Stwierdzono, ze otrzymuje sie cenne zwiazki dwuazoaminowe, dzialajac dwuazo- zwiazkami na pierwszorzedowe aminy sze¬ regu benzenowego, zawierajace grupy kar¬ boksylowe i jedna grupe sulfonowa lub tyl¬ ko kilka grup karboksylowych. Tego ro¬ dzaju zwiazkami sa, np., kwasy sulfoami- nobenzoesowe, sulfoaminotoluylowe, sulfo- aminofenylooctowe (porówn, patent nie¬ miecki Nr 289028), aminoftalowe, amino- izoftalowe i t. d., lub tez produkty podsta¬ wienia tych zwiazków.Reakcja dowolnych cial dwuazowych lub dwuazoazowych z tego rodzaju kwa¬ sami aminowemi przebiega nadzwyczaj la¬ two. Otrzymane wedlug wynalazku zwiaz¬ ki dwuazoaminowe daja sie bardzo latwo osadzac z cieczy reakcyjnych, np. zapomo- ca wysalania; ich sole alkaliczne posiada¬ ja bardzo dobra rozpuszczalnosc w wodzie, t. j. wlasnosc, która przy zastosowaniu przemyslowem produktów tych w farbiar- stwie i drukarstwie posiada doniosle zna¬ czenie. Zwiazki dwuazoaminowe otrzyma¬ ne z soli dwtiazoniowych i pierwszorzedo- wych amin szeregu benzenowego zawiera¬ jacych jednoczesnie grupy sulfonowe i kar¬ boksylowe lub kilka grup karboksylowych nie sa dotychczas opisane. Otrzymane przez Mehnera (Journ. f. prakt. Chemie 2, 63, 241) zwiazki dwuazoaminowe typu: dwua^ zowana anilina + kwas antranilowy sa tak trudno rozpuszczalne w wodzie, iz nie na¬ daja sie do zastosowania w praktyce; zwiazki te ulegaja latwo rozkladowi.Zapomoca dzialania kwasno reaguja¬ cych srodków na wodne roztwory soli o- trzymanych wedlug niniejszego sposobuzwiazków dwuazoaminowych nastepuje bardzo szybko ilpsciowe przeksztalcenie zpowroteip^Ad uzyty* dt budowy zwiazku dwuazoaminowego zwiazek dwuazowy i na kwas aminosulfokarbonowy wzglednie ami- nowielokarbonowy. Ponadto produkty te sa odporne na cieplo, uderzenie, tarcie, jak równiez na dzialanie cial obojetnych lub alkalicznych, jak sól glauberska, soda, po¬ taz i t. d.Zwiazki otrzymane wedlug wynalazku moga znalezc zastosowanie w praktyce farbiarskiej i drukarskiej, oraz jako srod¬ ki do tepienia szkodników. Otrzymany w sposób zwykly z 1/10 czasteczki molowej kwasu anilino-4-sulfonowego zwiazek dwu¬ azowy wlewa sie, mieszajac, w obecnosci octanu sodowego, do obojetnego roztworu obrachowanej ilosci kwasu 2-amino-4-sul- fobenzoesowego. Ochladzajac nalezy sie starac, aby temperatura nie wzrosla ponad 10°C, Skoro zwiazek dwuazowy zniknie, roztwór alkalizuje sie, dodajac weglanu sodowego. Sól dwuazoaminozwiasku wysi¬ la sie, odsacza i suszy, ogrzewajac umiar¬ kowanie. Tworza sie zóltawe blaszki kry¬ staliczne, latwo rozpuszczalne w wodzie.Przyklad L Z 127,5 cz. wag. 3-chlo- roainiliny otrzymuje sie w sposób zwykly zapomoca kwasu solnego i azotynu sodo¬ wego roztwór chlorku 3-chlorofenylodwua- zoniowego. Roztwór ten wlewa sie, miesza¬ jac, w obecnosci octanu sodowego, w tem¬ peraturze 0—10°C do obojetnego roztworu, zawierajacego wiecej, niz obliczona ilosc kwasu 2-amino-4-sulifobenzoesowego, Po¬ wstala mieszanine miesza sie w ciagu mniej wiecej 1 godziny, poczem obficie wydzielo¬ ny wolny kwas dwuazoaminowy rozpu¬ szcza sie zapomoca nadmiaru rozcienczo¬ nego lugu .sodowego i wysala sola kuchen¬ na. Wydzielona w postaci zóltych kryszta¬ lów sól dwusodowa odwirowuje sie i suszy w cieple umiarkowanem. Otrzymany zwia¬ zek o wzorze: S03Na I —N = N — NH—t Cl }:OONa przedstawia latwo rozpuszczalny zólty pro¬ szek; wydajnosc prawie ilosciowa.Przyklad II. W sposób podobny, jak w przykladzie I, z dwuazozwiazku, otrzy¬ manego z 142 oz. wag. 4-chloro-2-amino- /-metylobenzenu i obrachowanej ilosci kwasu 2-amino-4-sul,fobenzoesowego otrzy¬ muje sie 395 cz. wag., równajacych sie 95% ilosci teoretycznej, soli dwusodowej o wzo¬ rze: CH, COONa -N = N — NH-i Cl SOaNa Przyklad III. Dzialajac roztworem chlorku dwuazoniowego, otrzymanym z 142 cz. wag. 4-chloro-2-amino-/-metylobenze- nu, 300 cz. wag. surowego kwasu solnego i 69 cz. wag. azotynu sodowego, na znajdu¬ jacy sie w nadmiarze wodny roztwór kwa¬ su 3-amino-5-sulfobenzoesowego, otrzymu¬ je sie zapomoca wysalania zalkalizowane- go lugiem sodowym roztworu reakcyjnego sól dwusodowa zwiazku dwuazo-aminowe- go o wzorze: Cl \_ _# = N — NH- CH* S03Na COONa — 2 —Otrzymany zwiazek posiada barwe zólta, dobra rozpuszczalnosc i trwalosc. Wydaj¬ nosc wynosi okolo 90% teoretycznej. Zu¬ pelnie w sposób podobny daja sie równiez stosowac produkty podstawienia kwasu 3- amino-5-sulfobenzoesowego, jak np. kwas 3-amino-5-sulfo-4-oksybenzoesowy lub kwas cm 5-amino-3-sulfo-2-oksybenzoesowy, lub tez ich alkyloetery i t. d.Przyklad IV. Dzialajac wymienionym w przykladzie III roztworem soli dwuazo- niowej na znajdujacy sie w nadmiarze, za¬ dany octanem obojetny roztwór kwasu 2- amino-5-sulfobenzoesowego, otrzymuje sie dwuaminozwiazek o wzorze: COOH I \ / —N = N — NH-/ -SO,H I Cl którego sole wykazuja doskonala rozpu¬ szczalnosc, tak iz ich osadzanie zapomoca wysalania sola kuchenna sie nie udaje. W tym przypadku korzystnie jest wyosobnic wolny kwas. Wydajnosc jest prawie teo¬ retyczna. Zupelnie w sposób podobny z do¬ wolnych dwuazozwiazków i sulf©pochod¬ nych kwasu 4-aminobenzoesowego, jak np. kwasu 4-amino-3-sulfobenzoesowego moz¬ na zbudowac odnosne zwiazki dwuazoami* nowe.Przyklad V. Dzialajac wymienionym w przykladzie IV roztworem soli dwuazo- niowej na obojetny lub slabo zakwaszony kwasem octowym roztwór kwasu 5-sulfo-4- metylo-3-aminoibenzoesowego, otrzymuje sie, po wysoleniu zalkalizowanego roztwo¬ ru reakcyjnego, z dobra wydajnoscia zólta sól dwtisodowa o wzorze: I \_JV = N — Cl NH— Cff3 SOaNa I / / \ \ / COONa Przyklad VI. Roztworem chlorku dwuazoniowego, otrzymanym z 2-chloroa- niliny dziala sie na obojetny roztwór soli sodowej kwasu /-aminobenzeno-3.5-dwu- karbonowego o wzorze: -COOH HJl- I COOH Wydziela sie natychmiast zwiazek dwuazo- aminowy w postaci zóltego nierozpuszczal¬ nego proszku, który po odsaczeniu rozpu¬ szcza sie w roztworze wodnym, zawieraja¬ cym 2 gramoczasteczki wodorotlenku so¬ dowego i wysala sola kuchenna. W ten spo¬ sób otrzymuje sie sól idwusodowa o wzorze: —N=N.HN— Cl COONa I COONa w postaci zóltego proszku dobrze rozpu¬ szczajaca sie i latwo sie rozszczepiajaca. — 3 —Zupelnie podobnie zachowuja sie pro¬ dukty, otrzymane dzialaniem roztworów soli dwuazoniowych na roztwory soli sodo¬ wej kwasu 4-amiinobenzeno-/.2-dwukarbo- nowego: HJf ( \-COOH \ /—COOH lub izomerycznego kwasu 3-aminobenzeno- /.2-dwukarbonowego.Przyklad VII. 1 gramoczasteczke 3-chloro-2-amino-7-metylobenzenu, 6-chloro-2-amino-/-metylobenzenu, 4-amino-3-chloro-i-metylobenzenu, 5-chloro-2-amino-./-metylobenzenu, 4.5-dwuchlqro-2-amino-/-metylobenzenuf 3.6-dwuchloro-4-amino-./-metylobenzenu, 6 - nitro-4-metoksy-3-amino-./-metylobenze- nu, 6-benzoyloamino-4-chloro-3-amino-./ - mety¬ lobenzenu, 2.5-dwudhloro-/-aminobenzenu, 4.6-dwuchloro-2-amino-/-metylobenzenu, przeprowadza -sie w sposób zwykly w roz¬ tworze kwasu solnego azotynem sodowym w chlorek dwuazoniowy. Kazdym z tych roztworów dziala sie na obojetny roztwór 265 cz. wag, (nieco wiecej niz obliczono) kwasu 2-amino-4-iSulfobeniZoesowego. Po pewnym czasie z roztworu zalkalizowane- go /soda lub lugiem sodowym wydziela sie zapomoca wysalania okolo 20% soli ku¬ chennej produkt, który po calkowitem osa¬ dzeniu odsacza sie, odwirowuje i suszy w prózni w temperaturze 60°C. W ten spo¬ sób ze wszystkich dziesieciu roztworów soli dwuazoniowych otrzymuje sie odpo- CHS wiadajace im kwasy dwuazoamino-benze- no-sulfokarbonowe typu SO^H Ar.N = ^ — NH—< COOH w postaci soli sodowej. Zwiazki otrzymane sa latworozpuszczakiemi proszkami o zól¬ tej az do pomaranczowej barwie. Wszyst¬ kie one sa bardzo odporne na dzialanie al- kaljów, rozkladaja sie jednak zapomoca kwasnych srodków szybko i latwo na swe skladniki. Wydajnosci wahaja sie miedzy 85 i 95%.W przytoczonych przykladach daja sie stosowac jako dwuazoskladniki dowolne inne aminy szeregu benzenowego, naftale¬ nowego, dwufenylowego i t. d. jak równiez szeregu heterocyklicznego, jak np. amino- karbazole. Równiez amino-antrachinony, jak /-amino- lub /-amino-4-benzyloamino- antrachinoa, oraz dowolne ciala aminoazo- we, jak np. o wzorze: Cff3 I _jy = N— < ^.-NH, zachowuja sie podobnie.Przyklad VIII. Skoro otrzymanym w sposób zwykly z 4-chloro-2-amino-/-mety- lobenzenu roztworem chlorku dwuazonio- wego dzialac na obojetny roztwór kwasu 4-amino-2-sulfo-oksyanilowego, wówczas tworzy sie natychmiast z wydajnoscia ilo¬ sciowa dwuazo-o-amino-zwiazek o wzorze: SO,H / —N = N — NH—< -NH I CO I COOH Cl — A —który wyosobnia sie w postaci soli dwuso- dowej o barwie pomaranczowej.Przyklad IX. 142 cz. wag. 5-chloro-2- amino-i-metylobenzenu dwuazuje sie w sposób zwykly 300 cz. wag. surowego kwa¬ su solnego i 69 cz. wag. azotynu sodowe¬ go i utworzonym chlorkiem dwuazoniowym dziala na roztwór wodny obliczonej ilosci 2-amino-5-sulfobenzoesanu sodowego. W celu zobojetnienia dodaje sie wtedy 40 cz. wag. magnezji i produkt reakcji miesza do¬ póty, dopóki wyjeta próbka juz nie da barwnej reakcji z kwasem naftolosulfono- wym. Sól magnezowa utworzonego ,dwua- zoaminozwiazku osadza sie stopniowo. Po odsaczeniu sól ta zapomoca sody moze byc przeprowadzona w sól sodowa. Zamiast tlenku magnezowego mozna równiez stoso¬ wac i inne podobnie dzialajace ciala, jak np. weglan magnezowy, weglan barowy lub sodowy.Przyklad X. Na roztwór chlorku dwu- azoniowego z 188 cz. wag. 4-nitro-i-nafty- loaminy w obecnosci octanu sodowego dziala sie roztworem soli sodowej kwasu 5-sulfo-2-aminoibenzoesowego w ilosci nie¬ co wiekszej od obliczonej. Po zniknieciu zwiazku dwuazowego alkalizuje sie lugiem sodowym i zwiazek dwuazoaminowy wysa- la sola kuchenna.Wydajnosc jest prawie ze ilosciowa.Otrzymuje sie zólty, latwo rozpuszczalny proszek o znacznej trwalosci.Przyklad XI. 167 cz. wag. J-amino- karbazolu przeprowadza sie w wodnym roz¬ tworze kwasu solnego zapomoca azotynu sodowego w sól dwuazoniowa. Roztwór wlewa sie do roztworu równowaznej ilosci kwasu 4-sulfo-2-aminobenzoesowego i po skonczonem sprzeganiu wysala sola ku¬ chenna roztwór alkaliczny idwuazoamino- zwiazku. Otrzymuje sie jasnobrunatny proszek krystaliczny o dobrej rozpuszczal¬ nosci i dobrej trwalosci. Wydajnosc 70— 80% teorji.Przyklad XII. Na roztwór soli dwua- zowej a-amino-antrachinonu dziala sie na zimno obojetnym roztworem kwasu 4-sul- fo-2-aminobenzoesowego i otrzymuje sie po wysoleniu alkalicznego roztworu sola ku¬ chenna z wydajnoscia ilosciowa dwuazo- aminozwiazek o wzorze: CO N = N - 1 l - NH S03Na ¦ / _/ \ \ / COONa Zwiazek ten jest latwo rozpuszczalny i posiada bardzo wysoka trwalosc. PL PL