Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania 1,2-bis/trialkoksysililo/etenów o ogól¬ nym wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa, majacych zastoso¬ wanie jako monomery krzemoorganiczne i komonomery polimerów organicznych.Dotychczas 1,2-bis/trialkoksysililo/eteny otrzymuje sie na skomplikowanej drodze alkoho¬ lizy bissililoetenu /CbSiCH^CHSiCla/, otrzymanego uprzednio w wyniku reakcji kondensacji trichlorosilanu do etynylotrichlorosilanu. Wysokotemperaturowa dehydrohalogenacja prowadzi do otrzymania l,2-bis/trichlorosililo/etenu/Cl3SiH=CHSiCl3/z wydajnoscia46% (A.D. Pietrov, V.A. Ponomarenko i inni, Izw. Akad. Nauk ZSRR chem., 310/1957/), a wysokotemperaturowa synteza tego polaczenia na drodze reakcji hydrosililowania zachodzi z wydajnoscia 35%. Alkoho¬ liza powyzszej chloropochodnej nie zachodzi ilosciowo i powoduje, szczególnie przy stosowaniu nizszych alkoholi /metanol, etanol/pewne trudnosci techniczne (W. Noll „Chemie und Technolo¬ gie der Silicone", Verlag Chemie GmbH, Weinheim 1968). Produkt mozna równiez otrzymac na drodze kosztownej i malo wydajnej /20-40%/ addycji disilanów do pochodnych acetylenu (K.Yamamoto,K. Kumadu, J. Organometal. Chem., 86, C27 /1975/). Procedura ta wymaga duzych nakladów energetycznych i zlozonych ukladów reakcjnych. Pochodne te uzyskuje sie takze, lecz z bardzo niska wydajnoscia, jako produkty uboczne reakcji hydrosililowania winylotrialoksysila- nów trialkoksysilanami w obecnosci fosfinowych kompleksów rutenu jako katalizatorów tej addycji (B. Marciniec, J. Gulinski, W. Urbaniak, Pol. J. Chem., 56, 287-296 /1982/). Badania tej reakcji doprowadzily do stwierdzenia, ze 1,2-bis/sililo/-eteny towarzysza glównemu produktowi reakcji hydrosililowania jedynie w obecnosci ukladu katalitycznego opartego na rutenie. Sa one bowiem produktem katalitycznego, konkurujacego z klasycznym hydrosililowaniem, podwójnego odwadarniajacego hydrosililowania. Obserwowany w mieszaninie poreakcyjnej etylotrialoksysilan jest drugim produktem tej reakcji prowadzonej w ekwimolarnej mieszaninie trialoksysilan- winylotrialoksysilan. Szczególnie zastosowanie karbosilanów z wiazaniem wielokrotnym C—C< w roli monomerówjak i komonomerówkrzemoorganicznych zaznaczylo sie wzrostem zaintereso¬ wania innymi drogami syntetycznymi tej grupy zwiazków.2 148 978 Celem wynalazku jest opracowanie nowego, prostego i wydajnego sposobu otrzymywania 1,2-bis/trialkoksysililo/etenów.Istota sposobu wedlug wynalazku polega na poddaniu reakcji metatezy winyloalkoksysilanów o ogólnym wzorze 2, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa. Reakcje metatezy prowadzi sie w obecnosci katalizatorów bedacych kompleksami i solami rutenu /II/ o ogólnym wzorze 3, w którym X i Y oznaczaja atom chlorowca lub wodoru, R2 — grupe alkilowa lub arylowa, a p równa sie 3 lub 4 oraz rutenu /III/ o ogólnym wzorze 4, w którym T oznacza atom chlorowca, R2 ma wyzej podane znaczenie, m równa sie 2 lub 3, a Z oznacza czasteczke metanolu, etanolu lub acetonu, o ogólnym wzorze 5, w którym n jest równe 1,2 lub 3, oraz o wzorze 6. Reakcje wedlug wynalazku prowadzi sie w srodowisku samego substratu w temperaturze wrzenia substratu w ukladzie otwartym lub w temperaturze 100-140°C w ukladzie zamknietym.W sposobie wedlug wynalazku obok 1,2-bis/trialoksysililo/etenów obserwuje sie tworzenie drugiego produktu reakcji metatezy — gazowego etylenu.Wynalazek pozwala na otrzymywanie z duzymi wydajnosciami 1,2-bis/trialkoksysililo/ete- nów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, na drodze nieskomplikowanej reakcji metatezy, przy uzyciu prostych katalizatorów. Ponadto, poniewaz katalizator rozpuszcza sie samoistnie w substracie reakcji, nie ma potrzeby uzywania jakichkolwiek rozpuszczalników.Dodatkowa zaleta jest prowadzenie metatezy w atmosferze powietrza, co ulatwia techniczne prowadzenie procesu.Sposób wedlug wynalazku ilustruja ponizsze przyklady, w których wydajnosc reakcji ozna¬ czono metoda chromatografii gazowej.Przykladl. W ampulce szklanej o pojemnosci 20 ml umieszczono 0,9513g/5-10" mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0096 g /10"5 mola/ dichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/ II/.Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 62%.Przykladu. W ampulce szklanej o pojemnosci 20 ml umieszczono 0,9513 g /5 • 10~3 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,00096 g /10~6 mola/ dichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/ II/.Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 34%.Przyklad III. W ampulce szklanej o pojemnosci 20 ml umieszczono 0,9513 g/5-10"3 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0048 g /5-10"6 mola/ dichlorotris/trifenylofosfinó/rutenu/II/.Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydjanoscia 54%.Przyklad IV. W ampulce szklanej o pojemnosci 20 ml umieszczono 0,9513 g/5 • 10~3 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0096 g /10~5 mola/ dichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/II/.Ampulke zatopiono w atmosferze argonu i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 35%.PrzykladV. W ampulce szklanej o pojemnosci 20 ml umieszczono 0,9513 g /5 • 10~3 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,00096 g /10~s mola/ dichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/II/.Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 48 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 46%.Przyklad VI. W ampulce o pojemnosci 20 ml umieszczono 0,7410 g/5- 10~3mola/winylo- trimetoksysilanu oraz 0,0048 g /5 • 10"6 mola/ dichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/II/. Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin.Otrzymano 1,2-bis/trimetoksysililo/eten z wydajnoscia 53%r Przyklad VII. W ampulce szklanej o pojemnosci 20ml umieszczono l,1620g /5 • 10~3 mola/ winylotriAn/propoksysilanu oraz 0,0048 g /5 • 10~6 mola/ dichlorotris/trifenylofosfino/ru- tenu/II/. Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/tri-n-propoksysililo/ eten z wydajnoscia 42%.Przyklad VIII. W ampulce szklanej o pojemnosci 20ml umieszczono 0,7410g /5-10~3 mola/ winylotrimetoksysilanu oraz 0,0050 g /5-10~6 mola/ trichlorotris/trifenylofosfino/rute- nu/III/. Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trimetoksyslililo/eten z wydajnoscia 18%.148 978 3 Przyklad IX. W ampulce szklanej o pojemnosci 20ml umieszczono 0,9513g /5• 10 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0050 g /5 • 10~6 mola/ trichlorotris/trifenylofosfino/rute- nu/III/. Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 63%.Przyklad X. W ampulce szklanej o pojemnosci 20 ml umieszczono l,1620g/5-10~3mola/ winylotriAn/propoksysilanu oraz 0,0050 g /5-10-6 mola/ trichlorotris/trifenylofosfino/rute- nu/III/. Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano l,2-bis-/tri-n-propoksysililo/eten z wydajnoscia 40%.Przyklad XI. W ampulce szklanej o pojemnosci 20ml umieszczono 0,9513g /5-10"3 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0046 g /5 • 10~6 mola/ hydridochlorotris/trifenylofosfino/ru- tenu /II/. Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydjanoscia 39%.Przyklad XII. W ampulce szklanej o pojemnosci 20ml umieszczono 0,9513g /5-10"3 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0058 g /5 • 10~6 mola/ dihydridotetrakis/trifenylofosfino/ru- tenu/II/. Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten wydajnoscia 42%.Przyklad XIII. W ampulce szklanej o pojemnosci 20ml umieszczono 0,9513g /5* 10~3 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0013 g /5 • 10~6 mola/ chlorku rutenu/IH/ x-wodnego.Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 38%.Przyklad XIV. W ampulce szklanej o pojemnosci 20ml umieszczono 0,9513g /5* 10~3 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0038 g /5 • 10~6 mola/ metanolotrichlorobis/trifenylofosfino/- rutenu/III/. Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 51%.Przyklad XV. W ampulce szklanej o pojemnosci 20ml umieszczono 0,9513g /5-10"3 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0020 g /5-10-6 mola/ acetyloacetonianu rutenu/III/.Ampulke zatopiono w atmosferze powietrza i umieszczono w lazni olejowej w 120°C na czas 24 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 51%.Przyklad XVI. W kolbie dwuszyjnej i pojemnosci 50 ml zaopatrzonej w chlodnice zwrotna i termometr umieszczono 0,513 g /5*10~2 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0096 g /5-10"5 mola/ dichlorotris-/trifenylofosfino/rutenu/II/. Zawartosc kolby ogrzewano w ciagu 10 minut do temperatury wrzenia i utrzymywano w tej temperaturze przez 48 godzin. Otrzymano 1,2- bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 85%.Przyklad XVII. W kolbie dwuszyjnej o pojemnosci 50ml zaopatrzonej w chlodnice zwrotna i termometr umieszczono 9,513 g/5 • 10~2 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0096 g /10~5 mola/ dichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/II/. Zawartosc kolby ogrzewano w ciagu 10 minut do temperatury wrzenia i utrzymywano w niej przez 48 godzin. Otrzymywano 1,2-bis/trietoksysili¬ lo/eten z wydajnoscia 77%.Przyklad XVIII. W kolbie dwuszyjnej o pojemnosci 50ml zaopatrzonej w chlodnice zwrotna i termometr umieszczono 9,513g /5-102 mola/ winylotrietoksysilanu oraz 0,0099g /5 • 10~5 mola/trichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/III/. Zawartosc kolby ogrzewano w ciagu 10 minut do temperatury wrzenia i utrzymywano w niej przez 24 godziny. Otrzymano 1,2- a bis/trietoksysililo/eten z wydajnoscia 84%.Przyklad XIX. W kolbie dwuszyjnej o pojemnosci 50ml zaopatrzonej w chlodnice zwrotna i termometr umieszczono 7,410 g /5-10~2 mola/ winylotrimetoksysilanu oraz 0,0096 g /10~5 mola/ dichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/II/. Zawartosc kolby ogrzewano w ciagu 10 minut do temperatury wrzenia i utrzymywano w niej przez 24 godziny. Otrzymano 1,2- bis/trimetoksysililo/eten z wydajnosia 31%.Przyklad XX. W kolbie dwujszyjnej o pojemnosci 50 ml zaopatrzonej w chlodnice zwrotna i termometr umieszczono 7,4210 g /5* 10~1 mola/ winylotrimetoksysilanu oraz 0,0096 g/10"5 mola/ dichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/II/. Zawartosc kolby ogrzewano w ciagu 10 minut do tempe¬ ratury wrzenia i utrzymywano w niej 48 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trimetoksysililo/eten z wydaj¬ noscia 57%.4 148 978 Przyklad XXI. W kolbie dwuszyjnej o pojemnosci 50 ml zaopatrzonej w chlodnice zwrotna i termometr umieszczono 7,410 /5 • 10~2 mola/ winylotrimetoksysilanu oraz 0,0099 g /10~5 mola/ trichlorotris/trifenylofosfino/rutenu/III/. Zawartosc kolby ogrzewano w ciagu 10 minut do temperatury wrzenia i utrzymywano w niej przez 48 godzin. Otrzymano 1,2-bis/trimetoksy- sililo/eten z wydajnoscia 30%.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania 1,2-bis/trialkoksysililo/etenów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa, znamienny tym, ze winylotrialkoksysilany o ogólnym wzorze 2, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji metatezy w obecnosci katalizatora o ogólnym wzorze 3, w którym X i Y oznaczaja atom chlorowca lub wodoru, R2 — grupe alkilowa lub arylowa, a pjest równe 3 lub 4, przy czym reakcje prowadzi sie w ukladzie otwartym oraz w srodowisku samego reagenta w temperaturze jego wrzenia. 2. Sposób otrzymywania 1,2-bis/trialkoksysililo/etenów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa, znamienny tym, ze winylotrialkoksysilany o ogólnym wzorze 2, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji metatezy w obecnosci katalizatora o ogólnym wzorze 3, w którym X i Y oznaczaja atom chlorowca lub wodoru, R2 — grupe alkilowa lub arylowa, a pjest równe 3 lub 4, przy czym reakcje prowadzi sie w ukladzie zamknietym oraz w srodowisku samego reagenta w temperaturze 100-140°C. 3. Sposób otrzymywania 1,2-bis/trialkoksysililo/etenów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa, znamienny tym, ze winylotrialkoksysilany o ogólnym wzorze 2, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji metatezy w obecnosci katalizatora o ogólnym wzorze 4, w którym T oznacza atom chlorowca, R2 — grupe alkilowa lub arylowa, Z — czasteczke metanolu, etanolu lub acetonu, a m jest równe 2 lub 3, przy czym reakcje prowadzi sie w ukladzie otwartym oraz w srodowisku samego reagenta w temperatu¬ rze jego wrzenia. 4. Sposób otrzymywania 1,2-bis/trialkoksysililo/etenów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa, znamienny tym, ze winylotrialkoksysilany o ogólnym wzorze 2, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji metatezy w obecnosci katalizatora o ogólnym wzorze 4, w którym T oznacza atom chlorowca, R2 — grupe alkilowa lub arylowa, Z — czasteczke metanolu, etanolu lub acetonu, a m jest równe 2 lub 3, przy czym reakcje prowadzi sie w ukladzie zamknietym oraz w srodowisku samego reagenta w tempera¬ turze 100-140°C. 5. Sposób otrzymywania 1,2-bis/trialkoksysililo/etenów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa, znamienny tym, ze winylotrialkoksysilany o ogólnym wzorze 2, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji metatezy w obecnosci katalizatora o ogólnym wzorze 5, w którym n jest równe 1, 2 lub 3, przy czym reakcje prowadzi sie w ukladzie otwartym oraz w srodowisku samego reagenta w temperaturze jego wrzenia. 6. Sposób otrzymywania 1,2-bis/trialkoksysililo/etenów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa, znamienny tym, ze winylotrialkoksysilany o ogólnym wzorze 2, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji metatezy w obecnosci katalizatora o ogólnym wzorze 5, w którym n jest równe 1, 2 lub 3, przy czym reakcje prowadzi sie w ukladzie zamknietym oraz w srodowisku samego reagenta w temperaturze 100-140°C. 7. Sposób otrzymywania 1,2-bis/trialkoksysililo/etenów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa, znamienny tym, ze winylotrialkoksysilany o ogólnym wzorze 2, w którym R1 ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji metatezy w obecnosci katalizatora o ogólnym wzorze 6, przy czym reakcje prowadzi sie w ukladzie otwartym oraz w srodowisku samego reagenta w temperaturze jego wrzenia.148 978 5 8. Sposób otrzymywania i ,2-bis/trialkoksysililo/etenów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza grupe metylowa, etylowa lub propylowa, znamienny tym, ze winylotrialkoksysilany o ogólnym wzorze 2, w którym R ma wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakeji metatezy w obecnosci katalizatora o ogólnym wzorze 6, przy czym reakcje prowadzi sie w ukladzie zamknie¬ tym oraz w srodowisku samego reagenta w temperaturze I00-140°C.(R40)3SiCH=CHSi(ORi)1 Nzor A (r1o\slch=ch2 Hzór 2 RuXY[P(R*)Jf hlZÓt 3 *"T3[P(R%]mZ Hzór 4 RuCL3 -n Hz0 nzor 5 Ru (acac)3 HZÓt 6 PL