Wiekszosc masek przeciwgazowych jest zaopatrzona w zawór wydechowy, przez, który wychodzi wydychane powietrze. Ta czesc maski przeciwgazowej jest specjal¬ nie wazna, poniewaz sprawnosc maski za¬ lezy od wlasciwego dzialania tego zaworu.Zawory wyrabiane sa zwykle z gumy indyjskiej i aby dobffzfe dzialaly musza byc tak urzadzone, zeby powietrze wydechowe moglo «ie przes zawór ten wydobyc mozliwie malytn oporze i zeby podczas wdychania dobfirze przylegaly, nie pozosta¬ wiajac z&dsej nieszczelnosci, poniewaz w ¦pfoectiwfiytm. ifazie trufaoe gazy moglyby sie przedostac do narzadów oddechowych.Dlatego wapnem jest, zeby guma sie nie sklejala i aby skutkiem tego otwory wypu- stowe nie zatykaly sie. Dalej zawory te po¬ winny sie dawac latwo zastepowac innym zaworem w temperaturach ponizej punktu zamarzania po zdjeciu maski, poniewaz w przeciwnym razie zawór zatka sie -skut¬ kiem mrozu i bedzie przeszkadzal w wy- dychaniu po powrotnem nalozeniu maski, Prócfc tego zawór powinien byc umie¬ szczony wewnatrz odpowiedniego plaszcza tak, zeby sie nie ztatykal podczas uzywa¬ nia maski podczas mrozu. Wreszcie waz- nem jest, zeby zawory zajmowaly mozli¬ wie mala przestrzen tak, aby posiadacz maski mógl nosic ze soba dostateczna ilosc zaworów zapasowych.Dotychczas uzywane zawory wyde¬ chowe nie odpowiadaja stawianym im jest z\epidLme sie krazków gumowych tak, iz otwOT^^v^uJstóWe\ii€r zwieraja sie lub otwieraja niedostatecznie podczas wydy¬ chania. Dzieje sie to prawdopodobnie skut¬ kiem tego, ze izawory dotychczas uzywane z reguly wykonywa sie przez stlaczanie krazków gumowych, które po zlozeniu w pewien sposób tworza zawór. Dzieki bez¬ posredniemu zetknieciu narzedzi stacza¬ jacych z guima, tworza sie prawdopodob¬ nie tlenki metali na powierzchniach kraz¬ ków gumowych, które to tlenki rozpu¬ szczaja sie w dwutlenku wegla, zawartym w wydychanem powietrzu, i powoduja lep¬ kosc powierzchni gumowych.Stlacizanie to ma na celu nadawanie krazkom gumowym takiego ksztaltu, zeby zawór posiadal pewna elastycznosc. Jed¬ nakze idealnej elastycznosci nie osiagnieto w ten sposób prawdopodobnie (skutkiem te¬ go, ze niedostatecznie zbadano znaczenie i podstawy jej warunków.Prócz tego znane zawory czesto trud¬ no sie daja wymieniac. W pewnych przy¬ padkach zawór daje sie usunac tylko ra¬ zem ze skrzynka zaworowa, a w innych przypadkach jest polaczony z osada, na której jest zmontowany i która oczywiscie utrudnia wymiane, wymagajaca skutkiem tego wiekszego przeciagu czasu. Wreszcie znane zawory sa bardzo duze.Pracujac nad budowa ulepszonego za" woru, w mozliwie znacznym stopniu po¬ zbawionego powyzszych wad, wynalazca wykonal caly szereg badan, stosujac w tym celu aparat specjalnie wynaleziony, zwany barospiffografem, który rejestruje objetosc kazdego oddechu, ilosc oddechów w ciagu minuty, okres kazdego wdechu i kazdego wydechu oraz cisnienie w kanalach odde¬ chowych.W ten sposób stalo sie mozliwem zba¬ danie pracy zaworów rozmaitej budowy podczas róznych okresów oddychania. A zwlaszcza zbadano warunki elastycznosci, poniewaz, jak zaznaczono wyzej, maja one najwieksze znaczenie dla oporu, stawiane¬ go przez zawór podczas wydechu, oraz zdolnosc zaworu do doskonalego przyle¬ gania podczas wdechu tak, zeby nie bylo zadnej nieszczelnosci.Na zasadzie tych doswiadczen stwier¬ dzono wady dotychczas uzywanych zawo¬ rów, a oprócz tego zbudowano nowy za¬ wór wydechowy, odpowiadajacy wszystkim racjonalnym wymogom pod wymienionemi wzgledami i stanowiacy pnzedmiot niniej¬ szego wynalazku.Jedna z cech charakterystycznych za¬ woru wydechowego wedlug wynalazku jest to, ze jest on zrobiony z dwóch stosunko¬ wo cienkich krazków gumowych, które bez uprzedniego stlaczania umieszcza sie na- plask jeden nad drugim, a nastepnie laczy zapomoca wulkanizacji na pewnych cze¬ sciach obwodu w taki sposób, iz otwory przepustowe wytworzone sa miedzy dwo¬ ma krazkami gumowemi miedzy ich pola- czonemi czesciami. Jeden z tych krazków jest zaopatrzony w otwór, sluzacy do osa¬ dzenia zaworu na nasadzie. Najodpowied¬ niejsze warunki natezenia gumy w zawo¬ rze, ujawniajace sie jako minimum oporu podczas wydychania i zapewniajace nieza¬ wodna szczelnosc podczas wdychania, o- trzymuje sie zgodnie z wynalazkiem, nie jak dotychczas zapomoca stlaczania gumy w pewien ksztalt, lecz przez odpowiednie dostosowanie rozmiarów i ksztaltu kraz¬ ków gumowych tworzacych zawór, prócz tego przez wlasciwe polozenie i ekscen- trycznosc otworu, sluzacego do umocowy¬ wania zaworu na nasadzie, wzgledem cze¬ sciowo kolistego otworu tego zaworu, przez dostosowanie dlugosci srednicy wymienio¬ nego otworu w stostUnku do srednicy ze¬ wnetrznej osady i kolnierza przytrzymuja¬ cego zawór, dlugosci otworów przepusto¬ wych do wydychania powietrza i innych czynników, które moga wspóldzialac do o- siagniecia wyzej wspomnianych warunków. — 2 —Na zalaczonym rysunku wyobrazono dla przykladu zawór wedlug wynalazku.Fig. 1 (wyobraza rzut poziomy zaworu, pa¬ trzac od istrony, w której znajduje sie o- twócr, fig. 2 stanowi srodkowy przekrój po¬ dluzny przez otwór fig. .1, fig. 3 przedsta¬ wia zawór, umieszczony na osadzie.Zawór sklada sie z dwóch plaskich krazków gumowych {1 i 2, polaczonych za- pomoca wulkanizacji wzdluz brzegów w miejscach 3, 4, 5 i 6, 7; miedzy czesciami tak polaczonemi pozostawione sa otwory przepustowe 5—6 i 2—7. Otwór 8 znajdu¬ je sie w krazku 2, który wsuwa sie na na¬ sade 9 puszki zaworu po zmontowaniu ma¬ ski gazowej.Jak widac z rysunku, zawór ma taki ksztalt, ze ze istosunkowlo szerokiej kolisto zaokraglonej czesci, w której znajduje sie otwór 8 do osadzania zaworu na nasadzie, umieszczony wspólsrodkowo lub ekscen¬ trycznie wzgledem obwodu tej czesci, wy¬ staje zwezony jezyczek, którego brzegi ze¬ wnetrzne 6 — 7 polaczone sa zapomoca wulkanizacji; natomiast otwory przepusto¬ we znajduja sie wtzdluz brzegów zbieznych 5—7, 3—7.Okazalo sie z doswiadczen, ze najlep¬ sze natezenie gumy otrzymuje sie przy od- powiedniean stosowaniu wzcujemnem róz¬ nych wielkosci odleglbsci miedzy srodkiem otworu 8 a srodkiem obwodu 3, 4, 5 (na ry¬ sunku odleglosc ta równa sie O), promienia obwodu 3, 4, 5, srednicy otworu 8, odleglosci miedzy srodkiem obwodu 3, 4, 5 a brzegiem ostrym 6, 7 jezyka, dlugosci otworów przepustowych 5, 6 i 3, 7, szerokosci najwezszego konca jezyka (odleglosc 6 — 7), szerokosci najszerszej czesci jezyka (odleglosc 3 — 5).Jesli wymienione wymiary sa odpowied¬ nio dostosowane jeden do drugiego, to osia¬ ga sie najlepsze warunki natezenia gumy, dzieki czemu po zmontowaniu zaworu na osadzie, krazek przykrywowy zaworu przy¬ lega dobrze do konca powierzchni nasady i tern samem uszczelnia niezawodnie, przy- czem stawia mozliwie najmniejszy opór dla przieplywu wydychanego powietrza, a oprócz tego brzegi otworów wypu&towych przylegaja szczelnie jedne do drugich tak, iz podczas wdychania niema zadnej nie¬ szczelnosci. Oczywiscie, dzieki temu urza¬ dzeniu osiaga sie tez podwójne uszczelnienie przeciwko przedziurawieniu.Poniewaz zgodnie z wynalazkiem kraz¬ ki gumowe nie byly stlaozane* maja one swój naturalny plaski ksztalt, nie sa lep¬ kie, dzieki czemu wszystkie wymienione wady, pochodzace skutkiem lepkosci, zo¬ staja usuniete.Dalej oczywistem jest, ze zawór dzieki takiej budowie daje sie bardzo latwo wy¬ mieniac. Oprócz tego zawór, dzieki pla¬ skiemu ksztaltowi i stosunkowo malej wiel¬ kosci, zajmulje bardzo niewiele miejsca.Doswiadczenia wykazaly, ze zawór ten dziala bardzo dobrze. Oczywiscie nie moz¬ na ogólnie ustalic wartosci wspomnianych wymiarów, poniewaz tzaleza one od jakosci gumy, grubosci krazków gumowych i tym podobnych, wobec czego najodpowied¬ niejsze wielkosci dla kazdego przypadku trzeba znalezc doswiadczalnie dla róznych rodzajów gumy, róznych grubosci krazków i l. d. PL