Glównym powodem malych wyników przy nauce o silnikach jest brak pomocy szkolnych, któreby w sposób nowoczesny, t. \* systemem bezposredniej demonstracji umozliwialy uczniowi przyswajanie wykla¬ du nauczyciela.Najwieksza trudnosc przy objasnianiu uczniowi pracy silnika spalinowego polega na tern, ze najwazniejsze procesy odbywa¬ ja sie wewnatrz maszyny i sa niewidoczne, poza tern wszystkie ruchy odbywaja sie tak szybko, ze analiza ich i szczególowe bada¬ nie sa niemozliwe.Przyrzad, stanowiacy przedmiot niniej¬ szego wynalazku, usuwa powyzsze wady i sluzy do demonstracji zarówno ogólnej za¬ sady dzialania silników spalinowych, jak i do kolejnego demonstrowania wszystkich procesów wewnetrznych, zachodzacych w cylindrze w czasie pracy, z równoczesnem uzgodnieniem ich z praca poszczególnych elementów maszynowych silnika.Przedmiot wynalazku jest przedstawio¬ ny w przykladzie wykonania na zalaczo¬ nym rysunku, na którym fig, 1, 2 i 3 przed¬ stawia widok zprzodu, zboku i ztylu.Plaska tablica A z drzewa lub innego odpowiedniego materjalu umieszczona jest na poziomej podstawie i zaopatrzona od tytu w pudlo drewniane B, stanowiace o- slone przyrzadu.Na przedniej stronie tablicy umieszczo¬ ny jest schematyczny przekrój demonstro¬ wanego silnika, sporzadzony z cienkich li¬ stewek drewnianych i metalowych, stano¬ wiacych w calosci sylwetke wszystkichskladowych czesci silnika, a wiec karteru a, cylindra b z rozrzadem c, gaznika d wraz z*™^J$^cC^tttW: wydechowej e, magneta f z kablami.W miejscach, w których odbywa sie dzialanie, a wiec przed gaznikiem d, w sa¬ mym gazniku, w zarysie cylindra b i rury wydechowej e, sciana tablicy jest wycieta, i wstawiony w to miejsce materjal mniej lub wiecej przezroczysty, jak np. matowe szklo lub matowy celuloid.Tlok g suwa sie po scianach bocznych cylindra b i jest polaczony z korba walu / przy pomocy korbowodu h. Poruszajac u- mieszczona zboku tablicy korbka C, osiaga sie przy pomocy stozkowej przekladni try¬ bowej k naped walu korbowego / wraz z korbowodem h i tlokiem g. Równoczesnie otrzymuje naped walek kciukowy 1 w sto¬ sunku szybkosci obrotowej 1 :2 przez za¬ stosowanie dwóch kól zebatych m, n i lan¬ cucha o.Do tablicy doprowadzony jest prad e- lektryczny z dowolnego zródla.Prad plynie na szyne rozdzielcza H, a stad — do zacisków zarówek kolorowych p, p, p...., umieszczonych w miejscach ta¬ blicy, opatrzonych szklem matowem. Od kazdej zarówki odchodzi lin ja odprowa¬ dzajaca na tarcze rozdzielcza pradu J do poszczególnych segmentów metalowych r, r...., skad przy ruchu kontaktu rozdzielcze¬ go s powraca do sieci. Dlugosc segmentów stykowych odpowiada w stopniach dlugo¬ sci poszczególnych suwów silnika. Zarówki posiadaja rozmaite zabarwienie np. zielo¬ ne, zielono-niebieskie, czerwone, bronzowe, fioletowe i t. d. Umieszczony zboku tabli¬ cy wylacznik L umozliwia dowolne wla¬ czanie i wylaczanie pradu.Na przedniej czesci tablicy w obrebie karteru a umieszczona jest tarcza Af z po- dzialka stopniowa, oznaczeniem górnego i dolnego martwego punktu (GMP-DMP) i strzalkami t, l, L, oznaczajacemi momenty rozpoczecia i zakonczenia poszczególnych suwów. Obracajacy sie koniec walu korbo¬ wego jest równiez zaopatrzony w strzalke orjentacyjna u.Przyrzad przeznaczony jest zarówno dla pierwszego okresu nauczania, przy wy¬ jasnianiu zasady 4-suwu, czy 2-suwu, jak i dla pózniejszego omawiania czesci skla¬ dowych silnika. Jest on pozyteczny takze przy omawianiu elementów nawet luzno z silnikiem zwiazanych, a to dlatego, ze u- mozliwia stala orjentacje uczniowi i wska¬ zuje dokladnie udzial danego elementu w pracy calosci.Zasadnicza zaleta przyrzadu jest to, ze daje on mozliwosc uczniowi odtworzenia bezposrednio wzrokowo danego procesu w cylindrze w kazdem stadjum pracy silnika.Dla przeprowadzenia demonstracji na¬ lezy wlaczyc kontakt i uruchomic przyrzad przez obracanie korbka.Skoro tlok znajdzie sie w okolicy gór¬ nego martwego punktu, a strzalka u na korbie / zbiegnie sie z jedna ze strzalek U t, l na tarczy M, zapalaja sie kolejno za¬ rówki odnosnej barwy, odtwarzajac na wzór rzeczywistosci stopniowe uruchomie¬ nie mieszanki w gazniku d i ruch jej w kie¬ runku do cylindra 6 (ssanie). Po przejsciu przez tlok dolnego punktu martwego, gasna swiatla w gazniku d i rurze ssacej, i wne¬ trze cylindra zmienia stopniowo kolor, uzmyslawiajac sprezanie mieszanki. Przy polozeniu korby / okolo 30° przed górnym punktem martwym zapala sie innej barwy lampka w magneto /, imitujac indukcje pradu, a bezposrednio potem takiejze bar¬ wy lampka w cylindrze, nasladujac wy¬ buch mieszanki. Po rozprezeniu barwa w cylindrze zmienia sie stopniowo w rurze wydechowej, odtwarzajac wzrokowo wy¬ dech spalin, Chcac przeprowadzic repetycje z po¬ wyzszego zakresu, nalezy wylaczyc prad, ustawic silnik w dowolnem polozeniu i po¬ lecic uczniowi na podstawie polozenia kor¬ by, tloka i zaworów opisac proces, jaki . — 2 —przy takiej Wlasnie sytuacji ma miejsce w cylindrze. Pó otrzymaniu odpowiedzi wy¬ starczy wlaczyc kontakt i pokazac pytane¬ mu, czy ukazujace sie oswietlenie schema¬ tu potwierdza jego odpowiedz.Poza tern przyrzad demonstruje do¬ kladnie uklad rozrzadu, umieszczenie gaz- nika i magneta, doprowadzenie pradu, ja- kotez stanowi praktyczny ruchomy model poszczególnych czesci skladowych silnika w jego charakterystycznych formach. PL