Niniejszy wynalazek dotyczy sposobu i urzadzenia do wyrabiania kaloszy, butów z podeszwami gumowemi i tym podobnych wyrobów, które wyrabia sie zapomoca sci¬ skania w prasie przy zastosowaniu formy wewnetrznej (kopyta), pokrytej kauczu¬ kiem lub koniecznemi warstwami materja- lu, oraz zapomoca czterech lub wiecej form bocznych, poruszajacych sie w strone ko¬ pyta, jak tez zapomoca jednej lub wiecej form podeszwowych, równiez poruszaja¬ cych sie w strone kopyta. Znamienna cecha wynalazku jest to, ze ruch form bocznych jest w ten sposób ustosunkowany, ze formy boczne posuwaja sie szybko w strone kopy¬ ta, w czasie zas prasowania i wulkanizowa¬ nia formy boczne poruszaja sie naprzód tyl¬ ko nieznacznie i wolno, nastepnie zatrzy¬ muja sie na pewien dostosowany i dajacy sie zmieniac okres czasu, poczem znowu odsuwaja sie od kopyta.Dalsza cecha wynalazku jest to, ze for¬ ma lub formy podeszwowe, poruszaja sie w odpowiedni sposób tak, jak formy bocz¬ ne.Po wlasciwem prasowaniu poruszaja sie nazewnatrz formy boczne i formy pode¬ szwowe tak, ze gotowy kalosz lub pantofelkapielowy, osadzony na kopycie, moze byc razem 3 kopytem wyjety i na miejsce wyje¬ tego kopyta mom& osadzic w urzadzeniu nowe kopyto, pokryte kauczukiem i ma- terja.Formy boczne poruszaja sie w strone kopyta w znany sposób w kierunku miedzy soba zbieznym. Ruch form podeszwowych dokonywa sie zwykle w plaszczyznie pro¬ stopadlej do kierunku ruchu formy lub form bocznych.Wynalazek znamienny jest tern, ze po¬ wolny ruch formy podeszwowej, a w danym razie takze form bocznych, osiaga sie .pod¬ czas wlasciwego prasowania zapomoca ci¬ snienia powietrza, zamknietego w zbiorniku powietrza i dzialajacego na dana forme za¬ pomoca przewodu rurowego, laczacego sie jednym koncem ze zbiornikiem powietrza, a drugim koncem z komora cisnienia, la¬ czaca sie posrednio lub bezposrednio z for¬ ma prasy.Normalna maszyna przedstawia sie ja¬ ko rodzaj prasy o poziomym stole, na któ¬ rym umieszcza sie wewnetrzna forme (kor pyto) podeszwa do góry. Przed wlozeniem kopyta do maszyny obklada sie go przed¬ tem odpowiednia warstwa kauczuku, plót¬ nem lub podobnym materjalem. Poziomy stól prasy maszyny posiada konieczne pro¬ wadnice dla form bocznych, poruszanych poziomo do wewnatrz i nazewnatrz w ten sposób, ze po puszczeniu w ruch maszyny formy przesuwaja sie do srodka i otaczaja forme wewnetrzna wzglednie kopyto. For¬ ma podeszwowa umieszczona jest powyzej formy wewnetrznej, wzglednie kopyta i po¬ rusza sie w kierunku pionowym.Powolny ruch form bocznych podczas wlasciwego prasowania, jako tez szybkie przesuniecie ku kopytom jak i odsuniecie od kopyt po prasowaniu, osiaga sie zapo¬ moca odpowiednich krazków ksiukowych, poruszanych walem korbowym, które to krazki maja taki ksztalt, ze ruch naprzód i wstecz odbywa sie predko, zas dosuniecie form bocznych odbywa sie bardzo powoli podczas wlasciwego prasowania wskutek malych wzniesien na obwodzie krazków ksiukowych. Przewaznie czesc krazków ksiukowych jest tak urzadzona, ze latwo dadza sie one wymienic na inne, pozwala¬ jace na dluzszy czas prasowania, wzgled¬ nie posiadajace powolniejszy ruch.Forma podeszwowa przesuwa sie zapo¬ moca dzwigni, na która dziala wal korbo¬ wy, przyczem na jednem ramieniu dzwigni umieszczona jest forma podeszwowa, zas koniec drugiego ramienia stanowi punkt ob¬ rotu dzwigni. Pozadane jest, aby punkt ob¬ rotu nie byl zupelnie stalym punktem, ra¬ czej np. czopem obrotowym, umieszczonym na tloku, pozostajacym pod dzialaniem ci¬ snienia powietrza ze zbiornika powietrza, dzialajacego zapomoca slupa plynu na tlok.Wskutek tego osiaga sie to, ze forma po¬ deszwowa nabiera powolnego, równomier¬ nie zwiekszajacego sie ruchu tloczacego.Maszyna powyzsza zbudowana jest w ten sposób, ze wal korbowy, nadajacy ruch tak formom bocznym jak i formie pode¬ szwowej, pracuje z przerwami. Korba wy¬ konywa zaledwie pól obrotu, po puszczeniu maszyny w ruch i podczas otoczenia kopy¬ ta formami. Nastepnie korba zatrzymuje sie i stoi przez zmienna dlugosc czasu, pod¬ czas którego nastepuje wulkanizacja; wreszcie zachodzi w maszynie samoczynne sprzegniecie walu korbowego, który ukon¬ czyl juz skok roboczy, wskutek tego formy odsuwaja sie od kopyta.Wszystkie formy, za wyjatkiem we¬ wnetrznej czyli kopyta, sa ogrzane tak, ze kauczuk otaczajacy kopyto wulkanizuje sie podczas wlasciwego prasowania calkowicie lub czesciowo. Najlepiej jest ogrzewac for¬ my zapomoca elektrycznosci.Rysunek przedstawia dla przykladu bu¬ dowe maszyny. Fig. 1 i 2 przedstawiaja schematycznie, w jaki sposób ulozone sa formy dokola wewnetrznej formy, wzgled¬ nie kopyta, w maszynie o czterech formach, - 2 —poruszajacych sie poziomo, zas jednej for¬ mie podeszwowej, poruszajacej sie pozio¬ mo. Fig. 1 przedstawia rozmieszczenie cze¬ sci maszyny, widzianych zprzodu maszyny, podczas gdy fig. 2 przedstawia te czesci w widoku zgóry. Fig. 3 przedstawia maszyne w widoku zprzodu, który jednakze dla przejrzystosci nie posiada form. Fig. 4 przedstawia widok boczny maszyny; fig. 5 przedstawia widok tylny maszyny, bez u- widocznienia czesci, znajdujacych sie na stole prasy; fig. 6 przedstawia widok ma¬ szyny zgóry; fig. 7 przedstawia czesc szcze¬ gólów rysunku 4 i 5 w powiekszeniu i w przecieciu podlug linji A-^A fig. 8; fig. 8 przedstawia ten sam szczegól w widoku bocznym.Maszyna sklada sie z dolnego stojaka 1, stanowiacego podstawe dla stolu prasy 2.Pod stolem prasy znajduja sie: wal nape¬ dowy 3, wal korbowy 4, wal z krazkami ksiukowemi 5 oraz wal posredni 6 (fig. 5).Na wale napedowym 3 osadzone jest, o- prócz luznego kola pasowego 7 i stalego ko¬ la pasowego 8, równiez kolo zebate 9, za¬ czepiajace sie z kolem zebatem 10, osadzo- nem na wale posrednim 6, na którym osa¬ dzone jest drugie kolo zebate 11, zaczepia- jace sie z kolem zebatem 12, osadzonem na wale korbowym 4. Na drugim koncu walu korbowego 4 osadzone jest kolo zebate 13, zaczepiajace sie z kolem zebatem 14, osa¬ dzonem na wale ksiukowym 5. Na kazdy pelny obrót walu korbowego 4 przypada pól obrotu walu ksiukowego 5.Na stole prasy znajduje sie prowadni¬ ca 15 dla form bocznych 16, jako tez stojak 17, w którego przednim koncu umieszczona jest dajaca sie sterowac forma podeszwowa 18 w ten sposób, ze forma podeszwowa 18 polaczona jest obrotowo zapomoca czopa obracalnego 56 z przednim koncem dzwigni 19, której srodkowa czesc polaczona jest zapomoca czopa obracalnego 58 oraz czlo¬ nami 20, 21 z korbowodem 22, przez co dzwignia 19 moze byc poruszana walem korbowym 4 do góry i nadól. Drugi koniec dzwigni 19 polaczony jest obrotowo zapo¬ moca czopa obracalnego 57 z oslona 23, o- taczajaca czop sterowniczy 24 w rodzaju kapy.Czop sterowniczy 24 jest pusty, zas przestrzen pusta w czopie laczy sie raz z przestrzenia wewnatrz oslony 23, drugi raz ze zbiornikiem powietrza, znajdujacym sie na stojaku 26, stojacym na stole prasy 2. Przestrzenie puste w oslonie 23, w czopie 24 i stojaku 26 wypelnione sa plynem tak, ze oslona 23 znajduje sie pod dzialaniem cisnienia powietrza w zbiorniku 25.Przy obracaniu sie walu korbowego, po¬ ruszana zostaje forma podeszwowa 18 tam i zpowrotem korbowodem 22 i dzwignia 19.Formy boczne 16, przesuwajace sie w kierunku poziomym po prowadnicach 13, umieszczone sa na stole prasy 2 i porusza¬ ja sie naprzód i wstecz pod dzialaniem ksiuków walu ksiukowego 5 (fig. 3 i 4). Na przednim koncu walu ksiukowego 5 znaj¬ duje sie, jak to przedstawiono na fig. 3, z jednej strony krazek ksiukowy 27 w ksztal¬ cie przypominajacym zlaczone dwie siekie¬ ry, zas z drugiej strony kolisty krazek pu¬ sty 28, którego strona pusta zwrócona jest do maszyny, a którego wewnetrzna kra¬ wedz posiada dwa wystajace ksiuki 29.Krazek ksiukowy 27 w polaczeniu ze wspomnianym ksiukiem 29 sluzy do tego, by formom bocznym nadac pozadany ruch tam i zpowrotem, przyczem jednakze od¬ ciaganie form bocznych, to jest ruch od ko¬ pyta odbywa na przy wspóldzialaniu prze¬ ciwciezarów 30. Do przestrzeni miedzy krazkiem ksiukowym 27 a strona wewnetrz¬ na krazka pustego 28 siegaja dwa wysta¬ jace czopy sterownicze 31. Czopy sterowni¬ cze 31 osadzone sa na wewnetrznych kon¬ cach dwóch drazków zebatych 32 (fig. 3), które mo^a sie poruszac w kierunku pozio¬ mym, a otoczone sa odpowiedniemi pro¬ wadnicami 33 (fig. 3). Drazki zebate 32 po¬ laczone sa w odpowiedni sposób z przeciw- — 3 —ciezarami 30. Zeby drazków zebatych 32 zaczepiaja sie, jak to przedstawiono na fig. 3, z dwoma kolami zebatemi 34, osadzone- mi na pionowych walach 35, których górne konce siegaja powyzej stolu prasy i otoczo¬ ne sa prowadnicami 15 (fig. 3, 4 i 6). O- prócz kól zebatych 34 osadzone sa ma wa¬ lach 35 ]eszcze kola zebate 36, zaczepiaja¬ ce sie czesciowo z odpowiednia listwa ze¬ bata 37, umocowana na przedniej formie bocznej 16 (fig. 2), czesciowo z innemi ko¬ lami zebatemi 38, osadzonemi wewnatrz prowadnic 15 na dwóch pionowych walach 89 (fig. 6). Kola zebate 38 zaczepiaja sie z odpowiedniemi listwami zebatemi 39, znajdujacemi sie na tylnej formie bocznej 16 (fig. 2).Nie jest rzecza konieczna, aby tylne for¬ my boczne 16 (fig. 2) napedzane byly po¬ srednio kolami zebatemi 36, poruszajacemi przednie formy boczne. Tylne formy bocz¬ ne 16 moga byc, podobnie jak przednie for¬ my boczne, napedzane bezposrednio listwa zebata, osadzona na stronie tylnej drazka zebatego 32 (fig. 3) tak, ze listwa zebata na przedniej stronie drazka zebatego 32 sluzy do poruszania przednich form bocznych, podczas gdy listwa zebata na tylnej stronie drazków zebatych 32 porusza tylne formy boczne.Przy obracaniu walu ksiukowego odsu¬ wa on lub przysuwa zapomoca wyzej wy¬ mienionych czesci posrednich formy boczne do formy srodkowej lub kopyta 40.Krazek ksiukowy 27 przesuwajacy for¬ my boczne posiada, jak to jest widoczne z fig. 3, ksztalt dwóch zlaczonych siekier, o- znaczone jednak na fig. 3 krawedzie kraz¬ ków o lukach kolowych, nie sa dokladnie kolami, lecz posiadaja male wzniesienie, które dziala w ten sposób, ze formy boczne po predkiem doprowadzeniu ich do kopyt przyciskane zostaja bardzo powoli przez male wzniesienie silniej do warstwy kau¬ czuku, otaczajacej kopyto. 'Podczas tego dla form bocznych nastepuje wlasciwe pra¬ sowanie i wulkanizowanie. Krazki ksiuko- we 27 moga byc wymieniane na inne krazki o innem wzniesieniu.Pod stolem maszynowym blisko podlo¬ gi znajduje sie na rysunku nieuwidoczniony pedal, dzialajacy za posrednictwem odpo¬ wiedniego drazka na pólpierscieniowa ra¬ me 41 (fig. 6, 7 i 8), otaczajaca tylny koniec walu korbowego 4. Urzadzenie jest tego ro¬ dzaju, ze rama 41 porusza sie wdól, gdy sie nacisnie pedal, podczas gdy sprezyna stara sie rame 41 podniesc do góry. Wspomniana rama 41 osadzona jest na stalej .plycie lo¬ zyskowej 42, ulozonej wewnatrz ramy, któ¬ ra to plyta tworzy tylna czesc tylnego lo¬ zyska walu korbowego (fig. 4). Rama 41 przytwierdzona jest do plyty lozyskowej 42 dwoma czopami 43 (fig. 7), wchodzace- mi do ramy 41 w odpowiednie prostopadle wyciecia 44, tak ze rama moze sie poruszac troche wdól przy nacisnieciu pedalu. Na ramie 41 znajduja sie dwa wystepy 45 i 46 (fig. 7), sluzace do zatrzymywania ramie¬ nia hamujacego 47, wystepujacego ze sprze¬ gla walu korbowego 4, znajdujacego sie wewnatrz piasty wielkiego kola zebatego 12. Sprzeglo zbudowane jest w znany spo¬ sób tak, ze kolo zebate obraca sie swobod¬ nie na wale 4 tak dlugo, póki ramie hamu¬ jace 47 trzymane jest przez jeden z wyste¬ pów zatrzymujacych 45 lub 46, podczas gdy kolo zostaje sprzegniete z walem kor¬ bowym, skoro tylko ramie hamujace 47 zwolnione zostaje z wystepów hamujacych.Na plycie lozyskowej 42 (fig. 7) znajduje sie obracajaca! sie dwuramienna zapadka 48, której jeden koniec moze chwytac za górny brzeg ramy 41, a na drugi koniec dziala jeden lub dwa wystepy 49 krazka ksiukowego 50, osadzonego na wale obra¬ cajacego sie kola hamujacego 51, osadzone¬ go na plycie lozyskowej 42. Na kolo ha¬ mulcowe 51 dziala ramie hamujace 52, zlaczone zapomoca trzpienia z dwura¬ mienna dzwignia 53, osadzona na ply¬ cie lozyskowej 42. Na dolne ramie — 4 —dzwigni 53 dziala szereg wystepów 54, znajdujacych sie na krazku ksiukowym 154, obracajacym sie razem z kolem zebatem 12. W górnym koncu ramy 41 znaj¬ duje sie czop 55, jak to widac z fig. 7, bez¬ posrednio pod ramieniem hamujacem 52, który to czop 55 podnosi ramie hamujace 52 jezeli rama 41 zwolniona zostanie podczai wylaczania zapadki 48, a pod wplywem sprezyny pedalu podniesie sie.Wyzej wspomniane czesci skladowe, a tern samem cala maszyna pracuje i obslugi¬ wana jest w nastepujacy sposób.Po osadzeniu na stole prasy wewnetrz¬ nej formy lub kopyta, oblozonego kauczu¬ kiem i nakladka plócienna, puszcza sie ma¬ szyne w ruch przez nacisniecie pedalu, wskutek czego nastepuje obnizenie sie ra¬ my 41 (fig. 7). Wskutek tego zwalnia sie ramie hamujace 47 z wystepu hamujacego 45, przez co osiaga sie to, ze kolo zebate 12 sprzegniete zostaje silnie z walem kor¬ bowym 4. Sprzegniecie to powoduje, ze wal korbowy napedzany zostaje walem napedo¬ wym 3 (fig. 4) a wal korbowy obróci sie o pól obrotu, az znowu nastapi wylaczenie, kiedy ramie hamujace 47 uderzy o wystep hamujacy 46. Wspomniany ruch walu kor¬ bowego puszcza z jednej strony w ruch dzwignie 19 tak, ze forma podeszwowa opu¬ szcza sie nadól i cisnie, z drugiej strony ruch ten obraca równiez wal kriukowy 5 o jakie cwierc obrotu, wskutek czego takze i formy boczne zblizaja sie ku kopytu i cisna.Dzwignia 19 obniza sie wraz z korbowodem 22, i przez to obraca sie dokola czopa obro¬ towego 57 w oslonie 23. Obrót ten dokola wspomnianego czopa, jako punktu sta¬ lego, odbywa sie tylko tak dlugo, az forma podeszwowa napotka na wielki o- pór, natrafiajac na kauczuk, otaczaja¬ cy 'kopyto 40. Od tej chwili czop obro¬ towy 56 (fig. 4) sluzy chwilowo jako staly punkt obrotu, gdyz postepujacy ruch nadól korbowodu 22 przyciska teraz czop obrotowy 57, a tern samem pochwe 23, nadól przeciw cisnieniu powietrza zbiornika 25. Podczas nastepnego okresu czasu, wsku¬ tek zatrzymania korbowodu 22 (wskutek podbiegania ramienia hamujacego 47 prze¬ ciw wystepowi hamujacemu 46), mozna czop obrotowy 58 uwazac chwilowo, jako staly punkt obrotu, dokola którego poddaje sie dzwignia 19 slabemu obrotowi (przeciw ruchowi wskazówki zegara), a to pod wply¬ wem cisnienia w zbiorniku powietrza; wy¬ nikiem tego jest, ze forma podeszwowa o- trzymuje bardzo powolny i poddajacy sie ruch wdól i to w czasie, kiedy nastepuje do¬ cisniecie i wulkanizowanie kalosza.Urzadzenia do powietrza sprezonego moze ewentualnie nie byc, a w takim razie dzwignia musi byc obracana dokola stalego czopa 57. Poniewaz dzwignia obracana jest zapomoca walu korbowego za posrednic¬ twem korbowodu 22, zatem forma pode¬ szwowa posuwa sie szybko do kopyta, po- czem ruch sie zwalnia, podczas którego kor¬ ba zbliza sie do polozenia martwego. Ruch ten podczas nastepnego ruchu korby z dol¬ nego polozenia martwego odbywa sie w kie¬ runku przeciwnym.Powyzej opisano, w jaki sposób formy zblizaja sie do kopyta, wskutek nacisnie¬ cia pedalu i obnizenia sie ramy 41. Wsku¬ tek obnizenia sie ramy 41, urzadzenie ha¬ mujace i dzwigniowe 51, 52, 53 i t. ,d- zo¬ staje uruchomione i dziala dotad az wystep 49 kólka 50 oddziala na zapadke 48 w ten sposób, ze rama ponownie zostanie podnie¬ siona wskutek dzialania sprezyny. Okres czasu, w którym urzadzenie hamujace i dzwigniowe 51, 52, 53 i t. d. pracuje, odpo¬ wiada okresowi wulkanizowania, podczas którego formy bez ruchu przylegaja szczel¬ nie do kopyta.Sposób dzialania urzadzenia hamujace¬ go i dzwigniowego jest nastepujacy.Razem z kolem zebatem 12 obraca sie krazek ksiukowy 154, którego wystepy 54 jeden za drugim uderzaja o dzwignie 53.Wskutek tego ramie hamujace 52 puszczo~ — 5 —ne zostaje w ruch poziomy naprzód i wstecz i napedza kolo hamujace 51 podczas obnize¬ nia ramy 41, a teim samem i czopa 55, przy- czem wraz z kolem hamujacem 51 obraca sie krazek ksiukowy 50. Po pewnym czasie jeden z wystepów 49, znajdujacych sie na krazku ksiukowym, uderza o wystep na dol- nem ramieniu zapadki 48 w ten sposób, ze górne ramie zapadki odrzucone zostaje od ramy 41 i zwalnia przytem rame.Zwolniona rama podnosi sie, zwalnia ra¬ mie hamujace 47 z wystepu zatrzymujacego 46, a wal korbowy porusza sie znowu o pól obrotu, az zostanie ponownie wylaczony od kola zebatego 12, co nastapi wówczas, gdy ramie hamujace 47 uderzy o wystep zatrzy¬ mujacy 45. Ten ohrót walu korbowego pu¬ szcza w ruch przedewszystkiem dzwignie 19 tak, ze forma podeszwowa podniesiona zostaje do góry i odsunieta od kopyta. Na¬ stepnie zas obraca krazkowy wal ksiukowy 5 tak, ze równiez i formy boczne ods-uniete zostaja od kopyta.Czas, podczas którego formy otaczaja kauczuk na kopycie, czyli czas okresu ci¬ snienia i wulkanizowania, moze byc zmie¬ niony w ten sposób, ze ramie hamujace 52 zabiera za kazdym razem jeden, dwa lub wiecej zebów na kole zatrzymujacem 51, al¬ bo w ten sposób, ze na krazku ksiukowym 50 urzadza sie jeden, dwa lub wiecej wy¬ stepów 49. Urzadzenie dwóch wyskoków 49 zamiast jednego powoduje, ze czas cisnie¬ nia zostaje zmniejszony do polowy.Ogrzanie form jiastepuje najlatwiej za¬ pomoca elektrycznosci, mozna jednak o- grzewac formy w inny sposób. Wyzej wspo¬ mniana maszyna, opisana dla przykladu, posiada jedna forme podeszwowa i cztery formy boczne; mozna jednak zbudowac ma¬ szyne o jednej formie podeszwowej, która- by skladala sie z dwóch lub wiecej form poszczególnych; podobnie mozliwe jest zbu¬ dowanie maszyny o wiekszej ilosci form bocznych, niz cztery. Maszyna moze byc równiez w ten sposób zbudowana, ze docisk formy podeszwowej pioze nastepowac nie wskutek cisnienia hydraulicznego* lecz np. za posrednictwem krazka ksiukowego o ma- lem wzniesieniu na obwodzie, jak to opisa¬ no przy formach bocznych. Naodwrót tez, niema przeszkód, by przy zastosowaniu form bocznych -uzyc cisnienia hydrauliczne¬ go, zamiast docisku krazka ksiukowego.Ogólnie mówiac, szczególy maszyny moga byc zmienione, bez odstapienia od istoty wynalazku. PL