Przedmiotem wynalazku jest sposób plukania odpadów anodowych i urzadzenie do plukania odpadów anodowych, powstajacych w procesie elektrorafinacji metali, szczególnie miedzi.W procesie elektrorafinacji, po zakonczeniu cyklu anodowego, zostaja niezuzyte czesci anod, zwane odpadami anodowymi, które kierowane sa do ponownego przetopu w piecu anodowym.Odpady anodowe pokryte sa osadem zawierajacym duze ilosci metali uzytecznych, glównie srebra, dlatego tez przed przetopieniem poddaje sie je procesowi plukania, w celu odzyskania metali zawartych w osadzie.Znane sa rózne sposoby plukania odpadów anodowych, polegajace na zanurzaniu odpadów anodowych w kapieli pluczacej, lub — czesciej — na stosowaniu natryksu cisnieniowego i zmy¬ waniu odpadów anodowych strumieniami cieczy pluczacej kierowanymi pod cisnieniem na ich powierzchnie.Znany i stosowany natryskowy sposób plukania odpadów anodowych z procesu elektrorafi¬ nacji miedzi polega na tym, ze na powierzchnie odpadów anodowych, które przesuwa sie ruchem jednostajnym przez trzy strefy plukania, kieruje sie pod cisnieniem ciecz pluczaca, przy czym kazda strefe plukania zasila sie ciecza pluczaca, w obiegu zamknietym, z jednego z trzech zbiorników cieczy. Aby zapewnic coraz wiekszy stopien czystosci odpadów, nie dopuszcza sie do wymiany cieczy miedzy poszczególnymi zbiornikiami. Jako ciecz pluczaca stosuje sie skroplona pare wodna z urzadzen do podgrzewania elektrolitu. Proces plukania odpadów anodowych tym sposobem prowadzi sie cyklicznie. Po stwierdzeniu zbyt duzego zanieczyszczenia cieczy pluczacej, uklad2 149 010 trzech zbiorników opróznia sie, kierujac ciecz — po odfiltrowaniu szlamu z metalami uzytecznymi — do elektrolitu zasilajacego wanny do elektrorafinacji, a zbiorniki napelnia sie nowym kondensa¬ tem. Szlam, zawierajacy metale uzyteczne, kieruje sie do dalszego przerobu w celu odzysku zawartych w nim metali.Urzadzenie stosowane do plukania odpadów anodowych z procesu elektrorafinacji miedzi sklada sie z trzech komór plukania i trzech odrebnych zbiornikówcieczy pluczacej. Kazda komora plukania polaczona w ukladzie zamknietym ze zbiornikiem cieczy pluczacej jest wyposazona w pompe zasilajaca, filtr i dysze natryskowe, a kazdy ze zbiornikówposiada system zaworów i pomp do jego napelniania i oprózniania. Urzadzenie jest zaopatrzone w mechanizm przesuwania odpa¬ dów anodowych. Niedogodnoscia tego rozwiazania jest jego mala skutecznosc, wynikajaca z plukania odpadów anodowych, zwlaszcza w koncowym stadium kazdego cyklu plukania, zanie¬ czyszczona ciecza pluczaca, co prowadzi do duzych strat metali uzytecznych.Znany jest równiez natryskowy trzystrefowy sposób plukania odpadów anodowych polega¬ jacy na tym, ze cala ciecz pluczaca doprowadza sie w sposób ciagly do pierwszego zbiornika cieczy pluczacej, z którego kieruje sieja do plukania odpadów anodowych w trzeciej, najczystszej strefie.Ciecz splywajaca grawitacyjnie z tej strefy plukania kieruje sie, poprzez posredni zbiornik cieczy pluczacej, do plukania odpadów anodowych w drugiej strefie, a nastepnie po splynieciu do trzeciego zbiornika ciecz te podaje sie do pierwszej strefy, gdzie plucze sie najbrudniejsze odpady anodowe. Ciecz splywajaca z pierwszej strefy plukania kieruje sie poprzez dodatkowy zbiornik do ukladów filtrujacych i oddziela sie osad zawierajacy metale uzyteczne. Zasadnicza wada tego sposobu, uniemozliwiajaca jego stosowanie, jest bardzo duze zuzycie cieczy pluczacej. Cieczy tej, po zakonczeniu procesu plukania, nie mozna uzyc jako dodatku do elektrolitu w procesie elektro¬ rafinacji, ze wzgledu najej znaczna ilosc, ajednoczesnie z uwagi na ochrone srodowiska nie mozna jej wyprowadzic poza zaklad.Sposób plukania wedlug wynalazku, realizowany jest przez natrysk cieczy pluczacej, kierowa¬ nej pod cisnieniem na powierzchnie odpadów anodowych, które przesuwa sie prze co najmniej dwie, korzystnie trzy, kolejne strefy plukania, przy czym ciecz pluczaca do kazdej strefy plukania doprowadza sie odrebnie i charakteryzuje sie tym, ze do plukania odpadów anodowych w konco¬ wej strefie plukania stosuje sie jako ciecz pluczaca ciecz technologiczna o malym stopniu zanieczy¬ szczenia, korzystnie skroplona pare wodna z urzadzen do podgrzewania elektrolitu, natomiast do plukania odpadów anodowych w strefie poprzedzajacej koncowe plukanie stosuje sie jako ciecz pluczaca elektrolit z procesu elektrorafinacji metali, a do pozostalych strefplukania, przy wiekszej ich ilosci, kieruje sie mieszanine tych cieczy pluczacych. Po przeplukaniu odpadów anodowych ciecz zanieczyszczona wyporwadza sie odrebnie z kazdej strefy plukania i oddziela osad zawiera¬ jacy metale uzytczne, po czym osad wyprowadza sie z obiegu, natomiast kazda struge cieczy oddzielnie zawraca sie do obiegu plukania danej strefy.Nadmiar cieczy pluczacej w kazdej ze stref plukania wprowadza sie do strefy nastepnej, natomiast nadmiar cieczy pluczacej w ostatniej strefie wyprowadza sie i w znany sposób przez filtracje oddziela z niej szlam zawierajacy metale uzyteczne.Szlam ten oraz oddzielony osad kieruje sie do dalszego przerobu, natomiast przefiltrowana ciecz pluczaca wprowadza sie do obiegu elektrolitu w procesie elektrorafinacji.Urzadzenie wedlug wynalazku skladajace sie z co najmniej dwóch, korzystnie trzech, komór plukania i co najmniej dwóch, korzystnie trzech, zbiorników cieczy pluczacej, zaopatrzone w mechanizm przesuwania odpadów anodowych przez kolejne komory plukania, przy czym kazda komora plukaniajest wyposazona w uklad do natrysku zawierajacy dysze natryskowe, co najmniej jedna pompe i korzystnie filtr, charakteryzuje sie tym, ze jest wyposazone w zbiorniki osadcze, których ilosc odpowiada ilosci komór plukania i ilosci zbiorników cieczy pluczacej, przy czym kazdy zbiornik osadczy polaczony jest przelewem z odpowiadajacym mu zbiornikiem cieczy pluczacej, a zbiorniki cieczy pluczacej sa polaczone szeregowo przepustami umieszczonymi na coraz to nizszym poziomie, poczawszy od pierwszego zbiornika zasilajacego koncowa komore plukania. Ponadto, dwa pierwsze zbiorniki cieczy pluczacej posiadaja przewody doprowadzajace ciecz pluczaca, natomiast ostatni zbiornik cieczy pluczacej ma przewód odprowadzajacy, umie¬ szczony korzystnie na nizszym poziomie niz przelew laczacy ten zbiornik ze zbiornikiem poprzed¬ nim. Korzystnie, wszystkie zbiorniki cieczy pluczacej sa wyposazone w uklady do stabilizacji poziomów i blokady pomp.149 010 3 Rozwiazanie wedlug wynalazku poprawia w wysokim stopniu skutecznosc plukania odpadów anodowych i pozwala na odzyskanie dodatkowo duzych ilosci metali, zwlaszcza srebra, traconych dotychczas bezpowrotnie. Rozwiazanie to umozliwia prowadzenie procesu plukania w sposób ciagly, a przy tym pozwala nie tylko na pelne zagospodarowanie — przez wprowadzenie do obiegu elektrolitu w procesie elektrorafinacji — cieczy odprowadzanej z ukladu plukania — lecz takze, w odniesieniu do stosowanego cyklicznie sposobu plukania, na ograniczenie ilosci cieczy wprowa¬ dzanej dodatkowo do obiegu elektrolitu. Urzadzenie wedlug wynalazku ulatwia obsluge procesu plukania i jest niezawodne w dzialaniu.Urzadzenie wedlug wynalazku, w przykladowym wykonaniu, przedstawione jest schematy¬ cznie na rysunku.Urzadzenie sklada sie z trzech kolejnych komór plukania 1, 2 i 3, przez które w oznaczonym kierunku przesuwa sie odpady anodowe 4, z trzech zbiorników 5, 6 i 7 cieczy pluczacej i trzech zbiorników osadczych 8,9 i 10. Urzadzenie jest wyposazone dodatkowo w zbiornik buforowy 11.Zbiorniki osadcze sa polaczone przelewami ze zbiornikami cieczy pluczacej, przy czym z pierwszym zbiornikiem 5 cieczy pluczacej polaczony jest zbiornik osadczy 8 odpowiadajacy koncowej strefie plukania, z drugim zbiornikiem 6 cieczy pluczacej polaczonyjest zbiornik osadczy 9 odpowiadajacy posredniej strefie plukania, a z trzecim zbiornikiem 7 cieczy pluczacej polaczony jest zbiornik osadczy 10 odpowiadajacy pierwszej strefie plukania. Zbiorniki cieczy pluczacej, poczawszy od pierwszego zbiornika 5 i zbiornik buforowy 11 sa polaczone szeregowo przepustami 12,13 i 14 umieszczonymi na coraz to nizszym poziomie. Przepust 14 laczacy ostatni zbiornik 7 cieczy pluczacej ze zbiornikiem buforowym 11 spelnia role przewodu odporowadzajacego nadmiar cieczy z obiegu plukania. Dwa pierwsze zbiorniki 5 i 6 cieczy pluczacej posiadaja przewody doprowadzajace 15 i 16, na których zainstalowane sa odpowiednio zawory regulacyjne 17 i 18.Kazda komora plukaniajest wyposazona w uklad do natrysku zawierajacy pompe zasilajaca, filtr i dysze natryskowe. Wszystkie zbiorniki 5,6 i 7 cieczy pluczacej^oraz zbiornik buforowy 11 posiadaja czujniki poziomu. Czujniki te steruja praca pompforaz zaworów regulacyjnych 17 i 18.Urzadzenie jest wyposazone w mechanizm do przesuwania odpadów anodowych. Po wstep¬ nym napelnieniu pierwszego zbiornika 5 cieczy pluczacej skroplona para wodna z urzadzen do podgrzewania elektrolituysraz zbiorników drugiego 6 i trzeciego 7 elektrolitem z procesu elektrora¬ finacji miedzi, uruchamia sie cale urzadzenie do plukania odpadów anodowych.Przez kolejne komory 1,2 i 3 plukania przesuwa sie ruchem jednostajnym odpady anodowe 4, które plucze sie w tych komorach ciecza pluczaca kierowana na powierzchnie tych odpadów pod cisnieniem. Do pierwszej komory plukania 1 kieruje sie ciecz pluczaca z trzeciego zbiornika 7 cieczy pluczacej, do posredniej komory 2 — ze zbiornika drugiego 6, a do trzeciej komory 3 ze zbiornika pierwszego 5.Z chwila uruchomienia urzadzenia i rozpoczecia procesu plukania otwiera sie zawory regula¬ cyjne 17 i 18 i w sposób ciagly doprowadza sie skroplona pare wodna do pierwszego zbiornika 5 cieczy pluczacej i elektrolit do drugiego zbiornika 6 cieczy pluczacej kierujac równoczesnie w sposób ciagly ciecz pluczaca ze wszystkich zbiorników cieczy pluczacej do odpowiednich komór plukania, przy czym skroplona pare wodna z urzadzen do podgrzewania elektrolitu i elektrolit kieruje sie bezposrednio pod przewody ssace odpowiednich pomp. W tym czasie ciecz zawierajaca metale uzyteczne, glównie srebro, splywa grawitacyjnie w sposób ciagly, odrebnie z kazdej komory plukania do zbiornikówosadczych 8,9 i 10. W zbiornikach osadczych 8,9 i 10 osadza sie wiekszosc czesci stalych zawierajacych metale uzyteczne. Osad ze zbiorników osadczych 8,9 i 10 wyprowadza sie okresowo poza urzadzenie, natomiast ciecz ze zbiorników 8, 9 i 10 laczy sie w sposób ciagly z ciecza pluczaca w zbiornikach cieczy pluczacej w ten sposób, ze ze zbiornika osadczego 8 odpowia¬ dajacego koncowej strefie plukania ciecz przelewa sie do pierwszego zbiornika 5 cieczy pluczacej, ze zbiornika osadczego 9 odpowiadajacego posredniej strefie plukania ciecz przelewa sie do zbiornika drugiego 6, a do trzeciego zbiornika 7 cieczy pluczacej przelewa sie ciecz ze zbiornika osadczego 10 odpowiadajacego pierwszej strefie plukania. Równoczesnie nadmiar cieczy pluczacej w pierwszym zbiorniku 5 przeplywa przez przepust 12 do zbiornika drugiego 6, nadmiar cieczy pluczacej w zbiorniku drugim 6 przeplywa przez przepust 13 do zbiornika trzeciego 7, a nadmiar cieczy pluczacej w zbiorniku trzecim 7 przez przepust 14 do zbiornika buforowego 11. Ze zbiornika4 149 010 buforowego 11 ciecz kieruje sie do ukladu filtrujacego i oddziela sie szlam zawierajacy metale uzyteczne, natomiast przefiltrowana ciecz wprowadza sie do obiegu elektrolitu w procesie elektro¬ rafinacji miedzi. Osad ze zbiorników osadczych i odfiltrowany szlam kieruje sie do dalszego przerobu w celu odzysku zawartych w nich metali uzytecznych.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób plukania odpadów anodowych z procesu elektrorafinacji metali przez natrysk cieczy pluczacej kierowanej pod cisnieniem na powierzchnie odpadów anodowych, które przesuwa sie przez co najmniej dwie strefy plukania, korzystnie trzy strefy plukania, przy czym ciecz pluczaca do kazdej strefy plukania doprowadza sie odrebnie, ajako ciecz pluczaca stosuje sie skroplona pare wodna z urzadzen do podgrzewania elektrolitu, znamienny tym, ze do plukania odpadów anodo¬ wych w koncowej strefie plukania stosuje sie. jako ciecz pluczaca ciecz technologiczna o malym stopniu zanieczyszczenia, korzystnie skroplona pare wodna z urzadzen do podgrzewania elektro¬ litu.^ do plukania odpadów anodowych w strefie poprzedzajacej koncowe plukanie stosuje siejako ciecz pluczaca-elektrolit z procesu elektrorafinacji metali, natomiast do pozostalych stref plukania, przy wiekszej ich ilosci, kieruje sie mieszanine tych cieczy pluczacych, po przeplukaniu odpadów anodowych ciecz zanieczyszczona wyprowadza sie odrebnie z kazdej strefy plukania i oddziela osad zawierajacy metale uzyteczne, po czym osad wyprowadza sie z obiegu, natomiast kazda struge cieczy oddzielnie zawraca sie do obiegu plukania danej strefy plukania, przy czym nadmiar cieczy pluczacej w kazdej ze stref plukania wprowadza sie do strefy nastepnej, a nadmiar cieczy pluczacej w ostatniej strefie plukania wyprowadza sie i w znany sposób przez filtracje oddziela z niej szlam zawierajacy metale uzyteczne i szlam ten oraz oddzielony osad kieruje sie do dalszego przerobu, natomiast przefiltrowana ciecz wprowadza sie do obiegu elektrolitu w procesie elektrorafinacji. 2. Urzadzenie do plukania odpadów anodowych z procesu elektrorafinacji metali skladajace sie z co najmniej dwóch, korzystnie trzech, komór plukania i co najmniej dwóch, korzystnie trzech, zbiorników cieczy pluczacej, zaopatrzone w mechanizm przesuwania odpadów anodowych przez kolejne komory plukania, przy czym kazda komora plukania jest wyposazona w uklad do natrysku zawierajacy dysze natryskowe, co najmniej jedna pompe i korzystnie filtr, znamienne tym, ze jest wyposazone w zbiorniki osadcze (8,9,10), których ilosc odpowiada ilosci komór plukania (1,2,3) i ilosci zbiorników (5, 6, 7) cieczy pluczacej, przy czym kazdy zbiornik osadczy polaczony jest przelewem z odpowiadajacym mu zbiornikiem cieczy pluczacej, a zbiorniki (5,6, 7) cieczy pluczacej sa polaczone szeregowo przepustami (12, 13) umieszczonymi na coraz to nizszym poziomie poczawszy od pierwszego zbiornika (5) zasilajacego koncowa komore plukania (3), a ponadto dwa pierwsze zbiornika (5 i 6) cieczy pluczacej posiadaja przewody doprowadzajace (15 i 16) ciecz pluczaca, natomiast ostatni zbiornik (7) cieczy pluczacej ma przewód odprowadzajacy (14) umie¬ szczony korzystnie na nizszym poziomie niz przelew (13) laczacy ten zbiornik (7) ze zbiornikiem (6) poprzednim. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze zbiorniki (5, 6, 7) cieczy pluczacej sa wyposazone w uklady do stabilizacji poziomów i blokady pomp.149010 \j?^jl\£\j2 PL