Wynalazek dotyczy .transformatora o polu wkujacem do specjalnych celów, na- przyklad do zasilania silnika elektryczne¬ go, pracujacego pod woda, lub pieca induk¬ cyjnego. Przy tego rodzaju instalacjach na¬ lezy, jak wiadomo, uwazac, aby ich czesci, bezposrednio polaczone z siecia, nie ze¬ tknely sie z woda, wzglednie aby nie byly wystawione na dzialania ciepla pieca. W tym celu proponowano juz, aby miedzy siecia a pracujacym pod woda silnikiem elektrycznym wlaczyc transformator, któ¬ rego uzwojenie pierwotne przylaczone jest do sieci, podczas gdy uzwojenie wtórne wykonane jest jednoczesnie jako uzwoje¬ nie pierwotne napedzanego silnika, przy- czem miedzy pierwotnem uzwojeniem trans- formatora a jego uzwojeniem wtórnem byla umieszczona oslona, szczelna na wo¬ de i gaz. Oslona ta jednak zwieksza odle¬ glosc miedzy pierwotnem a wtórnem uzwo¬ jeniem transformatora do tego stopnia, ze sprawnosc tegoz zostaje w duzym stopniu zmniejszona. Jezeli oslona ta wykonana* jest z metalu, to dziala ona tak, jak elek¬ tryczny piec indukcyjny. O wykonaniu zas takiej oslony nie z metalu praktycznie pra¬ wie nie moze byc mowy.Wynalazek ma na celu osiagniecie szczelnego na wode i gaz odgrodzenia transformatora od zasilanego przezen elek¬ trycznego silnika, pieca i t. d. bez stosowa-nia szczelnej przegrody miedzy pierwot- nem i wtórnem uzwojeniem transformato¬ ra, wskutek czego* sprawnosc transforma¬ tora nie zostaje pogorszona.Osiaga sie to wedlug wynalazku w ten sposób, ze wtórne uzwojenie transforma¬ tora wykonane jest w znany sposób jako klatka, jak w wirnikach silników zwartych oraz, ze poszczególne prety tej klatki sa wzgledem siebie izolowane i szczelnie na gaz przeprowadzone przez scianke oslony, calkowicie otaczajacej transformator, lub przylaczone do kontaktów, które sa szczel¬ nie na gaz wpuszczone w scianke oslony i w niej izolowane od siebie, a które ze¬ wnatrz sa dostepne. W ten sposób klatka moze byc nazewnatrz oslony przedluzona i na koncu jej zaopatrzona w pierscien zwierajacy. Jezeli, np., umiescic wewnatrz tej przedluzonej poza oslone transforma¬ tora klatki wirnik zwarty silnika indukcyj¬ nego, to pole wirujace, wzniecone w ze¬ wnetrznej klatce, przy wzbudzeniu trans¬ formatora dziala jak stojan silnika induk¬ cyjnego i ciagnie za soba osadzony w niem wirnik. Poniewaz zarówno zewnetrzna klatka, dzialajaca jako uzwojenie pierwot¬ ne silnika, jak i wirnik silnika sa zwarte, to miedzy poszczególnemi pretami wyste¬ puja tylko bardzo nieznaczne napiecia maksymalne, wskutek czego taki silnik, jak wiadomo, moze pracowac bezposrednio w wodzie.Rysunek przedstawia kilka przykladów wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny napedzanej zapomoca silnika elektryczne¬ go pon^py zanurzalnej, która jest zaopa¬ trzona w calkowicie zamkniety transforma¬ tor wedlug wynalazku.Fig. 2 przedstawia przekrój poprzeczny transformatora wedlug linji // — // na fig. 1.Fig. 3 przedstawia przekrój poprzecz¬ ny silnika wedlug linji /// — 77/ na fig. 1.Fig. 4 przedstawia przyklad wykonania transformatora wedlug wynalazku, w któ¬ rym przerwane konce klatki, sluzacej jako uzwojenie wtórne, sa polaczone przewo- dzaco z kontaktami, które sa wpuszczone szczelnie na gaz i wode w scianke transfor¬ matora i od zewnatrz moga byc dostepne.Fig. 5 przedstawia widok zdolu na ply¬ te, zawierajaca kontakty i sluzaca jedno¬ czesnie jako scianka oslony transforma¬ tora.Rdzen transformatora, skladajacy sie, jak zwykle, z wycinkowych blach, ozna¬ czony jest na fig. 1 i 2 liczba 2. Blachy te sa nalozone na dwuteowy pieniek 3. Bla¬ chy posiadaja zlobki 4, w których umie¬ szczone jest uzwojenie pierwotne 5, które moze byc przylaczone do sieci zapomoca przewodów 7, przeprowadzonych przez dlawnice 6. Tuz obok paczki blach 2, moz¬ liwie bez szczeliny cylindrycznej na obwo¬ dzie tej paczki, lezy kadlub 8, który najle¬ piej jest wykonac z blaszanych pierscieni równiez wycinkowych, ulozonych jeden na drugim i który posiada zlobki 9, np. okra¬ gle. W te zlobki sa wpuszczone prety 10, najlepiej miedziane, których górne konce polaczone sa, np. zesrubowane, z pierscie¬ niem 1\1, który przewodzaco laczy ze soba prety na ich koncach. Calosc jest otoczona najlepiej cylindrycznym plaszczem 12, któ¬ rego górny koniec zamkniety jest pokrywa 14, w która jest wpuszczona wspomniana powyzej dlawnica 6 do przeprowadzenia kabli 7.Jak widac z fig. 1, prety 10, sluzace ja¬ ko wtórne uzwojenie transformatora, sa tak wdól przedluzone, ze wychodza znacz¬ nie poza rdzen 2 transformatora. Prety te przechodza przytem w sposób szczelny na gaz i wode przez plyte 15, która znajduje sie przy dolnej stronie czolowej pierwotne¬ go uzwojenia 5. Ta plyta rozdzielajaca 15, wzgledem której kazdy poszczególny pret jest izolowany, o ile plyta ta nie jest wy¬ konana z materjalu izolacyjnego, przylega :zczelnie na gaz i wode do plaszcza 12. — 2 —Poniewaz poszczególne prety sa takze szczelnie na gaz i wode przeprowadzone przez plyte, to caly transformator, a zwla¬ szcza wszystkie czesci, bezposrednio pola¬ czone z siecia, sa zupelnie zamkniete, W przedstawionym na fig. 1 — 3 przy¬ kladzie wykonania, w którym transforma¬ tor sluzy jako indukcyjna czesc sprzegaja¬ ca miedzy elektrycznym silnikiem pracuja¬ cej pod woda pompy a siecia, poszczegól¬ ne prety 10, które dzialaja jako wtórne uzwojenie transformatora, tak daleko wdól sa przedluzone, ze calkowicie otaczaja zwarty wirnik silnika elektrycznego. Ten wirnik sklada sie z wycinkowej paczki blach 16, która jest umocowana zapomoca klina 17 na wale 1S, obrotowo osadzonym np. w lozyskach kulkowych 19 i 20. Dolny koniec tego walu jest polaczony z kadlubem 13 pompy, która nie jest przedmiotem wyna¬ lazku i wskutek tego nie bedzie blizej opi¬ sywana. Paczka blach 16 posiada, jak zwy¬ kle, zlobki 32, w których znajduja sie pre¬ ty 2\1 wirnika klatkowego, którego znana konstrukcja oraz sposób dzialania nie wy¬ magaja wyjasnien. Przedluzone wdól pre¬ ty 10 transformatora w obrebie wirnika 16 sa ulozone w pierscieniowej czesci 22, któ¬ ra moze byc wykonana równiez z wycinko¬ wych pierscieni blaszanych, ulozonych je¬ den na drugim, Dolne konce pretów 10 ra ze soba polaczone metalowym pierscie¬ niem 23.Cale opisane dotychczas urzadzenie u- mieszczone zostaje w zewnetrznym pla¬ szczu 25, który posiada taka wewnetrzna srednice, ze miedzy nim a plaszczem 12 po¬ zostaje pierscieniowa szczelina powietrzna 24, która laczy sie z jednej strony z ka¬ dlubem 13 pompy, a z drugfiej strony z wy¬ lotem 26.Urzadzenie pracuje w sposób nastepu¬ jacy.Gdy pierwotne uzwojenie 5 trasforma- tora przylaczone jest do wielofazowej, np. trójfazowej sieci, to wytwarza sie pole wi¬ rujace, które wzbudza w klatce 10, otacza¬ jacej uzwojenie pierwotne, prady, które wyrównywuja sie przez górny pierscien 11 i dolny pierscien 23. Prady te sa o roznem natezeniu odpowiednio do podzialu sinu¬ soidalnego pola wirujacego, indukowanego w obwodzie pierwotnego uzwojenia, a mia¬ nowicie kazdorazowo w trzech pretach ply¬ nie prad maksymalny, podczas gdy prady miedzy temi trzema przestawionemi wzgle¬ dem siebie o 120° pretami zmniejszaja sie mniej wiecej sinusoidalnie. Poniewaz jed¬ nak pole wirujace, wytworzone zapomoca uzwojenia pierwotnego, wiruje stale, to i ten uklad pradów w klatce 10 w takim samym rytmie wiruje wspólnie z tern polem. Pra¬ dy, plynace w pretach 10, wytwarzaja ze swej strony pole, pod dzialaniem którego zostaja indukowane prady w klatce 21 wirnika 16. W ten sposób wtórne uzwoje¬ nie 10 transformatora dziala jako pierwot¬ ne uzwojenie silnika.W odróznieniu od znanych kontrukcyj tego rodzaju, w trasiformatorze wedlug wy¬ nalazku klatka 10 nie jest oddzielona scian¬ ka posrednia od uzwojenia pierwotnego 5, lecz odwrotnie obydwa uzwojenia leza moz¬ liwie blisko siebie. Prety 10 oraz uzwojenie 5 mozna nawet ulozyc w tej samej masie blach zelaznych, i w tym przypadku moz¬ na nawet wykonac wspólne zlobki do uzwo¬ jen pierwotnego i wtórnego. W przykla¬ dzie wykonania przedstawionym na fig. 1 i 2, zastosowane sa dwa oddzielne zespoly blach zelaznych 2 i 8, które jednak, jak wspomniano powyzej, scisle przylegaja do siebie, nie pozostawiajac szczeliny po¬ wietrznej. Prety miedziane 10, umieszczone w zlobkach 9 zespolu 8, sluza tutaj jedno¬ czesnie jako kliny zlobkowe do pierwotne¬ go uzwojenia 5, znajdujacego sie w zlob¬ kach 4. Poza tern uskuteczniaja one i za¬ bezpieczaja mechaniczne polaczenie mie¬ dzy zelaznemi zespolami blach 2 i 8, co jest wazne ze wzgledu na to, ze miedzy uzwojeniem pierwotnem i uzwojeniem — 3 —wtórnem transformatora wystepuja znacz¬ ne sily mechaniczne. Mechaniczne polacze¬ nie obydwóch czesci zelaznych 2 i 8 moz¬ na jednak wykonac takze w inny sposób, a zlóbki jednego zespolu polaczyc ze zlob¬ kami drugiego zapomoca waskiej szczeliny powietrznej.W odniesieniu do przedstawionego na fig. 4 i 5 przykladu wykonania transforma¬ tora wedlug wynalazku przyjeto, ze moze on byc zastosowany do celów dowolnych.Wskutek tego prety 10 na dolnym ich kon¬ cu nie sa przepuszczone przez plyte roz¬ dzielajaca 15, lecz sa wsrubowane w meta¬ lowe tulejki 27, które sa szczelnie na gaz i wode w sposób, przedstawiony na rysun¬ ku, wpuszczone w plyte rozdzielajaca 15, wylkonana z materjalu izolacyjnego. Dolfte konce tych tulejek metalowych 27 moga równiez posiadac gwint, zapomoca którego moga byc wsrubowane prety 100 w te tulej¬ ki. Zamiast tych pretów mozna takze przy¬ laczyc do tulejek kable gietkie, np. zacisnac je srubami i doprowadzic do dowolnego miejsca, gdzie drugie konce tych kabli zo¬ staja polaczone z klatka z piretów, która w opisany powyzej sposób pracuje jako pier¬ wotne uzwojenie silnika lub pieca induk¬ cyjnego. Plyta 15 z tukjkami 27 moze byc wtedy uwazana za plyte polaczeniowa.W przedstawionym na fig. 4 przykla¬ dzie wykonania plyta polaczeniowa 15 przytrzymywana jest zapomoca pierscienia gwintowanego 30, wsrubowywanejgo w ze¬ wnetrzny plaszcz 12. Miedzy plyte 15 a pierscien 30 wlaczony jest pierscien u- szczelnia jacy 28 z gumy lub podobnego ma¬ terjalu oraz pierscien naciskowy 29. Pier¬ scien 30 posiada wywiercone otwory 31 do wkladania w nie klucza lub podobnego na¬ rzedzia. PL