W niemieckim patencie Nr 471 705 po¬ dany jest sposób wrak z odpoiwiedpiemi przyrzadami do natryskiwania materja¬ lów z zastosowaniem gazów skroplonych jako czynnika tloczacego.W tym opisie, w materijale przezna¬ czonym dio nairyskiwainia, jest rozpu¬ szczony skroplony gaz sprezony, wystar¬ czajacy do utrzymania gazu w istanie skroplonym i roztwór ten pod preznoscia sfcroplbmego gazu zostaje wyrzucany z zamknietego naczynia, w którem sie znaj¬ duje, prizez koncówke, w która naczynie to jest zaopatrzone.Niniejszy wynalazek dotyczy urzadzen do natryskiwania w ten sposób materja¬ lów i obetjmuje zarówno ustrój zbiornika, mieszczacego materjal z rozpuszczonym czynnikiem sprezonym, jak i wykonanie koncówek wytryskowych oraz inme szcze¬ góly przy wytwarzaniu przyrzadów i roz¬ tworu materjalu.Istota wynalazku polega na tern, ze zbiornik materjalu jest tak wykonany, ze moze byc .sprzedawany w stanie napelnio¬ nym i szczelinie zamknietym bez zaklada¬ nia koncówki wytryskowej, gdyz umozli¬ wione jest zalozenie koncówki wytrysko^- wej w dowolnym czasie przed uzyciem.Dnijga istotna cecha wynalazku pole¬ ga na tern, ze koncówki wytryskowe sa tak wykonane, ze latwo moga byc przy-ftiócowane do zibidrnilca materialu, a poza "tern sa zaopatrzone w przyrzady do otwie- ranfa w pozadanej chwili szczelnie za¬ mknietego zbiornika, materjalu, w celu po¬ laczenia wnetrza zbiornika z wylotem koncówki wytryskowej.Wynalazek olbejmujie takze rózne szczególy wykonania koncówek wytrysko¬ wych, które moga byc przylaczone do koncówek, istale polaczdnych ze zbiorni¬ kami matenjalu, albo przeznaczonych do zbiorników innego rodzaju.Wynalazek jest uwidoczniony na ry¬ sunku, przyczem fig. 1 przedstawia osio¬ wy przekrój podluzny koncówki wytry¬ skowej, wykonanej wedlug wynalazku, 'fig. 2 — te sama koncówke, w której jed- inak zdejmowane czesci sa usuniete i za¬ mienione srubka zamykajaca; fijg. 3 uwi¬ docznia szyjke zbiornika materjalu z wkrecotaa koncówka wytryskowa; fig. 5 przedstawia górna czesc napelnionego i zamknietego zbiornika z odjeta konców¬ ka wytryskowa, wreszcie fig. 6 uwidocz¬ nia koncówke wytryskowa do natryski¬ wania, umieszczona pod katem do podluz¬ nej o&i zbiornika.W przedstawionych na rysunku przy¬ kladach korek 1 jest wkladany do szyjki 2 zbiornika 3 (fig. 4), po napelnieniu go materjalem i czynnikiem sprezonym (roz¬ puszczonym gazem skroplonym).Korek moze byc umocowany w szyjce zbioriiika w Rozmaity sposób. W przykla¬ dzie, przedstawionym na fig. 3 i 4, przyje¬ to, ze korek jest pod wysokiem cisnieniem wtloczony do sfcyjki, która w tym celu ma taki niewielki przekrój pofprzeczny, ze po wtloczeniu korka otrzymuje sie zupelnie szczelne polaczenie. W oelu zapewnienia szczelnego zanikniecia mozna równiez miedzy górnem, wygietem nazewnatrz o- brtezem .szyjki, a kolnierzem korka umie¬ scic elastyczny pierscien uszczelniajacy 4.W korku jest wykonane srodkowe wydrazenie 5, przyczem na dolnej stronie korka pozoisttawidna jest cienka scianka s.Przebijajac te scianke 6, mozna dac uj¬ scie zawartej w zbiorniku mal&ie. Korek 1 moze byc wykonany, np. z mosiadzu lub zelaza miekkiego.W przykladzie wedlug fig. 4 przyjeto, ze zbioninik 3 jest wykonany ze zwyklej galwanizowanej lub pobielanej blachy ze¬ laznej zapomoca zakladania brzegów jej lub lutowania. Polaczenie lutowane musi byc mocne, gdyz zbiornik winien wytrzy¬ mywac wysokie preznosci (przy stonowa¬ niu dwumetylowego eteru jako srodka sprezonego preznosc wynosi 3—4 atm).Okazalo sie, ze zupelnie zadowalajace po¬ laczenie na szwie podluznym 7 otrzymu¬ je sie, gdy lutowabie jest dokonywane Wzdluz linji falfstej (fig. 4). , To samo mozna osiagnac w inny spo¬ sób, przez wydluzenie linji krawedzi lu¬ towanej, np. na brzegu blachy wycina sie zeby lub tez przylutowuje sie pasek bla¬ chy z zygzakofwaJta krawedzia lub z wy- cietemi zebami.Wykonanie takiego polaczenia luto- wahego jest potrlzebne wtenczas, gdy na¬ lezy wytwarzac tanie i wytrzymale na ci¬ snienie zbiorniki, które moglyby byc uzy¬ wane ,do o^pakoWania materjalów. Wyko¬ nany z blachy zbiornik, zabpatrzony w korek zamykajacy, moze byc dostarczony w cenie, nieznacznie przekraczajacej ce¬ ne zbiorników blaszanych, obecnie uzy-. wanych do gdtoWych farb, lakierów i L d.Wydrazanie 5 w korku 1 . posiada gwint do wsmbofwywania i umocowywa¬ nia koncówki wytryskowej, gdy zbiornik ma byc otwarty w celu uzycia zawarto¬ sci, przyczem we wslzyfslkich przykla¬ dach kctócówka wytryskowa jest wkreco¬ na w korek.Koncówka wytryskowa (fig. 1) sklalda sie z kadluba 8 i rurki 9, które mozna ro¬ zebrac. Kadlub 8 poteSalda gwiiflt zewnetrz¬ ny W do wferecania go w korek 1 w szyj¬ ce zbiornika'. W wydrazeniu 12, wywier- - 2 -eonem nawylot w kadlubie 8, jest umie¬ szczona i^ica 11, która, prfeycisnieta wdól, przebija scianke 6 i wytwarza polaczenie miedzy wnetrzem zbiornika 3 i srodkowem wydrazeniem kadluba.Opróaz tego w wydrazeniu 12 jest u- mieszczona mocna sprezyna srubowa 13, dolnym koncem oparta o kolnierz 14, wkrecony w kadlub 8, ,garmym zas kon¬ cem — o glówke iglicy, Nad glówka iglicy jest umieszczona kulika stalowa 15, która przy najwyz&zem polozeniu iglicy przy¬ ciskana jest do pierscienia uszczelniajace¬ go 16 (np. piersditenia cynowego), który stanowi siodelko kulki i zamyka wylot.Wlasciwa rurka wytryskowa 9 tkwi dolnym koncem w górnej czesci wydra¬ zenia 12 i moze byc w niem przesuwana zwrotnie* Jezeli rurke 9 pfzyclsfnac wdól, to odsunie na1 kulke 15 od siodelka i Jed¬ noczesnie przycisnie wdól iglice 1L Wskutek tego scianka 6 bedzie prze¬ dziurawiona tak, ze materjal ze zbiornika 3 przedostaje sie do wydrazenia 12, a stad miedzy kulke i siodelko i nastepnie !przez kanal w rurce wytryskowej 9 — nazewnatdz. Miedzy kolnierzem 17 rurki wytryskowej 9 a górnym koncem kadluba 8 jest nasuniety na rurke 9 kawalek rurki gumowej 18, która slzczelnie przylega do zgrubienia iruirki 9 pod kolnierzem 17.Rurka gumowa pobiada taka dlugosc, ze dolny jej koniec sbczelnie przylega do górnej krawedzi kadluba 8, gdy rózne czesci koncówki wytryskowej zajmuja po¬ lozenie, wskazane na fig. 1. Gdy rurka wytryskowa 9 zostanie przycisnieta wdól tak, ze kulka 15 bedzie odsunieta od sio¬ delka i materjal ze zbiornika 3 zostanie wypuszczony pr'zez wydrazenie 12 i srod¬ kowy kanal rurki wytryskowej 9, to jed¬ noczesnie dolny koniec rurki gumowej 18 bedzie docisniety do górnej strony kadlu¬ ba 8 i wytworzy skuteczne uszczelnienie, W praktyce okazalo sie, ze takie uszczel¬ nienie dziala zupelnie zadowalajaco.Otwieranie zaworu przez przycisniecie rurki 9 (fig. 1) jest uskuteczniane sapo- moca dzwigni 20, która krawedzia opiera sie o górna strone kolnierza 17 rurki 9 i której jeden koniec waha sie na czopie 21, oisadzonym w widelkach 22, zacisnie¬ tych na szyjce kadluba 8. Koniec widelek 22, zalozony na kadlub 8, jest wykonany jako sprezynujaca klamra, która latwo moze byc zdejmowana z szyjki kadluba 8* Na fig. 2 jest uwidoczniony kadlub 8 koncówki wytryskowej, gdzie zamiast rur¬ ki 9 jest wkrecona sniba 23, której dolny koniec odsuwa kulke od jej siodelka, gdy sruba jest &zozelnie wkrecona. W tem po¬ lozeniu wydrazenie 12 laczy sie z wne¬ trzem zbiornika 3, a wiec jest napelnione maltefrjalem (gazem lub roztworem) ze zbiornika. Zapoanoca takiej sruby tunika sie zatkania kanalów twardniejacym ma- Wjalem, gdy zbiornik po prizedziurawie- niu scianki 6 nie jest uzywany.W przykladzie wykotaania (fig. 3 i 4) sama iglica 11 moze sluzyc jako zawór po przedziurawieniu scianki 6. Jako siodelko zaworu sluzy tu pierscieniowy wystep 25 w dnie wydrazenia 5, wykonanego w kor¬ ku. W iglicy 11 jest wywiercony osiowy kanal 26, do którego w kierunku promie¬ niowym jest przewiercony kanal 27, któ¬ ry laczy kanal 26 z wydrazeniem 5 korka 1. Trzon iglicy posSada gwint zewnetrzny, zafpomooa którego iglica jejst wkrecana w gwintowane wydrazenie 5; wskutek tego, pokrecajac iglice, mozna ja podnosic lub opuszczac w korku 1, celem otwarcia lub zamkniecia polaczenia z wnetrzem zbiór* nika. Równiez i tu uszczelnienie miedzy ruchomeml Wzgledem siebie czesciami o- siaga sie zapomoca kawalka rurki gumo¬ wej 18. Rurka górnym koncem przylega do luzno' osadzonego pierscienia 30, który podczais obracania rurki guimolwej obraca sie wraz z nia.W celu otrzymania równomiernego na¬ trysku i ddareglo troz$ylaaia wytryskiwa-nego materjalu ma duze znaczenie, aby przed wypuszczaniem materjalu z rurki wytryskowejnastapilo daleko idace roz¬ prezanie (np. miedzy 30 i 95% cisnienia skraplania przy stosowanej temperaturze) z nastepujacem przytem parowaniem iskro- plonego gazu, rWzpusztfzonego w materja- le. W celu osiagniecia takiego rozprezenia banal w kjoftoówce wytryskowej jest tak wykoinany, ie opór, wywierany na prze¬ plyw materjalu, w czesciach, lezacych blizej wlotu materjalu, jest stosunkowo duzy w porównaniu z oporem wpoblizu wylcftu. Wlskutek itego podczas wytryiski- wania bedzie daleko mniej siza preznosc w przestrzeni, przez która materjal musi przeplywac, 'zanim zostanie wyrzucony na- zewfiati^, niz preznosc, panujaca w zbior¬ niku. W przestrzeni tej nastepuje silne parowanie rolzpusizczonego gazu skroplo¬ nego tak, ze drobne czastki plynnego lub stalego materialu rozdzielaja sie w gazie i w tej postaci materjal zostaje wyrzuca¬ ny z otworu wylotowego. Wielkosc, ksztalt i rozmieszczenie tej koknory Rozprezania moze byc zmileniane, zaleznie od rodzaju wytryskilwanego materjalu, rodzaju czyn¬ nika sprezonego, wreszcte od warunków dzialaiiia w kazdym polsIzcZególinym przy¬ padku.Jako przyklald mozna podac, ze prlzy stosowaniu dwumetylowego eteru, jako srodka sprezonego do rozpylania lakieru celulofeofwego, specjalnie dobre wyniki o- siagano, gdy w komonze rdzpriezania przy stosowanej temperaturze utrzymywana by¬ la preznosc od 10 do 50% preznosci skro¬ plonego gazu.W przykladzie, uwidocznionym na fig. 3, komora rozprezania jest umieszczona w koncówce 36, któtfa mozna wkrecic na ko¬ niec rurki wytryskowej. Miedzy koncówka 36 a runka 32 umieszczony jest krazek metalotyy 37, który w srodku posiada je¬ den lub kidka malych otworów, których wielkosc jest tak dostosowana, aby opór, jaki napotyka strumien plynu na drodze do komory rolzprezania 35, w porównaniu z o- porem przy wylocie 38, zapewnial poza¬ dany stopien rozprezenia w komorze 35.W tern urzadzeniu nalezy przyjac, ze w materjale wytryskilwanym, który znaj¬ duje sie w zbiolrriilku 3, jest rozpuszczony gaz w dostatecznej ilosci tak, aby wytry- skiwanie calej (zawartosci zbiornika odby¬ walo sie przy stalej Ipreznosci, to znaczy nie nizszej od preznosci skraplania gazu.Dlatego tez ciecz, która zostaje wtloczona do komory rozprezania, zawsze zawiera znaczna ilosc skroplonego galzu, która cal¬ kowicie lub czescibwo wyparowuje w ko¬ morze rozprezania. Jezeli pozadane jest dokladne rozpylanie (np. lakierów lub srodków do tepienia owadów z destylata¬ mi nafty, jako glównym skladnikiem), to ilosc czynnika sprezonego (skroplonego gazu), rozpuszczonego w materjale, napgól musi byc stosunkowo duza. Przy stosowa¬ niu dwumetylowego eteru, jako czynnika sprezonego do lakierów lub plynów dezyn¬ fekcyjnych powyzszego rbdlzaju, najlepsze wyniki osiaga sie najczesciej przy ilosciach czynnika sprezonego, wynoszacych 10—50%.Jezeli nie idzie specjalnie o nalezyte rozpylanie mozna uzywac ilosci ponizej 10%.W rzadkich jednak przypadkach osia¬ gano dotychczas dobre wyniki przy uzywa¬ niu mniej, niz 2% dwumetylowego eteru.W odniesieniu do koncówek wytrysko¬ wych, uwidocznionych na rysunku, przyje¬ to, ze przyfzad uzywany hedzie do natry¬ skiwania w kierunku zgóry wdól np. przy lakierowaniu podlóg.Jezeli przyrzad ma byc uzywany do natryskiwania zdalu wgóre ldb w kierunku bocznym, to koncówke wytryskowa nale¬ zy wykonac w inny sposób, niz pokazano na fig. 1 — 4, albo tez korek w szyjce zbior¬ nika musi byc zaopatrzony w przedluzenie o ksztalcie rurki, przez która materjal z dna zbiornika, moze ubyc przetlaczany doi otworu oraz przez otwór, który powstaje ' wskutek przebicia dna korka.Zamiast wytwarzania polaczenia mie¬ dzy zbiornikiem materjalu a koncówka wy¬ tryskowa zapomoca przebijania scianki, mozna osiagnac to w inny sposób, np. u- mieszczajac korek, który przy otwieraniu zostaje wtlaczany do zbiornika lub odsru¬ bowany. Taki korek moze byc pelny lub wykonany np. jako oslona, która silnie jest wcisnieta w otwór scianki, przeznaczonej do przebicia.Równiez i rurka wytryskowa oraz jej komora rozprezania moga byc inaczej wy¬ konane, niz pokazane na rysunku. Te cze¬ sci moga byc wykonane z cienkiej blachy lub z kawalków rurek metalowych, które zostaja przymocowane jeden do drugiego zapomoca tloczenia, lutowania, zesrubo- wania lub w inny sposób.Na fig. 6 jest przedstawiona koncówka wytryskowa, przez która mater fal wytry- skuje pod prostym katem do osi, przecho¬ dzacej przez szyjke zbiornika materjalu.Miedzy koncówka 36, w której wydrazona jest komora rozprezania, a wnetrzem rur¬ ki wytryskowej, umocowanej na zbiorniku materjalu, jest wlaczone kolanko 40.Kolanko.moze otrzymac inny ksztalt dowolny, niz przedstawiony na fig. 6, np. kanal wylotowy i kanal wlotowy beda sta¬ nowily miedzy soba kat rozwarty lub ostry.Kolanko moze miec ksztalt rurki tak, ze odleglosc otworu wytryskowego od szyjki zbiornika zostaje powiekszona. Taka rur¬ ke posrednia mozna wykonac z gietkiego materjalu, np. z rury miedzianej, która przez uginanie jej mo!ze sflrumienowi wy- tryskiwanego iWaterjalu nadawac dowolny kierunek w stosunku do zbiornika, miano¬ wicie taki, który przy uzyciu okazuje sie najwiecej polzadany w danym przypadku. PL