Z powodu obecnosci w ropie naftowej drobnego piasku przy wydobywaniu jej z otworów wiertniczych nastepuje czesto juz po zupelnie krótkim czasie dzialania tak silne zuzycie tloka oraz cylindra pompy, ze wskutek powstalych stad nieszczelnosci sprawnosc znacznie spada, pompa musi byc rozebrana i zastapiona nowa, co pociaga za soba bardzo znaczne koszta, do czego jeszcze nalezy dodac jako strate spadek ilosci wydobywanej ropy, spowodowany przerwa w pompowaniu.Niniejszy wynalazek ma na celu usunie¬ cie powyzszych niedogodnosci oraz ich skutków i polega na tern, ze do ropy wydo¬ bywanej dostosowane sa slupy plynu nie- mieszajacego sie z nia jako warstwy od¬ dzielajace, które nie dopuszczaja do ze¬ tkniecia ropy z powierzchniami tarcia cy¬ lindra i tloka.Wykonanie moze byc w ten sposób u- skutecznione, ze wraz z tlokiem przesuwa sie w obu kierunkach slupy plynu, niemie- szajacego sie z dobywana ropa i o wiek^ szym ciezarze wlasciwym, jak np. rtec, która postepuje za tlokiem co najmniej na dlugosci powierzchni slizgowej i oddziela rope od powierzchni cylindra i tloka.Przyklad podobnego wykonania jest u- widoczniony na rysunku, gdzie fig. 1 przed-stawia iprzlekrtój podluzny pompy Wr&z z ochranianymi ppwj^zi^h^mi tarcia zapo- moca pl^iii^^nicillilszajaccgo si^ z ropa naftowa. Fig. 2 uwidocznia przekrój po¬ przeczny pompy.Pompa sklada sie z cylindra 1, tloka 2, zaworu ssawnego 3 i zaiworu tlocznego 4.Slupy plynu 5 i 6, ochraniajace powierzch¬ nie tarcia i niemieszajace sie z ropa doby¬ wana, pokrywaja tlok z obu stron. Ten plyn 6 wypellnia cylinder 1 i polaczona przez otwór 7 komore ssawna $. W tej o- statniej znajduje sie jeszcze z poprzednie¬ go suwu pozostala ropa 9, która dostala sie otworami 10 przez zawór 3, podczas gdy nad slupem 5 w cylindrze 1 znajduje sie ropa naftowa //.Dzialanie pompy jest nastepujace.Przy siiwie tloka 2 az do górnego mar¬ twego punktu a, zawór tloczny zostaje za¬ mkniety i znajdujacy sie nad tlokiem plyn ochronny, np. rtec, wraz z ropa naftowa sa podniesione o suw tloka; w ten sposób pew¬ na ilosc ropy, odpowiadajaca przebytej drodze tloka, wyplywa na wierzch. Jed¬ noczesnie z tym suwem tloka 2 do góry slup rteci, znajdujacy sie w komorze ssaw¬ nej 8, opada o te sama wysokosc, na jaka tlok sie podnosi, przyjmujac te same sto¬ sunki miedzy przekrojem cylindra a ko¬ mory ssawnej. Wskutek cofniecia sie slu¬ pa rteci 6 w komorze ssawnej 8 i cisnienia ropy naftowej przez otwory 10 otwiera sie zawór ssawny 3, pozwalajac na doplyw ta¬ kiej samej ilosci ropy, o jaka rtec 6 w ko¬ morze ssawnej 8 opuscila sie, a która jed¬ noczesnie odpowiada tej objetosci, jaka wytloczyl tlok nazewnatrz. Przy opuszcza¬ niu tloka 2 slup rteci 6 podnosi sie w ko¬ morze ssawnej 8, zamyka przytem zawór ssawny 3, a do cylindra 1 dostaje sie przez zawór tloczny 4 ropa, wessana w czasie podnoszenia tloka.Plyn ochronny, otaczajacy tlok z dwóch stron w czasie jego suwów, oddziela po¬ wierzchnie tarcia od ropy dobywanej i za¬ pobiega tern sarnim niszczeniu jej prz^Z tarcie sie o nia piasku, porywanego przez rope naftowa.Inne przyklady wykonania przedsta¬ wione sa na fig. 3 i 4, na których powierzch¬ nie tarcia nie sa pokrywane przez plyn od¬ dzielajacy, jak np. rtec.Osiaga sie to np. w ten sposób, ze wraz z tlokiem podczas jego suwu w obydwu kie¬ runkach na dlugosci powierzchni tarcia plynie slup czystego oleju, za którym znaj¬ duje sie plyn, niemieszajacy sie ani z ole¬ jem, ani z ropa dobywana i o wiekszym cie¬ zarze wlasciwym, np. rtec, tak, iz stanowi ona warstwe rozgraniczajaca czysty olej od ropy naftowej.Taka pompa do ropy naftowej jest po¬ kazana w przekroju podluznym na fig. 3.Oslona 12 zawieszona jest na rurze tlocznej 13, przez która ropa naftowa ply¬ nie do góry. Do oslony 12 jest przytwier¬ dzony cylinder 14 i rura ssawna 15. W cy¬ lindrze 14 przesuwa sie tlok wydrazony 16, który u góry jest przymocowany do glowi¬ cy 17, mieszczacej jednoczesnie zawór tloczny 18 i polaczonej z zerdziami 19. Do oslony 12 jest przytwierdzony u dohi kosz ssawny 20 z zaworem ssawnym 21. Rura 22, przesuwana wraz z tlokiem 16, jest przytwierdzona do glowicy 17. Nad tlo¬ kiem 16 przedzielony jest cylindrem 14 slup czystego oleju 23, 24, oddzielony slu¬ pem rteci 25, 26 oraz rura 22 od znajduja¬ cej sie w oslonie 12 ropy naftowej 27.Pod tlokiem 16 znajduje sie warstwa czystego oleju 22, odpowiadajaca dlugosci cylindra, która, dzieki dazeniu slupów rte¬ ci 29i 30 do pozostawania na jednym pozio¬ mie, postepuje za tlokiem w czasie jego podnoszenia. Slup rteci 29, 30 zapomoca przedluzenia 31 tloka 16 oddziela slup ole¬ ju 28 od ropy naftowej 32, znajdujacej sie w przestrzeni ssawnej.Dzialanie pompy jest nastepujace. Pod¬ czas podnoszenia tloka 16 zawór tloczny 18 zamyka sie, a zawór ssawny 21 otwiera. - 2 -Nad glowica 17 bedzie podniesiony wten^- czas na wysokosc suwu tloka slup ropy naf¬ towej 27, odpowiadajacy przekrojowi tloka.Jednoczesnie z tym ruchem wskutek naci¬ sku slupa rteci 25, 26, dazacego do wyrów¬ nania poziomów, zostaje podniesiony przez tldk znajdujacy sie nad nim slup oleju 23, 24. Za przesuwanym wgóre tlokiem 16 po¬ stepuje, dzieki dazeniu slupa rteci 29, 30 do wyrównania, znajdujacy sie pod tlokiem slup czystego oleju 28, przyczem obniza sie slup rteci 30, pozwalajac na doplyw do niewypelnionej przesltrzeni takiej samej ilosci swiezo wessanej ropy naftowej, W podobny sposób wypelnia sie jednoczesnie ta ropa 32 przestrzen, powiekszona przez ruch wgóre glowicy 17 miedzy nia a spo¬ dem pompy. Podczas suwu tloka wdól po¬ wtarza sie to samo w przeciwnym kierunku w ten sposób, ze tlok porusza sie stale w o- bydwu kierunkach w czystym oleju i nie jest wystawiony przez to iia scierajace dzia¬ lanie piasku z ropy naftowej, W przedstawionej na fig. 3 pompie slu¬ py plynów, plynace za tlokiem, sa przesu¬ wane o dlugosc drogi tloka, wobec czego, w celu zapobiegania mieszaniu sie oddziel¬ nych plynów, konieczne jest uzycie plynu rozdzielajacego o wiekszym ciezarze wla¬ sciwym. Przez zastosowanie pompy wedlug fig. 4 mozliwe jest stosowanie jako plynu rozdzielajacego miedzy czystym olejem a ropa naftowa takiego roztworu, którego ciezar wlasciwy nieznacznie tylko przewyz¬ sza ciezar wlasciwy oleju (np. MgCt2, CaCl2).Osiaga sie to przez specjalny uklad i uksztaltowanie cylindra, tloka oraz rur przy uwzglednieniu odpowiednich stosun¬ ków przekrojów; tlok przy suwie do góry i nadól wypiera tylko czysty olej, bez poru¬ szania roztworu zamykajacegoi nie po¬ zwala na zmieszanie sie czystego oleju z dobywana ropa.W tym celu w pompie wedlug fig. 4 miedzy oslona 33 jest umieszczony cylin¬ der 34, w którym przesuwa sie wydrazony tlok 35, w którego górnem przedluzeniu miesci sie zawór tloczny 36. U dolu cy¬ lindra umieszczony jest zawór ssawny 37.Do górnego przedluzenia tloka 35 jest przymocowana rura 38, do dolnego zas przedluzenia — rura 39, natomiast rury 40 i 41 sa przytwierdzone do cylindra 34, w którym znajduje sie czysty olej 42, 43 oraz roztwór rozdzielajacy 44, 45.Sposób dzialania pompy jest nastepu¬ jacy. Przy ruchu tloka do góry zawór tloczny 36 zostaje zamkniety, a zawór ssawny 37 — otwarty. Slup ropy tloczonej 46, odpowiadajacy przekrojowi tloka, be¬ dzie przytem podniesiony o wysokosc dro¬ gi posuwu tloka, a zarazem bedzie wessa- na ropa. Jednoczesnie z podnoszeniem tlo¬ ka 35 zostaja wyciagniete rury 38, 39 z ply¬ nu rozdzielajacego, który pozostaje przy¬ tem w spokoju, gdyz rura 38 o tej samej srednicy, co i cylinder, pozostawia na wy¬ party nad tlokiem 35 olej 43 akurat tyle przestrzeni, ile zostalo wypartego oleju.Takie same warunki istnieja i pod tlokiem 35. Tutaj rura 39 zanurza sie w plyn roz¬ dzielajacy 45 i przesuwa olej wgóre lub wdól bez wypierania plynu rozdzielajacego.W podobny sposób, w jaki wystepuja objawy zuzycia na tlokach i cylindrach wskutek dzialania piasku, porywanego przez rope naftowa, ukazuja sie one i na wodzidlach oraz gniazdach zaworów. Te wodzidla zaworów wskutek ciagjego ruchu w zanieczyszczonej ropie scieraja sie w krótkim czasie, tak iz dokladne prowadze¬ nie przerywa sie, a powierzchnie styku przestaja do siebie przylegac. Zczasem wo¬ dzidla zaworów zuzywaja sie tak silnie, iz plaszczyzny gniazd zostaja znacznie prze¬ suniete, wskutek czego przy wysokich ci¬ snieniach, wystepujacych w pompach, tlo¬ czacych rope, nastepuje podczas ruchu wdól zaklinowanie zaworu lub tez jego za¬ wisniecie, wskutek czego pompa przestaje dzialac. — 3 -W celu usuniecia tej niedogodnosci sto¬ suje sie do prowadzenia zaworów wyzej podana zasade, stosowana do tloka i po¬ wierzchni cylindra (fig. 3), przyczem wla¬ sciwe prowadzenie zaworu znajduje sie stale w oleju, jak równiez jest oddzielone od dobywanej ropy plynem, niemieszaja- cym sie ani z olejem, ani z ropa, np. rtecia.Podobne objawy wystepuja równiez po pewnym czasie w gniazdach wszelkiego ro¬ dzaju zaworów przez bardzo znaczne dzia¬ lanie scierajace, które po krótkim okresie wywoluje koniecznosc wymiany zuzytych zaworów na nowe. Zuzycie gniazd zaworów powstaje z tego powodu, ze porywane przez rope znaczne ilosci piasku uniemozliwiaja dokladne osiadanie zaworu w gniezdzie, gdyz w czasie domykania zaworów czastki stale pozostaja zawsze miedzy powierzch¬ niami uszczelniajacemi. Najmniejsza nie¬ dokladnosc przy domykaniu zaworów po¬ woduje wskutek powstajacych tu wysokich cisnien prady o bardzo wielkiej szybkosci, które po krótkim czasie scieraja gniazda zaworów tak znacznie, ze staja sie one nie¬ zdatne do uizytku z powodu stale obnizaja¬ cej sie ich sprawnosci.Poniewaz porywanie przez rope zanie¬ czyszczenia uniemozliwiaja bezwzgledne szczelne zamkniecie, to wedlug wynalazku, w celu unikniecia powstajacych stad przerw, jest stosowane miedzy strona tlocz¬ na i ssawna uszczelnienie w postaci umie¬ szczonej nad grzybkiem zaworu elastycz¬ nej podkladki, np. ze skóry. To elastyczne uszczelnienie zapobiega, pomimo niedo¬ kladnosci gniazda zaworu, powstawaniu pradów z ich dzialaniem scierajacem mie¬ dzy strona tloczna i ssawna; Na fig. 5 jest uwidoczniony zawór z ka¬ dlubem 47, zaopatrzonym w gniazdo 48.Nad grzybkiem 49, prowadzonym nad wy¬ drazonym trzpieniem 50, umieszczona jest elastyczna podkladka 51, utrzymywana na¬ krywka'metalowa 52 oraz nakretka 53. Ro¬ pa 54 doplywa przez otwory 55, a odplywa przez otwory 56. Przedluzenie wdól grzyb¬ ka 49 stanowi prowadzenie 57, do którego przymocowana jest rurka 58. Z kadlubem 47 polaczona jest rurka 59. Wewnatrz wy¬ drazonego trzpienia 50 i nad nim znajduje sie zapas czystego oleju 60, który jest od¬ dzielony zapomoca slupa rteci 61, 62 od ropy 54* Dzialanie zaworu jest nastepujace. Pod¬ czas ssania tloka grzybek 49 podnosi sie z gniazda 48 i pozwala ropfe plynac przez otwory 55, 56. Po podniesieniu sie grzybka 49 zwieksza sie przestrzen miedzy prowa¬ dzeniem 57 a spodem kadluba 47, do które¬ go przez wyrównanie slupa rteci 61, 62 zo¬ staje wtloczony olej. Przytem slup rteci 61, 62 prowadzony jest miedzy rurkami 58, 59 i oddziela olej 60 od ropy 54. Po ukonczo¬ nym skoku ssawnym opada grzybek 49, przez co przeciskany wewnatrz niego olej wywiera cisnienie w przeciwnym kierunku na slup rteci 61, 62, znajdujacy sie miedzy runkami 58, 59. Gdy grzybek 49 osiada na gniezdzie 48, to wskutek ciezaru slupa ro¬ py, znajdujacego sie nad grzybkiem, u- szczelnienie 51 zostaje docisniete do gniazda 48. PL