Przedmiotem wynalazkujest przyrzad tnacy przeznaczony dla rolniczych maszyn zniwnych, w których ciecie odbywa sie za pomoca wysokocisnieniowej strugi cieczy.Znane dotychczas przyrzady tnace maszyn zniwnych mozna zaszeregowac do trzech grup.Pierwsza z nich stanowia przyrzady tnace typu nozycowego, ogólnie stosowane w maszynach rolniczych. Rosliny scinane sa tymi przyrzadami na krawedzi dwóch ostrych elementówprzesuwa¬ jacych sie w przeciwnych kierunkach po sobie i bedacych w bezposrednim styku. Druga nowsza grupe stanowia przyrzady ciecia bezpodporowego - ogólnie nazywane rotacyjnymi. Scinanie roslin odbywa sie tu ostrym elementem, który poruszajac sie z duza predkoscia uderza w zdzbla.Bezwladnosc zdzblaprzy tym uderzeniu pozwala na wnikniecie noza w material ijego rozdzielenie.Obydwie wymienione grupy przyrzadów tnacych posiadaja wady.Najistotniejsza wada przy¬ rzadów nozycowych jest mala wydajnosc spowodowana ogólnic niska srednia predkoscia nozy, która nie przekracza 4 m/sek. Podwyzszenie predkosci przy posuwisto - zwrotnym ruchu nozy prowadzi do powstania szkodliwych drgan przenoszonych na maszyne, a takze do wzrostu mocy biegu jalowego.Inna istotna wada takich przyrzadów jest ich sklonnosc do zapychania, czyli dostawania sie niescietych roslin miedzy nozyk i krawedz przeciwtnaca. Powoduje to przestoje technologiczne maszyn. Technicznatrudnosc dokladnego prowadzenia nozy, dokladnego wykonania, utrzymania stalego docisku nozy powoduje, ze nie zawsze para tnacajest w bezposrednim styku, co przy malej predkosci nozyjest glówna przyczyna zapychania przyrzadu. Przyrzady tnace rotacyjne, w porów¬ naniu z przyrzadami nozycowymi posiadaja wieksza wydajnosc i nie przejawiaja sklonnosci do zapychania sie. Istotnajednak ich wadajest duzejednostkowe zapotrzebowanie mocy. Noze wraz z konstrukcja nosna poruszaja sie z duza predkoscia, energicznie oddzialujac na rosline scinaja ja i nadaja jej duza predkosc. Chaotyczny ruch roslin powoduje, ze sa przecinane kilkakrotnie.Ponadto przy koszeniu roslin motylkowych zostaje oderwanych dodatkowo wiele najwartosciow¬ szych czesci roslin stanowiacych strate plonu, co dyskwalifikuje stosowanie w tym przypadku kosiarekrotacyjnych. Trzecia,stosunkowo najnowsza grupe stanowia przyrzady tnace z nozykami umieszczonymi na elastycznym ciegnie napedowym bez konca i poruszajacymi sie w jednym2 142 944 kierunku. Scinanie odbywa sie pomiedzy ostrzem nozyka i elementu przeciwtnacego przytwier¬ dzonego do ramy.W rozwiazaniach takich musi byc zapewnione doleganie nozyków do przeciwo- strzy, w przeciwnym przypadku nastepuje bowiem zapychanie przyrzadu tnacego. Spelnienie takiego warunku jest niezmiernie trudne przy elastycznym ciegnie.Istote wynalazku stanowi konstrukcja przyrzadu tnacego, w którym elementem tnacym jest wysokocisnieniowa struga cieczy.Przyrzad sklada sie z korpusu, w którego bocznych scianachjest zamocowany obrotowo nagarniacz oraz przenosnik slimakowy.Ponadto w przedniej czesci kazdej bocznej sciany jest umieszczona dysza polaczona przewodami hydraulicznymi z urzadzeniem do ciaglego wytwarzania wysokocisnieniowego strumienia cieczy. Wspomniane dysze sa umieszczone naprzeciw siebie, korzystnie z niewielkim przesunieciem uzaleznionym od rodzaju scinanych roslin oraz odleglosci pomiedzy scianami bocznymi korpusu przyrzadu. Przyrzad wedlug wynalazku nie ulega zapchaniom ani uszkodzeniom przy uderzeniu o twarde przedmioty, nie powoduje drgan, a jednoczesnie pracuje bezglosnie.Wynalazek zostal pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia w sposób schematyczny przyrzad tnacy wraz z urzadzeniem do ciaglego wytwarzania wysokocisnie¬ niowego strumienia cieczy, polaczonym z hydraulicznym ukladem zasilania.Przyrzad tnacy sklada sie z korpusu 1, w którego bocznych scianach 2 jest zamocowany obrotowo nagarniacz 3 oraz przenosnik slimakowy 4. Ponadto w przedniej czesci kazdej bocznej sciany 2 jest umieszczona dysza 5 wykonana z szafiru polaczona przewodami hydraulicznymi 6 z urzadzeniem 7 do ciaglego wytwarzania wysokocisnieniowego strumienia cieczy, które jest zespo¬ lone z korpusem 1 przyrzadu. Urzadzenie 7 sklada sie z multiplikatora 8 dwustronnego dzialania oraz ukladu czterech zaworów zwrotnych 9. Urzadzenie 7jest polaczone z hydraulicznym ukladem zasilania, w sklad którego wchodzi pompa 10 cisnienia wstepnego wraz z zaworem bezpieczenstwa 11 oraz pompa 12 wraz z zaworem bezpieczenstwa 13 napedzajaca poprzez sterowany uklad zaworowy 14 multiplikator 8.Zasada dzialania przyrzadu jest nastepujaca:pompa 12 przetlacza ciecz sterujaca do ukladu zaworowego 14, skad doplywa do multiplikatora 8 dwustronnego dzialania. Jednoczesnie do multiplikatora 8 doplywa ciecz robocza z pompy 10 . Multiplikator 8 dzieki ukladowi zaworów zwrotnych 9 wytwarza ciagly strumien cieczy wyplywajacy z szafirowych dysz 5 skierowanych wylotem ku srodkowi przyrzadu tnacego, pod cisnieniem rzedu 3000-4000 barów i z predkoscia okolo 1000 m/sek, przy czym srednica dyszy 5 wynosi okolo 0,075 mm. Takistrumien z latwoscia przecina rosliny znajdujace sie pomiedzy bocznymi scianami 2 korpusu 1. Sciete rosliny sa poda¬ wane przez nagarniacz 3 do przenosnika slimakowego 4. Sredni wydatek cieczy roboczej wynosi 30 l/ha.Przyrzad wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie w tradycyjnych kombajnach zniw¬ nych oraz kosiarkach zaczepionych na ciagniku.Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad tnacy do maszyn zniwnych, zaopatrzony w nagarniacz oraz przenosnik slima¬ kowy, zamocowane obrotowo w korpusie, znamienny tym, ze elementem tnacym rosliny jest wysokocisnieniowa struga cieczy wyplywajaca z dysz (5) umieszczonych w przedniej czesci bocznych scian (2) korpusu (1) i skierowanych wylotami ku sobie, przy czym kazda dysza (5) jest polaczona przewodami hydraulicznymi (6) z urzadzeniem (7) do ciaglego wytwarzania wysokocis¬ nieniowego strumienia cieczy. 2. Przyrzad tnacy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze równolegle osie wylotu dysz (5) sa nieznacznie przesuniete wzgledem siebie.142 944 sGnx [O igy h II i4 r Kw -V \ 13 PL