Przedmiotem wynalazku jest sposób zabezpieczania przed skutkami tapniec górniczych wyrobisk korytarzowych lokalizowanych w przyszlych lub istniejacych filarach oporowych w kopalniach glebinowych.W kopalniach glebinowych w przypadku, gdy eksploatacje prowadzi sie w wielu rejonach w kierunku do granic, badz w przypadku braku ostatecznego ustanowienia granicy zloza np. w zwiazku z zagrozeniem wodnym, niezbednym jest utrzymanie polaczen szybów z rejonami eksploa¬ tacyjnymi wyrobiskami zlokalizowanymi w wyniku prowadzonej eksploatacji w filarach oporo¬ wych. Filary te posiadaja znaczne dlugosci rzedu 3-5 km przy stosunkowo niewielkiej szerokosci rzedu 200 do 600 m. Niezaleznie od czasu wykonywania wyrobisk korytarzowych sa one narazone na wzmozony proces niszczenia w okresie wzrostu cisnien górotworu w bezposrednim ich sasiedzt¬ wie. Ma to miejsce wtedy, kiedy w caliznie podejmuje sie eksploatacje, a dla ochrony wyrobisk korytarzowych pozostawia sie waskie filary oporowe. Szczególny wzrostcisnien górotworu naste¬ puje wtedy, gdy na filar oporowy niezaleznie od wzrostu cisnienia od obustronnie polozonych zrobów, naklada sie cisnienie eksploatacyjne bedace wynikiem podejmowania eksploatacji takiego filara. W przypadku prowadzenia robót górniczych w górotworze zagrozonym tapaniami, wyrobi¬ ska korytarzowe lokalizowane w filarach oporowych stanowia miejsca szczególnie narazone na skutki tapniec, co zagraza bezpieczenstwu ludzi, a takze ciaglosci utrzymania procesu pro¬ dukcyjnego.Istota wynalazku polega na odpowiednio wczesniejszym przygotowaniu wyrobisk korytarzo¬ wych do zachowania swej statecznosci w przypadku zaistnienia tapniec w bezposrednim ich sasiedztwie, przez odgradzanie ich calizny jedno lub dwustronnie strefami buforowymi wykona¬ nymi z usypisk skalnych lub innych materialów. Wykorzystujac zjawisko konwergencji, strefy2 149 011 buforowe wykonuje sie jako roboty przygotowawcze z wyprzedzeniem czasowym w stosunku do eksploatacji, doprowadzajac samoczynnie do uzyskania przez te strefy dluzszych podpornosci stropu. Strefe buforowa uzyskuje sie przez wykonanie wyrobisk korytarzowych w ilosci od 1 do 2 wiekszej od ilosci wyrobisk chronionych, odpowiednio dojedno lub dwustronnej ochrony wyrobi¬ ska, wybieranie filarów miedzywyrobiskowych i wypelnienie przestrzeni wybranej urobiona skala.Wybierajac filary miedzywyrobiskowe, od strony wyrobiska przycaliznowego pozostawia sie ploty pracujace w stanie wytrzymalosci pozniszczeniowej, które stanowia ograniczenie strefy buforowej i zapewniaja pelniejsze wypelnienie wybranej przestrzeni. Dodatkowo w strefach buforowych mozna pozostawic miejsce niepodsadzone, stanowiace polaczenia wyrobisk korytarzowych z przyszlymi frontami eksploatacyjnymi.Odgradzanie wyrobisk korytarzowych korzystnie jest wykonywac w okresiefgdy ich realizacja nie stanowi niebezpieczenstwa wywolania tapania, a wiec w okresie drazenia tych wyrobisk z niewielkim organizacyjnie uzasadnionym odstepem za przodkami tych wyrobisk, wzglednie w okresie pózniejszym, ale zawsze przed wzrostem cisnien górotworu do wartosci mogacych wywolac tapniecie w czasie wybierania filarów miedzywyrobiskowych.Poniewaz w filarach oporowych dla celów ruchomych, korzystnie jest utrzymywac przynaj¬ mniej dwie drogi, róznie wzgledem siebie usytuowane, np. obok siebie lub na obrzezach przyszlego filara oporowego w zaleznosci od potrzeb mozna je wykonywac w róznych ukladach: — jako odgrodzone strefami buforowymi od calizn, — jako grupe wyrobisk wielonitkowych, w których skrajne wyrobiska odgradza sie od calizn strefami buforowymi, przy czym filary miedzywyrobiskowe maja wymiary zapewniajace ich lagodne przejscie w stan wytrzymalosci pozniszczeniowej.Przedmiot wynalazku zostal w przykladzie wykonania zilustrowany na zalaczonym rysunku, który przedstawia schemat rozciecia zloza wyrobiskami korytarzowymi w rejonie przyszlego filara oporowego, zabezpieczonymi strefami buforowymi.Jak to pokazano na rysunku, w przyszlym filarze oporowym drazy sie równolegle cztery wyrobiska 1 korytarzowe oddzielone od siebie filarami 2, a nastepnie w technologicznie i organiza¬ cyjnie ustalonych odleglosciach od przodków, odgradza sie srodkowe wyrobiska korytarzowe od calizn poprzez wybierania filarów 2 miedzywyrobiskowych od strony wyrobiska przycaliznowego, pozostawiajac ploty 3 i wypelniajac wybrana przestrzen materialem skalnym, tworzacym razem z plotami 3 strefy 4 buforowe.Korzystne jest wykonywanie stref buforowych mozliwie jak najwczesniej, tak by niezaleznie od w miare pelnego podsadzania stropu materialem skalnym w miare uplywu czasu w wyniku zachodzacej konwergencji^nastapilo pelne podsadzenie i uzyskanie podpornosci stropu w rejonie stref buforowych.W celu zapewnienia polaczen komunikacyjnych wyrobisk 1 korytarzowych z przyszlymi frontami eksploatacyjnymi, w strefach 4 buforowych pozostawia sie miejsca 5 niepodsadzone.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób zabezpieczania przed skutkami tapniec górniczych wyrobisk korytarzowych loka¬ lizowanych w przyszlych lub istniejacyh filarach oporowych, znamienny tym, ze wzdluz wyrobisk chronionych wykonuje sie strefy buforowe z usypisk skalnych lub innych materialów, odgradzajace te wyrobiska od tapiacych calizn. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wykorzystujac zjawisko konwergencji strefy buforowe wykonuje sie jako roboty przygotowawcze z wyprzedzeniem czasowym w stosunku do eksploatacji, doprowadzajac samoczynnie do uzyskania przez te strefy duzych podpornosci stropu. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze strefe buforowa uzyskuje sie przez wykonanie wyrobisk korytarzowych w ilosci o 1 do 2 wiekszej od ilosci wyrobisk chronionych, odpowiednio do jedno lub dwustronnej ochrony wyrobiska, urabianie filarów miedzywyrobiskowych od strony wyrobiska przycaliznowego i wypelnienie przestrzeni wybranej urobiona skala.149 011 3 4. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze przy urabianiu filarów miedzywyrobiskowych od strony wyrobiska przycaliznowego, pozostawia sie ploty stanowiace pozostalosc wybranych filarów pracujace w stanie wytrzymalosci pozniszczeniowej. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w strefach buforowych przy glównych wyrobi¬ skach nitkowych pozostawia sie miejsca niepodsadzone stanowiace polaczenie chronionych wyro¬ bisk z przyszlymi frontami eksploatacyjnymi. PL