Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do mocowania zewnetrznych stozków samo- hamownych stosowany do mocowania przedmiotów obrabianych i narzedzi w przemysle metalowym.Znane jest z polskiego wzoru uzytkowego nr Ru 20 019 mocowanie zewnetrznych stozków samoha- mownych w stozkowym gniezdzie wrzeciona obrabiarki.Przy takim mocowaniu, poniewaz stozek jest samohamowny, nastepuje zakleszczenie sie stozka w gniezdzie stozkowym. Rozlaczenie tego polaczenia wymaga uzycia klina, wbijanego z boku przez specjalnie wykonane okienko, lub jak w przypadku przedstawionym w patencie pol¬ skim nr 50 831 przez uderzenie speojalnym wybijakiem. W przypadku operacji technologicznych czeste wybijanie przedmiotów tak mocowanych jest klopotliwe, pracochlonne i nie zawsze jest mozliwe do zrealizowania ze wzgledów konstrukcyjnych np. gdy wystepuja blisko polozone wzgle¬ dem siebie wrzeciona wiertarskie.Celem wynalazku bylo opracowanie sposobu mocowania oraz urzadzenia do tego sposobu za¬ pewniajacego uzyskanie latwo rozlacznego mocowania stozków samohamownyeh.Zgodnie z przedmiotem wynalazku cel ten osiagnieto wprowadzajac pomiedzy powierzchnie mocowanego stozka, a powierzchnie stozkowa gniazda korpusu tulejke rozprezna, która w chwili mocowania znajduje sie w stanie naprezonym. Kat zewnetrzny tulejki rozpreznej odpowiada ka¬ towi gniazda korpusu, a kat wewnetrzny po naprezeniu odpowiada katowi stozka mocowanego. Spo¬ sób mocowania wedlug wynalazku wymaga zachowania nastepujacych parametrów: polowa kata moco¬ wanego stozka zewnetrznego jest mniejsza, równa katowi tarcia, natomiast polowa kata wew¬ netrznego gniazda korpusu jest wieksza od kata tarcia. Odmocowanie przedmiotu nastepuje przez odjecie sily poosiowej utrzymujacej tuleje w stanie naprezonym, tulejka rozpreza sie przesu¬ wajac poosiowo wraz z zamocowanym stozkiem, co w dalszej fazie ruchu powoduje zwolnienie za¬ cisku na stozku mocowanym, Urzadzenie do mooowania stozków samohamownyeh wedlug wynalazku posiada w korpusie wewnetrz¬ ne gniazdo stozkowe. Gniazdo to ogranioza pierscieniowa prostopadla plaszczyzna oporowa. Mniej-2 147 320 sza srednica tulejki przed naprezeniem je3t wieksza od zewnetrznej srednicy pierscieniowej plaszczyzny oporowej. Przy dzialaniu sila poosiowa na tulejke przesuwa sie ona do zetknie¬ cia z pierscieniowa plaszczyzna oporowa powodujao zmniejszenie srednicy mocujacej tulei do stale jednakowego wymiaru, co umozliwia wykorzystanie wewnetrznego otworu stozkowego jako stalej bazy przy mocowaniu za powierzohnie stozkowa w procesach technologicznych, W celu samoczynnego wysuwania i rozprezania sie tulejki rozpreznej po odjeciu sily poosiowej wspólny kat gniazda stozkowego korpusu i tulei dzielony przez dwa jest wiekszy od kata tarcia.Zasadnicza zaleta sposobu wedlug wynalazku jest wyeliminowanie z procesu odmocowania sily tarcia wystepujacej na stozku samohamownym. Przy stosowaniu sposobu unika sie niszcze¬ nia ulozyskowania wrzecion przy zbijaniu zakleszczonych tulejek i oszczedza czas z tym zwiazany.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest prosta konstrukcja i zapewnienie stalego wymia¬ ru srednioy wewnetrznej tulei rozpreznej.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione Jest w przykladzie wykonania na rysunku w przekroju osiowym. W korpusie 1 z gniazdem stozkowym 2 umieszczona jest tuleja rozprezna 3 stykajaca sie od czola z nakretka 4. Wewnetrzne gniazdo stozkowe 2 korpusu 1 ogranioza pierscieniowa prostopadla plaszczyzna oporowa a przy czym mniejsza srednica tulejki roz¬ preznej 3 przed naprezeniem jest wieksza od zewnetrznej srednicy plaszczyzny oporowej a.Wspólny kat -^L. gniazda stozkowego 2 i tulejki 3 jest wiekszy od kata tarcia f . Sposób mo¬ cowania polega na tym, ze pomiedzy powierzohnie b mocowanego stozka zewnetrznego 5 o ka¬ cie oC l,t a powierzchnie stozkowa o gniazda stozkowego 2 o kacie oC^ wprowadza sie tulejke rozprezna 3, która w ohwili mocowania znajduje sie w stanie naprezonym, przy zachowaniu za¬ leznosci katowych * ^— )f. Odmocowanie przedmiotu ze stozkiem zewnetrznym 5 nastepuje przez odjecie sily poosiowej utrzymujacej tulejke 3 w stanie naprezonym. Tuleja 3 rozpreza sie przesuwajac poosiowe wraz z zamocowanym stozkiem 5 co w dalszej fazie ruchu powoduje zwolnienie zacisku tulei 3 i odmocowanie stoika 5.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób do mocowania zewnetrznych stozków samohamownyeh polegajacy na wykorzystaniu powierzchni stozkowej jako bazy, a sily tarcia powierzchni stozkowej do przenoszenia momen¬ tu obrotowego, znamienny tym, ze pomiedzy powierzchnie (b) mocowanego stoz¬ ka (5) o kacie (oC^), a powierzchnie stozkowa (c) gniazda stozkowego (2) korpusu (1) o ka¬ cie (°£p)» wprowadza sie tulejke rozprezna (3), która w chwili mocowania znajduje sie w stanie naprezonym, przy zachowaniu zaleznosci katowych * ¦ <^ ^ przy czym od¬ mocowanie nastepuje przez odjecie sily poosiowej utrzymujacej tulejke (3) w stanie naprezo¬ nym. 2. Urzadzenie mocujace do mocowania zewnetrznych stozków samohamownyeh zawierajace kor¬ pus z wewnetrznym gniazdem stozkowym i ulozona w nim tulejke rozprezna stykajaca sie od czola z nakretka nakrecona na korpus, znamienne tym, ze wewnetrzne gniazdo stozkowe (2) korpusu (1) ogranicza prostopadla plaszczyzna oporowa (a), przy czym mniejsza srednica tulejki (3) przed naprezeniem jest wieksza od zewnetrznej srednicy plaszczyzny oporowej (a). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze wspólny kat (^^) gniaz¬ da stozkowego (2) i tulejki (3) jest wiekszy od kata tarcia (JT).147 320 1 a 2 /, 3 c b PL