'Wynalazek niniejszy ma na celu 'Spo¬ sób, umozliwiajacy sporzadzanie tasm ryt¬ mu, na których zaznaczony jest poczatek i konielc poszczególnych ruchów, jak rów¬ niez akcent przynalezny kazdemu ruchowi* Pierwotnie rysuje sie z produkcji orygi¬ nalnej, która nastepnie ma zostac powtó¬ rzona, sposobem samoczynnym krzywa, z której uzyskuje sie z pomoca urzadzenia pomocniczego tasme rytmu. Dla upro¬ szczenia mowa bedzie zawsze o przykla- idach muzycznych, chociaz zapomoca spo¬ sobu wynalezionego ustalic jsie daja kolej¬ nosci jakiegokolwiek ruchu.Mysl wynalazku zostala wyjasniona na zalaczonych rysunkach. Na fig. 1 przed¬ stawione jest urzadzenie, z pomoca które¬ go drgania dzwiekowe zostaja zapisane na tasmach w formie oscylogramów. Drgania dzwiekowe wzbudzaja membrane 2, znaj¬ dujaca sie w lejku 1. Membrana 2 znajdu¬ je sie w polu elektrycznem systemu ma¬ gnetycznego 3, którego strumien zostaje zmieniony przez ruchy mernbrany. W przykladzie przedstawionym stosoWane sa dwa równolegle przyrzady zapisujace.Zamiast przedstawionego elektromagne¬ tycznego przyrzadu do zdjec mozna uzyc jakiegokolwiek ze znanych przyrzadów do zdjecia dzwiekowego. System magjnesów 3 jest polaczony prlzewodami 4 i 5 z przy¬ rzadami kreslacemi krzywe 7 i 8 równole¬ gle! wzgledtem siebie lezacemi, przyczem wlaczone jest zródlo pradu 6. Przyrzad'lapisujacy f (pracuje sposobem elektromc- chanicznym, zas 8 fotoelektrycznym t * Magnes 9 porusza kotwiczke 10, która zapomoca cienkiego rylca (koljca) pisze na tasmie 12. Tasma 12 jest zabarwiona lub poki^yta powloka woskowa. Pi^zy poruisza- miu sie tasmy w kierunku, oznaczonym strzalka, narysowane zostana ruchy ko¬ twiczki 10 lub tez rylca 11 na itasmie 12 w formie linji ciaglej. Taka tasma przddsta- wiona jest na fig. 2.Ten sam wyglad posiada po wywola¬ niu tasma swiatloczula 13, sporzadzona z pomoca urzadzenia 8. Elektromagnes 14 wprawia w drganie male zwierciadlo 15, osadzone na kotwiczce. Wiazka promieni, wychodzaca ze zródla swiatla 16 i zebra¬ na zapomoca systemu soczewek 17, która pada na zwierciadlo, zostaje mniej lub wiecej odchylona na bok, tak ze punkt skupienia 18 wiazki promieni na tasmie 13 opisuje krzywa. Plrzy tym sposobie tasma musi byc oczywiscie swiatloczula, podczas gdy przy urzadzeniu 7 najlepsza tasma jest stalowa.Tasmy moga albo zachowac ksztalt ta¬ ki, jaki zostal przedstawiony na fig. 2, al¬ bo tez moga zostac rozdzielone na czesci wzdluz krizywej. Podzial ten wskazany jest wówczas, gdy uzyto tasmy stalowej lub zelaznej, gdyz moga one jednoczesnie zostac uzyte do odtwarzania dzwieków. W sposobie omawianym maja one jednak slu¬ zyc do sporzadzania tasm rytmu. Roz¬ dzielanie tasmy stalowej odbywa sie naj¬ lepiej przez wytrawianie, gdyz kolec 11 zeskirobuje powloke woskowa i w miejscu tern kwas moze magryzc tasme, podczas gdy czesci pozostale chronione sa powloka wosku. Po wystawieniu na dzialanie kwa¬ su tasma rozpada sie na dwie czesci.Poniewaz kapelmistrz nie móglby dy¬ rygowac orkiestra wedlug tasmy na fig. 2, nalezy tasme przerysowac w s|posób taki, aby kazdy mógl ja latwo odtzytac. Wresz¬ cie tasma rytmu moze byc przepisana na iiuty, których odleglosc miedzy soba od¬ powiada naturalnym odstepom czasu, w jakich nastepuja po sdbie tony. Przy prze¬ puszczaniu tasmy, które powinno sie od¬ bywac ze scisle ta sama Szybkoscia, jak jej zdjecie, odstepy czasu — o ile prowa¬ dzi sie tasme pod wskaznikiem stalym, jako punktem odniesienia — beda zalezne od odleglosci poszczególnych nut na, ta¬ smie. Tasma taka przedstawiona jest na rysunkach zalaczonych w róznych for¬ mach wykonania. Na tasmie 19 fig. 3 w dwóch rzedach wrysowane sa Róznej dlu¬ gosci kreski, przedstawiajace trwanie po¬ szczególnych jczastlek czasu w zastosowa¬ niu do tonów muzycznych. W linji górnej wniesione sa akcenty gjówne, podczas gdy linja dolna zawiera akcenty poboczne. Li- nje pionowe oznaczone liczbami 143, 144 i t. d. oznaczaja biezace numery przedzia¬ lek taktowych od poczatku tasmy rytmo- wej. Skoro tasme taka przepuszcza sie obok punktu stalego (wskaznika), to za¬ chowuje sie te!m samem oryginalna kolej¬ nosc ruchów (nastepstwo tonów}, jesli muzyk stara sie o to, alby w chwili, w któ¬ rej znak dobiega do wskaznika, zaczynal rozbrzmiewac ton, odjpowiadajacy zna¬ kowi1.Tasma 20 fig. 4 jest to tasma sporza¬ dzona wedlug tychze zasad, jednakze z wpisaniem nut zwyklych. W tym wypadku dlugosc nut, a wiec dlugosc (trwanie) i za¬ akcentowanie czastek czasowych, wzmian¬ kowanych powyzej, zostaje wyrazona pi"zez pismo nutowe z jego róznemi zna¬ kami.Fig. 5 przedstawia tasme irytmu 21 z wpisanemi taktami mówibnemi i sylabami.Tasma ta zawiera wiec tylko slowa mó¬ wione lub tez spieyane. Oba sposoby wpi¬ sywania mozna równiez zastosowac na jednej tasmie.Urzadzenie, przedstawione na fig. 6, sluzy do sporzadzania tasm rytmu, poka¬ zanych na fig. 3, 4, 5. Poniewaz tasmy ta- — 2 —kie znajda czesto zastosowanie do przed¬ stawien filmowych x akompanjamentem dzwiekowym, zostanie Wskazany [przy¬ klad urzadzenia, przedstawionego na fig. 6, dla lacznego opracowania filmu z tasma rytmu. Pod jednym wskaznikiem przebie¬ gaja jednoczesnie na stole 38 tasma fil¬ mowa 23, tasma z krzywa 24, zidjeta z po¬ moca urzadzenia nia fig* 1, i tasma pusta 25 z linjatura. Poniewaz na filmach znaj¬ duje sie duza ilosc obrazów, wiec dlugosc tasmy filmowej jest wielokrotnie wieksza, niz dlugosc potrzebnej tlasmy rytmu; inne- mi slowy w praktyce dlugosc tasmy rytmu moze byc obnizona az do 1/80 dlugosci ta¬ smy filmowej, przyczem tasma rytmu mo¬ ze byc jeszcze wyrazna i dokladna. Z tej przyczyny maszyna, przedstawiona na fig. 6, tak jest zbudowana, ze film moze byc przepuszczany obok wskaznika predzej, niz tasma Iz krzywa i tasma rytmu.Trzy tasmy 23, 24 i 25 zoWtaja ddwija- ne z bebnów 26, 27 i 28. Na bebny 29, 30 i 31 zostaje nawijany material opracowany.Korbka roczna 32 wywolany zostlaje ruch jednostajny tasm. Aby mimo jednostajno- sci osiagnac skrócenie tasmy rytmicznej w stosunku do tasmy filmowej, napedza sie z pomoca korbki recznej 32 t^zy bebny ze¬ bate 33, 34 i 35, osadzone na jednej osi 36, ledz posiadajace rózne srednice. Beben 33 posiada, jak widac na rysunku, znacznie wiekszy obwód, niz bebny 34 i 35. W cza¬ sie jednego obrotu osi 36 zostaje przepu¬ szczony pod wskaznikiem wobec wieksze¬ go obwodu bebna zebatego 33 wiekszy od¬ cinek filmu niz tasm iininych. Rózne szybko¬ sci moga byc oisiagniete równiez i prfcez wstawieinie kól zebatych.Opracowanie tasm odbywa sie w spo¬ sób nastepujacy.Pod wskaznikiem 22 przepuszcza sie tasme z krzywa 24. Z tego, czy krzywa jest wyzsza, czy tez nizsza, to znaczy, czy jej odleglosc od brzegu dolnego tasmy 24 jest wieksza czy mniejslza, mozna wniosko¬ wac, ze w danej chwili w czasie zdjecia padal silniejszy lub slabszy akcent. Punk¬ ty najwyzsze odpowiadaja akcentowi glów¬ nemu, najnizsze — pobocznemu. Stosownie do tego odbywa sie wpisywanie od reki na limjaturze przy wskazniku 22 na tasmie dolnej 25, na której mamy sporzadzic ta¬ sme rytmiczna. Obracajac dalej od punk¬ tu do punktu i wnoszac zapisy odpowied¬ nie na pusta tasme 25, sporzadzamy na niej stopniowo tasme rytmiczna 37. W przykladzie przedstawionym sporzadzona zostaje tasma rytmiczna wedlug fijg. 4. W taki sam slposób odbywa sie wpisywanie podlug fig. 3 i 5.Nalezy jeslzcze zaznaczyc, ze tasma z krzywa moze zawierac nietylko rytm i me¬ tryke jednego instrumentu lub spiewu, ale gdy chodzi o zdjecie wiekszego zespolu dzwiekowego, calkowita harmomije, to zna¬ czy wspóldzialanie wszystkich instrumen¬ tów i spiewaków. Przy pewnej wprawie z krzywych takich mozna bez trudnosci ro¬ zeznac oddzielne instrumenty i: spiewa¬ ków, tak ze rówtniez z jednej tasmy z krzywa 24 mozna ustalic wspóldzialanie poszczególnych myzyków. Mozna wiec jednoczesnie narysowac kilka tasm ryt¬ micznych, np. dla róznych grup, np. na sopran, alt, tenor, bas, przyczem pod wskaznikiem przesuwa sie jednoczesnie kilka tasm jedna pod druga.Gdy chodzi o oddanie obrazów wraz z dzwiekami, nalezy uwazac, aby punkty cha¬ rakterystyczne wykazywaly zgodnosc. Je¬ zeli, np., przedstawiony jest wystrzal, to za¬ pis odnosny w gotowej tasmie rytmicznej 37 musi zgadzac sie dokladnie z wyobraze¬ niem tegoz w tasmie filmu 23. Praktyka wykazuje, ze zgodnosc taka zawsze daje sie osiagnac. Aby w wypadkach zrywania sie filmu przy pózniej&zem zastosowaniu praktydznetai tasmy filmowej z rytmiczna umozliWic dalsze prowadzenie przedsta¬ wienia, niezbedne jest stworzenie laczno¬ sci miedzy tasma filmowa a rytmiczna w — 3 —ten sposób, zeby na bfzegu tasmy filmo¬ wej wniesc te same przedzialki taktowe, które znajduja sie na tasmie rytmicznej.W ten sposób ma sie moznosc wypuszcze¬ nia pewnej ilosci obrazów i odpowiedniej ilosci taktów, przy zapewnieniu wspólcze¬ snego piizebiegu filmu i akompanjamentu dzwiekowego. PL