przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do laczenia elementów niobowych z wolframowymi majace zastosowanie miedzy innymi przy wykonywaniu przepustów pradowych dla jarzników wysokopreznych lamp sodowych.Znane sa metody laczenia elementów niobowych w postaci rurki z drutem wolframowym przez lutowanie za posrednictwem technicznie czystego tytanu w prózni lub w atmosferze argonu.Wykonywanie jarzników do wysokopreznych lamp sodowych z takim lutowaniem jest pracochlonne i drogie, poniewaz powoduje stoaunkowo duze zuzycie deficytowego niobu i tytanu, a ponadto produkcja rurki z niobu jest droga. Laczenie rurki niobowej z drutem wolframowym przy pomocy lutu tytanowego wymaga stosowanie specjalnych, skomplikowanych urzadzen cieplnych, poniewaz proces moze odbywaó sie wylacznie w wysokiej prózni lub w atmosferze argonowej. Racjonalnym rozwiazaniem -z punktu widzenia oszczednosci materialów i pracochlonnosci byloby bezposrednie laczenie drutu niobowego z drutem wolframowym. Dotad nie jest znane bezposrednie spajanie niobu z wolframem.Zgodnie z wynalazkiem sposób laczenia elementów niobowych z wolframowymi polega na tym, ze laczenie odbywa sie przy pomocy zgrzewania zwarciowego w ochronnej atmosferze argono¬ wej, przy czym temperatura w miejscu laczenia wynosi 2773-3573°K, a czas zgrzewania wynosi 0,10 - 0,20 sekundy. Laczenie mozna przeprowadzac bez atmosfery ochronnej, stosujac czas zgrze¬ wania 0,04 - 0,10 sekundy.Zgodnie z wynalazkiem urzadzenie do laczenia elementów niobowych z wolframowymi stanowi zgrzewarka oporowa wyposazona w uklad mocujacy przystosowany do geometrii elementu niobowego i wolframowego, posiadajacy dwudzielny korpus staly ze szczeka dolna i górna oraz dwudzielny korpus rucnomy ze szczeka dolna i górna mocowany suwliwie i polaczony z silownikiem, przy czym w szczelinie miedzy korpusem stalym i ruchomym znajduja sie oslony atmosfery argo¬ nowej, przez które przeprowadzone sa rurki doprowadzajace argon do strefy zgrzewania, nato¬ miast korpusy staly i ruchomy polaczone sa z uzwojeniem wtórnym transformatora zgrzewarki, w którego pierwotne uzwojenie wlaczony jest lacznik tyrystorowy sterowany elektronicznym sterów-147 704 2 niklem procesu zgrzewania, polaczonym równoczesnie z elektrozaworem nadmuchu argonu oraz poprzez elektrozawór z silownikiem przesuwajacym korpus ruchomy.Rozwiazanie wedlug wynalazku zapewnia uzyskanie wysokich wlasciwosci mechanicz¬ nych polaczenia niobu z wolframem. Bezposrednie polaczenie niobu z wolframem pozwala na eliminacje spoiwa tytanowego. W przypadku zastosowania rozwiazania wedlug wynalazku do produkcji przepustów pradowych dla jarzników wysokopreznych lamp sodowych mozliwe jest uproszczenie konstrukcji tych przepustów i wyeliminowanie drogiej rurki niobowej na rzecz drutu niobowego.Urzadzenie bedace przedmiotem wynalazku pokazano w przykladzie wykonania na ry¬ sunku, na którym czesc mechaniczna pokazana jest w przekroju, a czesc elektryczna w schema¬ cie blokowym. Przedstawione tytulem przykladu urzadzenie do laczenia elementów niobowych z wolframowymi stanowi zgrzewarka oporowa, na stole 1 której znajduje sie odizolowany dwu¬ dzielny korpus staly 2 ze szczeka dolna 3 i szczeka górna 4 oraz dwudzielny korpus ruchomy 5 ze szczeka dolna ó i szczeka górna 7 mocowany suwliwie na stole 1. Szczeki 3,4,6,7 posia¬ daja ksztalt umozliwiajacy mocowanie elementu niobowego i wolframowego. W szczelinie miedzy korpusem stalym 2 i korpusem ruchomym 5 znajduja sie oslony 8 atmosfery argonowej, przez które przeprowadzone sa rurki 9t dostarczajace argon do strefy zgrzewania. Korpus ruchomy 5 polaczony jest z silownikiem pneumatycznym 10. Do korpusu stalego 2 i korpusu ruchomego 5 dolaczone sa elektrody uzwojenia wtórnego transformatora 11 zgrzewarki. W pierwotnym uzwojeniu transforma¬ tora 11 zgrzewarki wlaczony jest lacznik tyrystorowy 12, sterowany elektronicznym sterowni¬ kiem 13 procesu zgrzewania, polaczonym równoczesnie z elektrozaworem 14 nadmuchu argonu oraz poprzez elektrozawór 13 z silownikiem pneumatycznym 10.Sposób laczenia elementów niobowych z wolframowymi polega na tym, ze element niobo- wy i wolframowy umieszcza sie w szczekach 3,4,6,7 zgrzewarki. Wlaczenie elektronicznego sterow¬ nika 13 powoduje nastepowanie po sobie automatycznie w odpowiednich odstepach czasowych kolejnych operacji zgrzewania. W pierwszej kolejnosci sygnal z elektronicznego sterownika 13 poprzez elektrozawór 15 powoduje zadzialanie silownika pneumatycznego 10, który z kolei powo¬ duje przesuniecie korpusu ruchomego 5 na stole 1 zgrzewarki, zapewniajac odpowiedni docisk zgrzewanych elementów. W tym samym czasie nastepuje wlaczenie sie elektrozaworu 14 nadmuchu argonu i podanie argonu poprzez rurki 9 do przestrzeni roboczej ograniczonej oslonami 8.Po czasie potrzebnym na wytworzenie dostatecznej atmosfery ochronnej w przestrzeni roboczej9 sterownik elektroniczny 13 zalacza lacznikiem tyrystorowym 12 napiecie na transformator 11 zgrzewarki. Nastepuje przeplyw pradu poprzez laczone elementy, a w miejscu styku obu elemen¬ tów wytwarza sie wysoka temperatura potrzebna do trwalego polaczenia tych elementów metoda zgrzewania, czas zgrzewania wynoszacy 0,10 - 0,20 sekundy odmierza sterownik elektroniczny 13, który zadaje równiez odpowiednia do gabarytów laczonych elementów wielkosc kata wysterowania lacznika tyrystorowego 12, zapewniajac uzyskanie odpowiedniej temperatury w miejscu laczenia wynoszacej 2773-3573°K. Po czasie potrzebnym na ostygniecie laczonych elementów do tempera¬ tury ponizej 373°K od momentu wylaczenia sie pradu zgrzewania sterownik elektroniczny 13 powoduje zamkniecie elektrozaworu 14 nadmuchu argonu oraz wylaczenie poprzez elektrozawór 15 silownika pneumatycznego 10 wywierajacego nacisk na korpus ruchomy 5. Polaczone metoda zgrzewania elementy niobowy i wolframowy wyjmuje sie ze szczek 3,4,6,7, odginajac i odchy¬ lajac górne ich czesci 4, 7.Zastrzezenia patento we 1. Sposób laczenia elementów niobowych z wolframowymi, znamienny tym, ze laczenie odbywa sie przy pomocy zgrzewania zwarciowego w ochronnej atmosferze argonowej, przy czym temperatura w miejscu laczenia wynosi 2773-3573°K, a czas zgrzewania wynosi 0,10 - 0,20 sekundy. 2. Sposób wedlug zastrz.1, znamienny tym, ze laczenie odbywa sie bez gazu ochronnego, przy czym czas zgrzewania wynosi 0,04 - 0,10 sekundy.147 704 3 3. urzadzenie do laczenia elementów niobowych z wolframowymi, znamienne tym, ze etanowi je zgrzewarka oporowa wyposazona w uklad mocujacy przystosowany do geometrii elementu niobowego i wolframowego, posiadajacy dwudzielny korpus staly /2/ ze szczeka dolna /3/ i górna /4/ oraz dwudzielny korpus ruchomy /5/ ze szczeka dolna /6/ i górna /7/ mocowany suwliwie i polaczony z silownikiem /10/, przy czym w szczelinie miedzy korpusem stalym /2/ i korpusem ruchomym /o/ znajduja sie oslony /8/ atmosfery argonowej, przez które przeprowadzone sa rurki /9/ doprowadzajace argon do strefy zgrzewania, nato¬ miast korpus staly /2/ i korpus ruchomy /5/ polaczony jest z uzwojeniem wtórnym transforma¬ tora /11/ zgrzewarki, w którego pierwotne uzwojenie wlaczony jest lacznik tyrystorowy /12/ sterowany elektronicznym sterownikiem /13/ procesu zgrzewania, polaczony równoczesnie z elektrozaworem /14/ nadmuchu argonu oraz poprzez elektrozawór /15/ z silownikiem /10/, przesuwajacym korpus ruchomy /5A PL