przedmiotem niniejszego wynalazku jest samoczynna lacznica telefoniczna, której wszystkie laczniki ,sa typu obrotowego, a mianowicie laczniki kierunkowe, wybfera- czie i laczniki lin jowe sa takiegoz typu, jak laczniki wyszukujace.Niniejsza lacznica telefoniczna posiada nastepujace zalety; jest mniej kosztowna, poniewaz obrotowe laczniki jedlnokienin- kowie isa tansze od laczników dlwukieirun- kowych; uitrizymanie lacznicy jeist proistsze, a wiec kosizt teigo utrzymania — mniejszy, a to dzieki zastosowaniu w tej lacznicy laczników jednego tylko rodzaju; przesla¬ nie wywolania od abonenta wywolujacego do abonenta wywolywanego jest szybsze, co zmniejisza ilosc potrzebnych do tego u- rzadzen.Wynalazek obejmuje równifez kontroler rejestrowy, kierujacy dzialaniem jedno- kieirunkowych laczników samoczynnych, o- raz obwody kontrolne tych laczników, od¬ znaczajace sie prostota i dogodnoscia, któ¬ re to obwody wspólpracuja iz obwodami kontrolera rejestru.Wynalazek opisany jest ponizej w zwiazku z zalaczonym rysunkiem, na któ¬ rym fig. 1 — 5 przedstawiaja po zlozeniu w sposób, wskazany na fig, 8, schemat ob¬ wodów elektrycznych wybieracza, laczni¬ ka kierunkowego, lacznika zwracajacego Wywolanie, kontrolera rejestrowego i po¬ laczonych z miernii przyrzadów; fig. 6 — odmienny nieco wybienacz i lacznik; fig. 7 — schematy ugrupowania styków niniej¬ szych laczników.Linja abonentów, skladajaca sie z przewodlów 2 i 3, obsluguje aparaty A1 — -A10 i zakonczona jest w lacznicy samo¬ czynnej lacznikiem linjowym LS. Aparaty A1 — A10 sa zwyklego samoczynnego ty¬ pu z dzwonkami, wlaczolnemi pomiedzy jeden lub drugi przewód linji i ziemie, a lacznik linjowy LS jest lacznikiem Wybie¬ rajacym, nieposiadajacym polozenia nor¬ malnego i poruszajacym sie tylko w jed¬ nym kierunku. Lacznik linjowy LS oraz inne laczniki linjowe posiadaja dostep za posrednictwem szeregu swych styków do grupy linij isznurowycli, z których jedna sklada isie z przewodów 22 — 25 oraz z grupy przekazników linjowycli T.R.G., za,- konczonydh wybieraczem RSS, i pieirw- szym wybiesraczem S'.Pod wzgledem dzialania mechaniczne¬ go wybieracz RSS jest obrotowy i podobny do laczników wybierajacych, mieposiada- jacych polozenia normalnego i poruszaja- cych sie tylko w jednym kierulnku. W sze¬ regach istyków wybieracza RSS oraz innych takich wybieraczy, polaczonych wielo¬ krotnie z iszeregami istyków rzeczonego wy¬ bieracza RSS, istnieje dostep do grupy kontrolerów rejestrowych, z których jeden RS uwidoczniony jest na zlozonych ze so¬ ba fig. 2 i 3.Kontroler rejestrowy, uwidoczniony na fig. 2 i 3, zawiera cztery rejestry cyfrowe, w których rejestruja isie cyfry wywolywa¬ nego przez linje numeru, lacznik kolejno- sciowy S, kontrolujacy kolejnosc dzialania rejestrów cyfrowych, lacznik kolejnosciowy SO, laczacy rejestry z obwodami, kieruja- oemi dzialaniem laczników kierunkowych, lacznik, wybierajacy czestotliwosc FS, dla pradu dzwonkowego, wprowadzanego do linji wywoliywanej w chwili okreslonej przez ostatnia cyfre wywolywanego nume¬ ru, grupe przekazników o dtou uzwoje¬ niach, które kieruja doprowadzaniem po¬ tencjalu ziemi do dziesieciu przewodów numerowych rejestrów cyfrowych, oraz rozmaite przekazniki kontrolne. Przewodly 76' — 80', polaczone z dolnym .szeregiem styków lacznika FS, wybierajacego czesto¬ tliwosc, polaczone sa z przewodami 576 — — 2 —580 (fig. 5), polaczonemi z pieciu pradnica¬ mi dzwoniacemi G1 — G5. Na fig. 2 .uwi¬ doczniony jest wspólny przerywacz /, któ¬ ry uziemia co pewien czas na chwile prze¬ wód 200. Dzialanie tego przerywacza opi¬ sane jest dalej.Laczniki kolejnosciowe i (rejestry kon¬ trolerów posiadaja jeden tylko ruch i za¬ wieraja magnes napedny, sluzacy do stopniowego posuwania naprizódl ,szczole,- czek laczników oraz magnes zwalniajacy, któjy odprowadza te szczoteczki do polo¬ zenia normalnego.Mechanizm wybieracza S* jest pod wzgledem mechanicznym podobny do me¬ chanizmu obrotowych laczników linjowych, z ta róznica jednak, iz posiada dwie grupy szczoteczek jednokoncówkowych, osadzo¬ nych na jednym walku, a odpowiadajace sobie szczoteczki kazdego zespolu pola¬ czone sa ze soba, przyczem do jednego -ze¬ spolu naleza szczoteczki 131, 133, 135, a do drugiego — szczoteczki 132, 134, 136.Kazda grupa szczoteczek posiada od¬ dzielne szeregi1 styków koncówkowych, które to szeregi rozmieszczone sa parami obok siebie. Obie giruipy szczoteczek odchy¬ lone sa od sidbie na walku o kat 180° tak, iz gdy jedna gp-upa szczoteczek schodzi ze styków wlasciwych im szeregów, to wtedy druga grupa szczoteczek dopiero wchodzi na pierwsze styki wlasciwych im szeregów.Na fig. 7 uwidocznione jest schema¬ tycznie ugrupowanie kazdego szereglu sty¬ ków wybieracza S'. W kazdym szeregu sty¬ ków tego wybieracza istnieje dostep do pieciu grup liniij; kazda z grup sklada sie z dziesieciu linij, przyczem grupy 0, 1, 2, 3, 4 .znajduja sie w szeregu styków, wspól¬ dzialajacych ze szczoteczkami 131, 133, 135, a grupy 5, 6, 7, 8 i 9 znajiduja sie w szeregach styków, wspóldzialajacych ze szczoteczkami 132, 134, 136. Na fig. 7 po¬ dana jelst tylko jedna szczoteczka 131, na¬ lezaca do jednej gfirupy, i szczoteczka 132, nalezaca do drugiej grupy, oraz szeregi styków, wspóldzialajace z temi dwiema szczoteczkami. Kazda grupa styków skladla sie z jedenastu styków, pirzyczem zapamo- ca pierwsizych dziesieciu styków kazdej grupy mozna polaczyc sie z jej dziesiecio¬ ma linjami, a jedenasty styk kazdej grupy sluzy do skrajnego przesuniecia szczote¬ czek w chwili, ,gdy wszystkie linje danej grupy sa zajete, jak to bedzie opisane na¬ stepnie.Na walkui, na którym osadzone sa szczoteczki, znajduja sie równiez dwie tar¬ cze kulaczkowe 121 i 120, z których 121 oddzialywa na sprezyny kontaktowe 124.W tym celu tarcza posiada na swym obwo¬ dzie rozmieszczone w pewnych odstepach wglebienia, dzieki którym sprezyny 124 zamykaja swój styk w chwili, gdy kazda grupa szczoteczek wchodzi w zetkniecie z piecioma ostatniemi stykami kazdej grupy styków, a otwieraja swój styk, gdy szczo¬ teczki te wchodza na pierwsze styki na¬ stepnej grupy styków. Tarcza kulaczkowa 120 porusza natomiast sprezyny stykowe 120 i 123; w tym celu poisiada ona na ob¬ wodzie jedno wyciecie, przytrzymujace sprezyny 122 i 123 w .sitanie zamknietym przy wszystkich polozeniach szczoteczek z wyjatkiem chwili, gdy szczoteczki 131, 133, 135 wchodza w zetkniecie z pierwszemi stykami ,grupy 0. Dzialanie tych sprezyn opisane jest szczególowo przy opisie dzia¬ lania wybieracza.Obwodiy kontrolne wybieracza stanowia oddzielna czesc wynalazku, opisana dalej.Jedna z linij dostepnych w drugiej grupie wybieracza S' i innych podtofenych wybieraczach, polaczonych wielokrotnie, z tym wybieraczem, sklada sie z przewodów 142, 143 i 144, zakonczonych drugim wy¬ bieraczem S2 (fig. 4), Drugi wybieracz S2 jest pod wzgledem obwodów i budowy me¬ chanicznej taki sam, jak wybieracz S' (fig. 1). Zapomoca szeregu styków wybieracza S2 i innych podobnych drugith wybiera- czy, polaczonych wielokrotnie z szeregami — 3 —^styków wybieracza S2, i&taieje dostep do pewnej ilosci grup laaanikiów. LacsamSk C stasjs sie draetepmy w siódmej grapie sty- lców za posrednictwem linjcL, iskiadajacej -sie jz poewodów 452—454. Zapomoca isze- nqgjai steków clntLgich wytóeraGzy i2 s&tme- }e irÓTwaaiez dostfeesp do gpaipy lLnij, biegna- cych do gniazda tóefohistici oraz do grupy listtij, 4bfegpaaoydh do laczników,, zwracaja¬ cych wywolanie. Linje, biegnace do gniazda ielefonisltkai, dotatepnfc sa w drugiej grupie styków ii jeden z nich sklada sie z przewo¬ dów 457—439, przyczem paarewnady 437 i .419 z^koak^artó sa gniazo^mi wtyczkowe- mi {ffig, &)... Linje, biegnace do laczników zwtKacafacych wywolanie, &a dostepnie w pierwszej gnupile styków, tpifcyczem jedna z Uniij sklada vaa z przewodów 432—434 i konczy sie w laczniku R¥, zwanaicajacym wywolanie (fig. 5).Lacznik C jest pod «wzgledtem mecha- nkiznym taki sam, jak wybieracz & i po- jsiatda takiez same szczoteczki i styki.Pierwszy styk kazde?) grupy w szeregu styków, nalezacych di© laczników C, nie jest wlaczony, a dziesiec linij abotLeasfeów &ej fgrdpy konczy sie w najstepnych dzie- :sieciu kontaktach grupy, rózniac sie pod tym wzgledem od styków wybiaraczy, w 'których ifrierws^ze1 :dzi)esiec styków kazdej grupy polaczonych jest z liiLJELmii, a dopie¬ ro .styk jedenasty Me jest wlaczony. Ob¬ wody kontrolne lacznika C, tworzace od¬ dzielna czesc niniejszego wynalazku, sa opisane dalej.W ,szeregach kontaktów laczników C ctasleprae sa poszczególne liaje abonentom we, przyczem linje te, skladajace sie z przewodów 492, 494, obsluguja aparaty B'—B10 i sa izaopakzone w oddzielny lacz¬ nik Wujowy LS taki .sam, jak wskazany na fig, 1, ,z ta róznica jednak, iz szczoteczka, kontrolujaca dzialanie licznika rozmów, zostala pominieta. Aparaty B'—B10 sa ta¬ kie same, jak aparaty A'—A10 na fig. 1.Lacznik R¥, zwtciacajjaicy wywolanie (fig- 5), jest pod wzgledem mechanicznym podobny dlo lacznika C, pazycizem obwody kontrolne *esgo lacznika, tworzace oddzM- na czesc wynalazku, opisane sa mastepnie.Styki sizieregowe lacznika R¥, zgrupowane tak samo, jak styki lacznika C, -sa polaczo¬ ne wtefokarcrtnie ze stykami poziosfcttyich laczników RW i lacza sie w rozmaitych kombinacjach z pradnicami' dzwaniacemi <5*—G6 i przerywaiczeim JB.Na zalaczonych rysunkach uwidocznio¬ ne sa polaczenia sygnalizujace pieciu aW- nentów, których dzwonki .polaczone sa z jednym przewodem linji, i pieciu abonen¬ tów, których dzwonki polaczone sa z prze¬ ciwleglym przewodem Mnji; kazdy -dzfwo- nek przylaczony do jednego praewi^dii li¬ ftji -odpowiada innej czesrbotliwoisoi pradu dzwoniacego. Kazda z pieciu pradnic dzwoniacych G'—GP posiada inna icze^to- tliwosc, a dzwonki w aparatach abonentów odpowiadaja tylko jednej czestotliwosci pradu dzwoniacego. Celem lepszego wy¬ jasnienia wynalazku przyjeto, ze dzwonki na odpowiednich podstacjach linji abomen- towych kazdej z grup A'—A5, A6—iAao, B*—fi5, BQ^B10 odpowiadaja pradowi dzwoniacemu, dostarczonemu przez odpo¬ wiednie pradnice G'^?5.Po tym oigólnym opisie wynajlafcfeii o- pi&airao ponizej szczególowo dzialanie lacz¬ nicy podczas 'wykonywania iróinych pola¬ czen. Przypuscmy najpierw, ze lasbonjwit na stacji A5 pragnie polaczyc sie z abonentem na ypodstacji fi5.Podstacja A5 -wywolujje podstacje fi5.Celem polaczenia .sie z abonentem oa podstacji B5 abonent na muije swa slttcliawke, wskiutek czego prze¬ wody linjowe 2 i 3 zamykaja obwód dla przekaznika linjowego Ó" lacznika loinjjoiwe- go LS. Przjekaznik ten doprowadza przez sprezyne 12 potencjal ziemi do przewodu 4 celem w ze linija jest zajeta i przygotowania jedno¬ czesnie obwodu wzbudzajacego dla prze- — 4 —kaznika wlaczajacego 5. Przekaznik linjo- wy 6 zamyka przez .sprezyne 13 obwód im¬ pulsujacy dla magnesu 7 i jezeE lisija, na której zatrzymaly sie szczoteczki laczni¬ ka, jest zajeta, to wtedy na styku, polaczo¬ nym ze szczoteczka próbujaca 15, znajdo¬ wac sie bedzie potencjal ziemi. Magnes im¬ pulsuj acy 7 dziala w tym przypadku jak brzeczek i przesuwa szczoteczki 14—17, poszukujac wolnej Iinji, przyczeon prze- kaznik lacznicowy 5 nie moze dzialac, po¬ niewaz na obu koncach jego uzwojenia znajduje sie potencjal ziemi, Po dojsciu do wolnej liinji, charaktery¬ zujacej sie nieobecnoscia potencjalu ziemi na styku* stykajacym- sie ze szczoteczka próbujaca 15, magnes impulsujacy 7 prze¬ staje dzialac, a poniewaz przekaznik 5 nie jest juz wiecej zwarty, wiec magnesuje sie szeregowo z magnesem 7. Przekaznik 5 przygotowuje wtedy przez sprezyne 10 ob¬ wód dla licznika abonentowego M, przez sprezyne 9 obwód przytrzymujacy dla sa¬ mego siebie, a przez sprezyny 8 i 11 rozla¬ cza przewody limjowe z przekaznikiem 6 i z ziemia oraz realizuje polaczenie do roz¬ mowy za posrednictwem tych sprezyn i ich kontaktów aktywnych, szczoteczek 14 i 17, przewodów 22 i 25, w normalnych wa¬ runkach zamknietych styków 59* i 62*, wspóldzialajacyeh ze sprezynami 59 i 62 oraz górnego i dolnego uzwojenia prze¬ kaznika linjowego- 31 do baterji i do ziemi.Przekaznik 31 dziala wtedy i zamyka przez sprezyne 41 obwód przekaznika zwalnia¬ jacego 32, który magnesuje .sie i uziemia przez sprezyne 42 przewód 23, utrzymujac przez to przekaznik 5 w stanie aktywnym, a przez sprezyne 44 zamyka obwód prze¬ kaznika wlaczajacego 72 wybieracza RSS, który to obwód, przebiega przez dolne uzwo¬ jenie przekaznika 34 i uzwojenie magnesu 71. Przekaznik 32 zamyka przez sprezyne 46 obwód przesuwajacego magnesu 71 i jednoczesnie zwiera przekaznik 72, jezeli przytem szczoteczki wybieracza RSS sty¬ kaja sie ze stykami, polaczonemi z wysy- laczem rejestrowym zajetego rejestru, gdyz wtedy na stykach, .stykajacych sie ze szczoteczka próbuJjaca 85, znajduje sie po¬ tencjal ziemi. W tym przypadku magnes 71 dziala jak brzeczek, przesuwajac szczo¬ teczki 84—87 az db chwili ich zlaczenia sie z niezajetym wysylaczem rejestrowym, co w dfanym wypadku odbywa sie za posred¬ nictwem przewodników 94—97. Pb pola¬ czeniu sie z wolnym wysylaczem rejestro¬ wym, o którego miezajeciu swiadczy nie¬ obecnosc potencjalu ziemi na przewodniku 95, polaczonym ze stykami, styka jacemi sie ze szczoteczka 85, magnes 71 przestaje dzialac ii krótkie zwarcie zostaje usuniete z przekaznika lacznicowego 72, który za¬ czyna wykonywac wtedy nastepujace zmia¬ ny w obwodach: przez sprezyne 74 przy¬ gotowuje obwód impulsowy, sluzacy do wysylania cyfr wytarczowanego numeru do wysylacza rej estrowego; przez sprezy¬ ne 75 potencjal ziemi umieszczony zostaje na styku próbnym, polaczonym z prze¬ wodnikiem 95 za posrednictwem dolnego uzwojenia przekaznika 34, nalezacego do grupy przekazników kablowych TRG oraz na stykach próbnych innych wybieraczy, polaczonych z rozpatrywanym obecnie wie¬ lokrotnie, a to w celu wskazania, ze dany wysylaoz rejestrowy jest zajety. Jedno¬ czesnie zamkniety zostaje obwód prze¬ kaznika zwalniajacego 206 wysylacza re¬ jestrowego, polaczonego szeregowo z prze¬ kaznikiem 34. Przekaznik 206 przerywa wtedy przez sprezyne 222 obwód magne¬ sów zwalniajacych 381—387 i jednoczesnie uziemia przewody 263 i 2&1 za, posrednic¬ twem sprezyny 226 i jej pasywnego styku.Przekaznik 206 przygotowuje równiez przez sprezyne 220 obwód dla przekaznika 240, wysylajacego impulsy i opisanego na¬ stepnie. Przez dolne uzwojenie przekazni¬ ka 34 przeplywa wtedy prad zbyt slaby, aby przekaznik ten mógl sie namagneso¬ wac, gdyz przekaznik 206 posiada uzwoje- — 5 —nie o dosc duzym oporze. Wskutek dalsze¬ go dzialania przekaznika 72, przi&z spre¬ zyny 76 i 77 przygotowane zostaje pola¬ czenie z przewodami 22' i 25'.Wszystkie dzialania powyzsze odbywa¬ ja sie w bardzo krótkim, czasie na skutek zdjecia sluchawki na podstacji wywoluja¬ cej. Abonent wywolujacy po zdjeciu slu¬ chawki na podstacji A5 wytarczowuje nu¬ mer wywolywanego abonenta, jak np.Nr 27085, a wtedy wskutek wytarczowania pierwszej cyfry 2 zaczyna dzialac prze¬ kaznik lilnjowy 31, nalezacy do grupy przekazników kablowych TRG, i zamyka odpowiednia ilosc raizy obwód impulsowy, który biegnie od ziemi przez sprezyne 41 i jej styk pasywny, sprezyne 43, sprezyne 74, .szczoteczke 84, przewód 94, sprezyne 212 i jej styk pasywny, przewód 252, spre¬ zyne 308 i jej styk pasywny, (szczoteczki 311 lacznika kolejnosciowego S, stykaja¬ ce sie z jej pierwsizemi stykami, uzwojenie magnesu przesuwajacego 320 rejestru pierwszej cyiiry i dlo baterji. Magnes prze¬ suwajacy 320 dziala odjpowiednia ilosc ra¬ zy i przesulwa szczoteczki 324—325 do od¬ powiedniej pozycji. Wskutek wyjscia szczo¬ teczek 324 i 325 z ich polozen normalnych zamkniete zostaja sprezyny stykowe 391 i 391', których obwody beda opisane na¬ stepnie. Równolegle z magnesem 320 dlzia- la przekaznik 301 z opóznionem dziala¬ niem, zamykajac przez sprezyne 305 ob¬ wód dla przekaznika 302, tez z opóznionem dzialaniem. Z magnesem 320 dziala rów¬ niez równolegle przekaznik 312, takze z opóznionem dzialaniem, Po ukonczeniu wysylania serji impul¬ sów przekaznik 301 staje sie pasywnym i przerywa obwód przekaznika 302, który, jako dzialajacy z opóznieniem, przytrzy¬ muje jesaoze chwile swa kotwice po o- twarciu obwodu, wskutek czego powstaje chwilowy obwód dla magnesu przesuwaja¬ cego 310 lacznika kolejnosciowego S, któ¬ ry to obwód zawiera sprezyne 306 i jej styk aktywny oraz sprezyne 304 i jej styk pasywny.Magnes 310 zaczyna wtedy dzia¬ lac, przesuwajac szczoteczke 311 do ze¬ tkniecia z drugim stykiem w szeregu, wskutek czego staje sie pasywnym prze¬ kaznik 312 i zamyka obwód rozruchowy, puszczajacy w ruch lacznik pierwszego wybieracza, zakonczajacego wybrana linje sznurowa. Dzialanie to opisane bedzie pózniej. Szczoteczka 3\11, przesuwajac sie do swego drugiego polozenia, przenosi ob¬ wód impulsowy z magnesu przesuwajacego 320 rejestru pierwszej cyfry do magnesu przesuwajacego 321 rejestru drugiej cy¬ fry, przygotowujac przez to dirpgi re¬ jestr do przyjecia nastepnej serji impul¬ sów.Wskutek wytarczowania nastepnej cy¬ fry 7 przekaznik linjowy 31 dziala ponow¬ nie i siedem razy zamyka obwód impul¬ sowy, zawierajacy tym razem magnes przesuwajacy 321 rejestru drugiej cyfry.Magnesi 321 dziala tylez razy, przesuwajac stopniowo szczoteczki 326 i 327 o odpo¬ wiednia ilosc pozycji. Równolegle z ma¬ gnesem 321 dziala przekaznik z opóznio¬ nem dzialaniem 313 i to w sposób podob¬ ny do dzialania przekaznika 312, co be¬ dzie opisane nastepnie. Równolegle z ma¬ gnesem 321 dziala jednoczesnie przekaznik 301, zamykajac ponownie obwód wzbudza¬ jacy dla przekaznika 302, przyczem oba te przekazniki zamykaja na chwile obwód magnesu przesuwajacego 310 po ukoncze¬ niu wysylania drugiej serji impulsów.Szczoteczka 311 przesunieta zositaje potem w zetkniecie z trzecim stykiem, przenoszac obwód impulsowy tak, iz zawiera on ma¬ gnes przesuwajacy 322 rejestru trzeciej cyfry i wylacza magnes 321 rejestru dru¬ giej cyfry.Trzecia cyfra „0", wytarczowana przez wywolujacego abonenta, zostaje potem za¬ rejestrowana w rejestratorze trzeciej cy¬ fry, a w tym celu iszczoteczka 328 przesu¬ wana jest do odiowiedniej pozycji przez — 6 —magnes przesuwajacy 322, poczeta szczo¬ teczka. 311 przesunieta zostaje w zetknie¬ cie z czwartym stykiem celem przeniesie¬ nia obwodta impulsowego z magnesu 322 do magjnesu 323 rejestru czwartej cyfry.Czwarta cyfra „S" zostaje zarejestrowana w rejestrze czwartej cyfry; w tym celu szczoteczka 329 przesunieta zostaje w ze¬ tkniecie z odpowiednim stykiem przez ma¬ gnes 323. Nastepnie szczoteczka 311 zo- staje przesunieta w zetkniecie z piatym stykiem, przenosizac obwód impulsowy z magnesu przesuwajacego 323 do magnesu 341 lacznika FS, wybierajacego czestotli¬ wosc, przygotowujac przez to rejestracje ostatniej cyfry, która okresla czestotliwosc pradu dzwoniacego oraz strone linji, do której nalezy ten prad doprowadzic celem weziwania zadanego abonenta. Wskutek wytarczowania ostatniej cyfry „5" magnes 341 przesuwa szczoteczki 342—344 do zetkniecia z piatym stykiem, a wskutek ze¬ tkniecia sie szczoteczki 343 z tym piatym stykiem, polaczonym z przewodnikiem 80', biegnacym do pradnicy dzwoniacej G5 (fig. 5), zostaje okreslona czestotliwosc pradu dzwoniacego. Poniewaz zas poten¬ cjal ziemi przylaczony jest do pierwszych pieciu styków szeregu szczoteczki 342, wiec zostaje (zamkniety obwód dla prze¬ kaznika zwrotowego 202, który sprawia, ze wybrany prad dzwoniacy wprowadzony zostaje do tej strony linji wywolanej, któ¬ ra polaczona jeist z górnym przewodem mówniczym, biegnacym przez samoczynna lacznice.Na tern konczy sie opis rejestrowania cy£r wywolanego numeru w rejestrach wy- sylacza rejestrowego. Jednoczesnie z tern lacznica samoczynna, kontrolowana przez rzeczone rejestry, przesyla dalej wywola¬ nie i to w sposób, opisany ponizej. Nalezy sobie przypomniec, ze po ukonczeniu tar- czowania pierwszej cyfry numeru rozma- gnesowuje sie przekaznik 312, wskutek czego zamkniety zostaje obwód, biegnacy od zielni przez sprezynie 316 i Jej styk pa¬ sywny, sprezyny 3911, izwarte ptzy pierw- szem przesunieciu szczoteczek 324 i 325, szczoteczke 346 lacznika kolejnosciowego SO, stykajaca sie z pierwszym stykiem, przewodnik 256 i przez uzwojenie prze¬ kaznika rozruchowego 209 do baterji. Prze¬ kaznik 209 zamyka wtedy przez sprezyne 229 obwód) pomiedzy przewodami linji sznurowej 22^—251, bedacy obwodem kon¬ trolnym do kontrolowania wybieracza. Ob¬ wód ten biegnie od ziemi przez sprezyne 109 i jej pasywny styk w wylbieraczu Sa, przewód 221, sprezyne 59 i jej pasywny styk, sprezyne 51 i jej pasywny styk, spre¬ zyne 77 i jej styk aktywny, szczoteczke 87; przewód 97, sprezyne 230 i jej styk pa¬ sywny, sprezyne 224 i jej styk pasywny, uzwojenie przekaznika impulsowego 207, sprezyne 229 i jej styk aktywny, sprezyne 231 i jej styk pasywny, przewód 96, szczo¬ teczke 86, sprezyne 76 i jej styk aktywny, sprezyne 58 i jej styk pasywny, przewód 251, sprezyne 111 i jej styk pasywny, spre¬ zyne 118 i jej styk pasywny, uzwojenie przekaznika linjowego 106 wybieracza S1 i do haterji. Przekaznik impulsowy 207 wysylacza rejestrowego zaczyna dzialac i doprowadza przez sprezyne 223 potencjal ziemi do przewodu 260, zamykajac przez to obwód górnego uzwojenia przekaznika dwustopniowego 351, który, dzialajac przez górne uzwojenie, wprowadza spre¬ zyne 371 w zetkniecie z jej stykiem aktyw¬ nym, zamykajac przez to obwód dla uzie¬ mionego przewodnika 261, celem calkowi¬ tego zaktywizowania przekaznika 351, co nie mialo miejsca dotychczas wskutek krótkiego zwarcia jego uzwojenia dolnego; W wybieraczu S1 dziala równiez prze¬ kaznik linjowy 106 i to z chwila zamknie¬ cia obwodu kontrolnego przez przekaznik rozruchowy 209. Przekaznik 106 zamyka wtedy przez sprezyne 112 obwód dla prze¬ kaznika zwalniajacego 107 (na przewodni¬ ku 23 znajduje sie wtedy potencjal ziemi) — 7 —oraz wfracza bocznikowa do sprezymy 113 i jej styku roboczego sprezyne 118. Prze- kaznck 707 zamyka wówczas przez spre¬ zyne 117 oibwód przytrzymujacy dla sa¬ mego siebie, biegnacy do przewodu 23, i o- twiera przez sprezyne 118 pierwotny ob¬ wód wzbudzajacy dla przekaznika linjo¬ wego 106, przyGzem, jak wiadomo, sprezy¬ na 118 zostala jiuz wlaczona bocznikowo ze sprezyna 113 przekaznika 106. Na sprezy¬ nie 119 przygotowany zostaje inny obwód, a mianowicie wskutek dzialania przekazni¬ ka linjowego 106, na sprezynie 114 i jej styku roboczym zamkniety zostaje samo- przerywajacy sie obwód dla magnesu przesuwajacego 108, a na sprezynie 115 zamkniety zostaje obwód, wysylajacy im¬ pulsy celem krótkiego zwarcia przekazni¬ ka impulsowego 207 wysylacza rejestro¬ wego. Magnes przesuwajacy 108 zaczyna dzialac teraz tak, jak brzeczyk, obracajac stopniowo sizezoteczki lacznika po stykach dopóty, dopóki obwód kontrolny jest za¬ mkniety. Z chwila wejscia szczoteczek 131, 133 i 135 w zetkniecie z szóstym stykiem grupy 0 /lig. 7), tarcza kulaczkowa 121, obracajaca sie wraz z walkiem, na którym osadzone sa szczoteczki 131—1361 zamyka styki 124, krótko izwierajac przez to prze¬ kaznik impulsowy 207 wysylacza rejestro¬ wego i zamykajac jednoczesnie miejscowy obwód, przytrzymujacy przekaznik linjo- wy 106* Przekaznik impulsowy 207 wysy¬ lacza rejestrowego staje sie pasywnym i, przerywajac styk na sprezynie 223, usuwa krótkie zwarcie z dolnego uzwojenia prze¬ kaznika dwustopniowego 351. Przekaznik ten dziala wtedy calkowicie tak, iz spre¬ zyny jego przyciagniete zostaja calkowicie.Przekaznik 351 laczy przez sprezyne 356 przewód 260 z drugim przekaznikiem dwu¬ stopniowym 352, a przez sprezyne 361 do¬ prowadza potencjal ziemi do przewodu wyznaczajacego 331, przylaczonego do pierwszych styków w dolnych szeregach rejestrów cyfrowych i to za posrednictwem spasezyn 365, 364', 363 i 362 oraz ich. sty¬ ków pasywnych.Magnes obrotowy 108 dziala nadal i gdy szczoteczki 131, 133 i 135 wchodza w zetkniecie z pierwszemi stykami grupy 1, to wtedy sprezyny 124 otwieraja sie po¬ nownie, wskutek czego usuniete zostaje krótkie zwarcie przekaznika impulsowego 207 wysylacza rejestrowego i przekaznik ten zaczyna ponownie dzialac szeregowo z przekaznikiem lin jowym 106 wybieracza S1. Przekaznik 207 doprowadza ponownie potencjal ziemi do przewodu 260,, Wskutek czego zaczyna dzialac przez sprezyne ak¬ tywna 356 drugi przekaznik dwustopniowy 352, swym górnem uzwojeniem. Szczotecz¬ ki wybieracza S1 obracaja sie nadal po stykach grupy / pod wplywem magnesu obrotowego 108, wskutek ozegp zamkniety zostaje ponownie obwód lokalny dla prze¬ kaznika linjowego 106 wybieracza S1" i przekaznik 207 wysylacza rejestrowego zostaje krótko zwarty wskutek zamkniecia sie sprezyn 124 pod wplywem tarczy 121 z chwila, gdy .sizczoteczki lacznika prze¬ chodza po ostatnich pieciu stykach grupy 1. Z chwila krótkiego zwarcia tego prze¬ kaznika 207, staje sie on pasywnym po¬ nownie, umozliwiajac calkowite namagne¬ sowanie sie przekaznika wyznaczajacego 352, a wtedy laczy on przez sprezyne 357 przewód 260 z górnem uzwojeniem trze- ciego przekaznika wyznaczajacego 353.Pasywnosc sprezyny 377 powoduje pasyw¬ nosc przekaznika 351, przerywajac jego polaczenie z uziemionym przewodem 261, a przez sprezyne 362 odlacza ziemie od pierwszego przewodu wyznaczajacego 332 i laczy go z drugim przewodem wyznacza¬ jacym 332, polaczonym z druigiemi sftyka- mi dolnych rzedów rejestrów cyfrowych.Jak juz bylo powiedziane, szczoteczka 325 styka sie z drugim stykiem, polaczonym z przewodnikiem wyznaczajacym 332, a wo¬ bec tego z chwila doprowadzenia potencja¬ lu ziemi do tego przewodu wyznaczajace* — 8 —go zostaje zamkniety obwód, biegnacy od ziemi przez przewód 332, szczoteczke 325, stykajaca sie z drugim stykiem, szczotecz¬ ke 347, stykajaca sie z pierwszym stykiem, przewód 257, uzwojenie przekaznika 208 i do baterji. Przekaznik 208 zaczyna wtedy dzialac i przerywa przez sprezyne 224 obwód kontrolny, a przez sprezyne 225 zamyka obwód dla przekaznika 204, któ¬ rego dzialanie opisane bedzie pózniej; przez sprezyne 226 odlacza uziemienie od przewodu 261, przeirywajac przez to ob¬ wód przekaznika wyznaczajacego 352, któ¬ ry powraca wtedy do polozenia normal¬ nego. Wskutek dzialania przekaznika 208 zostaje równiez zamkniety przez sprezyne 227 obwód dla magnesu stopniujacego 345, który magnesuje sie i przesuwa szczotecz¬ ki 346 i 347 w zetkniecie z drugiemi sty¬ kami w szeregu. Wskutek wejscia iszczo- teczki 347 w zetkniecie z drugim stykiem, zostaje przerwany obwód przekaznika 208, a wskutek wejscia szczoteczki 346 w ze¬ tkniecie ze swym drugim stykiem, zostaje przerwany pierwszy obwód wzbudzajacy dla przekaznika rozruchowego 209. Jezeli po rejestracji pierwszej cyfry, zarejestro¬ wano druga cyfre w rejestrze drugiej cy¬ fry, to wtedy przekaznik rozruchowy 209 zostaje natychmiast ponownie namagneso¬ wany przez obwód, biegnacy od ziemi przez sprezyne 317 i jej styk pasywny sprezyny 392' i szczoteczke 346, stykajaca sie ze swym drugim stykiem. Przekaznik 208 rozmagnesowuje sie jednak powoli, wobec czego przytrzymuje swa kotwice przez pewien czas nawet po przerwaniu jego obwodu.Powracajac teraz do dzialania wybiera¬ cza S', widzimy, ze w czasie pasywnosci przekaznika 207 dziala przekaznik 208, a magines stopniujacy 345 przesuwa stopnio¬ wo szczoteczki lacznika kolejnosciowego SO w zetkniecie z drugim kontaktem w sze¬ regu, przyczem przekaznik 106 wybieracza S' utrzymywany jest w stanie czynnym przez lokalny obwód, zawierajacy sprezy¬ ne 115 i sprezyny 124. Magnes 108 przesu¬ wa dalej szczoteczki 131, 133 i 135 az do chwili zetkniecia sie ich z pierwszemi sty¬ kami grupy 2, a wtedy sprezyny 124 otwie¬ raja sie, przerywajac przez to lokalny ob¬ wód, przytrzymujacy przekaznik 106. Po¬ niewaz szczoteczki przesuwaja sie dosc predko po ostatnich pieciu stykach grupy 1, wiec przekaznik 208 wysylacza rejestro¬ wego nie ma czasu na rozmagnesowanie sie, wskutek czego zostaje przerwany obwód przekaznika 106 wybieracza S' i przekaznik ten, rozmagnesowujac sie, zwalnia swa kotwice i przerywa lokalny obwód magne¬ su stopniujacego 108. W krótkim czasie, po zwolnieniu przez przekaznik 106 swych kotwic, przekaznik 208 wysylacza rejestro¬ wego rozmagnesowuje sie i zamyka obwód kontrolny (jezeli przekaznik rozruchowy 209 zostal ponownie wzbudzony), lecz po¬ niewaz przekaznik 107 jest czynny, wiec nie zostaje zamkniety przez to zaden ob¬ wód i przekaznik impulsowy 207 wysylacza rejestrowego jest nadal pasywny.Wybieracz S' przesuwa teraz swe szczoteczki w zetkniecie z pierwszemi sty¬ kami grupy, odpowiadajacej pierwszej wy- tarczowanej cyfrze i wyszukuje w tej gru¬ pie wolna linje. Przekaznik 106, zwalniajac sprezyne 114, zamyka przez sprezyne 119 i jej styk aktywny obwód przekaznika lacznicowego 105, polaczonego szeregowo z magnesem stopniujacym 108 oraz zamy¬ ka zwykly obwód wysizukujacy dla magne¬ su 108 przez sprezyne 110 i jej styk pa¬ sywny, jezeli, oczywiscie, linja, dostepna na tych pierwszych stykach grupy 2, jest wtedy zajeta, na co wskazuje obecnosc po¬ tencjalu ziemi na stykach, stykajacych sie ze szczoteczka próbujaca 133. Jezeli tó ma miejsce, to wtedy magnes stopniujacy 108 dziala ponownie pod wplywem obwodu, bie¬ gnacego od ziemi przez styk, stykajacy sie ze szczoteczka 133, sprezyne 110 i jej pa¬ sywny stykj sprezyne 119 i jej styk aktyw- — 9 —ny, sprezyne 114 i jej styk pasywny, spre¬ zyny przerywajace 125, Uzwojenie magne¬ su 108 i da baterji Magnes ten obraca wte¬ dy nadal sizczoteczki 131, 133 i 135 az do chwili zetkniecia sie ich ze stykami, za¬ konczajacemi wolna linje sznurowa, przy- czem przypuszcza sie, ze lin ja, skladajaca sie z przewodów 131, 132, 133 i 134, jest wolina* który to stan jest ujawniony przez nieobecnosc potencjalu ziemi na przewo¬ dzie zwalniajacym 143, zakonczonym sty¬ kiem, stykajacym sie obecnie ze (szczotecz¬ ka 133. Podczas wyszukiwania przez wy¬ bieracz S' wolnej linji, przekaznik laczni¬ cowy 105 zostaje krótko zwarty wskutek obecnosci potencjalu ziemi na obu koncach swego uzwojenia. Z chwila jednak znale- zdeniai wolnej liinji, krótkie zwarcie zostaje usuniete z przekaznika 105, który zaczyna dzialac pod wplywem obwodu, biegnacego od potencjalu ziemi na przewodzie 23 przez uzwojenie przekaznika 105, sprezyne 119 i jej styk aktywny, sprezyne 114 i jej styk pasywny, sprezyny 125, uzwojenie magne¬ su 108 i do baterji. Wskutek wysokiego o- poru przekaznika 105, prad, plynacy w tym obwodzie, jest zbyt slaby, aby mógl uruchomic magnes przesuwajacy 108, wo¬ bec czego szczoteczki lacznikowe zatrzy¬ muja sie w tern polozenia Przekaznik 105 dziala, jednak i doprowadza potencjal zie¬ mi do przewodu 143 za posrednictwem sprezyny 110 i jej styku aktywnego oraz szczoteczki 133 i przesyla to polaczenie zapomoca sprezyn 109 i 111 oraz ich sty¬ ków aktywnych, szczoteczek 131 i 135 i przewodów linjowych 142 i 144, do drugie¬ go wybieracza S2, gdzie polaczenie to prze¬ slane zostaje do ziemi za posrednictwem sprezyny 409 i jej pasywnego styku, a do baterji za posrednictwem sprezyny 411 i jej pasywnego styku, sprezyny 418 oraz uzwojenia przekaznika linjowego 406.Po wykonaniu polaczenia do drugiego wybieracza S2, uzupelniony zostaje obwód dla przekaznika linjowego 406, polaczone¬ go szeregowo z przekaznikiem impulsowym 207 wysiylacza rejestrowego, jezeli, oczy¬ wiscie, druga cyfra wywolywanego nume¬ ru zostala juz zarejestrowana w rejestrze drugiej cyfry i jezeli przekaznik rozrucho¬ wy 209 dziala ponownie. Jezeli druga cy¬ fra nie zostala jeszcze zarejestrowana, to wtedy przekaznik linjowy 406 jest niena- magnesowany az do chwili zarejestrowania tej drugiej cyfry, a przekaznik rozruchowy 209 wysylacza rejestrowego magnesuje sie ponownie i zamyka przez swa sprezyne 229 obwód kontrolny. Przekaznik linjowy 406 drugiego wybieracza S2 zmienia obwo¬ dy w tym wybieraczu w taki sam sposób, jak przekaznik linjowy 106 w wybieraczu S', opisanym poprzednio. Wybieracz S2 dziala wiec zupelnie tak samo, jak wybie¬ racz S4, a mianowicie, obraca swe szczo¬ teczki po szeregu styków i krótko zwiera przekaznik impulsowy 207 wysylacza re¬ jestrowego zapomoca zamykania sprezyn 424' z chwila kazdego przechodzenia szczo¬ teczek po ostatnich pieciu stykach gfrujpy.Podczas kazdego namagnesowania i *oz- magnesoiwania przekaznika 207, przewód 260 zostaje uziemiony, uruchomiajac jeden z dwustopniowych przekazników Wyzna¬ czajacych 351 — 355 i doprowadzajac po¬ tencjal ziemi do nastepnego pod wzglectem numeru porzadkowego przewodu wyba¬ czajacego, czyli pierwszy impuls wyslany do przekazników wyznaczajacych (pierw¬ sze doprowadzenie i usuniecie patentjalu ziemi z przewodu 260) uruchomia pfzer kaznik 351, drugi impuls uruchomia prze¬ kaznik 352 i rozmagnesowuje przekaznik 351; trzeci impuls uruchomia przekaznik 353 i rozmagnesowuje przekaznik 352, czwarty impuls uruchomia przekaznik 354 i rozmagnesowuje przekaznik 353, piaty impuls uruchomia przekaznik 355 i rozma¬ gnesowuje przekaznik 354, szósty impuls uruchomia ponownie przekaznik 351, lecz nie rozmagnesowuje przekaznika 355, siódmy impuls uruchomia ponownie prze- — 10 —kaznik 352 i rozmagnesowuje przekaznik 351, lecz nie rozmagnesowuje przekaznika 355. Woibec uruchomienia przekazników 352 i 355, potencjal ziemi doprowadzony zostaje do przewodu wyznaczajacego 337 za posrednictwem sprezyny 365 i jej styku aktywnego, sprezyny 369 i jej styku pa¬ sywnego, sprezyny 368 i jej styku pasyw¬ nego oraz sprezyny 367 i jej styku aktyw¬ nego. Z chwila uziemienia przewodu 337, nastepujacego wskutek siedmiokrotnego namagnesowania i rozmagnesowania prze¬ kaznika impulsowego 207, przyczem siódme rozmagnesowanie sie nastepuje w chwili, gdy szczoteczki 432, 434 i 436 przesuwaja sie po ostatnich pieciu stykach grupy 6 (nalezy przypomniec sobie, ze gdy szczo¬ teczki 131, 133 i 135 schodza z ostatnich styków grupy 4, to wtedy szczoteczki 132, 134 i 136 wchodza na pierwsze styki grupy 5) — zamkniety zostaje ponownie obwód dla przekaznika zatrzymujacego 208, lecz tym razem biegnacy od ziemi przez prze¬ wód 337, szczoteczke 327, stykajaca sie z siódmym stykiem, szczoteczke 347, styka¬ jaca sie z drugim stykiem, uzwojenie prze¬ kaznika 208 i do baterji. Przekaznik 208 przerywa wtedy na sprezynie 224 obwód kontrolny i odlacza ziemie przez sprezyne 226 od przewodu 261, dzieki czemu urucho¬ mione przekazniki wyznaczajace moga po¬ wrócic do polozenia normalnego, oraz za¬ myka przez sprezyne 227 obwód dla ma¬ gnesu stopniujacego 345. Magnes ten wpro¬ wadza wtedy szczoteczki 347 i 346 w ze¬ tkniecie z trzeciemi stykami,' otwierajac przez to obwód przekaznika 208 i obwód przekaznika rozruchowego 209. Z chwila wejscia szczoteczek 432, 434 i 436 w ze¬ tkniecie z pierwszemi stykami grupy 7, zo¬ staje otwarty obwód lokalny przekaznika linjowegp 406, zawierajacy sprezyny 424', a poniewaz zostaje równiez otwarty obwód kontrolny, zas przekaznik zatrzymujacy 208 wysylacza rejestrowego dziala, wiec przekaznik linjowy 406 rozmagnesowuje sie i zamyka obwód wyszukujacy magnesu 408. Szczoteczki lacznika obracaja sie po¬ tem nadal i wchodza w zetkniecie ze sty¬ kami grupy 7, zakonczajacemi wolna linje, skladajaca sie np. z przewodników 452, 453 i 454, polaczonych drugiemi koncami z lacznikiem C. Po dojsciu do tej linji (nie¬ obecnosc potencjalu ziemi, co wskazuje na jej wolny stan) przekaznik lacznikowy 405 przedluzy obwód kontrolny za posredkiic- twem sprezyn 409 i 411 i ich styków ak¬ tywnych, szczoteczek 432 i 436, przewo¬ dów 452 i 454, do lacznika C, gdzie pola¬ czenie to przeslane zostaje do ziemi za po¬ srednictwem sprezyny 461 i jej styku pa¬ sywnego, a do baterji za posrednictwem sprezyny 464 i jej styku pasywnego, spre¬ zyny 467 i jej styku pasywnego oraz uzwo¬ jenia przekaznika linjowego 457.Wkrótce po otwarciu obwodu przekaz¬ nika 208, kiedy to szczoteczki lacznicowe przesunely sie do pierwszych sityków gru¬ py 7, a przekaznik linjowy 406 rozmagne¬ sowal sie — przekaznik 208 rozmagneso- wuije isie ponownie i przygotowuje przez sprezyne 224 obwód1 impulsowy, a prze¬ kaznik rozruchowy 209 zaczyna, po zare¬ jestrowaniu trzeciej cyfry, dzialac po¬ nownie pod wplywem obwodu, biegnacego od ziemi przez,: sprezyne 318 i jej styk pa¬ sywny, zamkniete sprezyny 393', szczo¬ teczke 346, stykajaca sie z trzecim stykiem, przewód 256, uzwojenie przekaznika 209 i do baterji, i zamyka przez sprezyne 229 obwód kontrolny. Przekaznik impulsowy 207 wysylacza rejestrowego dziala teraz szeregowo z przekaznikiem linijowym 457 lacznika C. Przekaznik 457 wywoluje zmia¬ ny w obwodach podobne do zmian podczas dzialania przekazników linjowych wybie- raczy S* i S2, a mianowicie: obwód prze¬ kaznika 456 zostaje zamkniety przez spre¬ zyne 469; sprezyna 467, zawarta w poczat¬ kowym obwodzie, magnesujacym przekaz¬ nik linjowy 457, zostaje wlaczona boczni- kowo do sprezyny 471, a przez sprezyne — 11 —472 przygotowany zostaje obwód, wysyla¬ jacy impylsy, sluzace clo krótkiego zwar¬ cia przekaznika impulsowego wysylacza rejestrowego, i wreszcie przez sprezyne 473 zamkniety zostaje samoprzerywajacy sie obwód dla magneisu 460. Przekaznik 456 zamyka wtedy dla samego siebie przez sprezyne 466 obwód zapomoca uziemione¬ go przewodu 453 i wywoluje inne zmiany w obwodach, opisiane nastepnie. Magnes 460 dziala tak, jak brzeczyk, obracajac szczoteczki lacznicowe i to az do chwili dojscia szczoteczek 481, 483i 485 w zetknie¬ cie z pierwszym „martwym** stykiem grupy O. Wskutek obrócenia walka ze szczotecz¬ kami do tego polozenia, sprezyny 424 za¬ mykane sa przez tarcze 421 dziesiec razy, wskutek czego przekaznik impulsowy 207 magnesuje sie i rozmagnesowuje dziesie¬ ciokrotnie, uziemiajac tylez razy przewód 260. Zaczynaja wtedy dizialac przekazniki wyznaczajace 351 — 355, przyczem pierw¬ sze siedem impulsów uruchomiaja w spo¬ sób juz wskazan^ przekazniki 355, 351 i 352, ósmy impuls magnesuje ponownie prze¬ kaznik 353 i rozmagnesowuje przekaznik 352, dziewiaty impuls magnesluje ponownie przekaznik 354 i rozmagnesowuje prze¬ kaznik 353, a dziesiaty impuls uruchomia ponownie przekaznik 352. Wskutek 'dzia¬ lania przekazników 351, 352, 354 i 355, po¬ tencjal ziemi doprowadzony jest do prze¬ wodu wyznaczajacego 340 ;za posrednic¬ twem sprezyny 365 i jej styku aktywnego, sprezyny 369 i jej styku aktywnego oraz sprezyny 370 i jej styku aktywnego. Z chwila uziemienia tego przewodu, polaczo¬ nego ze stykami numer „10" w dolnych szeregach (rejestrów cyfrowych, przekaznik 208 zostaje wzbudzony ponownie zapomo¬ ca obwodu, zawierajacego teraz uziemiony przewód 340, szczoteczke 328, stykajaca sie z dziesiatym stykiem i szczoteczke 347, stykajaca sie z trzecim stykiem. Przekaznik 208 przerywa wtedy przez sprezyne 224 obwód kontrolny, usuwajac na sprezynie 226 uziemienie z przewodu 261, wskutek czego przekazniki wyznaczajace zostaja zwolnione oraz zamykaja przez sprezyne 227 obwód magnesu przesuwa jacegp 345.Magnes 345 wprowadza szczoteczki 346 i 347 w zetkniecie z ich czwartemi stykami, przerywajac ptrzez to obwód przekaznika rozruchowego 209. Po wykonaniu przez szczoteczki lacznicowe calkowitego obrotu wtyl do pierwszych styków grupy O, zo¬ staje przerwany miejscowy obwód prze¬ kaznika linjowego 457, zawierajacy spre¬ zyny 424, a poniewaz przekaznik 208 prze¬ rwal obwód kontrolny, wiec przekaznik 457 rozmagnesowuje sie. Wskutek pa¬ sywnosci sprezyny 471, przekaznik linjo- wy 457 zostaje wylaczony z obwodu kon¬ trolnego, a wskutek zetkniecia sie sprezyn 472 i 473 z ich stykami pasywnemi, obwód kontrolny zostaje tak przedluzony, iz za¬ wiera uzwojenie przekaznika kontrolnego 459, sprezyne 468 i jej styk aktywny, spre¬ zyne 473 i jej styk pasywny, styki przery¬ wajace 460' i uzwojenie magnesu stopniu¬ jacego 460, polaczone z baterja.Wkrótce po przerwaniu obwodu prze¬ kaznika 208 wysyfocza rejestrowego prze¬ kaznik ten puszcza swa kotwice i przygo¬ towuje ponownie obwód kontrolny na spre¬ zynie 224. Po zarejestrowaniu czwartej cyfry zaczyna dzialac ponownie przekaznik rozruchowy 209 wysylacza rozruchowego, lecz tym razem pod wplywem obwodu, biegnacego od ziemi przez sprezyne 319 i jej pasywny styk, zamkniete sprezyny 394', szczoteczke 346, stykajaca sie ze swym czwartym stykiem, przewód 256, uzwoje¬ nie przekaznika 209 i db baterji, wskutek czego ten przekaznik 209 zamyka przez sprezyne 229 obwód kontrolny. Jezeli na¬ stepna cyfra zostala juz zarejestrowana, a przekaznik 209 dzialal wtedy, gdy prze¬ kaznik zatrzymujacy zwalnial swa kotwi¬ ce, to w tym i w poprzednim wypadku ob¬ wód kontrolny zostaje zamkniety akurat w potrzebnym czasie. Po ponownem za- — 12 —mknieciu obwodu kontrolnego przekaznik impulsowy magnesuje sie ponownie, lecz tym razem szeregowo z przekaznikiem 459 i magnesem stopniujacym 460 lacznika C Piraci, plynacy w tym obwodzie, jest jednak niedostateczny do namagnesowania magne¬ su 460, a przekaznik 459 zostaje namagne¬ sowany, lecz zbyt powoli, aby mógl dzialac lub puscic swa kotwice, a to wiskutek zgru¬ bienia, utworzonego na koncu jego rdzenia, zwróconego ku kotwicy (zgrubienie to jest zaczerniane na rysunku). Przekaznik 459 zamyka przez sprezyne 478 obwód dla przekaznika 459* o opóznionem dzialaniu, który przytrzymuje swa kotwice nawet po chwilowem przerwaniu jego obwodu pod¬ czas dzialania przekaznika 459, który za¬ myka równiez przez sprezyne 479 lokalny obwód dla magnesu przesuwajacego 460 i jednoczesnie krótko zwiera siebie samego, oraz przekaznik impulsowy 207 wysylacza rejestrowego. Przekaznik impulsowy 207 rozmagnesowtuje sie wtedy i usuwa uzie¬ mienie z przewodnika kontrolnego 260 z wynikiem, opisanym poprzednio. Wskutek opóznionego dzialania przekaznika 459, nie rozmagnesowu/je sie on odrazm, czyli ze utrzymuje przez pewien krótki czas za¬ mknietym obwód magnesu 460, który wo¬ bec tego dziala i w koncu swego skoku przerywa przez sprezyne 460' obwód kon¬ trolny. Po uplywie czasu, na który zostal naregulowany, przekaznik 459 rozmagne- sowuje sie i przerywa obwód magnesu przesuwajacego 460, puszczajac kotwice 479. Magnes 460 rozmagnesowuje sie wte¬ dy i przesuwa szczoteczki lacznicowe w zetkniecie z drugiemi kontaktami grupy O, udostepniajaoemi pierwsza linje tej grupy oraz jednoczesnie zamyka ponownie ob¬ wód kontrolny, przez zamkniecie sprezyn 460'. Przekaznik impulsowy 207 magnesuje sie ponownie i uziemia przewód 260, a po uplywie pewnego czasu magnesuje sie równiez przekaznik 459. Powyzsze dziala¬ nie przekaznika 459 i magnesu 460 naste¬ puja ponownie wiskutek wejscia szczote¬ czek w ^zetkniecie z nastepnemi stykami grupy O, zakonczajaoemi druga linje. Dzia¬ lania te .powtarzaja sie az do chwili, gdy przekaznik impulsowy 207 uziemi prze¬ wodnik 260 osiem razy. Jak juiz bylo po¬ wiedziane, gdy -przekazniki wysylajace 351 — 355 otrzymaja osiem impulsów, to potencjal ziemi zostaje doprowadzony do przewodu wyznaczajacego 338, a wtedy zostaje zamkniety obwód* biegnacy po tym przewodzie od ziemi przez szczoteczke 329, stykajaca sie ze swym ósmym stykiem (czwarta cyfra wytarczowana jest ósemka), sprezyne 349 i jej styk pasywny, szczo¬ teczke 347, stykajaca sie z czwartym sty¬ kiem, przewodnik 257, uzwojenie prze¬ kaznika 208 i do baterji. Przekaznik 208 zaczyna wtedy dzialac, zamykajac miedzy imnemi przez sprezyne 227 obwód magnesu 345, celem przesuniecia szczoteczek 346 i 347 w zetkniecie z piatemi stykami, oraz otwierajac obwód kontrolny celem zapo¬ biezenia dalsizemu dzialaniu przekaznika 207 wysylacza rejestrowego i przekaznika kontrolnego 459 lacznika C, którego szczo¬ teczki 481, 483 i 485 zatrzymaly sie na stykach, zakonczajacych linje 8 gnipy O, która to linja sklada sie z przewodników 492 i 494, obslugujacych podstacje B'—-i?10.Linja, obslugujaca te podstacje, moze byc wolna lub zajeta; jezeli jeslt wolna, to wtedy po przewodniku iinjowym wysylany jest odpowiedni prad sygnalizacyjny do zadanego abonenta; jezeli jest zajeta, to abonent wywolujacy na podstacji A6 jest o tern powiadomiony. Aby opisac to dzia¬ lanie, przypuscmy najpierw, ze linja, ob¬ slugujaca podstacje B1 — fi*0, jest zajeta, na co wskazuje obecnosc potencjalu ziemi na styku, stykajacym sie ze szczoteczka 483. Poniewaz przekaznik 459' jest nama¬ gnesowany wtedy, gdy szczoteiczki obraca¬ ja sie w zetknieciu ze stykami, zakonczaja- cemi zadana linje, wiec zostaje zamkniety obwód dla przekaznika zajecia 458, biegna- - 13 —cy od ziemi przez szczoteczke 483, sprezy¬ ne 477 i jej styk aktywny, uzwojenie prze¬ kaznika 458 i do baterji. Przekaznik 458 laczy wtedy przez sprezyne 414 przewód 480, polaczony z brzeczykiem .zajecia BT (fig. 1) z górnym przewodJem rozmownym 452', a jednoczesnie odlacza oden szczo¬ teczke 481. Poza tern przygotowuje dla sie¬ bie na kotwicy 475 obwód przytrzymujacy, oraz laczy na kotwicy 476 potencjal baterji za posrednictwem uzwojenia magnesu 460 z doilnym przewodnikiem rozmownym 454; i odlacza jednoczesnie od tego przewodni¬ ka szczoteczke 485. Przekaznik 459 pu¬ szcza swa kotwice wskutek przerwania ob¬ wódki kontrolnego przez przekaznik 208, i przerywa obwód przekaznika z opóznio- nem dzialaniem 459'. Po uplywie pewnego czasu przekaznik ten rozmagjnesowuije sie i uzupelnia obwód przytrzymujacy dla praekaznika zajecia 458, polaczonego sze¬ regowo z dolnem uzwojeniem przekaznika lacznicowego 455, który to obwód biegnie od ziemi przez przewodnik 453, dolne uzwojenie przekaznika 455, sprezyne 470, sprezyne 475 i jej styk aktywny, sprezyne 477', zamknieta wskutek zwolnienia kotwi¬ cy 477, uzwojenie przekaznika 458 i do ba¬ terji. Przekaznik 458 jest wiec namagneso¬ wany, a przekaznik 455 magnesuje sie i u- zupelniia przec sprezyna 463 obwód przy¬ trzymujacy dla samego siebie celem zwol¬ nienia przewodu 453. Poza tern laczy on przez sprezyne 461 przewód rozmowny 452 z przewodem rozmownym 452', pola¬ czonym teraz z brzeczykiem zajecia, oraz laczy przez sprezyne 464 przewód rozmo¬ wy 454 z przewodem rozmowy 454', pola¬ czonym z baterja za posrednictwem uzwo¬ jenia magnesu przesuwajacego 460- Wskutek dzialan powyzszych, w wysy- laczu rejestrowym i w grupie TRG prze- kazników linji sznurowej maja miejsce na¬ stepujace dzialania. Jak juz bylo powie¬ dziane, po wykonaniu przez przekaznik 208 wysylacza rejestrowego RS ostatniego swego dzialania, zostaje zamkniety obwód dla magnesu 345 lacznika kolejnosciowego SO, który przesuwa szczoteczki 346 i 347 do zetkniecia sie ich z piatemi stykami, wskutek czego zamkniety zostaje bezpo¬ srednio obwód dla przekaznika, kontrolu¬ jacego dzwonek 210, polaczonego szerego¬ wo z przekaznikiem rozruchowym 209, któ¬ ry to obwód zawiera przewód 259, szczo¬ teczke 346, stykajaca sie ze swym piatym stykiem i przewód 256. Dzialanie prze¬ kaznika 209 jest obecnie bez skutku. Prze¬ kaznik 210 wylacza przekaznik 207 z ob¬ wodu kontrolnego i laczy przewód 96 z przewodem 96', a przewód 97 — z przewo¬ dem 97'. Nalezy równiez przypomniec so¬ bie, ze pomocniczy przekaznik 204 zostaje namagnesowany przez obwód realizowany przez sprezyne 225 podczas kazdego dzia¬ lania przekaznika zatrzymujacego 208.Przekaznik ten odlacza przewody 97' i 96' z przekaznikiem próbujacym 203. Dziala¬ nie to pozostawalo dotychczas bez skutku, lecz obecnie sluzy ono po pierwsze do wlaczenia przekaznika 203 celem wypró¬ bowania, ozy lacznik polaczyl sie z linja wolna, czy tez zajeta, a po drugie do o- póznienia polaczenia pradu dzwoniacego z przewodami rozmowy az do chwili nama¬ gnesowania sie przekaznika lacznicowego 455 w wypadku, gdy dana linja jest zajeta.W przypadku, gdy dana linja jest za¬ jeta, zarówno przekaznik zajecia 458, jak i przekaznik lacznicowy 455 lacznika dzia¬ laja, a potencjal baterji doprowadzony zo¬ staje do dolnego przewodu rozmowy, prze¬ biegajacego przez dzialajaca lacznice, po¬ laczona teraz za posrednictwem przewo¬ dów 96 i 96' z przekaznikiem próbujacym 203. Przekaznik 203 dziala wiec, a obwód jego uzupelniony zostaje przez uzwojenie przekaznika 204, skad bieignile. od ziemi, przyczem przekaznik 203 uzupelnia ze swej strony obwód, wylaczajacy wysylacz rejestrowy RS, uniemozliwiajac przez to polaczenie linji abonenta wywolujacego z — 14 -przewodami roamowy lacznika C, z któ¬ rych jeden polaczony jest z brzeczykiem zajecia BT. Nastepuje to w ten sposób: ob¬ wód, zamkniety wskutek wzbudzenia prze¬ kaznika 203, biegnie od ziemi przez opór R, sprezyne 216 i jej styk aktywny, prze¬ wód 94, szczoteczke 84, sprezyne 74 i jej styk aktywny, sprezyne 54 i jej styk pa¬ sywny, sprezyne 40 i jej styk aktywny, sprezyne 53 i jej styk pasywny, uzwojenie przekaznika 35, uzwojenie górne przekazni¬ ka 36 i do baterji. Wskutek obecnosci opo¬ ru R prad, plynacy w tym obwodzie, jest za slaby, aby mógl namagnesowac prze¬ kaznik 36, lecz przekaznik 35 dziala, wpro¬ wadzajac nastepujace zmiany obwodowe: przez sprezyne 55 zamkniety zostaje ob¬ wód dla przekaznika 35, a przez sprezyny 53 i 54 przerwany zostaje obwód wzbudza¬ jacy tego przekaznika. Przez sprezyny 51 i 58 wlaczanie zostaje polaczenie, biegnace od abonenta na podstacji A5, i przeslane do przewodów rozmowy lacznika C, z któ¬ rych jeden polaczony jest teraz z brzeczy¬ kiem zajecia, a jednoczesnie przewody 96 i 97 wysylacza rejestrowego odlaczone zo¬ staja od rzeczonego polaczenia. Przez sprezyne 56 przerwane zostaja: obwód przekaznika 72 wybieracza RSS i obwód przekaznika 206 wysylacza rejestrowego.Przekaznik 72 puszcza swa kotwice, powo¬ dujac powrót wybieracza RSS do stanu normalnego, przyczem szczoteczki pozo¬ staja na wybranych poprzednio stykach.Sprezyny przekaznika 206 wysylacza reje¬ strowego powracaja równiez do polozenia pierwotnego, odlaczajac przez sprezyne 220 przerywacz 72 od przekaznika impul¬ sowego 240, opisanego nastepnie, i zamy¬ kajac przez sprezyne 222 i jej styk pasyw¬ ny obwód dla magnesów 381—387. Magne¬ sy te dzialaja wtedy i powoduja powrót swych szczoteczek do polozen normalnych.Wskutek powrotu szczoteczki 346 do polo¬ zenia normalnego, przerwany zostaje ob¬ wód przekazników 210 i 209, wskutek cze¬ go powracaja one do polozen normalnych, Z chwila przesuniecia w laczniku kólejno- sciowym $0. jego szczoteczek w zetkniecie z piatemi stykami, zostaje przerwany ob¬ wód przekaznika 208, po którym nastepuje koncowy ruch lacznika C. Po uplywie pewnego czasu sprezyny tego przekaznika powracaja do polozen normalnych, przery¬ wajac przez sprezyne 225 obwód dla po¬ mocniczego przekaznika próbujacego 204.Jezeli to nastapi jeszcze przed odlacze¬ niem wysylacza rejestrowego zapomoca przekaznika 35, nalezacego do grupy prze¬ kazników linji siznurowej TRG, to wtedy przekaznik 204 jest w polaczeniu szerego- wem z przekaznikiem próbujacym 203, wzbudzonym szeregowo z magnesem stop¬ niujacym lacznika C az do chwili wylacze¬ nia go przez przekaznik 35, wskutek czego przekazniki 203 i 204 rozanagnesowiuja sie i powracaja do póllezenia normalnego. Wy- sylacz rejestrowy jest wtedy w polozeniu normalnem, wobec czego moze byc wybra¬ ny przez drugi wybieracz.Abonent wywóhijacy slyszy ton zaje¬ cia, wyslany przez brzeczyk BT, wobec czego dowiedziawszy sie, ze linja wywoly¬ wanego abonenta jest zajeta, zawiesza swa sluchawke, zamierzajac wywolywac go po¬ nownie nieco pózniej. Wskutek zawiesze¬ nia sluchawki na podlstacji wywolujacej, laczniki zostaja zwolnione i powracaja do polozenia normalnego w sposób, opisany nastepnie.W opisie powyzszym przyjeto, ze linja, obslugujaca podstacje B1—Bl01 byla zaje¬ ta w chwili, gdy isizczoteczki lacznika C byly obracane, stykajac sie ze stykami, za¬ konczajacemi te lkije. Przypuscmy teraz, ze linja wywolywana jest wtedy wolna, a wówczas szczoteczka próbujaca 483 nie napotyka potencjalu ziemi, wobec czego przekaznik 458 me dziala. Gdy jedtoak przekaznik 459' pusci swa sprezyne 477, to wtedy przekaznik 455 dziala pod wply¬ wem obwodu, biegnacego od ziemi przez - 15 -przewódl 453, dolne uzwojenie przekaznika 455, sprezynie 470 i jej styk pasywny, spre¬ zyne 475 i jej styk pasywny, sprezyne 477 i jej styk pasywny, szczoteczke 483, prze¬ wód 493, uzwojenie przekaznika 495 i do baterji. Przekaznik 495 odlacza wj znany sposób ziemie od przewodu 494, a baterje przez przekaznik linjowy 496 od przewo¬ du 492. Przekaznik zas 455 zamyka przez sprezyne 463, podobnie jak i poprzednio, obwód zamykajacy dla samego siebie, (bie¬ gnacy od prizewodu 453 i przylacza poten¬ cjal ziemi do styku, zakonczajacego prze¬ wód 493 oraz do odpowiednich styków laczników, polaczonych z nim równolegle, a to w celu powiadomienia podstacji B1— B10, ze linja jest zajeta. Czynnosc ta od¬ bywa sie przez polaczenie przewodu 453 ze szczoteczka 483 za posrednictwem spre¬ zyny 462 i jej styku aktywnego. Linja wy¬ wolujaca zostaje polaczona z wywolywana za posrednictwem sprezyn 461 i 464, znaj- dujacych sie w stanie aktywnym, sprezyn 474 i 476 i ich styków pasywnych oraz szczoteczek 481 i 485.Przekaznik 204 wysylacza rejestrowe¬ go RS dziala ponownie, odlaczajac prze¬ wody 97' i 96' od obwodu dzwoniacego i laczac przewód 96' z przekaznikiem pró¬ bujacym 203, gdy tymczasem przekaznik 208 zatrzymuje, podobnie jak poprzednio, ruch koncowy szczoteczek lacznika C. Gdy szczoteczka 346 lacznicy kolejnosciowej wchodzi w izetkniecie z£ swymi piatym stykiem, to wtedy przekaznik rozruchowy 209 i przekaznik dzwonkowy 210 dzialaja ponownie szeregowo, przyczem przekaznik 210 laczy przewód 96 z przewodemi 96' i przewód 97 z przewodem 97', podobnie jak i poprzednio. W tym wypadku jednak przekaznik próbujacy 203 nie dziala, po- niewaz dolny przewodnik rozmowy, pola¬ czony z przewodem 96, jest wolny od po¬ tencjalu baterji, czyli ze obwód przekazni¬ ka 35 nie jest zamkniety. Gdy teraz po¬ mocniczy przekaznik próbujacy 204 pusci swa kotwice, co ma miejsce wkrótce po przerwaniu jego obwodu przez przekaznik 208, to wtedy przygotowany zostaje ob¬ wód sygnalizujacy wywolywanego abonen¬ ta. Obwód ten zostaje zamkniety z chwila zarejestrowania ostatniej cyfry nitumeru, przyczem rejestracja polega, jak wiadomo, na wprowadzeniu szczoteczek 342 i 343 w zetkniecie ze stykiem, odpowiadajacym kon¬ cowej cyfrze wytarczowanej, która niech be¬ dzie „5". Gdy koncowa cyfra jest juz za¬ rejestrowana w chwili rozmagnesowania sie przekaznika 204, to wtedy zostaje w tym czasie zamkniety obwód, biegnacy od przewodu 80', który jest zakonczony na- przemian baterja z pradnica G5 lub bezpo¬ srednio tylko baterja zapomoca przerywa¬ cza 75 (fig. 5). Obwód ten idzie dalej przez szczoteczke 343, stykajaca sie ze swym pia¬ tym stykiem, sprezyne 307, przewód 251, górne uzwojenie przekaznika, odlaczajace¬ go dzwonek, 201, sprezyne 211, sprezyne 214 i jej styk aktywny (przekaznik 202 jest urudiomiony przez szczoteczke 342), sprezyne 217, sprezyne 230 i jej styk ak¬ tywny, przewód 97, szczoteczke 87, spre¬ zyne 77, sprezyne 51 i jej; styk pasywny, sprezyne 59 i jej styk pasywny, górny prze¬ wód rozmowy, przechodzacy przez wybie¬ rasz 5', wybieracz S2, lacznik C i do prze¬ wodu lin jowego 492, a nastepnie przez dzwonki na podstacji B1—B5 do ziemi Je¬ dynie jednak dzwonek na podstacji B5 jest dostrojony do czestotliwosci pradu sygna¬ lizujacego pradnicy G5, wobec czego dzwo¬ nek ten dzwoni dopóty, dopóki abonent na podstacji B5 nie odezwie sie lub dopóki a- bonent wywolujacy nie zaniecha rozmo¬ wy. Niewielka czesc pradu dzwoniacego odgalezia sie do sluchawki abonenta wy¬ wolujacego przez kondensator 52' celem zawiadomienia, ze stacja alarmuje zadane¬ go abonenta. Kondensator 57' sluzy do te¬ goz cdlai wtedy, gdy prad dzwoniacy wy¬ slany jest po dolnym przewodzie rozmowy.Gdy abonent na podstacji B5 zdejmuje - 16 -swa sluchawke, by odpowiedziec na wywo¬ lanie, to wtedy pomiedzy przewodami 494 i 492 powstaje polaczenie dla pradu stale¬ go, zamykajace przez to obwód dla górne¬ go uzwojenia przekaznika 201 w wysyla- czu rejestrowym RS. Obwód ten bi&gnie od przewodu 80', do którego przylajczane sa naprzemian baterja i baterja wraz z ge¬ neratorem przez przerywacz 75, przez uzwo¬ jenie górne przekaznika 201 wysylacza RS, górny przewód rozmowy, lacznice, przewodnik 492, aparat na podstacji B5, przewód 494 i zpowrotem przez dolny przewód rozmowy, lacznice, przewodnik 25', sprezyne 62 i jej styk pasywny, spre¬ zyne 58 i jej styk pasywny, sprezyne 76, szczoteczke 86, przewód 96, sprezyne 231 i jej styk aktywny, sprezyne 218 i jej styk pasywny, sprezyne 215 i jej styk aktywny i do ziemi. Obwód ten magnesuje prze¬ kaznik 201, który zamyka przez sprezyne 231 obwód zamykajacy dla samego siebie, przebiegajacy przez uziemiony przewód 263, — rozlacza, przez sprezyne 211 obwód dzwoniacy, a przez sprezyne 212 i jej styk aktywny uzupelnia obwód, wzbudzajacy przekaznik 35, wlaczajac ziemie do prze¬ wodu 94 za posrednictwem oporu R, zu¬ pelnie tak samo, jak to uczynil przekaznik 203 w wypadku, opisanym poprzednio.Przekaznik 35 .zaczyna teraz dzialac i wy¬ woluje zmiany obwodowe, opisane juz po¬ przednio, obracajac wysylacz RS i jego wybieracz RSS do polozenia wyjsciowego.Z chwila wlaczenia przekaznika 33 przez przekaznik 35 do linji wywolanej przez uruchomienie sprezyn 54, 51, 58 przekaznik 33 zaczyna dzialac, uzupelniajac obwód magnesu licznika rozmów 18 droga bezpo¬ sredniego polaczenia ziemi przez sprezyne 47 z przewodem licznikowym 24, wskutek czego magnes 18 rejestruje rozmowe. Na¬ lezy zauwazyc, ze magnes licznikowy 18, który zostal poprzednio wlaczony w obwód szeregowo z oporem 45, wtedy, gdy prze¬ kaznik 32 przyciagnal swa kotwice 34, mial prad niedostateczny do namagnesowania magnesu 18; lecz prad o takiem natezeniu moze go utrzymac w stanie czynnym po uprzedniem wzbudzeniu go przez prad sil¬ niejszy, zapobiegajac przez to ponownemu dzialaniu licznika M w wypadku, igdy wy¬ wolany abonent przerwie obwód rozmowy przez niebaczne poruszenie haczyka slu¬ chawkowego.Obaj abonenci moga teraz rozpoczac rozmowe. W tym celu baterja mikrofono¬ wa doprowadzona zostaje do linji wywolu¬ jacej za posrednictwem uzwojen prze¬ kaznika 31, a do linji wywolanej — za po¬ srednictwem uzwojen przekaznika 33. Po ukonczeniu rozmowy obaj abonenci zawie¬ szaja swe sluchawki na haczykach, przy- czem wskutek zawieszenia sluchawki przez abonenta wywolanego przerywa sie obwód na linji wywolanej, wobec czego przekaznik 33 rozmagnesowuje sie i powraca do polo¬ zenia normalnego. Wskutek zawieszenia sluchawki na podstacji wywolujacej prze¬ rwany zostaje obwód przekaznika 31, któ¬ ry rozmagnesowuje sie wtedy i sprezyny jego powracaja do polozenia pasywnego, przerywajac przez sprezyne 41 obwód przekaznika 32. Wkrótce po przerwaniu tego obwodu, przekaznik 32 rozmagneso¬ wuje sie i odlacza potencjal ziemi od prze¬ wodu 23 i polaczonych z nim szerego¬ wo przewodów zwalniajacych, biegnacych przez pierwszy wybieracz S', drugi wybie¬ racz S2 i lacznik C, oraz odlacza ten po¬ tencjal przez sprezyne 42 od przewodu 493 linji wywolywanej. Wskutek pasywnosci sprezyny 44 zostaje przerwany obwód za¬ mykajacy dla przekaznika 35 i obwód, przytrzymujacy magnes licznika M. Ma¬ gnes 18 powraca do polozenia wyjsciowe¬ go; równiez przekaznik 35, przestawia swa kotwice do polozenia normallnego. Wskutek usuniecia ziemi z przewodu 23 przerwany zostaje obwód przekaznika 5, który rozma¬ gnesowuje sie wtedy i odprowadza lacznik LS do polozenia normalnego; szczoteczki — 17 —14^17 jednak pozostaja na ostatnio zaj- mowa^ych stykach.W^titek usuniecia potencjalu ziemi z przewodna 23 przerywa sie obwód przy¬ trzymujacy dla przekaznika 105 i prze¬ kaznika 107 pierwszego wybieracza S', wskutek czego przekaznik 105 rozmagne- sowuje sie i kotwica jego wraca db poloze¬ nia normalnego; to samo dotyczy równiez i przekaznika 107. Wskutek wetkniecia sie sprezyny 119 ze swym stykiem pasywnym zamkniety zostaje samoprzeirywajacy sie obwód magnesu 108 i odprowadza szczo¬ teczki 131—136 do polozenia normalnego.Obwód ten biegnie od ziemi przez sprezy¬ ny 123, zamykane przez tarczie 720 za kaz- dym razem, gdy lacznik nie jest w poloze¬ niu) normalnem, sprezyne 119 i jej styk pa¬ sywny, sprezyne 114 i jej styk pasywny, sprezyny przerywajace 125 i przez, uzwo¬ jenie magnesu 108 do baterji. Magnes 108 dziala wtedy jak brzeczyk i to ai do chwi¬ li powrócenia szczoteczek 131—136 do po¬ lozenia normalnego, a wtedy magnes ten traci prad wskutek rozwarcia sie sprezyn 123. Wobec zetkniecia sie sprezyny 116 z jej pasywnym stykiem do przewodu 23 do¬ prowadzony zostaje potencjal ziemi za po¬ srednictwem sprezyn 122, zamykajacych sie z chwila, gdy lacznik nie jest w polo¬ zeniu mormalmem, sprezyny 116 i jej styku pasywnego oraz styków Uff, zamknietych wskutek zwalniania sprezyny 110, przy- czem potencjal ten utrzymany jest na prze¬ wodzie 23 podczas powracania szczote¬ czek do polozenia normalnego i zabezpie¬ cza przez to linje sznurowa, skladajaca sie z przewodów 22—25, od zajecia jej w tym czasie. Po dojsciu szczoteczek do poloze¬ nia normalnego sprezyny 122 otwieraja sie, wskutek czego ten ochronny potencjal zie¬ mi zostaje usuniety z przewodu 23. W ten sam' sposób powrócony zostaje do poloze¬ nia normalnego drugi wyfaieracz S2, a mia¬ nowicie przekazniki 402—407 rozmagneso- wuja sie z chwila iisusii^cia potencjalu zie¬ mi z przewodu 143. W taki sam sposób za¬ bezpieczona jest od zajecia, podczas obra¬ cania sie szczoteczek zpowrotem do polo¬ zenia normalnego, linja sznurowa, koncza¬ ca sie w wylbieracziU S2, a mianowicie dro¬ ga ponownego doprowadzenia na sprezy¬ nach 422* potencjalu ziemi do przewodu 43.Zupelnie podobnie dzieje sie w laczniku C, gdzie przekazniki 455 i 456 powracaja do polozenia normalnego wskutek usuniecia potencjalu] ziemi z przewodnika 453, a szczoteczki lacznika 6 powracaja wtedy do polozenia normalnego przez dzialanie ma¬ gnesu 460, którego samoprzierywajacy sie obwód zamkniety zostaje wskutek zetknie¬ cia sie sprezyny 468 z jej stykiem pasyw¬ nym, przyczem sprezyny 423 sa zamknie¬ te. Linja, konczaca sie w laczniku C, za¬ bezpieczona jest równiez od zajecia pod¬ czas powrotu szczoteczek do polozenia normalnego zapomoca ponownego dopro¬ wadzania potencjalu ziemi do przewodu 453 wedlug obwodu: od ziemi przez spre¬ zyny 422, zamykajace sie z chwila, gdy szczoteczki nie sa w polozeniu normalnem, sprezyne 465 i jej styk pasywny oraz spre¬ zyne 462 i jej styjk pasywny.Wskutek usuniecia uziemienia z prze¬ wodu 493, przekaznik 495 lacznika liifljo- wego LS' rozmagnesowuje sie i przesuvffit swa kotwice do polozenia normalnego, wskutek czego lacznik LS' znajduje sie w polozeniu normalnem. Wszystkie laczniki i przyrzady, sluzace do powyzszego pola¬ czenia, powrócily wiec do stanu normalne¬ go i moga byc uzyte do przeslania nastep¬ nego wywolania.Z opisu powyzszego widac, ze polacze¬ nie z jakimkolwiek innym abonentem na tej samej linji wykonywa sie w taki sam spo¬ sób z wyjatkiem wytarczowywania ostat¬ niej cyfry. Do zaalarmowania abonenta na kazdej podstacji B*—B4 wykonywane sa te same czynnosci, jak w opisanem juz pola¬ czeniu \z ta róznica jednak, iz z przewo¬ dem linjowym 492 laczy sie inna pradnice.- IB —okreslona przez szczoteczke lacznicy FS, wybierajacej czestotliwosc, która to cze¬ stotliwosc okresla ostatnia wytarczowana cyfra, bedaca iw danym razie „1, 2, 3 hib 4". Do zaalarmowania abonenta ma pod¬ stacjach BQ—B10 sa wykonywane czynno¬ sci takie same, jak opisane poprzednio z wyjatkiem, ze ostatnia wytarczowana cyfra jest „6, 7, S, 9 Mb 10", przyczem szczotecz¬ ka 342 lacznicy FS, wybierajacej czestotli¬ wosc, przeisufwa sie przez pierwsze piec styków, wobec czego obwód przekaznika zwrotowego 202 nie zostaje zamkniety. W wyniku powyzszego uzyta pradnica zosta¬ je polaczona z przewodem linjowym 494, wskutek czego abonent, którego dzwonek jest dostrojony do ptradlu dzwoniacego wy¬ branej pradnicy, polaczonej z ta strona li- nji, otrzymiuije syglnaL Ponizej bedzie opisane wywolanie zwrotne od podstacji A6 do podlstacji A2.W kazdem urzadzeniu telefonicznem, ob- slugujacem linje abonentowe, jeden abo¬ nent moze przesylac sygnal do drugiego po tej samej linji ii to bez powiadamiania o tern innrych abonentów na tej linji. W niniejsizej centrali telefonicznej sluza do tego laczniki zwrotne, jak np RV na fig. 5.Aby wiec abonent na jednej podstacji mógl byc wezwany dio swego telefonu i aby abo¬ nent, wywolujacy go, zostal powiadbmiony o tern, ze abonent wywolany zdjal juz swa sluchawke, abonent wywolujacy zdejmuje swa sluchawke i wytairczowuje specjalny numer zwrotny, wskutek czego zostaje on wlaczony przez jeden z wybieraczy do lacznika wywolan zwrotnych, poczem ten abonent wytarczowuje inny numer, wsku¬ tek czego rzeczony lacznik zwrotny laczy go z jedna z pradnic G1—G5 i przerywa¬ czem 75, wobec czego dzwonki na obu pod¬ stacjach dzwonia naprzemian z chwila za¬ wieszenia przez abonenta wywolujacego swej sluchawki. Dzwonki na podstacji wy¬ wolujacej przestaja jednak dzwonic z chwila zdjecia przez abonenta wywoliane- go swe) sluchawki, poczem abonent wywo¬ lujacy zdejmuje równiez swa sluchawke i rozpoczyna rozmowe z wywolanym abo¬ nentem.Lacznik wywolan zwrotnych RV jest pod wzgledem kontroli zupelnie nowyr po¬ niewaz polaczony jest z linja wywolujaca zapomoca jednego lub wiecej lacznika wy¬ bierajacego i poniewaz prad sygnalizujacy przeslany zostaje zpowrotem na Ikije wy¬ wolujaca z tego lacznika zwrotnego, pola¬ czenie nalezy wiec przeslac z linji wywo¬ lujacej wprost dk tego lacznika zwrotnego, niezaleznie od zwyklych obwodów. W ni¬ niejszej centrali telefonicznej osiagnieto to zapomoca grupy przekazników linjowych, uzytych w wysylaczu rejestrowym. Dzia¬ lanie lacznika zwrotnego RV i grupy prze¬ kazników linjowych oiraz wysylacza meje- strowego po polaczeniu: ich z lacznikiem zwrotnym, pod wzgledem róznicy tego dzialania od dzialan, majacych na celu przeslanie wezwania do abonenta nie po jednej linji z abonentem wywolujacym, o- pisane jest ponizej.Przypuscmy w tym celu, ze abonent na podstacji A6 pragnie rozmawiac z abonen¬ tem na podstacji A2, wtedy, wobec pola¬ czen w górnych -szeregach styków reje¬ strów pierwszej i drugiej cyfry wysylaczy rejestrowych, uw&dbcznionych na fig. 3, specjalnym numerem zwrotnym bedzie „21". Aby uruchomic dzwonki na podsta¬ cjach A2 i A6, pradhica G2 musi sie pola¬ czyc z przewodem linjowym 3, a pradnica G1 — z przewodnikiem linjowym 2, przy¬ czem lacznik zwrotny, do którego powinno byc przeslanie polaczenie, musi wykonac powyzsze zadanie. Podczas laczenia prad¬ nic dzwonkowych G1—G5 i przerywacza 75 ze stykami lacznika zwrotnego (fig. 5) po¬ winien byc uzyty numer „38", poniewaz numer ten uruchomia lacznik zwrotny ce¬ lem kolejnego puszczania w ruch dzwon¬ ków na podstacjach A6 i A2. Chcac wiec wywolac abonenta na podstacji A2, abo- — 19 -nent na podstacji A6 zdejmuje swa slu¬ chawke i wytarczowuje numer „2138".Wskutek zdjecia sluchawki na podsta¬ cji AQ, zaczynia dzialac lacznik linjowy LS celem wybrania i polaczenia sie z linja, biegSnaca do pierwszego wolnego wybiera- cza, która to linja sklada sie z przewodów 22—25, konczacych sie w wybieraczu S'.Wskutek zajecia tej linji, wybieracz RSS wybiera i laczy te linje z wolnym wysyla- czem rejestrowym, który na fig. 2 i 3 ozna¬ czony jest przez RS. Wskutek wytarczo- wania przez abonenta wywolujacego cyfry 2, zaczyna dzialac przekaznik 31 grupy TRG, rejestrujac te cyfre w rejestrze pierwszej cyfry, czyli ze szczoteczki 324 i 325 wchodza w zetkniecie ze swemi dru- giemi stykami, W taki sam sposób druga cyfra 1, wytairczowana przez wywolujace¬ go abonenta, zostaje .zarejestrowana w re¬ jestrze drugiej cyfry, czyli ze szczoteczki 326—327 wchodza w zetkniecie z pierw- szemi swemi stykami* Nastepnie zareje¬ strowane zostaja we wlasciwych im reje¬ strach trzecia i czwarta cyfra „3 i 8", przy- czem szczoteczka 328 wchodzi w zetkniecie ze siwym trzecim stykiem, a szczoteczka 329 ze swym czynnym stykiem. Szczotecz¬ ki 324 i 326 polaczone sa, jak widac na ry- atiinku, ze soba, a potencjal ziemi polaczo¬ ny jest z drugim stykiem szczoteczki 324, a przekaznik 348 polaczony jest z pierwszym i drugim stykiem szczoteczki 326, wobec czego, z chwila zarejestrowania pierwszej cyfry „2" i drugiej cyfry „V, zamkniety zostaje obwód dla przekaznika 348, który usuwa zwarcie z dolnego uzwojenia prze¬ kaznika kontrolnego 303, co bedzie jeszcze opisane (pózniej.Po zarejestrowaniu pierwszej cyfry „2" pierwszy wybieracz S' obraca szczoteczki 131, 133, 135 do zetkniecia z pierwszemi stykami grupy 2, odpowiadajacemi poloze¬ niu szczoteczki rejestru pierwszej cyfry, a nastepnie wybieracz S' obraca dalej te szczoteczki, celem wybrania i przeslania obwodu kantrolneigo do wolnego drugiego wylbieracza S2 (fig. 4). Po zarejestrowaniu drugiej cyfry wybieracz S2 obraca swe szczoteczki do zetkniecia z pierwszemi stykami grupy /, odpowiadajacemi poloze¬ niu szczoteczki rejestru drugiej cyfry, po- czem wybieracz ten obraca je nadal celem wybrania i przeslania obwodu kontrolnego do wolnego lacznika zwrotnego, (który to lacznik jest zalaczony na fig. 5), za po¬ srednictwem linji, skladajacej sie z prze¬ wodów 442—444.Dzialanie lacznika zwrotnego RV, pod wzgledem przesuwania swoich szczoteczek 562—569 w zetknieciu z odpowiedniemi ich stykami wlasciwej grupy, jest takie same jak dzialanie lacznika C i jest kontrolo¬ wane przez, opisane powyzej ustawienie szczoteczek rejestrów trzeciej i czwartej cytry. Przekaznik linijowy 505, przekaznik 506 i przekaznik z opóznionem dzialaniem 507 dzialaja tak samo, jak przekazniki 456, 459, 457 lacznika C. Po zarejestrowaniu trzeciej cyfiry i zrealizowaniu obwodu kon¬ trolnego do lacznika zwrotnego, zaczyna dzialac szeregowo z przekaznikiem 207 przekaznik 505, który zamyka przez spre¬ zyne 544 obwód dla przekaznika 506, wla¬ cza równolegle db sprezyny 545 sprezyne 550, przygotowuje przez sprezyne 546 ob¬ wód celem boczniikoweigp wlaczenia prze¬ kaznika 207 ioraz zamyka przez spre¬ zyne 547 samoprzerywajacy sie obwód dla magnesu 513. Przekaznik 506 zaczyna wte¬ dy dlzialac i laczy sie z przewodem 443.Magnes 513 jest czynny podczas obraca¬ nia sie szczoteczek 562, 564, 566, 568 w zetknieciu z pierwszemi stykami grupy, od¬ powiadajacej ustawieniu szczoteczki reje¬ stru trzeciej cyfry, a w danym wypadku grupy 3. Po dokonaniu tego wyboru, prze¬ kaznik 505 rozmagneisowuje sie, wylacza¬ jac sie przez to z obwodu kontrolnego i wlaczajac tam szeregowo przekaznik z o- póznionem dzialaniem 507 i magnes obra¬ cajacy 513, wskutek czego przekaznik 507 - 20 -i &aa$»es 513 -dziala ja naprzemiaa az do chwili wejscia szczoteczek w ,zeffeniec£e ze s±ykami wybranej grupy, odpowiadajacej ustawieniu szczoteczki rejessiru czwartej cy¬ fry, któffemj to stykani w danym wypadku sa 572 — 575. Podczas kazdego dzialania przekaznika 507 zamyka on równiez obwód pomocniczego przekaznika 508,, który ma¬ gnesuje sie, lecz poniewaz dziala z opóz¬ nieniem, wiec przytrzymuje swa kotwice w sianie przyciagnietym podczas przerywa¬ nego dzialania przekaznika 507. Przekaznik 508 zaanyka obwód dla dolnego uzwojenia przekaznika 507, który przez górne uzwo¬ jenie uruchomia jedynie sprezyne 540, przygotowujac obwód, potrzebny do wla¬ czenia dolnego uzwojenia. Przekaznik 568 przygotowuje równiez przez sprezyne 556 obwód, opisany nastepnie i zamyka przez sprezyne 555 obwód dla przekaznika 599, który przylacza przeiz sprezyne 557 poten¬ cjal ziem do przewodu 443.Po przesunieciu szczoteczek do zetknie¬ cia z wlasciwemi stykami przekaznik 208 wysylactza rejestrowego RS zaczyna, jak juz bylo powiedziane, dzialac, otwierajac obwód kontrolny, lecz w danym przypad¬ ku zwarcie dolnego uzwojenia przekaznika 393 zostalo juz usuniete przez sprezyne 349, wiec przekaznik 303 dziala szeregowo z przekaznikiem 2d6 i zamyka przez spre¬ zyne 369 obwód przytrzymujacy dla same¬ go siebie, przebiegajacy przez uziemiony przewód 263, oraz przygotowujac przez sprezyne 3Q& obwód, kontrolujacy wlacza¬ nie zapomoca grupy przekazników linjo- wych TRG, a przeiz sprezyne 309* zamyka obwód dla przekaznika 388, biegnacy od ziemi przez sprezyne 537 i jej styk pasyw¬ ny, górny przewodnik kontrolny, biegnacy przez wybieracz S* i wybieracz S1, -prze¬ wód 22*, sprezyne 59 i jef. styk pasywny, sprezyne 51 i jej styk pasywny, sprezyne 77, szcizioteczjke 87, przewód 97, przewód 262, uzwojenie przekaznika 388, sprezyne 3091 i jej styk aktywny, a nastepnie do ba- terji. Przekaznik 3** dziaza wtfcd$v odla¬ czajac na sprezynie 254 ziemie od praewo- du 252. Nalezy przytem zauwazyc* ze czas uziemienia przewodnika 252 *prj*d dziala¬ niem przekaznika 3SS jest zbyt krótki, aby moglo arastapic wlaczenie, opisane pocizeju Po dojsciu, szczoteczek lacznika* do swych siyfców i po przerwaniu obwodu kontrolnego przez przekaznik 208, prze¬ kaznik 507 rozmagnesowane sie i utrzymu¬ je przez sprezyne 552 obwód dla prze¬ kaznika 508 z opóznionem dz2&i&ffl&ilL Wkrótce po przerwaniu obwodu praelewni* ka 508^ puszcza on swa kotwice, usuwajac przez to na sprezynie 55rf krótkie zwarcie z górnego uzwojenia przekaznika; 564.Przekaznik 504 wzbudzony teraz ao- staje przez obwody biegnacy od ziemi priez przewód 443, sprezyne 540 i jej styfe ak¬ tywny oraz górne i dobie uzwojenie tego przekaznika, polaczone szeregowo z faate- rja, a wtedy ten przekaznik 504 przycsage calkowicie swa kotwice z rtastepujacemi skutkami? na sprezynie 541 przygotowany zostaje obwód, opisany nastepnie; na spre¬ zynie 538 zamkniety zostaje obwód, bie* gnacy od przewodu 581, laczonego w spo¬ sób przerywany z potencjalem ziemi przez przerywacz i5, przez styk 572, szczoteczke 5&2, sprezyne 538 i uzwojenie przdkaimka 503 do baterji; przeiz sprezyne 542 za¬ mkniety zostaje równiez przerywany co pewien czas obwód dla przekaznika 512, biegnacy od przewodu 581 i zawierajacy styk Szeregowy 575 i szczoteczke 568L Przerywane dzialanie przekazników 512 i 503 opisane jest ponizej. Wskutek zetknie¬ cia sie kotwic 547 i 543 z ick stykami ak~ tywnemi górne i dolne mwojensa prze¬ kaznika 501 wlaczone sa w obwód pomie¬ dzy przewody kontrolne 442—-444, a na¬ stepnie wskutek rozlaczenia sie sprezyny 537 z jej stykiean pasywnym z przewodsi 442 zostaje usuniety potencjal ziemi Wskutek usuniecia potencjalu ziemi z przewodu 442, zostaje pr«rwja^ obwód - 21 —przekaznika 388, wskutek czego ten rozma- gnesowtuje sie i rozpoczyna wlaczanie w grupie przekazników linjowych TRG, któ¬ re to wlaczanie zostalo opóznione az do tej chwili celem dania czasu na wlaczenie przekaznika 501 pomiedzy przewody koni- trolne w laczniku zwrotnym. Wskutek zwolnienia przez przekaznik 388 swej spre¬ zyny 389, do przewodu 252 przylaczony zostaje bezposrednio potencjal ziemi za posrednictwem sprezyn 308 i ich styków aktywnych, przyczem przewód ten pola¬ czony jest z ptraewodlem 94 za posredinic- twem sprezyny 212 i jej pasywnego styku.W tera sposób uzupelniony zostaje obwód dla przekaznika 35 oraz przekaznika 36, nalezaoego do grupy TRG, polaczonych ze soba szeregowo w sposób jtiz wskazany.Poniewaz jednak w danym wypadku1 zie¬ mia polaczona jest z przewodem 94 nie przez opór R, lecz bezposrednio, wiec oba przekazniki 35 i 36 zaczynaja dzialac, przyczem przekaznik 35 zamyka przez sprezyny 55 i 44 obwód przytrzymujacy dla samego sielbie, biegnacy od ziemi, otwie¬ ra przez sprezyne 56 obwód przytrzymu¬ jacy dla przekaznika 72 wysylacza reje¬ strowego RSS oraz przerywa obwód prze¬ kaznika 206 wysylacza rejestrowego RS.Przekaznik 72 rozmagnesowuje sie wtedy i zwraca wybieracz, RSS do normalnego po¬ lozenia, przyczem jego szczoteczki pozo¬ staja na stykach, wybranych poprzednio.Wskutek przerwania obwodu przekaznika 206 wybieracza RSS, wysylacz rejestrowy powraca w sposób juz opisany do stanu normalnego. Przekaznik 36 zamyka wtedy na kotwicy 60 obwód przytrzymujacy dla samego siebie, biegnacy do przewodu 23 i laczy przewody linjowe 22 i 25 przez spre¬ zyny 59 i 62 bezposrednio z przewodami 22' i 25'. Wskutek rozdzielenia sie styków 59' i 62' pod wplywetm sprezyn 59 i 62, przekaznik 31 wylacza sie z przewodów li¬ njowych, a wobec tego rozmagnesowuje sie i przerywa obwód przekaznika 32, który rozmagnesowuje sie równiez i powraca swe sprezyny do stanu normalnego, odla¬ czajac przeiz sprezyne 42 ziemie od prze¬ wodu 23. Na przewodzie 23 utrzymany jest jednak nadal potencjal ziemi, poniewaz przewód ten i przewody zwalniajace wy- bieraczy S1 i S2 polaczone sa szeregowo z przewodem 443, polaczonym przez spre¬ zyne 557 z potencjalem ziemi. Obwód, przytrzymujacy przekaznik 35, zostaje przerwany ptrzez sprezyne 34, wskutek cze¬ go przekaznik ten rozmagnesowuje sie i zwraca swe sprezyny do polozenia normal¬ nego.Podczas realizowania przez przekaznik 36 polaczenia wprost do lacznika zwrotne¬ go RV zostaje zamkniety obwód pradu sta¬ lego dla przekaznika 501, który to obwód zawiera idlwia przewody linjowe 2 i 3 i polaczony z niemi szeregowo aparat na podstacji wywolujacej, przyczem nalezy zapamietac, ze dzialania powyzsze, naste¬ pujace po wytarczowaniu ostatniej cyfry, zachodza jeszcze przed zawieszeniem slu¬ chawki przez abonenta wywolujacegóu Przekaznik 501 zamyka drugi obwód dla przekaznika z opóznionem dzialaniem 508, zawierajacy sprezyne 533 i jej styk pasyw¬ ny* Przekaznik 508 dziala teraz ponownie i zamyka przez sprezyne 555 obwód dla przekaznika z opóznionem dzialaniem 509, przyczem nalezy zauwazyc, ze dzialania powyzsze, spowodowane zwolnieniem prze¬ kaznika 508 i namagnesowaniem prze¬ kaznika 504, przebiegaja w swym drugim okresie stosiuinkowo szybko, wskutek czego przekaznik 501 zamyka ponownie obwód dla przekaznika 508, który ze swej strony zamyka ponownie obwód przekaznika 509 jeszcze nim ten przekaznik rozmagnesuje sie. Potencjal ziemi utrzymywany jest wiec ciagle na przewodzie 443, celem utrzyma¬ nia bez zmiany wytworzonego polaczenia.Po ukonczeniu tarczowania czwartej cy¬ fry, abonent wywolujacy zawiesza swa slu¬ chawke na podstacji AQ, wskutek czego — 22 —I przerywa sie polaczenie pomiedzy przewo¬ dami 2 i 3, przerywajac przez to obwód przekaznika 501, dolaczajacego baterje.Przekaznik ten, rozmagnesowaljac sie, za¬ myka obwód, biegnacy od ziemi przez spre¬ zyne 531 i jej styk pasywny, sprezyne 541 i jej styk aktywny, sprezyne 556 i jej styk aktywny, sprezyne 559 i jej styk aktyw¬ ny i przez uzwojenie przekaznika dzwon¬ kowego 502 do baterji. Przekaznik 502 zamyka wtedy ponownie przez spre¬ zyne 533 i jej styk aktywny obwód przytrzymujacy dla przekaznika 508, ce¬ lem utrzymania go w stanie namagnesowa¬ nym, poniewaz ten obwód przytrzymujacy, zawierajacy sprezyne 531 i jej styk aktyw¬ ny, zostal przerwany wskutek pasywnosci sprezyny 531. Na sprezynach 532 i 534 przygotowane zostaja kolejno obwody sy¬ gnalizujace dla obu abonentów, opisane ponizej.Nalezy sobie przypomniec, ze prze¬ kaznik 504 zamknal obwody dla przekazni¬ ków 503 i 512, biegnace od wspólnego prze¬ wodu 581, polaczonego ze szczoteczka 582 przerywacza I5, wskutek czego dzialaja o- ne z przerwami. Szczoteczka 583 przery¬ wacza /B przymocowana jest do tegoz sa¬ mego walka, co i szczoteczka 582 i zamyka obwód dla przekaznika 584 na pewien czas wtedy, gdy do przewodu 581 nie jest do¬ prowadzony potencjal ziemi, a nastepnie zamyka ten obwód jeszcze raz na chwile, gdy potencjal ziemi dochodza- do tego prze¬ wodu 581. Przekaznik 584 laczy wiec bate- rje, polaczona szeregowo z pradnica, ze wspólnemi przewodami dzwonkowemi 576, 577... na czas dzialania przekazników 503 i 512 i nastepnie na czas bezczynnosci tych przekazników. Gdy wiec przekazniki 503, 512 i 584 dzialaja, to wtedy powstaje ob¬ wód, biegnacy od baterji, polaczonej sze¬ regowo z pradnica G1, przez sprezyne 526 i jej styk aktywny, wspólny przewód dzwonkowy 576, styk iszeregowy 574, szczo¬ teczke 566f sprezyne 561 i jej styk aktyw¬ ny, uzwojenie przekaznika 511, sprezyne 536 i jej styk aktywny, sprezyne 534 i jej styk aktywny, sprezyne 533 i jej styk ak¬ tywny., przewód 444 (przebiegajacy przez wybieracze S2 i S1* grupe przekazników ka¬ blowych TRG i lacznik linjowy), przewód 2, a nastepnie przez dzwonek na podstacji A* do ziemi.Podczas dzialania przekaznika 584 i bezczynnosci przekazników 503 i 512, po¬ wstaje obwód, biegnacy od baterji, pola¬ czonej z pradnica G2 przez sprezyne 527 i jej styk aktywny, przewód 577, styk sze¬ regowy 573, szczoteczke 564 'i jej styk pasywny, uzwojenie przekaznika 511, spre¬ zyne 535 i jej styk aktywny, sprezyne 537 i jej styk aktywny, przewód kontrolny 442 (biegnacy przez wybieracz S2 i S1, grupe przekazników TRG i lacznik linjowy £S), przewód 3, a nastepnie przez dzwonek na podstacji A2 do ziemi. Prad dzwonkowy przeplywa równiez przez dzwonki do zie¬ mi na innych podstacjach, lecz te inne dzwonki nie sa dostrojone do czestotliwo¬ sci tego pradu dzwonkowego, doprowadza¬ nego do przewodów linjowych. Dzwonki na podstacjach A2 i AQ dfcwonia az -do chwili zdjecia sluchawki przez abonenta na pod¬ stacji A2 celem odpowiedzi na wezwanie lub tez az do chwili zdjecia slluchawki przez abonenta na podstacji A6, w wypad¬ ku zaniechania przezen rozmowy, o czem bedzie mowa nastepnie.Po zdjeciu przez abonenta na podstacji A2 sluchawki celem odpowiedzi na we¬ zwanie, pomiedzy przewodami 2 i 3 po¬ wstaje polaczenie dla pradu stalego, któ¬ re zamyka obwód pradu stalego dla prze¬ kaznika, przerywajacego kontrole, który to obwód zawiera dwa przewody linjowe i polaczony z niemi szeregowo na podstacji A2 aparat i biegnie od baterji lub baterji wraz z pradnica, przylaczona do jednego z przewodów 576 lub 577, po jednym z rzeczonych obwodów dzwonkowych i to w zaleznosci od chwili zdjecia sluchawki na — 23 -podstacji A2, poczem obwód tern powraca po drugim obwodzie dzwonkowym do zie¬ mi za posrednictwem sprezyny 235 i jej styku aktywnego hn sprezyny 536 i jej styku pasywnego. Przekaznik 5/7 zamyka wtedy natychmiast obwód przez sprezyne 560 dla przekaznika 510, który zamyka przez sprezyne 588 obwód przytrzymujacy dla samego siebie i przerywa przez spre¬ zyne 559 obwód dla przekaznika 502, który rozmagnesowuje sie i przerywa obwód dzwonkowy droga rozlaczenia sprezyn. 532 i 534 z ich stykami aktywnemi i jednocze¬ snie wlacza przekaznik 501, doprowadza¬ jacy baterj«e pomiedzy przewody linjowe, a to droga zetkniecia rzeczonych sprezyn z ich stykami pasywnemi. Z chwila wlacze¬ nia przekaznika 501 pomiedzy przewody linjowe zaczyna, on dzialac, wznawiajac obwód' przytrzymujacy dla przekaznika 508, zawierajacy sprezyne 531 i jej styk aktywny oraz sprezynie 533 i jej styk pa¬ sywny.Gdy dzwonki na podstacji A6 przestaja dzwonic, to oznacza dla abonenta wywolu¬ jacego, ze abonent na podstacji A2 zdjal swa sluchawke i wtedy zdejmuje on, rów¬ niez swa sluchawke i rozpoczyna rozmo¬ we, podczas której baterja mikrofonowa doprowadzona jest przez .uzwojenia prze¬ kaznika 501.Po ukonczeniu rozmowy obaj abonenci zawieszaja zpowrotem swe sluchawki, przerywajac przez to polaczenie pomiedzy przewodami linijowemi, oo przerywa ob¬ wód przekaznika 501, który, rozmagneso- wujac sie, przerywa obwód przekaznika 508. Przekaznik 508 rozmagnesowuije sie i przerywa przez sprezyne 555 obwód prze¬ kaznika 509, który zwalnia wkrótce potem swa kotwice, usuwajac przez to z prze¬ wodnika 443 potencjal ziemi, co powoduje przerwanie obwodów, magnesujacych prze¬ kazniki 504, 506 i 510, które,, stajac sie pa¬ sywnemi, zwracaja swe kotwice do polo¬ zenia normalnego. Przekaznik 506, zwra¬ cajac swa kotwice 551 do polozenia nor¬ malnego* zanayka samoprzerywajapy sie obwód powrotowy magnesit 512, zawiera¬ jacy sprezyny 523, zamkniete przez tar¬ cze 520 w chwili, gdy szczoteczki lacznika nie sa w polozeniu normalnem, sprezyne 551 i jej stryk pasywny, sprezynie 547 i \&\ styk pasywny i przerywajace styki 525 magnesu 513, który zaczyna wtedy dzialac tak, jak brzeczyk, przesuwajac szczoteczki 562—569 do ich polozenia normalnego.Jednoczesnie z tern potencjal ziemi dopro¬ wadzony zostaje do przewodu 443 za po¬ srednictwem sprezyn 522, sprezyny 548 i jej styku pasywnego oraz zamknietych styków 5401 i zabezpiecza przez to lacznik zwrotny RV od zajecia podczas powraca¬ nia szczoteczek lacznicowych do poloze¬ nia normalnego.Wskutek usuniecia uziemienia z prze¬ wodni 443, przerywaja sie równiez obwody przytrzymujace: przekaznik lacznicowy i przekaznik zwalniajacy w wybielaczach S' i S2, przekaznik 36 w grupie TRG oraz przekaznik 5 w laczniku LS. Wskutek zwolnienia przekaznika lacznicowego i przekaznika zwalniajacego wybieraczy S2 i S', wybieracze te zwracaja swe szczotecz¬ ki w sposób juz opisany, ido polozenia nor¬ malnego. Przekaznik 36, rozmagnesowujac sie, zwraca siwa kotwice, a przez to i grupe przekazników linji sznurowej TRG do po¬ lozenia normalnego, a przekaznik 5, pu¬ szczajac swa kotwice, zwraca lacznik li- njowy LS do normalnego stanu, przyczem szczoteczki^ 14—17 pozostaja na zajetych ostatnio stykach. Caly ustrój powrócil Juz wiec do normalnego stanu i moze byc uzy¬ ty do wykonania nastepnych polaczen.Gdyby abonent na podstacji A2 nie odpowiedzial na wezwanie, wtedy abonent na podstacji AQ przestaje dzwonic i zwal¬ nia uruchomione laczniki, zdejmujac na chwile swa sluchawke, co powoduje w laczniku RV takie same dzialania, jakie wywoluje tam zdjecie sluchawki na pod- - 24 —stacji A*, przyczyni ponowne zawieszenie sluchawki zwalnia uruchomione laczniki w sposób, wskazany poprzednio.Wywolywanie telefonistki zapomoca malego numeru uskutecznia sie, jak naste¬ puje. Podczas wykonywania powyzszego polaczenia z lacznikiem wywolan zwrot¬ nych RV, przekaznik 36 grupy TRG prze¬ sylal polaczenie poprzez niezalezne obwo¬ dy do tego lacznika zwrotnego i to pod kontrola wysylacza rejestrowego. Z dobrze znanych przyczyn, pozadane jest jednak, aby po dojsciu do telefonistki, polaczenie to bylo wolne od wszelkich odgalezien rów¬ noleglych. Do 'wywolania telefonistki slu¬ zy, jak zwykle, wyznaczony jej numer o niewielkiej ilosci cyfr. W opisie powyz¬ szym wskazane jest, jak przekaznik 36 grupy TRG wykonywa polaczenie bezpo¬ srednio z telefonistka, kontrolowane przez wysylacz. rejestrowy w zaleznosci od wy- tarczowywania przez abonenta numeru, wywolujacego telefonistke. Przypuscmy w tym celu, ze abonent na podstacji A5 pra¬ gnie wywolac telefonistke, alby zas to osia¬ gnac, abonent ten zdejmuje swa sluchawke i wytarczowuje numer telefonistki, który w tym wypadku, czyli przy polaczeniach w górnych szeregach rejestrów pierwszej i drugiej cyfry wysylaczy rejestrowych, po¬ danych na fig. 3, wynosi 22.Wskutek zdjecia sluchawki na podsta¬ cji A5 pomiedzy przewodami linjowemi 2 i 3 powstaje polaczenie, uruchomiajace lacznik linjowy LS, a to w celu wybrania i przeslania polaczenia do wolnej linji sznurowej, zawierajacej w danym wypad¬ ku przewody 22—25, konczace sie w wy- bieraczu S'. Po zajeciu tej linji sznurowej wybieracz RSS, skojarzony z ta linja sznurowa, wybiera wolny wysylacz reje¬ strowy, udostepniony przez przewody 94— 97 (fig. 2 i 3).Wskutek wytarczowania pierwszej cy¬ fry „2", przekaznik 31 w grupie TRG za¬ czyna dzialac i rejestruje cyfre „2" w re¬ jestrze pierwszej cyfry wysylacza RS, a w tym celu przesuwa szczoteczki 324 i 325 w zetkniecie z drugiemi stykami w szeregu.Po wytarczowainiu drugiej cyfry ,2", prze¬ kaznik 31 dziala ponownie i wywoluje za¬ rejestrowanie tej drugiej cyfry, co polega na przesunieciu szczoteczek 326 i 327 w zetkniecie z drugiemi stykami w szeregach.Z chwila zarejestrowania drugiej cyfry, za¬ mkniety zostaje ponownie obwód, laczacy bocznikowo przekaznik 348, który to ob¬ wód biegjiie od ziemi przez drugi styk, stykajacy sie ze szczoteczka 324, szczo¬ teczke 326, stykajaca sie z drugim stykiem i przez uzwojenie przekaznika 348 do ba- terji. Przekaznik 348 przerywa wtedy zwarcie dolnego uzwojenia przekaznika 303 na sprezynie 349.Po zarejestrowaniu pierwszej cyfry, zaczyna dzialac przekaznik rozruchowy 209 w sposób juz wskazany, przyczem jego obwód wzbudzajacy zawiera sprezyne 316 i jej styk pasywny oraz szczoteczke 346, stykajaca sie z pierwszym stykiem; prze¬ kaznik ten zamyka przez sprezyne 229 po¬ laczenie równolegle pomiedzy przewodni¬ kami 22* i 25\ zamykajac przez to obwód kontrolny i puszczajac w ruch wybieracz S', który obraca swe szczoteczki w zetknie¬ ciu z pierwszemi stykami grupy 2, odpo- wiadajacemi polozeniu szczoteczki reje¬ stru pierwszej cyfry, a nastepnie obraca te szczoteczki tak, aby wybraly wolna linje w grupie 2, która w danym wypadku sklada sie z przewodów 142 — 144, konczacych sie w wybieraczu S\ Przekaznik 208 dzia¬ la wtedy jak poprzednio podczas przesu¬ wania sie szczoteczek wybieracza po ostat¬ nich pieciu stykach girulpy /, a mianowicie przesuwa szczoteczki 346 i 347 lacznika kolejnosciowego do zetkniecia z drugiemi ich stykami w szeregu.Z chwila zarejestrowania drugiej cyfry, dziala rówiniez drugi wybieracz S2, a mia¬ nowicie obraca swe szczoteczki1 w zetknie¬ cie z pierwszemi stykami grupy 2, odpo- - 25 -wiadafacenu polozeniu szczoteczki (reje¬ stru drugiej cyfry, przyczem w grupie tej udostepnione sa lin je, biegnace do telefo¬ nistki, poczetm wybieracz obraca swe szczo¬ teczki dalej celem wybrania wolnej linji, dostepnej w tej grupie. Przekaznik 208 dziala ponownie podczas przesuwania sie szczoteczek wybieracza S2 po ostatnich pieciu stykach grupy 1, jezeli, oczywiscie, przewód 332 polaczony jest z ziemia.Przekaznik 208 dzial®, jednak w danym wy¬ padku iszeregowo z uzwojeniem dolmem przekaznika 303 i to pod! wplywem obwodta, bdeignaoegio od1 uizitetmiionegio przewodnika 332 przez uzwojenie dJolne przekaznika 303, szczoteczke 327, stykajaca sie ze swym drugim stykiem, szczoteczke 347, stykaja¬ ca sie ze swym drugim stykiem, przewód 257 i przez, uzwojenie przekaznika 208 do baterji. Przekaznik 303 zaczyna wtedy dzialac, zamykajac przez sprezyne 309 obwód przytrzymujacy dla samego siebie oraz przez sprezyne 308 obwód, urucho¬ miajacy przekaznik 36 grupy TRG. Obwód ten zamkniety zostaje tylko na chwilke, po¬ niewaz przekaznik 388 uruchomiony jest przez obwód zamkniety, przez przekaznik 303, poczem przekaznik 388 puszcza kotwi¬ ce 389, wskutek czego przekaznik 36 nie moze dzialac w tym czasie. Obwód, wzbu¬ dzajacy przekaznik 388, biegtnie od ziemi przezi sprezyne 4019 i jej pasywny styk w wybieraczu S2 (nalezy sobie przypomniec, ze to samo ma miejsce, gdy szczoteczki wybieracza S2 przesuwaja sie po ostatnich dwóch stykach w grupie 1), przewodnik 142, biegnacy przez wybieracz S' do prze¬ wodnika. 22\ sprezyny 59, 51 i 77, szczo¬ teczke 87, przewód 262 i przez uzwojenie przekaznika 388, i sprezyne 309' do ba¬ terji.Wybieracz S2 po wybraniu wlasciwej grupy obraca sie dalej i znajduje wreszcie wolna linje, w danym wypadku linje, skla¬ dajaca sie z przewodów 437, 438 i 439, z których 437 i 438 zakonczone sa w stano¬ wisku telefonistki gniazdem wiyczkowem J. Po wybraniu tej linji sznurowej prze¬ kaznik 405 wybieracza S2 przesyla to po¬ laczenie do uzytej linji sznurowej, przy¬ czem od górnego przewodu rozmowy od¬ laczone zostaje uziemienie zapomoca od¬ laczenia sprezyny 409 od jej styku pasyw¬ nego, a na to miejsce wprowadzone zosta¬ je uziemienie, przechodzace przez opór R? i bo za. posrednictwem sprezyny 594 i jej styku pasywnego. Dzieki oporowi R5 prad przeplywa teraz przez przekaznik 388 w ilosci niedostatecznej do namagnesowania go, wobec czego przekaznik ten staje sie pasywnym i, zwalniajac sprezyne 389, do¬ prowadza potencjal ziemi do przewodu 252, co magnesuje przekaznik 36 grupy TRG wedliulg obwodu, wyznaczonego po¬ przednio. Przekaznik 35 rozmagnesowuje sie i przesuwa do stanu normalnego wy- sylacz rejestrowy RS i wybieracz RSS w sposób juz opisany. Przekaznik zas 36 za¬ myka przez sprezyne 60 obwód przytrzy¬ mujacy dla samego siebie, zawierajacy przelwód 23, a przez sprezyny 59 i 62 prze¬ syla, to polaczenie wprost do telefonistki.W ten sposób uzupelniony zostaje obwód pradu stalego dla przekaznika 592 w sta¬ nowisku telefonistki, który to obwód bie¬ gnie od ziemi przez opór R5, sprezyne 594 i jej styk pasywny, górny przewód rozmo¬ wy, polaczottiy z przewodetm linjjowym 3, aparat na podstacji A5, przewód linjowy 2, dolny przewód rozmowy , sprezyne 597 i jej styk pasywny i przez uzwojenie prze¬ kaznika 592 do baterji. Przekaznik 592, namagnesowany przez ten obwód, zamyka przez sprezyne 598 obwód lampki L i za¬ myka przez sprezyne 599 obwód przekaz¬ nika 590, który laczy potencjal ziemi z przewodem 438 celem przytrzymania uru¬ chomionych laczników, co ma miejsce, nim jeszcze przekaznik 32 grupy TRG zdazy sie rozmagnesowac (obwód przekaznika 32 zostal przerwany wskutek rozmagnesowa¬ nia sie przekaznika 31, który zostal odla- - 26 -czony od przewodów linji wywolujace} przez przekaznik 36).Wobec zaswiecenia sie lampki L, tele¬ fonistka wklada wtyczke swego sznura w gniazdo J, przyczem sznur (nleuwidocznio- ny) jest dowolnego rodzaju; wtyczka sznu¬ ra na oprawce posiada potencjal baterji.Wskutek wlozenia wtyczki do gniazda J, zamkniety zostaje obwód przekaznika o- prawki 591, który odlacza uziemienie, przechodzace przez opór Z?5 oraz prze¬ kaznik 592, od przewodów rozmowy, przez odciagniecie sprezyn 594 i 597 od ich sty¬ ków pasywnych i przesyla to polaczenie do obwodu sznurowego przez wprowadze¬ nie tych kotwic w zetkniecie z ich stykami aktywnemi. Obwód lampki L otwarty zo¬ staje przez sprezyne 595, a przez sprezy¬ ne 596 zamkniety zostaje obwód przytrzy¬ mujacy dla przekaznika 590, celem utrzy¬ mania go w stanie czynnym, przyczem po¬ czatkowy obwód wzbudzajacy tego prze¬ kaznika zostal przerwany wskutek powro¬ tu sprezyny 599 do polozenia pasywnego.Po wlaczeniu klucza sluchowego w obwód sznurowy, telefonistka i abonent wywolu¬ jacy moga rozpoczac rozjnowe. Po ukon¬ czeniu tej rozmowy, abonent na podstacji A5 zawiesza zpowrotem swa sluchawke, a telefonistka wyciaga wtyczke z gniazda J, przez co otwiera obwód przekaznika 591, który rozmagnesowujac sie przerywa ob¬ wód przekaznika 590, który wkrótce po¬ tem puszcza swa sprezyne 593, usuwajac uziemienie ,z przewodu 438, ten zas zkolei zwalnia wlasciwe laczniki w sposób juz o- pisany.Teraz przyjmuje sie, ze wszystkie linje sznurowe sa zajete. W opisie powyzszym przyjeto, ze wybieracze, wybierajace linje sznurowa, znajduja zawsze jedna linje sznurowa wolna, zapomoca której przesy¬ laja polaczenie do nastepnego lacznika.Podbzas duzego ruchu telefonicznego moze sie jednak zdarzyc, ze wszystkie linje sznu¬ rowe, danej grupy, sa w danej chwili za¬ jete; wtedy abonent wywolujacy powinien byc o tein powiadomiony; wówczas zawie¬ sza on swa sluchawke i próbuje po pewnym czasie dzwonic powtórnie. Ponizej opisane bedzie dzialanie wybieraczy niniejszych oraz sposób, w jaki abonent wywolujacy zostaje powiadomiony o tern, ze wybieracz znalazl wszystkie kable pewnej wybranej grupy zajete. Przypuscmy, ze abonent wyr wolajacy na podstacji A5 stara sie pola¬ czyc z jakims drugim abonentem; w tym celu zdejmuje swa sluchawke i wytarczo- wuje numer tego drugiego abonenta; przy¬ puscmy dalej, ze wskutek zdjecia slu¬ chawki na podstacji A5 laczmik linjowy dolacza sie do linji, skladajacej sie z prze¬ wodów 22 — 25, oraz ze wskutek wlacze¬ nia sie do tej linji wybieracz RSS laczy wysylacz rejestrowy RS (fig. 2 i 3) z ta linja; pierwszy wybieracz S' wybiera od¬ powiednia grupe styków, odpowiadaja¬ cych polozeniu szczoteczki rejestru pierw¬ szej cyfry, np. grupe trzecia i wyibieracz zaczyna wyszukiwac linje. Szczoteczki 131, 133 i 135 przesuwaja sie wtedy po stykach wybranej grupy pod wplywem magnesu przesuwajacego 108, którego obwód za¬ mykany jest kolejno przez obwody, bie¬ gnace od potencjalti ziemi, obecnego na wszystkich stykach próbnych, reprezentu¬ jacych zajete linje i wchodzacych w ze¬ tkniecie ze szczoteczka próbujaca 133.Nalezy teraz przypomniec sobie, ze przekaznik 208 dziala, gdy szczoteczki wy- bieracza przesuwaja sie po ostatnich pie¬ ciu stykach, poprzedzajacych wlasciwa gru¬ pe styków, przyczem przekaznik ten za¬ myka obwód magnesu 345, który przesuwa szczoteczki 346 i 347 lacznicy kolejnoscio- wej w zetkniecie z nastepnemi stykami, a w danym wypadku z drugiemi. Nalezy równiez przypomniec sobie, ze z chwila za¬ rejestrowania drugiej cyfry, wzbudzony zostaje przekaznik rozruchowy 209, dzie¬ ki czemu wysylacz rejestrowy moze kon¬ trolowac dzialanie wyfcranejgo drugiego — 27 —wybieracza. W danym wypadku przyjeto fecfoak, ze wszystkie; Knje szniirowe, do¬ stepne w grupie 3, sa zajete, wobec czego szczoteczki lacznika obracaja sie az do chwili wejscia w zetkniecie z jedenastemi zfcolei stykami 152, 153, 154, z których styk 152 jest polaczony wielokrotnie z od- powiednicmi stykami jedenastemi wszyst¬ kich grup. Styk 153 i odpowiadajace mu jedenaste styki wszystkich innych grup nie sa\ polaczone z caloscia urzadzenia, a styk 154 polaczony jest wielokrotnie z od- powiedniemi stykami jedenastemi wszyst¬ kich grup i z przewodem 141, laczonym okresowo z baterja przez przerywacz V.Poniewaz na styku 153 niema teraz poten¬ cjalu ziemi, wiec podczas przesuwania sie szczoteczek po stykach 152, 153, 154, ob-' wód dla magnesu 108 nie zostaje zamkniec ty, wobec czego szczoteczki zatrzymuja sie w tern polozeniu.Przy wytwarzaniu polaczenia z pod¬ stacja B5, podczas gdy szczoteczka 153 styka sie z nieuiziemionym stykiem, zakon¬ czajacym przewód 144, z przekaznika 105 usuniete zostaje zwarcie, co umozliwia dzialanie tego przekaznika, który wobec tego przesyla polaczenie do wybieracza S2. Wskutek przeslania tego polaczenia zamkniety zostaje ponownie obwód prze¬ kaznika impulsowego 207 szeregowo z przekaznikiem 406 wybieracza S2, który zaczyna wtedy dzialac, a przekaznik 207 wysylacza rejestrowego jest krótko zwie¬ rany co pewien czas przez tarcze 421'.Poniewaz w danym wypadku szczo¬ teczki 131, 133 i 135 stykaja sie ze styka- mi 151, 153 i 154, wiec zwarcie usuniete zostaje równiez z przekaznika 105, który magnesuje sie* Zostaje teraz wzmocniony obwód przekaznika 207, biegnacy od luzie- mionego przy brzeozyku zajecia BT prize- wodw 140 przez styk 152, szczoteczke 131, uzwojenie przekaznika 207, szczoteczke 135 i nastepnie do przewodu 141, otrzymu¬ jacego w sposób przerywany potencjal ba¬ terji Przekaznik 207 magnesuje i roz- majgnesowuje co pewien czas, a wysylacz rejestrowy dziala tak, jakby polaczenie wyslane bylo do linji wywolanej. Szczo¬ teczki 346 i 347 lacznicy kolejnosciowej przesuwaja sie kolejno po swych stykach pod kontrola przekaznika 208 i gdy szczo¬ teczka 346 wchodzi w zetkniecie z piatym stykiem, to wtedy zamkniety zostaje ob¬ wód dla przekaznika 209 szeregowo z prze¬ kaznikiem dzwonkowym 210, który laczy przewody 96 i 97 z przewodami 96' i 97'.Nalezy jeszcze przypomniec sobie, ze prze¬ kaznik 204 dziala podczas kazdego dziala¬ nia przekaznika 208, wobec czego przewód 96' przylaczony jest do przekaznika 203 podczas kazdego dzialania przekaznika 210. Gdy lacznik dziala celem polaczenia sie z zajeta linja abonenta, to wtedy, jak juz bylo powiedziane, potencjal baterji po¬ laczony zostaje za posrednictwem magne¬ su przesuwajacego z dolnym przewodem rozmowy. Przekaznik 203, dziala wtedy, gdy potencjal baterji laczony jest w spo¬ sób przerywany przez przerywacz /' z dol¬ nym przewodem rozmowy. Przekaznik próbujacy 203 laczy wiec potencjal ziemi, doprowadzony poprzez opór R, z przewo¬ dem 94 za posrednictwem sprezyny 216 i jej styku aktywnego*, który to pnzewód u- ruchomia w sposób, juz wskazany, prze¬ kaznik 35, który, dzialajac w sposób wia¬ domy, laczy górny przewód wejsciowy z przewodem,, rozmowy 22', polaczonym te¬ raz z brzeczykiem zajecia BT; wtedy abo¬ nent wywolujacy slyszy ton brzeczyka, po¬ wiadamiajacy go, ze polaczenie nie moze byc uskutecznione, wobec czego zawiesza on swa sluchawke i próbuje laczyc sie powtórnie nieco pózniej.Nalezy zauwazyc, ze polaczenia siód¬ mych styków wszystkich grup wybieracza S2 sa takie sanie, jak polaczenia wybiera¬ cza S', wobec czego w razie, gdyby wybie- racz S2 znalazl wszystkie linje wybranej grupy w stanie zajetym, wtedy nastapilyby - 28 —te same dzialania i abonent wywolujacy uslyszalby w taki sam sposób ton brze- czyka.Nastepnie zostanie opisany sposób na¬ dawania sygnalu alarmowego. Centrala niniejsza zaopatrzona jest w srodki, zwal¬ niajace uzyty wysylacz rejestrowy ii poda¬ jace jednoczesnie dozorcy centrali sygnal alarmowy w wypadku, gdy wysylacz ten dziala dluzej, anizeli to jest potrzebne do uskutecznienia polaczenia i wezwania wy¬ wolanego abonenta do jego telefonu. Ma to miejsce mianowicie wtedy, gdy linja a- bonenta zostaje zwarta lub gdy linja po¬ laczone z baterja zostaje uziemiona lub wreszcie, gdy sluchawka u abonenta jest zdjeta i riiezawieszona ponownie przed uplywem okreslonego czasu; wtedy dozor¬ ca centrali powinien byc powiadomiony o tern.Odbywa sie to w sposób nastepujacy: przypuscmy, ze abonent na podstacji A5 zdjal swa sluchawke i po cziesciowem wy- tarczowaniu numeru innego abonenta, przerwal to wytarczowywanie z dowolne¬ go powodu i nie powiesil sluchawki na jej haczyku. Wskutek zdjecia sluchawki na podstacji A5 lacznik linjowy LS zajmuje wolna linje, mp. linje, skladajaca sie z przewodów 22 — 25% wskutek czego wyibie- racz wysylaczy rejestrowych wybiera wol¬ ny wysyllacz, np. wysylacz, wskazany na fig. 2 i 3. Po zajeciu wysylacza rejesfbrowe- go przekaznik 206 dziala szeregowo z dol- nem uzwojeniem przekaznika alarmowego 34 grupy TRGA który to przekaznik w tym czasie jest niedostatecznie wzbudzony.Przekaznik 206 doprowadza wtedy poten¬ cjal ziemi do przewodu przytrzymujacego 261 zapomoca sprezyny 222 i jej styku ak¬ tywnego za posrednictwem sprezyny 226 i jej styku pasywnego, a przez sprezyne 222 przekaznik 206 laczy przerywacz P z przewodem 200', biegnacym do przekazni¬ ków impulsowych 240 i 241. Przerywacz I2 doprowadza okresowo potencjal ziemi do przewodu 200, przyczem odstepy czaatl, dzielace te poszczególne doprowadzenia potencjalu ziemi, sa nieco dluzsze od wy¬ maganych zazwyczaj do uskutecznienia polaczenia przy wzywaniu zadanego abo¬ nenta do jego telefonu. Po pierwszem do¬ prowadzeniu potencjalu zielni do przewo¬ du 200, polaczonego teraz z przewodem 200', przekaznik o podwójnem uzwojeniu 240 magnesuje sie czesciowo i przygotowu¬ je przez sprezyne 243 obwód, wzbudzaja¬ cy ten przekaznik podczas calkowitego je¬ go namagnesowania, przyczem sprezyna 242 pozostaje w zetknieciu ze swym sty¬ kiem pasywnym, zwierajac przez to uzwo¬ jenie dolne przekaznika 240. Z dhwiia usu¬ niecia potencjalu ziemi z przewodu 200' zwarcie usuniete zostaje z dolnego uzwo¬ jenia przekaznika 240, który magnesuje sie wtedy calkowicie, przedluzajac przewód impulsowy 200' do drugiego przekaznika o podwójnem uzwojeniu 201. Potencjal ziemi doprowadzony zostaje do przewodu 200' dopiero po uplywie okreslonego cza¬ su, podczas którego wykonane zostaje Cal¬ kowicie polaczenie i wywolywany abonent zostaje wezwany do telefonu, wtedy prze¬ kaznik 206 rozmagnesowuje sie z chwila odezwania sie wezwanego abonenta, od¬ laczajac przewód 200 od przewodu 200' przez puszczenie sprezyny 220, przycziem zwalnia sie równiez przekaznik 240 wsku¬ tek usuniecia potencjalu ziemi z przewodu 261 przez puszczenie sprezyny 222 i wów¬ czas wysylacz rejestrowy zwolniony zo¬ staje w sposób, opisany poprzednio.W danym razie jednak przypuszczono, ze abonent na podstacji A5 zaniechal roz¬ mowy jeszcze przed jej rozpoczeciem i nie zawiesil swej sluchawki na haczyku, wo¬ bec czego, po uplywie rzeczonego czasu, wysylacz rejestrowy jest nadal zajety.Jezeli wiec doprowadzic ponownie poten¬ cjal ziemi do przewodu 200, polaczonego nadal z przewodem 200', to wtedy prze- kazndk 241 namagnesuje sie przez górne - 29 -uzwojenie i przygotowuje przez sprezyne 245 i jej styk aktywny obwód, magnesuja¬ cy go calkowicie; zatem po powtórnem u- sunieciu uziemienia z przewodu 200', prze- kaznik 241 bedzie (namagnesowany calko¬ wicie i zamknie przez sprezyne 244 obwód przekaznika 205, który magnesiuje i laczy wielokrotnie opór R' z przekaznikiem 206 za posrednictwem sprezyny 219 i jej styku aktywnego., Prad, plynacy przez uzwojenie dolne przekaznika alarmowego 34 grupy TRG, wzrasta teraz do tego stopnia, iz moze na¬ magnesowac przekaznik 34, który zamyka wtedy przez sprezyne 49 obwód przytrzy¬ mujacy dla samego siebie celem zwolnie¬ nia przewodu 23 i przerywa obwód prze¬ kaznika 72 i przekaznika 206, odlaczajac sprezyne 50 od jej styku pasywnego.Wskutek powyzszego przekaznik 72 roz- magnesowuije sie i zwraca wybieracz RSS do stanu normalnego, przyczem szczotecz¬ ki jego pozostaja na szczoteczkach, uzy¬ tych poprzednio, a wskutek rozmagneso¬ wania przekaznika 206, wysylacz rejestro¬ wy zwalnia sie i powraca w sposób, wska¬ zany poprzednio, do polozenia normalne¬ go. Dalszym iskutkiem dzialania przekazni¬ ka 34 jest doprowadzenie potencjalu ziemi do przewodu alarmowego 99 za posrednic¬ twem sprezyny 48, co powoduje zaswiece¬ nie sie lampki U i dzwiek alarmu (nieuwi- docznionego), przeznaczonego dla dozorcy centrali telefonicznej, przyczem przewód 98, polaczony z hrzeczykiem (inieuwidocz- nionym), polaczony zostaje przez sprezy¬ ne 48' z górnym przewodem rozmowy. Do¬ zorca wynajdujje wtedy zapomoca lampki L polaczenie i okresla jego niedokladnosc, poczem powiadamia .aJbonemta na podstacji A\ ze jego sluchawka nie jest zawieszona na haczyku.Jezeli abonent na podstacji A5 prze¬ rwal jedynie na pewien czas wytarczowy- wanie i stara sie wytarczowywac ten nu¬ mer nadal jeszcze przed polaczeniem sie z nim dozorcy, to wtedy abonent ten slyszy ton brzeczyka, powiadamiajacy go o tern, iz powinien zawiesic sluchawke i wytarczo¬ wywac ponownie caly numer, celem otrzy¬ mania zadanego polaczienia.Krótkie zwarcie przewodów 2 i 3 wy¬ wola, oczywiscie, to samo dzialanie i wy¬ sle sygnal do dozorcy, który po znalezieniu linji posiadajacej niedokladnosc, postara sie ja msunac.Nalezy równiez zauwazyc, ze gdyby wybieracz lub lacznik nie zwarl na krótko przekaznika impulsowego wysylacza reje¬ strowego wskutek, np. zanieczyszczenia sty¬ ków sprezyn, to wtedy wysylacz rejestrowy przestanie dzialac i polaczenie nie zosta¬ nie wykonane. Abonent wywolujacy, nie wiedzac o tern, wytarczowalby wtedy da¬ lej caly numer, a potem oczekiwal odpo¬ wiedzi wywolywanego abonenta, gdyz nie slyszalby dzwieku dzwonkowego, który powinien uslyszec w wypadku normalnego wywolania zadanego abonenta; gdyby wiec trzymal nadal sluchawke, nie zawie¬ szajac jej na haczyku, to wtedy wysylacz rejestrowy zostalby zwolniony, powiada¬ miajac o tern dozorce centrali.Wybieracz i lacznik z napedem mecha¬ nicznym. Laczniki samoczynne, opisane powyzej, sa tego rodzaju, ze ich szczotecz¬ ki przeisuwane sa z jednych styków na na¬ stepne przez magnes, zatem naped ich jest elektryczny. Obwody tych laczników moz¬ na jednak dostosowac z latwoscia do kon¬ trolowania laczników z napedem mecha* nicznym, w których walek, ze szczoteczka, mi obracany jest przez kólko zebate, zaze¬ biajace sie z kólkiem, zamocowanem na walku, obracajacym sie bez przerwy. Na fig. 6 wybieracz i lacznik napedzane sa mechanicznie, a róznica w ich idzialaniiu w porównaniu z lacznikami, napedzanemi e- lektrycznie, jest opisana ponizej, przyczem jednakowe czesci obu typów wybieraczy i laczników oznaczone sa jednakowemi zna¬ kami z wyjatkiem cyfr setnych. - 30 -Wybielacz S3 pod wzgledem mechanicz¬ nym rózni sie od wyibieraczy S* tern, ze walek jego zaopatrzony jest w tarcze ku^ laczkowe 620 i 621, szczoteczki lacznika 631 — 636 i przesuwne kólko zebate 687.Kólko 687 zazebia, sie z kólkiem 689, za- mocowanem na obracajacym sie stale wal¬ ku 690, którego tylko czesc jest widoczna.Kólko 687 nie zazebia sie normalnie z kól¬ kiem 689, lecz wspiera sie na slup¬ ku1 688 pod wplywem dzialania sprezyny 692.Wybieracz S3 dziala tak samo, jak wy- bieracze S' i S2 z ta róznica jednak, iz przekaznik 606 nie zamyka samoprzery- wajacego sie obwodu dla magnesuj przesu¬ wajacego, lecz zamyka obwód pradu sta¬ lego dla magnesu 608, który magnesuje i przyciaga kotwice 691, przeciwdzialajac sprezynie 692; wtedy zeby przesuwnego kólka zebatego 687 zaczynaja zazebiac sie z zebami kólka 689. Walek, dzwigajacy szczoteczki lacznika i tarcze 620 i 621, obracany jest wtedy tak dlugo, dopóki kól¬ ko 689 zazebia sie z kólkiem 6817, a miano¬ wicie az do chwili znalezienia przez szczo¬ teczke wolnej linji w wybranej grupie. Po wybraniu wlasciwej grupy i rozmagneso¬ waniu przekaznika 606 wznowiony zoistaje obwód magnesu 608, biegnacy od potencja¬ lu ziemi, napotkanego przez szczoteczke próbujaca 633 lub 634, przesuwajaca sie po stykach próbnych, reprezentujacych za¬ jete lin je. Po znalezieniu wolnej linji na styku, stykajacym sie ze szczoteczka próbna, niema potencjalu ziemi, wobec czego przerwany zostaje obwód magnesu 608, który rozmagnesowtuje sie i jego kotwi¬ ca 691 rozlacza, kólko zebate 687 z kól¬ kiem 689 pod wplywem dzialania sprezy¬ ny 692, wskutek czego szczoteczki laczni¬ ka zatrzymuja sie w tern polozeniu, a mia¬ nowicie w zetknieciu ze stykami wolnej linji sznurowej. Po zwolnieniu wybieracza S3 w koncu rozmowy magnes 608 magne¬ suje sie ponownie tak samo, jak magnes przesuwajacy wybielaczy S' i S2, na spre¬ zynach 623, poczynajac od ziemi. Magnes 608 umozliwia wiec znowu zazebienie sie kólka 687 z kolkiem 689, wolbec czego szczoteczki obracaja sie nadal, powraca¬ jac do swego polozenia normalnego, a wte¬ dy sprezyny 623 rozwieraja sie i przery¬ waja obwód, magnesu 608, który, rozma- gnesowujac sie, pozwala kotwicy 691 roz¬ laczyc kólka 687 i 689 i zatrzymac szczo¬ teczki w ich polozeniu normalnem. Prze¬ wody 640 i 641 polaczone sa z brzeczy- kiem zajecia i z przerywana baterja celem uzycia ich w razie, gdy wszystkie linje sa zajete w taki sam sposób, jak bylo powie¬ dziane poprzednio w zwiazku z przewoda¬ mi 440 i 441 wybieracza S2. Lacznik C u- rzadzony jest pod wzgledem mechanicznym tak samo, jak wybieracz S', z tym wyjat¬ kiem, ze zawiera urzadzenie, przesuwaja¬ ce kólka zebate, dzieki któremu walek szczoteczek obraca sie podczas wybierania przez te szczoteczki odpowiednich styków w tej grupie. Zostala równiez dodaina do lacznika C trzecia, tarcza kulaczkowa 6212, zaopatrzona w sprezyny 6242. W danym przypadku obracajacy sie bez przerwy wa¬ lek 690* posiada zaklinowane dwa kólka zebate 689' i 695', z którycl( óSPT^est wieksze od 695'. Na pomocniczym walku\ 694 osadzone sa ponadto kólka zebate 695, 693 i 693'; walek ten przesuwany jesLw^ kierunku swej osi przez kotwice 696 ma¬ gnesu 697, która normalnie wspiera sie na slupku 696' pod wplywem sprezyny 6922 i wtedy kólko 693 zazebia sie z kólkiem 689*.Jezeli jednak magnes 697 zostaje nama¬ gnesowany, to walek 694 zostaje przesu¬ niety do drugiego polozenia, w którem kól¬ ko 693' wchodzi w zazebienie z kólkiem 695'. W obu polozeniach walka 694 kólko 699 .zazebia sie jednak z kólkiem 695. Prze¬ suwne kólko zebate 687' lacznika C odpo¬ wiada takienuuz kólku 687 wybieracza S3 i zazebia sie z kólkiem 699, lecz normalnie utrzymywane jest zdala od niego i wspiera — 31 —sie na sltapku 688* pod wplywem kotwicy 691* i jej sprezyny 692'. Dodatkowa tarcza 6212 porusza sprezyny 624* w taki sposób, ii sa one zamkniete z wyjatkiem chwili, gdy szczoteczki lacznika zmajdiija sie po¬ miedzy stykami w szeregu, t. j. z chwila zsuniecia we tych szczoteczek z jednio styku; sprezyny 6242 zamykaja sie i sa zamkniete az do chwili przejscia szczote¬ czek na nastepny styk. Nalezy jeszcze do¬ dac, ze w laczniku C niema przekaznika, odpowiadajacego przekazników 459' lacz¬ nika C.Lacznik C dziala tak samo prawie, jak lacznik C z kilku tylko róznicami, opisa- nemi ponizej, Przekaznik linjowy 657 za- myka przez sprezyne 673 obwód dla ma¬ gnesu) 608, który, przyciagajac swa kotwi¬ ce 6914, wprowadza kólko zebate 687' w zazebienie z obracajacem sie luzno kól¬ kiem 699, wskutek czego walek, dzwigaja¬ cy tarcze 620', 621' i 6212, obraca sie wraz ze sweirri szczoteczkami az do chwili ze¬ tkniecia sie tych szczoteczek z pierwszemd stykami wlasciwej gnupy, odjpowiadiajacemi polozeftiiu szczoteczkirejestru trzeciej cyfry.Obwód kontrolny otwarty zostaje, jak juz bylo powiedziane w zwiazku z lacznikiem C, w wysylaczu rejestrowym podczas prze¬ suwania sie szczoteczek po ostatnich pieciu stykach grupy, pofprzedzajacej grupe za¬ dana, wskutek czego przekaznik 657 roz- magnesowuje sie z chwila zetkniecia sie szczoteczek z pierwszemi stykami zada¬ nej grupy; dzieki temu przerywa sie obwód magnesu 681, który rozmagnesowluje sie i, plaszczajac swa kotwice 691, rozlacza kól¬ ko zebate 687' z kólkiem 699, wskutek cze¬ go szczoteczki zatrzymuja sie w tern polo¬ zeniu.Przekaznik limjowy 657, rozmagneso- wujac sie, wylacza sam siebie z obwodu kontrolnego wskutek puszczenia swej spre¬ zyny 671 i wlacza don przekaznik 659 przez puszczenie sprezyny 672 (natezy sobie przypomniec, ze w tym czasie dziala przekaznik 656). Po ponóWinem zamknie¬ ciu obwodu kontrolnego w wysylaczu re¬ jestrowym, który nastepuje po zarejestro¬ waniu nastepnej cyfry, zaczyna dzialac przekaznik 639, który wykonywa role przekazników 495 i 495' lacznika C, a mia¬ nowicie przeiz sprezyne 677 przygotowuje obwód zajecia,, przez sprezyne 678 przy¬ gotowuje obwód, kontrolujacy dzialanie przekaznika impulsowego, przez sprezyne 679 zamyka obwód magnesu 697, a przez sprezyne 679' zamyka obwód magnesu 608*. Magnes 697, przyciagajac swa kotwi¬ ce 696, przesuwa walek podluzny 694, wskutek czego kólko 693* wchodzi w za¬ zebienie z kólkiem 695', a kólko 693 roz¬ lacza, sie z kólkiem 689'. Poniewaz kólko 695' jest mniejsze od kólka 689', a kólko 693' jest znacznie wieksze od kólka 693, wiec szybkosc obrotu kólek 695 i 699 zo¬ staje znacznie zredukowana. Dalszym skutkiem wzbudzenia magnesu 697 jest za¬ mkniecie przez sprezyne 698 innego obwo¬ du dla magnesu 608', który rozmagnesowu- je i wprowadza kólko zebate 687' w za¬ zebienie z kólkiem 699, skutkiem czego szczoteczki przesuwaja sie po stykach wy¬ branej grupy wolniej, anizeli poprzednio.Z chwila zejscia tych szczoteczek z pierw¬ szych styków — sprezyny 6242 zamykaja sie, zamykajac lokalny obwód dla prze¬ kaznika 659, i zwierajac przekaznik impul¬ sowy w wysylaczu rejestrowym. Gdy szczo¬ teczki wchodza w zetkniecie z drugiemi stykami wybranej grupy, które zakonczaja pierwsza linje abonentowa tej grupy, wte¬ dy sprezyny 6242 otwieraja sie i krótkie zwarcie zostaje usuniete ponownie, a prze¬ kaznik impulsowy wysylacza rejestrowego zostaje namagnesowany. Dzialanie to trwa az do chwili polaczenia przez przekazniki liczace, uruchomiane przez przekaznik im¬ pulsowy w isposób juz wskazany, potencja¬ lu ziemi z przewodem wyznaczajacym, po¬ laczonym ze stykiem, z którym styka sie szczoteczka rejestru ostatniej cyfry, Gdy - 32 -to nastepuje, -wtedy abwód kontrolny wy- sylacza rejestrowego przerwany izostaje przez przekaznik tak, ze gdy szczoteczki lacznika wchodza w zetkniecie z nastepne- mi stykami, odpowiadaj aoemi polozeniu szczoteczki rejestru ostatniej cyfry i gdy sprezyny 6242 sa otwarte, wtedy obwód przekaznika 659 zostaje przerwany. Prze¬ kaznik ten rozmagnesowuje sie wtedy i otwiera odralzu na kotwicy 699' obwód ma¬ gnesu 608' oraz przez sprezyne 679 obwód magnesu 697. Magnes 60$', rozmagneso- wujac sie, pulszcza swa kotwice 691', wsku¬ tek czego kólko zebate 687' rozlacza sie z kólkiem 699 i szczoteczki zatrzymuja sie w zetknieciu z wlasciwemi stykami Wsku¬ tek rozmagnesowania magnesu 697 walek 694 cofniety zostaje do swego polozenia normalnego przez sprezyne Ó922. Jezeli wybrana linja jest zajeta, wtedy abonent wywolujacy slyszy dzwiek zajecia za po¬ srednictwem pnzewodu] 680 w sposób, opi¬ sany w zwiazku z lacznikiem C.Po zwolnieniu lacznika C w koncu rozmowy magnes 608' rozmagnesowane sie ponownie tak samo, jak magnes przesuwa¬ jacy lacznika C, na sprezynach 623\ po¬ czynajac od ziemi. Magnes 608' wprowa¬ dza ponownie kólko zebate 687' w zaze¬ bienie z kólkiem 699, które zaczyna obra¬ cac sie z dulza szybkoscia, wskutek czego szczoteczki powracaja do polozenia nor¬ malnego, poczem sprezyny 623' rozdziela¬ ja sie i otwieraja obwód magnesu 608'.Wskutek rozmagnesowania magnesu 608' kotwica 691' rozlacza kólko 687' z kólkiem 699, zatrzymiujac szczoteczki w ich polo¬ zeniu normalnem.Z powyzszego opism widac, ze lacznik wywolan zwrotnych RV moze byc zmie¬ niony z latwoscia tak, aby mozna go bylo napedzac mechanicznie; w tym celu nale¬ zy zmienic jego obwody kontrolne analo¬ gicznie do obwodów lacznika C oraz zao¬ patrzyc go w powyzsza przekladnie izeba- ta i mechanizm do przesuwania. PL