Znane sa przeciwbiezne promieniowe turbiny parowe lub gazowe, posiadajace znaczna liczbe wspólsrodkowych wienców lopatkowych, iz których kazdy sklada sie z dwóch lub wiecej zespolów wienców z umo- cowanemi miedzy niemi lopatkami, przez które przeplywa para lub gaz w kierunku promieniowym od srodka turbiny do prze¬ strzeni, zawartej miedzy ostatnim zespolem lopatek a oslona turbiny.Przekrój przeplywowy, zalezny od stopnia rozprezania sie pary lub gazu, mu¬ si stopniowo wzrastac przy przejsciu od wienca do wienca. Jesli dwa wience lopat¬ kowe o róznej srednicy posiadaja lopatki równej dlugosci, to aczkolwiek wieniec o wiekszej srednicy otrzymuje wiekszy prze¬ krój przeplywowy do pary lub gazu, niz wieniec lopatkowy o mniejszej srednicy, w celu uzyskania wzrostu przekroju przeply¬ wowego wienców, odpowiadajacy stopniowi rozprezania sie pary, lopatki róznych wien¬ ców lopatkowych musza jednak równiez byc róznej dlugosci. W znanych juz turbi¬ nach, dlugosc lopatek najpierw maleje w miare przeplywu pary, aby potem znowu zwiekszac sie stopniowo, odpowiednio do stopnia rozprezania sie pary.Zewnetrzne wience lopatkowe, liczac w kierunku promienia turbiny, skladane bylySrówmez z wielu wienców wzmacniajacych i wielu tfruj sasiadujacych ze soba lopatek, aty aiezbeclh^^duzy'przekrój wylotowy po¬ dzielic na liczne kanaliki, przez które prze¬ plywa para lub gaz, gdyz w celu osiagniecia wystarczajaco duzego przekroju przeply¬ wowego, budowa dostatecznie dlugich lo¬ patek, któreiby zadosc czynily róznym sta¬ wianym im wymaganiom, jest polaczona z trudnosciami. Znane turbiny parowe tego rodzaju sa zaopatrzone w lopatki o bardzo malej szerokosci, t. j. w lopatki o malych wymiarach w kierunku przeplywu pary, a to w celu otrzymania zespolu lopatek, zaj¬ mujacego mozliwie najmniejsza przestrzen.Przy rozwijaniu duzej mocy posiadaja jed¬ nak te turbiny, jak wiadomo, równiez sy¬ stem lopatek osiowy, przyczem jedno¬ czesnie ostatnie wience lopatkowe zespolu lopatek promieniowych posiadaja duza roz¬ pietosc osiowa, przez có jednak caly ze¬ spól lopatek zajmuje duzo przestrzeni i wymaga znacznych kosztów produkcji.Wynalazek dotyczy tego rodzaju pro¬ mieniowych turbin parowych lub gazowych, w których przewidziane sa srodki, umozli¬ wiajace osiagniecie duzego przekroju prze¬ plywowego dla pary lub gazu w ostatnim promieniowym wiencu lopatkowym, wzgled¬ nie kilku ostatnich promieniowych wien¬ cach lopatkowych.Wynalazek dotyczy zatem wienców lo¬ patkowych lub zespolów lopatek do turbin parowych lub gazowych, które zaopatrzone sa w znaczna liczbe wsunietych w siebie wienców lopatkowych i polega na tern, ze promieniowy przekrój wylotowy w kierun¬ ku promienia skrajnego wienca lopatkowe¬ go dla pary lub gazu, mierzony wzdluz styczne} do obwodu wienca i wyrazony w metrach kwadratowych równa sie lub jest 1 , najlepiej 0,45 lub (3000\* ——i , przyczem „ri* jest war* toscia liczbowa tej ilosci obrotów, dla któ¬ rej turbina jest zbudowana, a szerokosc 10- # patek mierzona w kierunku promienia win- ' na byc obrana stosownie do dopuszczalnej wytrzymalosci tworzywa, z którego wyko¬ nane sa lopatki.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój osiowy promieniowej turbiny, zbudowanej we¬ dlug wynalazku, fig. 2 — przekrój osiowy innej odmiany wykonania turbiny, fig. 3— dalsza odmiane wykonania wedlug fig. 1, fig. 4 — przekrój wzdluz liji A—A na fig. 3, fig. 5 — rzut zgóry odmiany wykonania wedlug fig. 4, fig. 6 — wykres szybkosci.Na fig. 1 liczba 1 oznacza wspólna os walów turbiny, podczas gdy liczby 2 i 3— dwa obracajace sie w przeciwnych 'kierun¬ kach waly ttdbjn. Para doplywa do tur¬ biny przez kanal 4 w kierunku strzalki 5 i przeplywia od srodkowej przestrzeni 6 przez pierwszy wieniec lopatkowy 7, a na¬ stepnie przez wszystkie wience lopatkowe w kierunku promienia az do wylotu 8, któ¬ ry nazewnatrz ograniczony jest oslona tur¬ biny 9. Lopatki 10 skrajnego wienca lopat¬ kowego sa wedlug wynalazku znacznie szersze niz lopatki w dotychczas stoso¬ wanych turbinach. Z tego powodu koniecz¬ na dlugosc osiowa przekroju przeplywo¬ wego skrajnego wienca lopatkowego rów¬ na jest tylko jednej dlugosci lopatki.Przez zastosowanie szerszej lopatki osia¬ ga sie równiez wiekszy przekrój przeply¬ wowy miedzy lopatkami, poniewaz szer¬ sza lopatka przesuwa przekrój wylotowy pary na wieksza odleglosc od osi walu turbiny liczac w kierunku jej promienia.W odmianie wykonania wynalazku we¬ dlug fig. 2 o promieniowo-osiowym zespo¬ le lopatek, skrajne promieniowe lopatki 10 posiadaja równiez wieksza szerokosc, niz poprzedzajace je lopatki promieniowe, przyczem równiez i lopatki 13 i 14 sa znacznie szersze, niz lopatki 12, lezace bli¬ zej srodka turbiny posiadaja jednak — 2 -mniejsiza szerokosc, niz lopatki sasiednie¬ go skrajnego wienca lopatkowego. Skoro para minie ostatnie lopatki 10, zostaje od- prowadiztma priez kierownice 15 ku ze¬ spolowi lopatek osiowych 16, a stad do wylotu pary 8.W odmianie wykonania wedlug fig. 3 para przeplywa, w znany sposób, przez zespól lopatek promieniowych od pierw¬ szego wienca lopatek 7 do ostatniego wien¬ ca lopatek 10. Lopatki 10 posiadaja tu dlu¬ gosc promieniowa b, która jest znacznie wieksza, niz szerokosc tego zespolu wien¬ ców, w którym sa zamocowane. Tern sa¬ mem para po minieciu zespolu wienców 18, moze przeplywac ku przestrzeni lub wylotowi 8 przez kanaly miedzy lopatka¬ mi w kierunku osiowym, jak to zaznaczo¬ no strzalka 19. I w tym przypadku lopatki 10 sa szersze, niz lopatki 13 sasiadujacego wewnetrznego zespolu wienca lopatkowe¬ go, a te lopatki 13 sa znowu ze swej stro¬ ny szersze, niz umieszczone wewnatrz nich lopatki 14. Wszystkie lopaiki 10, 13 i 14 sa znacznie szersze, niz lopatki lezace bli¬ zej walu turbiny, np. lopatki 12.Na fig. 4 uwidoczniona jest czesc ze¬ spolu wienców 18 z dwiema lopatkami 10.Wpoblilzu wkleslej powierzchni lopatek 10, ^dzie para: plynie i w kierunku osio¬ wym (fig. 3) przewidziane sa male, usta¬ wiane promieniowo loptki 20, które skie¬ rowuja przeplyw pary w pozadanym kie¬ runku. Dzieki temu zostaje osiagnieta i ta korzysc, ze promieniowa szybkosc wloto¬ wa pary do skrajnego promieniowego wienca lopatkowego jest wieksza, niz pro¬ mieniowa szybkosc wylotowa z tego same¬ go wienca lopatkowego. Stosunek tych szybkosci utyidbczniony jest ischematycznte na fig. 6, przedstawiajacej lopatki skraj¬ nego wienca i lopatki wienca lopatkowego, sasiadujacego ze skrajnym wiencem. Oby¬ dwa wience lopatkowe w rzeczywistosci sa tak ulozone, ze miedzy niemi jest tylko mala szczelina, przyczem te wience lopat¬ kowe obracaja sie w kierunkach przeciw¬ nych.Wektory ct i c2 przedstawiaja odnosne wzgledne szybkosci wylotowe pary w sto¬ sunku do lopatek. Wektory ux i u2 przed¬ stawiaja odnosne obwodowe szybkosci wienców lopatkowych w stosunku do naj¬ blizszego nastepnego wienca lopatkowego, zas wektory w1iw2 — wzgledne szybkosci wlotowe w odniesieniu do najblizszej lo¬ patki. Wzgledna szybkosc wlotowa wt jest w przyblizeniu skierowana promienio¬ wo, a rzut jej na promien oznaczony jest przecz weiktbr wlt Rzut szybkosci wzglednej w2 na promien oznaczony jest przez w2- Wektor u/j powinien byc wiekszy od wek¬ tora w2.Szerokosc, czyli promieniowa dlugosc lotpatki wyrazona w milimetrach, równa sie wartosci liczbowej ilasci obrotów wien¬ ca lopatkowego podzielonej przez pewien staly wspólczynnik, co moze byc równiez zastosowane do dlugosci tejze lopatki przy innej stalej wartosci wspólczynnika. Za¬ tem przy zespole lopatek promieniowych turbiiny, zbudowanej w mysl wynalazku, przeplyw pary lub gazu odbywa sie tylko przez jeden szereg wspólsrodkowo roz¬ mieszczonych lopatek. Kanal tego szeregu lopatek jest mniej wiecej prosty betf wy- boczen; komory do rozdzialu pary sa zby¬ teczne. Poniewaz koszt wykonania zespolu lopatek jest proporcjonalny do sumy dlu¬ gosci wienców w kierunku osiowym turbi¬ ny, przeto budowa turbiny tylko z jednym wiencem lopatkowym lub o jednej dlugo¬ sci wienca jest tansza, niz turbiny z wie¬ loma wiencami lopatkowemi o jednej sred¬ nicy lub duzemi dlugosciami wienców na jednym lub wiekszej ilosci wienców lopat¬ kowych.Zachowanie niezbednego, dostatecznie duzego przekroju wylotowego przy zacho¬ waniu wienców lopatkowych o niewielkiej rozpietosci w kierunku osiowym zostaje uzyskane dzieki temu, ze para wylotowa — 3 —ma umozliwiony przeplyw w kierunku o- siowym z ostatniego wienca lopatkowego (fig. 4) co umozliwia tansza, niz to dotych¬ czas bylo mozliwe, budowe wiekszych jed¬ nostek turbinowych typu promieniowego i to nawet bez uzycia zespolu lopatek osio¬ wych. PL