Przedmiotem niniejszego wynalazku jest kolo do pojazdów mechanicznych, w któ- rem obrecz do zdejmowania jest podzielo¬ na w kierunku prostopadlym do osi kola na dwie czesci w ten sposób, ze zaciska sie po zalozeniu pod wplywem wewnetrznego cisnienia opony na wieniec kola, przyczem nie trzeba laczyc zdejmowanej obreczy z wiencem kola zapomoca srub lub tym po¬ dobnych elementów. Wedlug wynalazku o- bie czesci zdejmowanej obreczy, po zalo¬ zeniu jej wraz z nadeta opona lia wieniec kola, pod wplywem wewnetrznego cisnienia opony rozsuwaja sie w kierunku osi kola, skutkiem czego nastepuje umocowanie obreczy na wiencu kola. Do rozla¬ czenia obu zdejmowanych czesci obre¬ czy sluzy urzadizeme ryglujace w ksztal¬ cie pierscienia, którego srednice przy zakladaniu obreczy na wieniec kola zmniej¬ sza sie, skutkiem czego obie przedtem stale zlaczone czesci mozna przesuwac w kie¬ runku osiowym. Korzystnem jest wykona¬ nie jednej czesci zdejmowanej obreczy ja¬ ko przyrzadu ryglujacego, stosujac w pier¬ scieniu promieniowe przeciecie, umozliwia¬ jace zapomoca stosownego urzadzenia zwiekszanie wzglednie zmniejszanie jego srednicy. Urzadzenie to jest polacw^ ¦ druga czescia obreczy na stale lub po&krfl w kierunku osi.Fig. 1—4 wzglednie 5—10 przedstawi- ja dwie formy wykonania wynalazku, mffe- nowicie fig. 1—2 przedstawiaja przekroja przez wieniec kola w miejscu polaczeni* przyrzadu ryglujacego, wzglednie w miej¬ scu posredniem, fig. 3 — podluzny przekrój kola w miejscu polaczenia przyrzadu ry¬ glujacego, fig. 4 — polaczenie ryglujace w widoku od strony osi kola, fig. 5—7 przed¬ stawiaja w przekroju odmiane wienca ku* la wedlug wynalazku, fig. 8 — przekrój po* dluzny kola przez przyrzad ryglujacy, zai fig. 9—10 szczególy przyrzadu ryglujacego.W przykladach wykonania wynalazku, przedstawionych na rysunkach, wieniec ko¬ la a jest wykonany w rodzaju obreczy, po¬ dzielonej w kierunku pionowym do osi na dwie czesci, zaopatrzonej w zdejmowana kryze 6, podczas gdy druga kryza d wraz z wiencem kola a jest wykonana z jednego kawalka. Celem zabezpieczenia przeciw przesunieciom osiowym kryza b jest odpo¬ wiednio zaryglowana, np. zapomoca prze¬ cietego w jednem miejscu pierscienia sta¬ lowego c, który rozciagniety daje sie wpro¬ wadzic w wyzlobienia g, przewidziane na wiencti kola, puszczony zas skutkiem wla¬ snej sprezystosci zmniejsza swój obwód i wskakuje w zlobki, zabezpieczajac w ten sposób kryze b od zesuniecia sie. Przy zdejmowaniu obreczy wykonuje sie czyn¬ nosci te same w odwrotnym porzadku.W miejscu przecietego pierscienia sta¬ lowego c mozna równiez uzyc zamknietego pierscienia, [zaopatrzonego w znany sposób w wystepy lub noski, odpowiadajace wy¬ stepom lub noskom zastosowanym na wien¬ cu kola, W przykladzie wykonania wynalazku wedlug fig. 1—4 obrecz do zdejmowania jest podzielona wzdluz obwodu w kie¬ runku prostopadlym do osi kola, a jej czesci oznaczono literami m, n. Skierowa- — 2 —ne ku sobie obrzeza h czesci obreczy m, n posiadaja ksztalt haka (fig. 1 i 2) i pola¬ czone sa ze soba zapomoca dzielonego, sprezystego, rynienkowatego pierscienia zaryglowujacego / (fig. 1 i 2) o przekro¬ ju w ksztalcie litery U.Wdól skierowane brzegi h czesci obre¬ czy m, n, jak równiez do góry zwrócone brzegi f1 pierscienia rygluj apego /, sa nie¬ co skosne (fig. 1, 2). Gdy pierscien ryglu¬ jacy / znajduje sie w polozeniu, oznaczo- nem pelnemi linjami (fig. 1), wówczas u- trzymuje czesci obreczy m, n w scislej lacznosci. Jezeli natomiast sciskajac zmniejszy sie srednice pierscienia /, jak oznaczano linjami przerywanemi na fig. 2, to czesci obreczy beda rozlaczone, moga sie wiec rozsuwac na baki (strzalka / na fig. 1).Konce pierscienia zachodza na siebie (fig. 3 i 4) i kazdy z nich zaopatrzony jest w krótkie czopy jx i ;2, dostepne przez o- twory i± i i2 w wiencu kola a; czopy te mozna zapomoca odpowiedniego klucza do siebie przyblizac lub oddalac. Czop /2 ze¬ wnetrznego konca pierscienia / (fig. 3) wchodzi w odpowiednie wyciecie k w we¬ wnetrznym koncu pierscienia /. Zapomoca jakiegokolwiek odpowiedniego zamknie¬ cia mozna ustalic wieksza lub mniejsza srednice pierscienia /. Wieniec kola a jest w miejscu o polaczenia konców pierscienia / odpowiednio wglebiony (fig. 1 i 3). Za¬ kladanie opony na obreczy m, n, zdjete) z kola, wykonywa sie w nastepujacy sposób.Jeden koniec pierscienia / naciska sie do srodka i nastepnie odciaga nabok, po- czem mozna latwo caly pierscien / wyjac, a czesci m, n — rozlaczyc, teraz mozna wlozyc na jedna czesc opone z detka, a po¬ tem druga czesc — w opone juz wlozona na czesc pierwsza. Nastepnie zaklada sie pierscien / na brzegi h czesci obreczy m, n podobnie, jak to mialo miejsce przy zdej¬ mowaniu w porzadku odwrotnym. Zalo¬ zony pierscien nastawia sie na wieksza srednice i zabezpiecza przed zmniejsze¬ niem srednicy, poczem napompowuje sie opone.Czesc m, n wraz z napompowana opona wsuwa sie na wieniec kola a, zaklada kry¬ ze 6 i zamyka przez sciagniecie pierscie¬ nia zaryglowujacego c. Poniewaz pierscien /jest jeszcze nastawiony na wieksza sred¬ nice i nie przylega do wienca kola, przeto czesci m, n leza w malym odstepie y (fig. 5) od kryz b, d. Pfrziez zmniejszenie srednicy pierscienia / cisnienie wewnetrz¬ ne opony rozpiera z wielka sila czesci m, n zdejmowanej obreczy tak, ze jej kryzy zo¬ staja przycisniete do kryz c, d wienca ko¬ la a, skutkiem czego tworzy sie dostatecz¬ nie silne polaczenie.Zdejmowana obrecz m, n wraz z na¬ pompowana opona moze byc uzywana ja¬ ko zapasowa. Wymiane obreczy z uszko¬ dzona opona na zapasowe uskutecznia sie w nastepujacy sposób.Pierscien ryglujacy c rozciaga sie i zdejmuje wraz z kryza b i wymienna obre¬ cza z kola a. Nastepnie zaklada sie zapa¬ sowa obrecz m, n i kryze b w powyzej o- pisany sposób, rygluje zapomoca pierscie¬ nia c i wreszcie odryglowuje pierscien / nowo zalozonej obreczy.Wedlug wynalazku jedna czesc obre¬ czy do zdejmowania moze byc wykonana jako narzad ryglujacy obie czesci (fig. 5—10).Zdejmowana obrecz sklada sie z szer¬ szej, nie przecietej w kierunku promienio¬ wym czesci p, oraz z wezszej czesci q, przecietej w kierunku promieniowym tak, ze przez oddalanie lub zblizanie konców q± i q2 (fig. 9) mozna zwiekszac lub zmniej¬ szac jej srednice. Szeroka czesc obreczy p tworzy od strony wezszej czesci g skosne zagiecie r, podczas gdy brzeg wezszej czesci q zaopatrzony jest w zlobkowate wygie* cie s, w które zachodzi zagiecie r czesci p (fig. 5 i 6). Przez zwiekszenie wzglednie zmniejszenie srednicy czesci obreczy. — 3 —przesuwa sie skosny brzeg s wzdluz sko¬ snego zagiecia r w kierunku oznaczonym strzalka III wzglednie IV (fig. 5), przy- czem odstep brzegów m19 nL czesci obre¬ czy m$ n zostaje nieznacznie odpowiednio zmniejszony wzglednie zwiekszony.Wpoblizu konców qv q2 czesici q sa u- mocowane czopy jlf j2, sluzace do umoco¬ wania urzadzenia do zwiekszania lub zmniejszania srednic czesci q. Azeby móc umocowac powyzsze czopy j1$ j2 na wyko¬ nanej z blachy czesci q, skosny brzeg s jest na krótkiej przestrzeni odgiety pod katem prostym (fig- 7) i w tern miejscu sa przymocowane dwa klocki l, na których u- mocowane sa czopy j19 j2, zabezpieczone przed wyboczeniem. W tern samem miej¬ scu jest równiez wyprostowany brzeg r cze¬ sci p (fig* 7). Do czopa j± ruchomo przy¬ twierdzony jest jeden koniec wodzika u, którego drugi koniec polaczony jest zapo- moca czopa u z drugim wodzikiem w. Wol¬ ny koniec wodzika w zakonczony jest wi¬ delkami z i moze byc zawieszony na czo¬ pie /2, tworzac z wodzikiem u, w zamknie¬ cie konców czesci obreczy q rozpora prze¬ gubowa, Przez przesuniecie nazewnatrz czopa v w kierunku promienia (strzalka // fig. 8) rozsuwaja sie konce. 91 i q2 czesci obreczy qr, a tern samem powieksza sie od¬ step x miedzy temi koncami. W ten sposób czop v przechodzi przez linje, laczaca czopy j1 i j2, i wchodzi w szczeline x, za¬ ciskajac sie tern samem samoczynnie i u- trzymujac czesci obreczy q w zwiekszonem rozpieciu. Przez wcisniecie czopa v w kie¬ runku srodka kola zblizaja sie konce q1 i q2, a tern samem zmniejsza sie rozpiecie czesci obreczy q.Wieniec kola a zaopatrzony jest mniej wiecej w srodku swej szerokosci w obie¬ gajace wokolo wyzlobienie c19 które jest tak glebokie, ze skosny brzeg s czesci ob¬ reczy q nie dotyka dna wyzlobienia na¬ wet, gdy czesc q jest sciagnieta i brzeg m Spoczywa na brzegu 6 wienca kola. W miejscu, w którem znajduje sie-zando^^i rozpora przegubowa u, u, a; wieniec bfa posiada wieksze wglebienie o z otwottM o2, przez który odpówiedniem narzedsim mozna poruszac rozpora przegubowa. O- twór o2 zamyka sie zapomoca plytki, pa¬ tyczki srubowej lub sruby.Zakladanie opony na obrecz p, q, zdje¬ ta z wienca kola, wykonywa sie w naste¬ pujacy sposób.Zamkniecie rozpora przegubowa u, v, w doprowadza sie do polozenia oznaczonego na fig. 8 linjami przerywanemi, a nastep¬ nie odciaga sie widelkowato zakonczona ramke w od czopa ;2. Czesc obreczy q zo¬ staje tym sposobem otwarta, wtedy koniec jej wciska sie do srodka i wyciaga wbok nazewnatrz. Na czesc obreczy p wsuwa sie opone, nastepnie zaklada sie czesc q naj¬ pierw koncem q2 w czesc obreczy p tak, ze skosne brzegi r, s zachodza jeden na drugi. Teraz zaklada sie ramke wA zakon¬ czona widelkowato, na czop /2 i wprowa¬ dza zamykajaca rozpore przegubowa u, v, w w polozenie, zaznaczone na fig. 8 lihja- mi pelnemi. Przez to uzyskuje sie silne po¬ laczenie czesci obreczy p, q, pozwalajace na napompowanie opony. Obrecz z na¬ pompowana opona wsuwa sie na wieniec kola a, jak przy wykonaniu| wedlug fig. 1—4, i rygluje zapomoca kryzy b i pier¬ scienia ryglujacego c. Nastepnie doprowa¬ dza sie zamkniecie u, v, w do polozenia oznaczonego linj ami przerywanemi na fig. 8, skutkiem czego czesc obreczy q zostaje scisnieta pod wplywem wewnetrz¬ nego cisnienia opony, dzialajacego w kie¬ runku strzalki IV (fig. 5). Brzegi m19 n± zdejmowanej obreczy p, q przylegaja sil¬ nie do kryz b, d wienca kola a, przez co wytwarza sie dostatecznie silne polacze¬ nie miedzy czesciami obreczy p, q a wien¬ cem kola a. Równoczesnie zmniejsza sie szczelina x miedzy koncami q\ i q2 czesci obreczy q, przyczem jednak konce q1 i q2 nie stykaja isie nawet przy rozluznieniu 4: ~^mlaiiecia, a czesc wienca q jest zawsze przycisnieta do wienca kola a oraz kryzy b pod wplywem wewnetrznego cisnienia opony. Mala szczeline x pomiedzy konca¬ mi q1 i q2 zakrywa sie cienka podkladka blaszana, chroniaca od blota i wody.Zamkniecie rozpora przegubowa, przed¬ stawione ;na fig. 7—10, moze byc równiez umieszczone po stronie zdejmowanej cze¬ sci obreczy q. W tym wypadku kryza 6 otrzymuje mniejsza wysokosc, niz przed¬ stawiono na fig. 5—7, skutkiem czego od¬ pada zaglebienie o (fig. 7), sluzace do za¬ kladania wzglednie zdejmowania zamknie¬ cia. To wykonanie ma te zalete, ze zacho¬ dzace na siebie skosne plaszczyzny r, s moga miec na calym obwodzie ten sam ksztalt, co i na koncu qlf q2 (fig. 8) prze¬ cietej czesci pierscienia q (fig. 5—6).Poza tern zamkniecie rozpora przegu¬ bowa, umieszczone ziboku, jest latwiej do¬ stepne. Niesymetrycznie podzielona obrecz do zdejmowania moze byc przecieta nie¬ koniecznie bezposrednio przy brzegu, ale i w malej odleglosci od niego, jak to widac na fig. 5 i 6, skutkiem czego zostaje na zdejmowanej czesci obreczy q powierzch¬ nia q3 (fig. 5 i 6) dla stopy opony, umozli¬ wiajaca jej oparcie na obu czesciach p, q.W przykladach wykonania, przedsta¬ wionych ria rysunkach, kryzy bt d wienca kola a sa tej samej wysokosci, co brzegi zdejmowanej obreczy. Zamiast pelnych kryz, mozna uzyc plaszczyzn klinowych, o które opieralyby sie czesci zdejmowanej obreczy m, n wzglednie p, q pod wplywem wewnetrznego cisnienia w oponie. PL