaópatrzonytm w powloke z materjalu magnetycznego. Rzedne przedstawiaja tu przejmowany prad w anikroamperach przy sile elektromotorycznej 50 V, a odciete — czestotliwosc w okresach na sekunde.Aczkolwiek moze to brzmiec nieco prze¬ czaco, lecz powloka z materjalu magne¬ tycznego bylaby korzystna w kablu tym dla celów telefonji, lecz, jak to uwidocznia fig. 1, przy stosowaniu duzej czestotliwosci wy¬ wieralaby zbyt maly wplyw i odbierany prad pomimo oddzialywania tej powloki bylby zbyt maly, by mozna go bylo przej¬ mowac.Rzecz prosta, ze tam, gdzie nierównosc pozwala przypuszczac, ze stosowanie po- wldki z materjalu magnetycznego jest ce¬ lowe, najwieksza dopuszczalna grubosc po¬ wloki z materjalu magnetycznego bedzie bardzo nieznaczna i w kazdym razie znacz¬ nie mniejsza, niz wymagac tego bedzie samo nalozenie materjalu, którego grubosc be¬ dzie wynosic co najmniej mm. Nierów¬ nosc przedstawic mozna w nastepujacej praktyczniejszej postaci: gdzie S jest przyrostem zaleznym od oko¬ licznosci, wsród których nalezy liczyc sie i z ta, ze w rzeczywistosci nie mozna sto¬ sowac powloki materjalu magnetycznego znikomo cienkiej.Inny czynnik, podnoszacy wartosc §, który kaze unikac zelaza w charakterze po¬ wloki z materjalu magnetycznego dla krót¬ kich nawet kabli, polega na tern, ze skoro powloka ta posiada wieksza grubosc, staje sie ona miejscem powstawania pradów wi¬ rowych, zwiekszajacych opornosc kabla dla pradów zmiennych w porównaniu z opor¬ noscia kabla dla pradu stalego.Poza tem stosowanie powloki zelaznej w krótkich nawet kablach nie pozwala osia¬ gnac wyrównowazenia kabla przy uzyciu go do pracy przeciwsobnej (duplex). Aby pracowac zapomoca kabla jednoczesnie w obu kierunkach, nalezy na obu jego kon¬ cówkach posiadac sztuczna linije o oporno¬ sci pozornej, odpowiadajacej opornosci po¬ zornej kabla w zakresie stosowanej czesto¬ tliwosci. Dla osiagniecia stosowanych obec¬ nie szybkosci sygnalów, nadawanych w dlugich kablach, jest niezbedne dokladne wyrównowazenie niiedzy linja sztuczna a kablem. Konieczne jest nieraz przy zwy¬ klych kablach bez powloki z materjalu ma¬ gnetycznego wyrównowazenie z dokladno¬ scia, dochodzaca do 1 : 10000. Jednakze wy¬ równowazenie kabla z powloka ciagla z — 6 —materjalu magnetycznego stanowi zadanie znacznie trudniejsze, niz kabla bez takiej powloki, poniewaz w tym przypadku opor¬ nosc pozorna nawet dla jednej czestotliwo¬ sci nie jest stala, lecz zmienia sie wraz z amplituda pradu nadawanego wskutek zmian przenikalnosci materjalu magnetycz¬ nego powloki w zaleznosci od zmiany nate¬ zenia pola magnetycznego. Zagadnienie wy- równowazenia staje sie przy wiekszych szybkosciach jeszcze trudniejsze do roz¬ wiazania* Trudnosc wyrównowazenia kabla z po- loka z mateirjalu magnetycznego, (przezna¬ czonego do szybkiej pracy, przy dlugosci jego np. 1800 kilometrów lub wiecej mozna usunac przez stosowanie pracy jednokie¬ runkowej. Aby jednak w warunkach po¬ dobnych kabel, zaopatrzony w powloke ciagla z materjalu magnetycznego, mógl wspólzawodniczyc ze zwyklemi kablami, szybkosc sygnalów, nadawanych przez ka¬ bel z powloka z materjalu magnetycznego, powinna byc wiecej niz dwukrotna w po¬ równaniu z szybkoscia pracy kabla bez ta¬ kiej powloki, pracujacego w jednym tylko kierunku. Tak wiec w przytoczonym powy¬ zej przypadku normalna szybkosc nadawa¬ nych sygnalów przy nadawaniu ich w jed¬ nym kierunku (przez kabel bez powloki wy¬ nosila 10 okresów na sekunde. Przy ipracy dwukierunkowej (duplex) calkowita zdol¬ nosc przejmowania przez kabel sygnalów byla równowazna szybkosci sygnalów o 20 okresach na sekunde przy nadawaniu sy¬ gnalów w jednym tylko kierunku. W przy¬ padku zastosowania zelaza w charakterze powloki z materjalu magnetycznego praca dwukierunkowa bylaby bardzo utrudniona i zastosowanie takiej powloki oplaciloby sie o tyle tylko, o ile kabel z powloka bylby w stanie przesylac sygnaly tylko w jednym kierunku z szybkoscia 20 okresów na se¬ kunde. Krzywa fig. 1 uwidocznia, dlaczego jest to niemozliwe, W kablu, pokrytym powloka z materja¬ lu magnetycznego w ksztalcie tasmy, in dukcyjnosc na kilometr wynosi: (d-t) gdzie d oznacza srednice zewnetrzna zyly wraz z powloka, a / — grubosc tasmy. W takim kablu, którego przewód jest zlozony z drutu miedzianego oraz z powloki ze sto¬ pu l%xh% niklu i 21Mj% zelaza opornosc na kilometr, uwzgledniajac straty na pra¬ dy wirowe w tasmie, wynosi: R = 0,54 i 75 +55.M-Vn'<1 \(d-2t)'^ (d-t) J gdzie d i t sa wyrazone w milimetrach.Po wprowadzeniu wartosci tych na miej¬ sce L i R do przytoczonego powyzej wzo¬ ru na tlumienie a otrzymuje sie tlumienie w kablu, zaopatrzonym w powloke z mate¬ rjalu magnetycznego.Krzywe, uwidocznione na fig. 2, przed¬ stawiaja wyniki obliczen, wykonanych za- pomoca powyzszych wzorów, i wskazuja wplyw przenikalnosci na szybkosc pracy.Na tej figurze rzedne przedstawiaja szyb¬ kosc nadawania sygnalów w okresach, od¬ ciete zas — przenikalnosc przy nieznacz¬ nych silach magnesujacych, wyrazone w jednostkach CG.S. Krzywe na fig. 2 uwi¬ doczniaja w jaki sposób zmienia sie naj¬ wyzsza dopuszczalna czestotliwosc impul¬ sów sygnalizacyjnych w zaleznosci od prze¬ nikalnosci materjalu magnetycznego po¬ wloki. Na figurze tej przedstawiono trzy przypadki dla których przyjeto srednice przewodów 3,8; 4,6; 5,1 mm. Przyjeto przy¬ tem, ze pojemnosc tych kabli wynosi 2,25 mikrofaradów na kilometr. We wszystkich przypadkach dlugosc przewodów wynosi 3700 kilometrów. Odpowiada to mniej wie¬ cej dlugosci lihij, laczacych Europe z Ame¬ ryka Pólnocna.Przy obliczeniu krzywych, uwidocznio- — 7 —nych na fig. 2, przyjeto napiecie nadaw¬ cze 50 voltów, a natezenie pradu odbior¬ czego — okolo 10 milkroamperów. W kaz¬ dym z przedstawionych przypadków za¬ stosowano najodpowiedniejsza grubosc po¬ wloki z inaterjalu indukcyjnego, to jest taka, przy której natezenie pradu przejmo¬ wanego jest najwieksze, czyli tlumienie jest najmniejsze. Grubosci te w milimetrach sa oznaczone w odpowiednich punktach wykre¬ su liczbami w nawiasach. Zmieniaja sie one od punktu do punktu wzdluz kazdej krzy¬ wej. Dla niskich wartosci przenikalnosci wszystkie krzywe biegna mniej wiecej po¬ ziomo, co wskazuje, ze szybkosc sygnalizo¬ wania nie zalezy od przenikalnosci. Pocho¬ dzi to stad, ze przy niskich wartosciach przenikalnosci najkorzystniejsza grubosc powloki bylaby zero. Szybkosc sygnalizo¬ wania nie zalezy przeto zupelnie od powlo¬ ki i krzywe posiadaja uklad prostych linij poziomych.Krzywe te uwzgledniaja równiez straty na prady wirowe w powloce z materjalu magnetycznego, nie uwzgledniaja nato¬ miast rozpraszania lub oporów na drodze powrotnej. Wielkosci te przy niskich cze¬ stotliwosciach nie sa znaczne, lecz moga po¬ siasc pewna wartosc przy czestotliwosciach wyzszych. Wyraziloby sie to w skróceniu rzednych krzywych.Nalezy zaznaczyc, ze im mniejsza jest srednica zyly, tem wieksza byc powinna przenikalnosc magnetyczna powloki, o ile wogóle stosowanie jej ma byc pozyteczne.Aby szybkosc sygnalizowania poprzez kabel, wyposazony w powloke, mogla dwu¬ krotnie przewyzszac szybkosc sygnalizowa¬ nia poprzez kabel zwyczajny, co, jak to wskazano powyzej, jest niezbedne przy za¬ niechaniu pracy dwukierunkowej (duplex)f dla celowosci zastosowania kabla z powlo¬ ka zyly o srednicy 5,1 mim powinny posia¬ dac powloke o przenikalnosci okolo 310, dla kabli zas 4,6 nim i 3,8 mm — przeni¬ kalnosci wynoszaca okolo 600 i 1350. Wy¬ nika stad, ze zelazo o przenikalnosci okolo 150 bedzie w tym przypadku zupelnie -bezu¬ zyteczne jako materjal na powloke kabla o tych wymiarach. Materjal jednak o prze¬ nikalnosci kilkakrotnie wiekszej od zelaza pozwoli powaznie podniesc dopuszczalna szybkosc sygnalizowania. Podobny mate¬ rjal opisany jest w patencie Nr 14169.W praktyce dlugi kabel podmorski skla¬ da sie z pojedynczych laczonych ze soba odcinków. Jezeli odcinki te róznia pod wzgledem charakteru swej opornosci po¬ zornej, zaleca sie laczyc je w taki sposób, by te opornosci pozorne zmienialy sie sto¬ pniowo od odcinka danego do odcinka sa¬ siedniego. Skoro zamierzamy osiagnac o- pornosc pozorna, mniej wiecej jednakowa na obu koncach kabla, nalezy podzielic od¬ cinki kabla na dwie grupy i kazda z nich u- lotzyc tak, by opornosci pozorne wzrastaly stopniowo od obu konców mniej wiecej ku srodkowi kabla. Aczkolwiek jest pozadana jednostajnosc opornosci, zwlaszcza ze sta¬ nowiska wyrównowazenia kabla zapomoca linji sztucznej, gdy jest on uzywany do pra¬ cy obukierunkowej, to z drugiej strony jed¬ nakze drobne róznice opornosci pozornej w poszczególnych odcinkach nie odgrywaja znaczniejszej roli, poniewaz dlugosc fal te¬ legraficznych jest znaczna w porównaniu z dlugoscia odcinków kabli, nonnalnie wy¬ rabianych.Sposób wyrobu zaopatrzonego w powlo¬ ke kabla, stanowiacego przedmiot wynalaz¬ ku niniejszego, wyjasnia opis ponizszy oraz figury 3 — 7, przyczem fig. 3 przedstawia zyle, powleczona nowym materjalem ma¬ gnetycznym w mysl wynalazku niniejszego, fig. 4 — przekrój poprzeczny.tegoz, fig. 5 — przekrój zyly, pokrytej izolacja, fig. 6 — przekrój pieca do wyzarzania zyly, pokrytej materjalem magnetycznym, a fig. 7 — zyle, owinieta podwójnie tasmami z materjalu magnetycznego.Zelazo i nikiel przetapia sie razem w piecu indukcyjnym w stosunku okolo 21% %zelaza i 78V2% niklu. Nalezy stosowac w tym celu dobre gatunki obu metali. Otrzy¬ manemu stopowi nadaje sie nastepnie ksztalt tasmy, czyli paska, jak to opisano w patencie Nr 14169, poczem jest om gotów do uzytku.Zyla miedziana w kablu wedlug wyna¬ lazku (fig, 3 — 5) sklada sie z centralnego okraglego drutu miedzianego 1, pokrytego srubowo szescioma jedinakowemi paskami miedzianami 2, uksztaltowanemii w ten spo¬ sób, ze szczelnie przylegaja do siebie i sta¬ nowia lacznie zwarta tulejke walcowa, o- bejmujaca drut. Jest pozadane, by wyko¬ nany w ten sposób przewód posiadal glad¬ ka walcowa powierzchnie zewnetrzna; w tym celu mozna go poddawac tloczeniu lub walcowaniu. Wykonana w ten sposób zyla miedziana odznacza sie gietkoscia i zacho¬ waniem przewodnosci nawet w razie uszko¬ dzenia niektórych jej czesci skladowych np. przez rozciaganie, niewystarczajace jednak do przerwania wszystkich warstw w tern samem miejscu. Zyla 1—2 moze po¬ siadac przekrój o srednicy 4,62 mm.Niklowo-zelazmy pasek 3 owija sie sru¬ bowo wokolo opisanej wyzej zyly miedzia¬ nej, baczac, by brzegi jego szczelnie przy¬ legaly do siebie, lecz nie zachodzily jed¬ nak na siebie.Nastepnie przewód poddaje sie obróbce cieplnej. W tym celu przeciaga sie go w stanie wyprostowanym przez piec (fig, 4), w którym panuje temperatura okolo 875°C.Jest to piec muflowy z grzejnikami 20 mie¬ dzy ogniotrwala komora gliniana 21 a ob- murzem 22 z cegly ogniotrwalej. Obmurów- ka 22 jest otoczona scianka zewnetrzna z blachy zelaznej. Zelazna rurka 23 jest wy¬ lozona miedzia 24, a jej srednica we¬ wnetrzna wynosi nieco ponad 13 mm. Rur¬ ka zelazna przechodzi przez caly piec wzdluz i wystaje zen z obu stron po 230 mm. Dlugosc rurki w obrebie pieca wynosi okolo 610 mm, a szybkosc przesuwu prze¬ wodu przez nia. dochodzi do 0,228 mm na minute. Po wyjsciu przewodu z pieca przez konce rurki 23—24, stygnie on na powie¬ trzu, którego temperatura zewnatrz rurki 23 —• 24 równa sie mniej wiecej normalnej temperaturze pokojowej, wynoszac okolo 20°C. W warunkach podanych i przy wska¬ zanych wymiarach osiaga sie pozadana szybkosc stygniecia nagrzanego w piecu przewodu. Przewód nalezy wyciagac z pie¬ ca w stanie wyprostowanym, zginanie go bowiem w tern stadjum wyrobu obniza prze- nikalnosc magnetyczna. Przy zwijaniu prze¬ wodu nalezy równiez stosowac promien przynajmniej 610 mm, poniewaz napreze¬ nia, jakie powstaja przy zwijaniu lub roz¬ wijaniu drutu na -bebnach o srednicy mniej¬ szej, moga obnizyc przenikalnosc. Dla o- trzymania mozliwie najwyzszej przenikal- nosci w mysl wynalazku niniejszego wiel¬ ka donioslosc posiada szybkosc chlodzenia przewodu po nagrzaniu go i wyjeciu z pie¬ ca. Przy wyrobie przewodu sygnalizacyjne¬ go, opisanego powyzej, osiagniecie mozli¬ wie najwyzszej przemkalnosci nie jest ko¬ nieczne; wystarcza przenikalnosc okolo 2400, osiagana zapomoca studzenia prze¬ wodu, owinietego materjalem magnetycz¬ nym, w powietrzu w miare wysuwania go z pieca.Wykryto, ze przy stosowaniu na powlo¬ ke ciagla kabli podwodnych o zwyklej izo¬ lacji pewnych materjalów o wysokiej prze- nikalnosci przy niskich silach magnesuja¬ cych, powstaje daznosc do odksztalcenia powloki naskutek wysokiego cisnienia wo¬ dy na zanurzony kabel. Odksztalcenie to obniza przenikalnosc materjalu powloki ze wzgledu na powstajace naprezenia mecha¬ niczne wskutek nierównomiernego cisnienia wody.Zmiennosc przenikalnosci materjalu ma¬ gnetycznego pod wplywem naprezen mC' chanicznych znana jest juz oddawna; co sie jednaJk tyczy zelaza, stanowiacego jedyny materjal,stosowany dotad na powloke ka¬ bli podmorskich, to zmiany w przenikalno-sci jego byly nader male, dopóki napreze¬ nia nie przekraczaly granicy sprezystosci.Tak np. czyste zelazo o przenikalnosci po¬ czatkowej ponizej 200, poddane silom roz¬ ciagajacym az do 1400 kg na 1 cm kwadr., ulega zmianie przenikalnosci mniej niz 5%.Z drugiej strony stopy niklu i zelaza, odznaczajace sie wyjatkowo wysoka prze- nikalnoscia przy niskich silach magnesuja¬ cych, sa wyjatkowo czule na naprezenia mechaniczne. Jezeli np. pasek, wykonany ze stopu z 70% niklu i 30% zelaza, rozcia¬ gano z sila okolo 420 k|g na 1 cm2, to prze¬ nikalnosc spadala z poczatkowej wartosci 2000 do wartosci okolo 100. Przy skladzie 78y2% niklu i 2iy2% zelaza poczatkowa przenikalnosc, wynoszaca okolo 3500, ule¬ gala wskutek rozciagania sila 4200 kg na cm2 obnizeniu wartosci ponizej 1000, co, stanowiac znacznie jeszcze wiecej od prze¬ nikalnosci zelaza, oznacza w kazdym razie powazne pogorszenie przenikalnosci przy uzyciu stopu tego na powloke kabli pod¬ morskich. W obu tych przypadkach i przy wszystkich doswiadczeniach stwierdzano, ze przenikalnosc osiagala zpowrotem swoja wartosc pierwotna, skoro znikalo napreze¬ nie w materjale, które nie wywolywalo od¬ ksztalcen, wychodzacych poza granice sprezystosci, i powstajacych w przypadku zastosowania omawianego stopu przy na¬ prezeniu 3.160 kg na 1 cm2.Zwykly sposób izolacji zanurzanych na wieksze glebokosci kabli telegraficznych lub telefonicznych podmorskich polegal na nalozeniu na zyle warstwy mieszaniny Chatterton'a w celu stworzenia kleiwa mie¬ dzy zyla i kauczukiem, nakladanym nastep¬ nie. W celu pokrycia mieszanina Chatter- ton'a zyle przeciaga sie zazwyczaj w spo¬ sób ciagly przez waone, wypelniona gora¬ ca mieszanina, a nastepnie przez maszyne, która naklada na zyle jedna lub kilka warstw kauczuku. Ten sposób daje dobre wyniki przy zastosowaniu go do wyrobu podmorskich kabli telefonicznych, których zyly sa na calej dlugosci równomiernie o- winiete drutem zelaznym, tworzacym po¬ wloke z materjalu magnetycznego. Stwier¬ dzono przytem, ze drut zelazny, tworzacy powldke, zachowuje swoja przenikalnosc magnetyczna po zanurzeniu. Jezeli jednak przy powloce niklowo-ielaznej zastosowac izolacje wyzej podana i kabel poddac ci¬ snieniu, jakie panuje na dnie oceanu, wów¬ czas indukcyjnosc zaopatrzonego w powlo¬ ke przewodu znacznie sie obnizy. Tak np. przewód z powloka, skladajaca sie z 70% niklu i 30% zelaza w postaci nawinietego spiralnie paska o grubosci 0,15 mm i szero¬ kosci 3,17 mm, izolowany w sposób zwy¬ kly mieszanina Chatterton'a oraz kauczu¬ kiem doznaje obnizki indukcyjnosci z 16,2 milihendrów na kilometr do mniej niz 2,7 milihendrów na kilometr, skoro kabel pod¬ legal cisnieniu wody 420 kg na lem2. W in¬ nym znowu przypadku przewód z powloka, zlozona z 78y2% niklu i 2iy2% zelaza, ta¬ kich samych wymiarów i o takiej samej izo¬ lacji, zmniejszal indukcyjnosc z 32,4 do mniej niz 10,8 milihendrów pod tern samem cisnieniem. Nalezy zaznaczyc, ze zmiany indukcyjnosci w przewodach, zaopatrzo¬ nych w powloke z materjalu indukcyjnego, odpowiadaja naogól zmianom przenikalno¬ sci materjalów magnetycznych, poddanych rozciaganiu mechanicznemu. Wynika stad, iz straty indukcyjnosci w kablach powstaja wskutek naprezen, wynikajacych z niejed¬ nostajnego cisnienia kauczuku na materjal powloki pod wplywem jednostajnego ci¬ snienia wody na kauczuk. Wskutek niejed¬ nostajnego cisnienia powstaja naprezenia deformacyjne w materjale powloki. Po¬ twierdza ten wniosek okolicznosc, ze o ile materjal powloki poddac cisnieniu jedno¬ stajnemu, zmiany indukcyjnosci nie zacho¬ dza w sposób dostrzegalny.Celem usuniecia daznosci imaterjalu po¬ wloki do odksztalcania sie pod cisnieniem, stosuje sie otaczanie powloki srodkiem, wy¬ równywajacym cisnienie. W tym celu zale-ca sie stosowanie materjalu plynnego lub lepkiego w temperaturach i pod cisnienia¬ mi, panujacemi w glebinach morskich. Ma- tetr jal podobny stanowi mieszanina Chat- terton'a, skladajaca sie ze smoly sztok¬ holmskiej, zywicy i kauczuku. W tym celu mieszanina powinna posiadac stosunkowo znaczna zawartosc smoly sztokholmskiej dla zachowania plynnosci w niskich tempe¬ raturach, panujacych na dnie morskiem. W celu nalezytegp wypelnienia mieszanina przeznaczonej dla niej przestrzeni wokolo przewodu, mozna z powodzeniem stosowac impregnowanie w prózni, przyczem z prze¬ strzeni posrednich usuwa sie powietrze, a na }ego miejsce wtlacza sie pod odpowied- niem cisnieniem goraca mieszanine Chat- terton'a. Jak to powszechnie wiadomo, przy nasycaniu wyprózni impregnowane przed¬ mioty wprowadza sie do uszczelnionego od doplywu powietrza zbiornika, z którego po¬ wietrze usuwa sie -nastepnie zapomoca od¬ powiedniej pompy powietrznej, poczem wpuszcza sie mieszanine impregnacyjna az do calkowitego pokrycia ta mieszanina przewodu. Wówczas doplyw mieszaniny do zbiornika przerywa sie i wytwarza w zbior¬ niku cisnienie zapomoca wtlaczania powie¬ trza, które wciska mieszanine 'Chatterton'a w szczeliny, istniejace w zaopatrzonym w powloke przewodzie i wypelnia je calkowi¬ cie mieszanina. Wreszcie przewód zostaje wyjety z (goracej kapieli i nadmiarowi mie¬ szaniny pozwala sie sciec, zanim przesyco¬ ny przewód zostanie wprowadzony do ma¬ szyny, nakladajacej nan kauczujk.Proponowano juz dawniej pokrywac mieszanina Chatterton'a goly przewód przed owinieciem go drutem zelaznym. Za¬ bieg ten moze jednak zabezpieczyc prze¬ wód jedynie od dostepu wody i w zadnym razie nie wspóldziala celom niniejszego wy¬ nalazku. Metody tej nie mozna ponadto stosowac do przewodów z powloka magne¬ tyczna o wysokiej przenikainosci typu opi¬ sanego, poniewaz utrwalenie tejze wymaga obróbki cieplnej, a wzglednie wysoka tem¬ peratura tegoz zniszczy oczywiscie kazdy malerjal izolacyjny. Nie mozna przeto po¬ krywac przewodu zaprawa przed zaloze¬ niem powloki, o ile powloka ta wykonana jest z materjalu o wysokiej przenikainosci magnetycznej, zmieniajacej sie pod wply¬ wem naprezen mechanicznych. Jak juz po¬ przednio zaznaczono, centralny drut mie¬ dziany 1 (fig. 3 i 4) przewodu pokryty jest szescioma srubowo nawinietemi paskami 2, które wraz z drutem centralnym 1 stano¬ wia zyle typu powszechnie stosowanego w dlugich kablach podmorskich. Zyla jest po¬ kryta powloka 3 z materjalu magnetyczne¬ go, najwlasciwiej w postaci scisle do sie¬ bie przylegajacych pasków, nawinietych srubowo naokolo zyly 1. Mieszanina Chat- tertbn'a 4 wypelnia wszystkie szczeliny w zyle i w jej powloce i tworzy cienka war¬ stwe na powierzchni powloki. Calosc zosta¬ je wreszcie pokryta materjalem izolacyj¬ nym 5, zazwyczaj kauczukiem. Ustrój po¬ dobny stanowi rdzen kabla, zawierajacy ponadto w przypadkach zwyklych war¬ stwy juty i uzbrojenia drucianego jako o- chrony mechanicznej. Wynalazek opisany w zastosowaniu do zyly zlozonej nadaje sie równie dobrze i w zastosowaniu do zyl in¬ nego typu.Wzmianka, dotyczaca impregnacji w prózni przy pomocy procesu, prowadzone¬ go z przerwami, nie wylacza moznosci po¬ krywania przewodu w inny jakikolwiek spo¬ sób, a wiec np. zapomoca ciaglego przecia¬ gania przewodu przez zbiornik, z którego usunieto powietrze i który zostal wypelnio¬ ny masa impregnacyjnacyjna. W ten spo¬ sób powstaje na przewodzie pewna war¬ stwa masy, która pokryty zostaje przewód, przesuniety na powietrze albo do zbiornika wysokiego cisnienia, gdzie mieszanina zo¬ staje wtloczona w jego pory.Mieszanina Chatterton'a i kauczuk nie sa jedynemi materjalami nadajacemi sie do celów wynalazku. Stwierdzono, ze wumiast — 11 —kauczuku mozna stosowac gunie, a zamiast masy Chatterton'a — jakikolwiek inny ma- tcrjal o odpowiednich wlasnosciach che¬ micznych i fizycznych.Typ pieca, szybkosc procesu i tempe¬ ratura moga sie zmieniac stosownie do wa¬ runków wyrobu. Przewód np. odimiennej srednicy bedzie wymagal innych urzadzen.Naprezenie, jakiemiu podlega materjal, mozna zmieniac w zaleznosci od tempera¬ tury pieca.Aczkolwiek wskazano powyzej jeden tylko specjalny stop na materjal powloki, to jednakze nadaja sie tu i stopy o róznych stosunkach skladników lub o innych sklad¬ nikach, a w szczególnosci o skladnikach, wzmiankowanych w patencie Nr 14169.Powyzej wskazano wymiary rdzenia przewodzacego tudziez szerokosc i pize- krój poprzeczny paska, tworzacego powlo¬ ke, w szczególnosci w przypadku dlugiego kabla oceanicznego do szybkiego telegrafo¬ wania, rzecz jednak prosta, ze grubosc pa¬ ska i inne czynniki mozna zmieniac stosow¬ nie do okoliczoscL Tam, gdzie chodzi o po¬ wloke grubsza, mozna ja sporzadzic z dwu pasków, nawinietych w kierunkach prze¬ ciwnych jeden na drugim, jak to wskazuje fig. 7. Taki ustrój powloki zaleca sie, po¬ niewaz wówczas powloka sklada sie z dwóch, zamiast jednej, warstewek, co obni¬ za straty na prady wirowe. Ponadto nawi¬ niecie pasków w kierunkach przeciwnych utrudnia zeslizgiwanie sie lub ich platanie.Przy kilkuwarstwowej powloce cienka war¬ stewka tlenków na powierzchni pasków stanowi izolacje, która tlumi prady wirowe.Mozna tu jednak stosowac i inne materjaly izolacyjne.W celu zapewnienia wszelkich korzysci powloki typu opisanego powyzej, nalezy zachowac pewne przepisy postepowania.W szczególnosci nalezy rozporzadzac srodkami, mozliwie usuwajacemi znie¬ ksztalcenia sygnalów. Chociaz niektórzy specjalisci uwazaja, ze kable, pokryte po¬ wloka stosunkowo gruba, sa zabezpieczone od znieksztalcen powyzej pewnych szyb¬ kosci sygnalów, stwierdzono, ze pewne znie¬ ksztalcenia powstaja niezaleznie od szyb¬ kosci pracy z przyczyny strat pradu zmien¬ nego w materjale powloki, przyczem po¬ wstaja nowe rodzaje znieksztalcenia, nie¬ znane w przewodach zwyklych. Zasadniczo znieksztalcenia sygnalu w kablach z po¬ wloka pochodza od niejednostajnego tlu¬ mienia i przesuniecia faz z rozmaitych skla¬ dowych czestotliwosci sygnalu-w- zwiazku z .powstawaniem czestotliwosci harmoniczr nych, zaleznych od wlasciwosci magnetycz¬ nych powloki. Inny typ znieksztalcenia wprowadza hystereza magnetyczna powlo¬ ki. W przypadku stosowania stopu, o jakim mowa, znieksztalcenia tego rodzaju nie od¬ grywaja roli znaczniejszej, poniewaz w sto¬ pie tym hystereza wystepuje w stopniu bar¬ dzo slabym.Znieksztalcenie, powstajace na tle nie¬ jednostajnego tlumienia i przesuniecia faz rozmaitych skladowych czestotliwosci sy¬ gnalu, jest podobne do znieksztalcenia w kablu, pozbawionym powloki, lecz jest o- den slabsze. Znieksztalcenie to mozna je¬ szcze zmniejszyc zapomoca odpowiedniej linji sztucznej, umieszczonej na konców¬ kach kabla, która zmniejsza amplitude rkladowych czestotliwosci, nizszych od pewnej maksymalnej czestotliwosci. Pra¬ wie wszystkie nizsze czestotliwosci zostaja wspólnem dzialaniem kabla i linji sztucz¬ nej odpowiednio przytlumione. Przez na¬ danie odpowiednich wymiarów linji sztucz¬ nej mozna równiez zapewnic potrzebne przywrócenie wlasciwych stosunków faz.Odpowiednia linje sztuczna w mysl wy¬ nalazku niniejszego przedstawia fig. 8. Ka¬ bel 30 posiada powloke ciagla wedlug ni¬ niejszego opisu. Kabel jest uziemiony przy pomocy aparatu nadawczego 31 i konden¬ satora 32. Na koncu odbiorczym kabel jest polaczony z ziemia dwiema równoleglemi galeziami, z których jedna zawiera znaczna — 12 —indukcyjnosc 33, polaczona szeregowo z nastawialnym opornikiem 34. Draga galaz zawiera kondensator 35 i wlaczony do nie¬ go równolegle nastawialny opornik 36, po¬ laczony szeregowo z cewka 37 i z nasta- wiailnym opornikiem 38, polaczonemu ze soba równiez szeregowo. Narzady 32, 33, 34, 35, 36, 37 i 38 sa wlaczone w przyrzad, korygujacy zmieksztalcenia. Cewka indukr cyjna 37 i opornik 38 sa wlaczone boczni- kowo do oporu 39 potencjometru. Zaciski tego oporu naleza do wejsciowego obwodu siatki lampy wzmacniajacej 40, której ob¬ wód wyjsciowy obejmuje przyrzad odbior¬ czy zapisujacy 41 w postaci np. oscylogra¬ fu, utrwalajacego sygnaly fotograficznie na swiatloczulym papierze. Zapisujacy przyrzad odbiorczy, stosowany zazwyczaj w przewodach bez powloki, pracuje zbyt powolnie dla szybko pracujacych kabli z po¬ wloka w mysl wynalazku niniejszego.W pewnych przypadkach mozna z po¬ zytkiem stosowac system, polegajacy na tern, ze prady sinusoidalne umiarkowanej czestotliwosci ulegaja modulacji naklada¬ niem na nie impulsów sygnalowych o cze¬ stotliwosci nizszej. Aczkolwiek ten system telegrafowania nie posiada zadnej przewa¬ gi nad zwyklemi systemami dla kabli, nie- zaopatrzonych w powloke, to jednakze mo¬ ze on ja wykazac w przypadku zastosowa¬ nia kabli z powloka ciagla ze wzgledu na to, ze oslabienie nie wzrasta tu tak gwal¬ townie z czestotliwoscia, jak w kablu, po¬ zbawionym powloki z materjalu magne¬ tycznego.Warunkiem donioslym przy stosowaniu przewodu sygnalizacyjnego, zaopatrzonego w powloke ciagla, jest nietylko zapewnie¬ nie wysokiej przenikalnosci materjalowi powloki, lecz równiez i zapewnienie jedno- stajnosci tej przenikalnosci. Ustalenie nie¬ zbednych zabiegów, jakie do tego prowadza, nastreczalo znaczne trudnosci, wskazane w opisie powyzszym.Wzmiankowano juz powyzej, ze poza¬ dana Jest rzecza, by przewód posiadal we¬ wnatrz powloki gladka powierzchnie wal¬ cowa. Jedna z przyczyn tego polega . aa tern, ze gdyby w glebinach morskich, gdzie cisnienie dochodzi 350, kg Ha cm2, przewód mial nieforemna powierzchnier cisnienie to powodowaloby w materjale magnetycznym powloki niejednostajne naprezenia, co zmniejszaloby jego przenikaloosc. Poza tern zwarta budowa przewodu zapewnia mniejsza pojemnosc elektrostatyczna, niz w przypadku, gdyby skladal eie on z tasm luzno tylko zwiazanych.Aczkolwiek wynalazek niniejszy opisa¬ no powyzej w szczegóinem zastosowaniu jego do podmorskich kabli telegraficznych, to jednakze nie ogranicza sie on ani wy¬ lacznie do kabli telegraficznych, ani do ka¬ bli podmorskich, chociaz w pewnych swych odmianach wykonania wykazuje on szcze¬ gólne zalety w zastosowaniu do kabli pod¬ morskich. Wynalazek nadaje sie wszelako i do telegrafji przewodowej powietrznej, a równiez i do telefonji, czy to podmorskiej, czy tez przewodowej powietrznej. PL