Przedmiotem wynalazku jest stempel do izostatycznego prasowania na zimno proszków metalicznych i niemetalicznych, w komorze cisnieniowej przy uzyciu konwencjonalnej prasy.Przy takim procesie prasowania stempel wywiera nacisk rzedu kilkuset kN. Powstaje zagad¬ nienie uszczelnienia komory cisnieniowej, w której znajduje sie medium srezone pod cisnieniem kilkuset MPa.Znane uszczelnienia wewnetrzne, wykorzystujace zasade nieskompensowanej powierzchni, stanowia uszczelki z materialu gumopodobnego usytuowanego pomiedzy uszczelkami z miedzi lub mosiadzu.Z polskiego opisu patentowego nr 108 617 znane jest ponadto uszczelnienie zewnetrzne stempla w postaci oslony zabezpieczajacej utrzymywanej w polozeniu krancowym za pomoca co najmniej jednej sprezyny. Oslona prowadzona jest suwliwie wzdluz bocznych powierzchni stempla i podczas wprowadzania stempla do matrycy i wstepnego zgeszczania proszku dotykajac matrycy zabezpiecza przed porywaniem czastek metalu przez wypychyne powietrze.Stempel wedlug wynalazku sklada sie z korpusu z uszczelnieniem wewnetrznym i usytuowanej wokól korpusu oslony z uszczelnieniem zewnetrznym, utrzymywanym w polozeniu krancowym przez sprezyne. Istota rozwiazania wedlug wynalazku polega na tym, ze korpus ma otwór odpowie¬ trzajacy, w którym osadzony jest przesuwnie walek zaopatrzony na jednym, dolnym koncu w stozkowy grzybek wchodzacy w odpowiadajace mu stozkowe zakonczenie otworu odpowietrzaja¬ cego a na drugim koncu w wystep, o który oparte sa sprezyny utrzymujace walek, a wiec i grzybek, w polozeniu otwartym lub zamknietym. Uszczelnienie wewnetrzne stanowi tulejka uszczelniajaca nalozona na korpus i suwliwie pasowana w komorze cisnieniowej, zas oslone korpusu stanowi tuleja oslaniajaca suwliwie osadzona w zamocowanej do korpusu tulei prowadzacej. Pomiedzy tuleja oslaniajaca a korpusem osadzonajest uszczelka z podkladka dociskana sprezyna. W korpu¬ sie, w jego czesci otoczonej tulejka uszczelniajaca, moze byc osadzona spirala grzejna wlaczona w obwód elektryczny kompensacji luzu stempla. Ponadto korpus moze miec styk stanowiacy wraz z tuleja oslaniajaca zestyk obwodu elektrycznego sygnalizacji polozenia stempla.2 145 661 Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest dobre uszczelnienie stempla i komory cisnieniowej, szczególnie korzystne przy duzej ilosci cykli pracy. Prasowanie izostatyczne z wykorzystaniem stempla mozna prowadzic na prasach konwencjonalnych, bez koniecznosci stosowania specjal¬ nych pras.Rozwiazanie wedlug wynalazku przedstawione jest w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia stampel w przekroju poprzecznym.Korpus 1 stempla, wchodzacy do komory cisnieniowej 2 ma otwór odpowietrzajacy 3, w którym osadzonyjest przesuwnie walek 4. Walek 4 ma najednym swym koncu stozkowy grzybek 5 wchodzacy w odpowiadajace mu stozkowe gniazdo — zakonczenie otworu odpowietrzajacego 3.Powierzchnie stozkowe grzybka 5 i gniazda otworu 3 sa dokladnie dopasowane. Walek 4 ma na swym drugim, górnym koncu wystep 6, o który oparte sa sprezyny 7, 8 utrzymujace walek 4 w polozeniu otwartym lub zamknietym. Na czesc korpusu 1 wchodzaca do komory cisnieniowej 2 nalozona jest tulejka uszczelniajaca 9, z otworem dla grzybka 5, zamocowana wkretami 10. Tulejka 9 pasowana jest suwliwie w komorze 2, a wykonanajest z mosiadzu lub miedzi pokrytej tworzywem sztucznym odpornym na podwyzszona temperature, przykladowo teflonem lub ternamidem. W czesci korpusu 1 otoczonej tulejka 9 osadzona jest w otworze odpowietrzajacym 3 spirala grzejna 11, unieruchomiona tulejka ustalajaca 12. Spirala 11 wlaczona jest w obwód elektryczny kompen¬ sacji luzu stempla, zaopatrzony w potencjometr do regulacji pradu grzejnego. Do korpusu 1 zamocowana jest tuleja prowadzaca 13, w której suwliwie osadzona jest tuleja oslaniajaca 14.Pomiedzy tuleja oslaniajaca 14 a korpusem 1 osadzonajest uszczelka 15 z podkladka 16 dociskana sprezyna 17. Korpus 1 ma ponadto styk 18, korzystnie w postaci kulki, osadzony w górnej swej czesci i stanowiacy wraz z tuleja oslaniajaca 14 zestyk obwodu elektrycznego sygnalizacji polozenia stempla.W czasie pracy stempla przesuniecie grzybka 5 w dól umozliwia swobodny wyplyw powietrza z komory 2. Po dojsciu stempla do lustra medium zwolnienie nacisku na sprezyne 8 powoduje podniesienie grzybka 5 i uszczelnienie stempla. W przypadku stosowania bardzo duzych cisnien wielkosc szczeliny pomiedzy tuleja uszczelniajaca 9 a sciana komory 2 moze byc dodatkowo kompensowana przez zamkniecie obwodu elektrycznego, w który wlaczona jest spirala grzejna 11.Spirala 11 nagrzewa walek 4 i tuleje 9, co powoduje ich rozszerzenie i zmniejszenie luzu.W miare przemieszczania stempla w komorze w dól docisk sprezyny 17 do uszczelki 15 rosnie i zwieksza sie skutecznosc uszczelnienia zewnetrznego. W przypadku zbyt niskiego poziomu medium w komorze 2 korpus 1 swoim kolnierzem opiera sie o powierzchnie czolowa tulei 14 i dociskajac ja do powierzchni czolowej komory 2 blokuje dalszy ruch stempla w dól. Takie polozenie sygnalizowane jest sygnalem obwodu elektrycznego zamknietego zestykiem w postaci polaczonej zjednym biegunem zródla pradu tulei 14 oraz polaczonego z drugim biegunem styku 18.Zastrzezenia patentowe 1. Stempel do izostatycznego prasowania na zimno proszków w komorze cisnieniowej przy uzyciu konwencjonalnej prasy, skladajacy sie z korpusu z uszczelnieniem wewnetrznym i usytuo¬ wanej wokól korpusu oslony z uszczelnieniem zewnetrznym utrzymywanym w polozeniu kranco¬ wym przez sprezyne, znamienny tym, ze korpus (1) ma otwór odpowietrzajacy (3), w którym osadzonyjest przesuwnie walek (4) zaopatrzony najednym dolnym koncu w stozkowy grzybek (5) wchodzacy w odpowiadajace mu stozkowe zakonczenie otworu odpowietrzajacego (3) a na drugim koncu w wystep (6), o który oparte sa sprezyny (7,8) utrzymujace walek (4) w polozeniu otwartym lub zamknietym, uszczelnienie wewnetrzne stanowi tulejka uszczelniajaca (9) nalozona na korpus (1) i suwliwie pasowana w komorze cisnieniowej (2) zas oslone korpusu (1) stanowi tuleja oslania¬ jaca (14) suwliwie osadzona w zamocowanej do korpusu (1) tulei prowadzacej (13), przy czym pomiedzy tuleja oslaniajaca (14) a korpusem (1) osadzona jest uszczelka (15) z podkladka (16) dociskana sprezyna (17). 2. Stempel wdlug zastrz. 1, znamienny tym, ze korpus (1) w swej czesci otoczonej tulejka uszczelniajaca (9) ma spirale grzejna (11) wlaczona w obwód elektryczny kompensacji luzu stempla.145 661 3 3. Stempel wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienny tym, ze korpus (1) ma styk (18) korzystnie kulke, stanowiacy wraz z tuleja oslaniajaca zestyk obwodu elektrycznego sygnalizacji polozenia stempla. PL