Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób wyrobu filmów kinematogra¬ ficznych mówiacych oraz aparat do wy¬ swietlania tych filmów.Zasadnicza wlasciwoscia tego sposobu jest notowanie obrazów ruchomych oraz odpowiednich dzwieków na czulych war¬ stwach, umieszczonych badz na obu stro¬ nach jednego podkladu, badz tez na dwóch oddzielnych podkladach, polaczonych w sposób, zapewniajacy zupelny synchro- nizm.Ten z dwóch podkladów, który jest przeznaczony do notowania obrazów, jest zwyklym filmem i daje obrazy biale i czar¬ ne. Film taki moze byc równiez malowany, kolorowany i t d., jednakze takiemi barw¬ nikami, któreby latwo przepuszczaly pro¬ mienie o odpowiedniej dlugosci fali, róznej od fal zawartych w obrebie widma widzial¬ nego.Drugi podklad sluzy do notowania dzwieków badz metoda oscylograficzna, badz inna. Warstwa pokrywajaca ten podklad, np. zelatyna, nie jest uczulona solami srebra, lecz przygotowana specjal¬ nym sposobem, daje obrazy zupelnie prze¬ nikliwe dla wszystkich promieni widmaswiatla widzialnego, a nieprizenikliwe dla pewnych szczególnych promieni, nieobje¬ tych teiii Widmem. # Jezeli dla utworzenia warstwy, czulej na paroinienie niewidzial¬ ne, stosuje sie zelatyne, to mozna ja przed naswietleniem powlec dwuchromianem. Fo naswietleniu obraz wywoluje sie zapomoca wody, nagrzanej do 48 — 50°. W tych wa¬ runkach zelatyna wystawiona na dzialanie slonca pozostaje, jak wiadomo, nierozpu¬ szczalna, podczas gdy zelatyna, która nie byla poddana promieniom swietlnym, to jest ta, która znajduje sie pod ciemnemi miejscami negatywu, rozpuszcza sie i zni¬ ka. Jezeli tasme filmowa zetknac nastep¬ nie z roztworem soli, nieprzenikliwym dla specjalnie tu stosowanych promieni, jak np. amonjakalnym roztworem eskuliny, to tym roztworem przesycone zostana jedy¬ nie te powierzchnie, gdzie zelatyna uczy¬ niona zostala nierozpuszczalna, to jest po¬ wierzchnie, które zostaly naswietlone, gdyz, jak wiadomo, eskulina jest przeni¬ kliwa dla swiatla widzialnego, natomiast nie przepuszcza promieni pozafjoletowych.W ten sposób otrzyma sie tasme, której czesci nie wystawione na dzialanie swia¬ tla, to jest ozesci, przesycone eskulina sta¬ ja sie nieprzenikliwemi dla promieni poza- fjoletowych, lecz pozostaja przenikliwemi dla promieni widzialnych.Dla naswietlania tej tasmy z zelatyny powleczonej dwuchromianem mozna ko¬ rzystac z filmu zaopatrzonego w utrwalo¬ ne dzwielki a otrzymanegp zwyklemu spo¬ sobami, np. metoda oseylograficzna. Obie tasmy, to jest tasma przeznaczona na ob¬ razki kinematograficzne i tasma z zelaty¬ ny powleczonej dwuchromianem, przezna¬ czona .do utrwalania dzwieków, moga byc nastepnie na siebie nalozone. W tym przy¬ padku jednak nalezy zwracac uwage, aby ulozone zostaly one fazowo, to jest, azeby byly one przestawione wzgledem siebie o pozadana ilosc perforacyj. Przy odtwarza¬ niu zwykly przyrzad do odtwarzania ki¬ nematograficznego oraz przyrzad do od¬ twarzania utrwalonych dzwieków moga nie byc umieszczone w tern samem miej¬ scu, i wtedy film mówiacy przechodzi ko¬ lejno przez te dwa przyrzady. W tym przypadku utrwalone dzwieki nalezy prze¬ sunac wzgledem obrazków kinematogra¬ ficznych o odleglosc równa odstepowi mie¬ dzy obu wspomnianemi aparatami.Zaleta filmiu, bedacego przedmiotem wynalazku, jest moznosc stosowania go ja¬ ko filmu zwyklego w dowolnym aparacie projekcyjnym, przyczem posiada on jedno¬ czesnie wlasciwosci filmu mówiacego, o ile sie go przepuszcza przed lub po wyswietle¬ niu przez aparat odczytujacy, posiadajacy urzadzenie amplifikacyjne i glosnik.Zwykle polaczenie mechaniczne obu aparatów, np. lancuch, zapewnia zupclna synchronizacje obrazów i dzwieków. Nale¬ zy tylko dostosowac liczbe perforacyj wsikazana przez realizatora dla pierwsze¬ go obrazka kinematograficznego, umie¬ szczonego w okienku, i pierwszego znaku napisu akustycznego.Byloby Wskazane, by oba podklady byly tego samego rodzaju i tej samej sze¬ rokosci celem latwiejszej reperacji, jed¬ nakze nie jest to warunkiem koniecznym.Zreszta, obie warstwy notujace, jedna dla obrazów ruchomych, druga dla dzwieków, moga byc, jak to wspomniano, nietylko na dwóch oddzielnych podkladach, ale i po obu stronach jednego.Specjalne promienie, jakie sie tutaj sto¬ suje do odtwarzania, po przejsciu przez film akustyczny dostaja sie .do odbiorni¬ ków, przetwarzajacych zmiany natezenia promieniowan na drgania dzwiekowe. Film, który zuzywa do odtworzenia dzwieków cala swoja szerokosc pomiedzy perfora¬ cjami, daje precyzyjniej okreslony dzwiek, niz ma to miejsce przy notowaniach zuzy¬ wajacych 2 lub 3 mm .szerokosci filmu, jak to ma miejsce w innych systemach, np.Foresla i Triergona, — 2 -Do wyswietlenia filmu uzywa we wtedy dwóch zródel; jedno .z nich? wysyla pro¬ mieniowanie widzialne, a drugie promienie specjalne. Oba zródla znajduja sie na tej samej osi optycznej i sa zebrane w jed- nem ognisku, które w ten sposób staje sie jedynem zródlem, zasilajacem jednocze¬ snie oba widma uzywane do wyswietlania obrazów kinematograficznych mówiacych, to jest jedynego filmu, opisanego powyzej.Mozna wiec, zmieniajac odpowiednio apa¬ raty projekcyjne o nieprzerywanem filmo¬ waniu, uzywac ich do „przepuszczania" filmów jedmoozesnie kinematograficznych i akustycznych.Te wyniki mozna otrzymac przy pomo¬ cy rozmaitych urzadzen, zwlaszoza dwóch nastepujacych, opisanych i przedstawio¬ nych na zalaczonych rysunkach.Fig. 1 przedstawia schematycznie urza¬ dzenie do wyswietlania i odczytywania fil¬ mów akustycznych; fig. 2 — odmiane te¬ go wykonania; fig. 3 — czesc filmu, posia¬ dajacego napisy akustyczne.W urzadzeniu na fig. 1 a jest zródlem promieni swietlnych do wyswietlania fil¬ mu akustycznego (wegle z dodatkami mi- neralnemi, np. z pewnem wypelnieniem).Wszystkie promienie sa zebrane na obra¬ zie i filmu F prizy pomocy ukladu socze¬ wek zbierajacych Cr Obraz i zostaje prze¬ jety przez objektyw 0lf który rzuca go w sposób zwykly na ekran E. Na drodze wiazki swietlnej, najlepiej przy jej wyj- siciu z objektywu 0lt znajduje sie tafla lu¬ strzana nachylona w ten sposób, ze prawie cala wiazka przechodzi, a tylko drobna czesc jej, odbita w kierunku drugiego ob¬ jektywu 02, zostaje skierowana do komór¬ ki foto-elektrycznej C poprzeiz rozdziela¬ jacy ekran Elf który jest tej konstrukcji, ze przepuszcza tylko specjalne promienie, przepuszczone przez napis akustyczny w miejscu i. Wspomniany ekran selekcyjny, np. ekran Wooda, wykonany jest ze szkla z tlenkiem niklu; nie przepuszcza on pro¬ mieniowania o dlugosci fali wyzszej niz 3.650 UA.W wypadku uzycia komórki prostoli¬ niowej z selenu,' objektyw 02 jest cylin¬ dryczny.Wskazane jest, by zespól soczewek zbierajacych i objektywy byly z materjalu, przepuszczajacego rozmaite promienie, wysylane przez zródlo A, by lustro R bylo dobrane z takiego materjalu, aby odbicie promieni, uczulajacych komórke, bylo moz¬ liwie duze.W urzadzeniu przedstawionem na fig. 2 promienie emitowane przez zródlo swiatla A, tej samej natury co poprzednio, sa zbie¬ rane przez zespól soczewek zbierajacych Cx na obrazieJ filmu F.Wiazka swiatla przechodzi przez lustro kwarcowe R którego jedna sciana, zwróco¬ na do filmu, jest pokryta warstwa srebra.Obraz kinematograficzny jest wtedy wyswietlony w kierunku objektywu 019 który rzuca go na ekran projekcyjny E.Ultra-fioletowe promienie, przecho¬ dzace przez ekran z kwarcu srebrzonego, zostaja przejete przez objektyw 02 i prze¬ chodza do komórki K poprzez waska szcze¬ line zaslony! M.Takie urzadzenie pozwala dostosowac oba filmy: kinematograficzny i akustyczny w celu zsynchronizowania obrazów i dzwie¬ ków, przez co jednoczesnie usuwa sie ko¬ niecznosc regulowania urzadzenia, sprze¬ gajacego oba aparaty. Mozna równiez u- rzeczywistmic wykonanie paru notowan akustycznych obok siebie, przeznaczajac dla kazdego miejsce na czesici szerokosci filmu badz w czesci filmu pomiedzy perfo¬ racjami, badz w tejze czesci, poszerzonej przez marginesy, lezace nazewnatrz dwóch szeregów perforacyj, badz tez po jednej tylko stronie w wypadku, gdy istnieje je¬ den szereg perforacyj.W ten sposób mozna bedzie, np., prze¬ znaczyc pewna czesc szerokosci filmu do notowania glosu, inna iczesc do nolowa- — 3 —nia imizyki Lub halasów, jeszcze inna do rzadzenia przekaznikiem, dzialajacym na znaki dzwiekowe lub swietlne. W wypad¬ ku, gdy scena zawiera dwie lub wiecej o- sób, umieszczonych jedne z prawej, drugie z lewej strony, moznaby bylo przeznaczyc czesc filmu do notowania dla aktorów zle¬ wa, druga czesc dla aktorów zprawa, a na¬ stepnie przy odtwarzaniu umiescic oddziel¬ ne glosniki w ten sposób na sali, ze glosy jakgdyby wychodzily zlewa badz zprawa, od aktorów tam znajdujacych sie. Mozna¬ by bylo równiez notowac oddzielnie glosy kobiece i glosy meskie, przyczem kazde z nich posiadalyby ispecjalny glosnik, odpo¬ wiednio nastawiony dla odtwarzanych glo¬ sów.Równiez i przy odtwarzaniu orkiestry z instrumentów o bardzo rozmaitem brzmie¬ niu, któreby zle byly oddawane przez je¬ den glosnik, moznaby z powodzeniem za¬ stosowac ten sam podzial.W celu nadania wiekszych znamion zy¬ cia odtwarzanym dzwiekom obsluguje sie automatycznie glosniki, umieszczone jeden zlewa, jeden w srodku i jeden zprawa ekranu. Glosniki te beda dzialaly stosow¬ nie do polozenia artysty wzgledem ekranu.W tym celu umieszcza sie na czesci fil¬ mu akustycznego, najlepiej na margine¬ sach, znaki akustyczne oznaczane w spo¬ sób nastepujacy.W chwili notowania operator, umie¬ szczony przed mala klawiatura, moze uru¬ chomic klawisze, obslugujace wedlug zy¬ czenia napisy swietlne, które odpowiadaja grupom glosników najlepiej przystosowa¬ nych do polozenia artysty.Moznaby bylo w ten sposób nadawac inne sygnaly, powodujace dzialanie spe¬ cjalnych glosników badz ze wzgledu na barwe glosu, badz jego sile. Te napisy swietlne, otrzymane w powyzszy sposób, bylyby nastepnie traktowane jak napisy akustyczne.Wezmy, np., trzy napisy A, B, C na fig. 3. Naprzeciwko miejsca kazdego ze zna¬ ków A i G umieszczona jest komórka sele¬ nowa lub fotoelektryczna s i s'; komórki te winny byc jaknajbardziej zblizone do fil¬ mu celem unikniecia koniecznosci stosowa¬ nia jakiegos systemu optycznego* Wlasciwe napisy akustyczne B, które winny byc zawsze w lacznosci z glosnika¬ mi, daja glówna emisje.Powyzej wspomniany sposób utrwala¬ nia (zapisywania) dzwieków zapomoca fil¬ mu z zelatyny powleczonej dwuchromia¬ nem posiada te niedogodnosc, ze daje film o niejednakowej grubosci. Film ten w miej¬ scach, w których zelatyna pozostala nie- rozpuszczona, jest grrubszy w porównaniu do miej/sc, z których zelatyna zostala usu¬ nieta. Ta niejednakowa grubosc jest w pewnych przypadkach przyczyna nieko¬ rzystnych wyników.Azeby temu zapobiec, mozna powlec film nowa warstwa zelatyny, uzupelniajac usuniete czesci1 zelatyny pokrytej dwuchro¬ mianem, które przedstawione sa na fig. 3 w miejscu a, wskutek czego grubosc filmu staje sie jednakowa na calej jego po¬ wierzchni. Moze to byc, np., uzyskane za¬ pomoca kawalka filcu lub gumy, który sli¬ zgajac sie po powierzchni filmu, po powle¬ czeniu go sposobami zwykle uzywanemi warstwa 15% roztworu zelatynowego wy¬ równuje wysokosc zelatyny, to jest pozo¬ stawia jeszcze ciekly roztwór zelatynowy tylko w tych miejscach, gdzie pierwotna zelatyna znikla podczas wywolywania fil¬ mu w goracej wodzie. PL