Próbowano juz, celem zmniejszenia opo¬ ru powietrza, okrywac piaste smigiel samo¬ lotów stozkowatych kolpakiem o ksztalcie, stawiajacym najmniejszy opór. Kolpaki te¬ go rodzaju nie zmniejszaja jednak oporu powietrza, lecz zwiekszaja go przy wzrasta¬ jacej ilosci obrotów, gdyz wskutek znacz¬ nej sily odsrodkowej strugi powietrza zo¬ staja odrzucane wbok w miejscach, w któ¬ rych powinny byc wlasnie doprowadzane do nasad smig.Przedmiot wynalazku niniejszego stano¬ wia kolpaki, niestawiajace oporu osrodko¬ wi, w którym dzialaja, lecz wywierajace dzialanie ssace. Wedlug wynalazku na kap¬ turze lub kolpaku, uksztaltowanym stozko- wo, parabolicznie lub odpowiednio do naj¬ mniejszego oporu, sa wykonane stopniowa¬ ne uskoki lub torebki w rodzaju komór, ce lem wytwarzania przy zwyklym obrocie kolpaka warstwy niedopreznosci, otaczaja¬ cej kolpak na podobienstwo plaszcza, dzie¬ ki temu, ze osrodek zostaje wyrzucany z komór i ze w torebkach oraz poza niemi wy¬ twarza sie niedopreznosc. Osrodek, znajdu¬ jacy sie przed kolpakiem, ma daznosc do równowazenia niedopreznosci, powstajacej w torebkach i odplywa ze zwiekszona szyb¬ koscia od wierzcholka kolpaka ku tylowi.Dzieki temu, ze na osrodki, w których porusza sie kolpak; jest wywierane dziala¬ nie ssace, mozna przy obracajacym sie, lecz umiejscowionym kolpaku nadawac osrodko¬ wi przyspieszenie, skierowane ku tylowi, przyczem poszczególne strugi osrodka sa prowadzone celowo od kolpaka wzdluz cia¬ la odplywowego o ksztalcie stawiajacym najmniejszy opór, zas przy kolpaku óbra-cajacym si$ i poruszajacym jednoczesnie ? cuchem postepowym ku przodowi, mozna u- ^uvm6*opói*vOSkbdkar!|§przeciwiajacy sie ru¬ chowi naprzód, gdyz cialo, znajdujace sie poza kolpakiem, porusza sie stale w prze¬ strzeni posiadajacej niedópreznosc.Szczególnie korzystne wyniki mozna o- siagnac, zaopatrujac kolpak dodatkowo w skrzydla smigowe. Strugi osrodka, porusza¬ jacego sie równomiernie bezposrednio wzdluz kolpaka, skupiaja sie u nasady smig. Wskutek ssacego dzialania kolpaka, np. przy pracy w powietrzu, wiatr wytwa¬ rzany przez smiglo doprowadza sie do na¬ sad smig, zwiekszajac wydajnosc. W tym przypadku czesc kolpaka, zaopatrzona w torebki, moze zreszta w miejscu umocowa¬ nia smig posiadac ksztalt walcowy, nie zmieniajac w niczem sposobu dzialania.Na zalaczonym rysunku sa przedstawio¬ ne schematycznie rozmaite przyklady wy¬ konania i zastosowania niniejszego wyna¬ lazku, a mianowicie na fig. 1 — 7 sa przed¬ stawione kolpaki o rozmaicie ulozonych to¬ rebkach, przyczem fig. 1, 4 i 5 przedstawia¬ ja widoki boczne, fig. 3 i 7 — przekroje po liinji A — B na fig. 1 i 5, zas fig. 2 i 6 — wi¬ dok zprzodu wedlug fig. 1 i 5; na fig. 8 — 14 przedstawiono kilka przykladów zasto¬ sowania kolpaka ssacego, na fig. 15 — cze¬ sciowy przekrój podluzny szczególnej for¬ my wykonania kolpaka; fig. 16 przedstawia u dolu widok zprzodu, u góry zas — prze¬ krój wedlug linji A — fi na fig. 15, fig. 17 — widok kolpaka ssacego ze smiglem, przy¬ czem dla przejrzystosci nie uwidoczniono torebek; na fig. 18 jest przedstawiony w czesciowym przekroju podluznym tego ro¬ dzaju kolpak, zaopatrzony w dodatkowe skrzydla; fig. 19 przedstawia u góry prze¬ krój poprzeczny po limji A — B, u dolu zas — po linji C — D na fig. 18, fig. 20 — zastosowanie kolpaka ssacego ze smiglami do poruszania samolotów, fig. 21 — do na¬ pedu statku, fig. 22 — do napedu statku po¬ wietrznego lub torpedy, jako smigla naci¬ skowego. Na fig. 23 — 26 sa przedstawiono przyklady zastosowania kolpaków umiej¬ scowionych, a mianowicie fig. 23 przedsta¬ wia w czesciowym przekroju podluznym sposób osadzenia kolpaka w odkurzaczu ssacym, fig. 24 — inny przyklad wykona¬ nia w przekroju podluznym, przyczem to¬ rebki sa tu wykonane dla polepszenia dzia¬ lania w sposób odmienny, fig. 25 — kolpak wedlug fig. 24 w widoku od przodu, przy¬ czem kadlub przyrzadu jest przedstawiony w przekroju; fig. 26 — sposób osadzenia kolpaka ze skrzydlami, jako urzadzenia transportowego, np. w rurze, w czesciowym przekroju podluznym.Na fig. 1, 2 i 3 jest przedstawiony ksztalt i uklad torebek lub komór na plaszczu kol¬ paka. Kolpak 1 sklada sie z cienkosciennej czesci metalowej 2 ksztaltu stozkowego, parabolicznego lub stawiajacego najmniej¬ szy opór, na której, jak widac z fig. 3, sa o- sadzone metalowe paski lub blaszki 3 w taki sposób, ze tworza otwarte ku tylowi to¬ rebki ssace 4, biegnace spiralnie od wierz¬ cholka Z1. Kolpak jest napedzany zapomo- ca sztywno z nim polaczonego walu 21, ob¬ racajacego sie w kierunku strzalki (fig. 3).Na fig. 4 torebki, otwarte z jednej stro¬ ny, biegna od podstawy stozka ku wierzchol¬ kowi wedlug linij, skierowanych wzdluz osi.Wedlug fig. 5 torebki 4 kolpaka 1 bie¬ gna spiralnie od wierzcholka.Przy duzych szybkosciach ruchu poste¬ powego kolpaka torebki winny przebiegac jak na fig. 1, aby poza stopniami powstala niedópreznosc nawet w tym przypadku, gdy szybkosc ruchu postepowego zbliza sie do szybkosci obwodowej obrotu. Torebki o- twarte ku przodowi wedlug fig. 5 sa prze¬ znaczone na wypadek, gdy szybkosc ruchu postepowego kolpaka jest niewielka lub równa zeru, a wiec zwlaszcza wówczas, gdy kolpak jest umiejscowiony.Przy szybkosciach srednich torebki sa uksztaltowane na kolpaku wedlug fig. 4. - 2 —Kolpak 1 moze byc umieszczony przed dowolmemi przedmiotami, np. jak na fig. 8, przed parowozem lub wagonem silniko¬ wym pociagu 6. Jesli w tym przypadku kol¬ pak zostanie wprawiony w ruch obrotowy zapomoca dowolnego urzadzenia napedo¬ wego, wówczas powietrze splywa bez prze¬ szkód w taki sposób, ze pojazd napotyka znacznie mniejszy opór i jednakowym na¬ kladem energji mozna osiagnac wieksza szybkosc.Podobne zjawisko zachodzi, gdy zaopa¬ truje sie przód statku 7 (fig. 9) lub chlod¬ nice pojazdu silnikowego 8 (fig. 10) w ob¬ rotowy kolpak 1. Szczególnie korzystne za¬ stosowanie otrzymuje sie dla wodnoplatow- ców (fig. 11), zaopatrujac w kolpaki przed¬ nie konce kadluba samolotu 9 oraz oslony silników 10. Fig. 12 przedstawia statek po¬ wietrzny (sterowiec) 11, którego przód, za¬ równo jak oslony silników 12, i kabina 13 posiadaja kolpaki. Szczególnie wazna i od¬ powiednia dziedzina zastosowania kolpaka sa przedstawione na fig. 13 pociski 14, któ¬ re, o ile sa zaopatrzone w kolpak 1, posia¬ daja przy jednakowej donosnosci strzalu nizsze wierzcholki toru. Podobne zjawisko zachodzi, gdy zaopatrzy sie glowice torpe¬ dy powietrznej lub wodnej 15 w kolpak ssacy 1 (fig. 14).Przy wszystkich tych zastosowaniach Ifolpaka mozna znacznie zwiekszyc spraw¬ nosc, nadajac przedmiotom, znajdujacym sie za kolpakiem, ksztalt linji pradu, jak to przedstawiono w zastosowaniu do pociagu (fig. 8) oraz do pojazdu silnikowego (fig. 10).Szczególnie dogodne uksztaltowanie kol¬ paka jest przedstawione na fig. 15 i 16.Liczba 16 oznacza silnik, który obraca wal 17. Ten ostatni jest osadzony w lozyskach 20 i 21 w wewnetrznej rurowej czesci 19 metalowego kadluba, polaczonego sztywno z silnikiem w miejscu 18. Kadlub metalowy moze byc z korzyscia wykonany, jako cien¬ koscienny odlew i posiada zewnetrzna wy¬ gieta sciane 22. Powierzchnie czynne w po¬ staci torebek posiadaja ksztalt zwezajacego sie ku przodowi stozka 23, otaczajacego nieruchoma czesc 19, wzglednie powierzch¬ nie stozkowa 22. Obracajaca sie zewnetrz¬ na oslona 23 jest polaczona z przednia glowica 24, w która jest wkrecony gwintem l?1 wal 17. Ztylu powierzchnie czynne 23 sa polaczone nitami 27 z dnem 25 w ksztal¬ cie tarczy, obracajacem sie na lozyskach kulkowych 26. Uklad i ksztalt torebek jest widoczny z fig. 16, przyczem spiralna kra¬ wedz torebki, biegnaca od wierzcholka lub jego pobliza az do krawedzi podstawy stoz¬ ka, jest skierowana w taki sposób, ze ostrze spirali wybiega naprzód podczas obrotu kol¬ paka. Dzieki temu osiaga sie bardzo ko¬ rzystny wspólczynnik wydajnosci.Na fig. 17 kolpak ssacy / jest zaopatrzo¬ ny dodatkowo w smigi 31, 32, a oprócz te¬ go znajdujacy sie poza kolpakiem kadlub 29 jest dostosowany do podstawy kolpaka, tworzac gladkie przejscie. Silnik napedza¬ jacy 30 jest oznaczony schematycznie.Strzalki oznaczaja, ze, zaleznie od ukladu torebek ssacych oraz ksztaltu skrzydel, kolpak wraz ze smiglem moze pracowac, badz jako smiglo pociagowe (górna strzal¬ ka), badz tez jako naciskowe (dolna strzal¬ ka).Fig, 18 przedstawia bardzo doniosla forme wykonania. Kolpak ssacy jest w tym przypadku zaopatrzony w skrzydla smigo- we 33 i 34. Forma ta nadaje sie szczególnie do samolotów. Czesc 40, uksztaltowana jed¬ noczesnie jako tylna sciana kolpaka, po¬ siada piaste 36 do polaczenia z walem sil¬ nika 37. Od piasty biegna dowolnie uksztal¬ towane silne zebra 38, tworzace calosc z tarczowa tylna sciana 40, która posiada o- twory 39. Z zebrami 38 sa polaczone zapo¬ moca nitów lub srub 41 wlasciwe skrzydla smigowe 33 i 34. Piasta jest osadzona na stozkowej nasadzie walu 3T1 i umocowana nakretkami 42.Kolpak sam sklada sie z cienkoscien- — 3 —nych pierscieni metalowych 43, których jed¬ na krawedz 45 jest gladka, druga zas po¬ siada zaglebienie 46, do którego przylega gladka krawedz 45 i laczy sie w sztywna gladka calosc zapomoca nitowania lub spa¬ wania.Wewnatrz znajduje sie talerz usztyw¬ niajacy 47, przylegajacy wzdluz calego swego obwodu 48 do wewnetrznej po¬ wierzchni kolpaka, osadzony posrodku na nasadzie 37a i docisniety nakretkami 42 do piasty 36 Talerz usztywniajacy 47 posiada otwory 53, umozliwiajace dostep do (pola¬ czen skrzydel smigla z zebrami 38. Wierz¬ cholek 50 kolpaka jest odejmowany i po¬ siada zakryty wziernik 5(fl, sluzacy do sprawdzania, czy wewnetrzne polaczenia znajduja sie w porzadku.Torebki znajduja sie na zewnetrznej po¬ wierzchni kolpaka i sa wykonane w taki sposób, ze odpowiednio uksztaltowane bla¬ szki 35 lub plytki sa po jednej stronie przy- nitowane lub spojone z kolpakiem, zas dru¬ ga ich krawedz jest wygieta tak, iz oddala sie od zewnetrznego plaszcza kolpaka, two¬ rzac torebki 51 w ksztalcie komór (fig. 18 i 19).Liczba 52 oznacza nieruchomy kadlub, przylegajacy do kolpaka.Kolpak, przedstawiony na fig. 18, jest zastosowany wedlug fig. 20 do samolotu 54 z platami nosnemi 57 i kolami rozbiegowe- mi 58. Przednia czesc 55 samolotu jest do¬ stosowana do podstawowej srednicy 56 (fig. 19) kolpaka, co zapewnia swobodny odplyw wiatru, wytwarzanego przez smi¬ glo. Torebki 4 kolpaka 1 wraz ze smigami smigla sa w przedniej swej czesci 59 cof¬ niete dlatego, ze wskutek malej srednicy przy wierzcholku niewielka szybkosc ob¬ wodowa nie zapewnia w przeciwnym razie przedbiegu torebek.Na fiig. 21 jest przedstawiony kolpak, zastosowany jako piasta sruby okretowej.Do kadluba 60 statku jest przymocowany wspornik 61, w którym zapomoca stozko¬ wej oprawy lozyskowej iSS. jest osadzony wal napedowy 63. Tylna, obracajaca sie czesc piasty 64 przechodzi w kadlub 66 o ksztalcie, stawiajacym najmniejszy opór.Piasta 64 jest zaopatrzona w torebki 4 we¬ dlug wynalazku niniejszego oraz w dwa skrzydla srubowe 67.Podczas obrotu piasty osrodek jest ssa¬ ny i doprowadzany do nasad smig, poczem odplywa ku tylowi. Statek porusza sie w kierunku strzalki (fig. 21).Na fig. 22 piasta 68 z torebkami ssacemi 4 oraz sruba 69 jest umieszczona w tylnej czesci statku powietrznego lub wodnego w taki sposób, ze sruba pracuje popychajac.Kolpak jest tu przystosowany do kadluba, a mianowicie jest osadzony miedzy przed¬ nia, nieruchoma czescia 70 a tylna czescia 71 danego kadluba, posiadajaca ksztalt zgodny z linjami pradu. Liczba 68^ oznacza wal napedowy. Kadlub porusza sie w kie¬ runku strzalki (fig. 22).Na fig. 24 i 25 liczba 72 oznacza kadlub ssacego przyrzadu odkurzajacego, zaopa¬ trzonego w sito odkurzajace 73. Na pola¬ czonych z kadlubem zebrach lub podpór¬ kach 74 jest umieszczona czesc odplywowa 75 o ksztalcie, stawiajacym najmniejszy o- pór. Zawiera ona silnik napedzajacy 77, o- sadzony na wspornikach 76. Kolpak 79 jest osadzony na wale napedowym 78. W ka¬ dlubie 72 znajduja sie ponadto specjalne czesci 80, tworzace kanal powietrzny o o- kreslonym ksztalcie i przekroju. Kolpak 79 jest zaopatrzony w torebki 81 wedlug ni¬ niejszego wynalazku. Oprócz tego zawiera on skrzydla 82, biegnace w kierunku tore¬ bek, które posiadaja krawedz zewnetrzna 83, wygieta ku górze. Po stronie ssacej skrzydel znajduja sie uksztaltowane stop¬ niowo dodatkowe torebki 83^, ulozone pro¬ mieniowo i majace na celu dodatkowe roz¬ rzedzanie powietrza poza kazda torebka po¬ przeczna.Fig, 23 przedstawia równiez kolpak, za¬ opatrzony w skrzydla, wbudowany w przy- — 4 _rzad odkurzajacy. Te same czesci sa tu oznaczone tak samo, jak poprzednio. To¬ rebki 79 posiadaja- w danym przypadku ksztalt otwarty ku przodowi. Silne dziala¬ nie sisace zostaje zwiekszone przez dwa skrzydla 85, polaczone z kolpakiem, W przeciwienstwie do wielu stosowanych o- becnie odkurzaczy, zastosowanie propono¬ wanego kolpaka do tego celu posiada te szczególna zalete, ze powietrze nie moze odplywac zpowrotem przy nasadzie skrzy¬ del wskutek ssacego dzialania piasty.Na fig. 26 jest przedstawione zastosowa¬ nie proponowanego kolpaka ze smiglem do przenoszenia powietrza lub dowolnego in¬ nego osrodka. Kolpak 86 jest uksztaltowa¬ ny, jako piasta, zaopatrzona w cztery skrzy¬ dla 87. Tylna jej czesc 88 jest zbiezna, od¬ powiednio do ksztaltu stawiajacego naj¬ mniejszy opór, podczas gdy z przednia cze¬ scia styka sie nieruchomy kadlub 89, posia¬ dajacy równiez ksztalt stawiajacy najmniej¬ szy opór i sluzacy jednoczesnie jako lozy¬ sko walu napedowego 90, polaczonego z kolpakiem. Oprawa lozyskowa 89 jest osa¬ dzona w polaczonym z kadlubem 91 po- przecznem zebrze 92, uksztaltowalem w ta¬ ki sposób, ze stawia przeplywajacemu o- srodkowi mozliwie niewielki opór. Zaleznie od kierunku obrotu i polozenia torebek ssa¬ cych, osrodek moze byc badz ssany poprzez kadlub 91 od strony konca 88, badz tez tlo¬ czony przez rure od stirony napedu. Na fig. 26 torebki sa umieszczone w taki sposób, ze osrodek jest przenoszony w kierunku strzalki.Wynalazek niniejszy nie jest ograniczo¬ ny przedistawionemi przykladami wykona¬ nia. Nie opisano równiez, ani przedstawio¬ no wszystkich sposobów zastosowania tego wynalazku. Wynalazek ten moze byc zasto¬ sowany wszedzie, gdzie chodzi badz o po¬ ruszanie cial w dowolnym osrodku, badz tez o poruszanie dowolnych osrodków, a mia¬ nowicie dzidki temu, ze pokrywane opory maleja, przyczem, o ille oprócz kolpaka za¬ stosuje sie dodatkowe skrzydla smigowe, o- trzymuje sie korzystniejszy wspólczynnik wydajnosci.Mozna, oczywiscie, zamiast dzialac na osrodek zapomfcca kolpaka, obracanego z nakladem eneiigji, wprawiac odwrotnie w ruch obrotowy kolpak z dodatfcowemi skrzy¬ dlami lub bez nich zapiomoca przeplywa¬ jacego osrodka, wytwarzajac w ten sposób sile przy zwiekszonym wspólczynniku wy¬ dajnosci.W pewnych warunkach moze byc wska¬ zane dzialanie osiagane zapomoca kolpaka wedlug wynalazku przy jednoczesnem sto¬ sowaniu skrzydel smigowych udoskonalo¬ nych w ten sposób, ze 'kolpak i skrzydla sa tak umieszczone, ze moga sie obracac nie¬ zaleznie od siebie. Wtedy kolpak moze biec szybciej od samych skrzydel smigowych, przez co w pewnych okolicznosciach warun¬ ki pradu przy skrzydlach smigowych ksztal¬ tuja sie specjalnie pomyslnie. PL