Wynalazek niniejszy dotyczy wyrobu masywnych lanych przedmiotów ognio¬ trwalych wolnych od wewnetrznych szcze¬ lin lub przestrzeni próznych.Lane wyroby ogniotrwale, wchodzace w zakres wynalazku, wytwarza sie, pod¬ dajac surowce, jak rudy, zlozone glównie z glinki, krzemionki, ziemi cyrkonowej i tym podobnych materjalów, dzialaniu wy¬ sokich temperatur, przyczem surowce te ulegaja stopieniu, a nastepnie wlewajac roztopiony materjal do form odpowiednie¬ go ksztaltu i rozmiarów, i wreszcie stosu¬ jac wypalanie. Skutkiem duzej róznicy miedzy objetoscia tych materjalów w sta¬ nie cieklym i stalym, podczas zestalania sie, wystepuje silne kurczenie sie, powodu¬ jace tworzenie sie przestrzeni próznych w gotowym produkcie. Przestrzenie te obni¬ zaja wage przedmiotu lanego, skutkiem czego ciezar wlasciwy wyrobu moze byc mniejszy od ciezaru wlasciwego uzytego materjalu. Jest to szczególnie wazne, jesli taki wyrób ogniotrwaly ma sluzyc do wy¬ kladania zbiorników do wytapiania szkla, poniewaz moze sie zdarzyc iz wyroby ta¬ kie moglyby podnosic sie w cieklem szkle, szczególniej jesli zbiornik jest zaopatrzonyw izolacje zewnetrzna; Wskutek tego pod¬ noszenia sie wyrobów w cieklem szkle za¬ równo trwalosc*jalti"uzytecznosc tych wy¬ robów zostaja zmniejszone.Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania wyrobów (lanych wolnych od takich szczelin, a zatem pozbawionych wy¬ zej wymienionych wad.Sposób wedlug wynalazku polega za¬ sadniczo na tern, ze przed calkowitem ze¬ staleniem sie materjalu ogniotrwalego od¬ lanego juz do formy, dolewa sie materjal do formy po raz drugi, przyczem zostaje wypelniona pusta przestrzen, wytworzona przy zestalaniu sie czesci materjalu z pierwszego wlania, a swiezo dolany ma¬ terjal laczy sie na mase jednorodna z pierwszym materjalem.Na rysunku fig. 1 przedstawia przekrój podluzny formy i odlewu, gdzie uwidocz¬ niono tworzenie sie prózni wewnatrz odle¬ wu po skonczonem pierwszem odlaniu.Fig. 2 przedstawia forme przygotowa¬ na do drugiego odlewania w takim samym przekroju.Fig. 3 — taki sam przekrój formy po drugiem wlaniu i po calkowitem zestaleniu sie cieczy tworzacej wyrób.Fig. 4 — widok perspektywiczny goto¬ wego bloku, wytworzonego zgodnie z wy¬ nalazkiem w zmniejszonej skali.Forma 10 moze byc wykonana z odpo¬ wiedniego materjalu i miec odpowiedni ksztalt, lecz w celu wyjasnienia wynalazku zostala przedstawiona w postaci formy od¬ lewniczej do wytwarzania bloków ognio¬ trwalych typu stosowanego do wykladania zbiorników do topienia szkla lub temu po¬ dobnego materjalu. Forma sklada sie z dna, scian bocznych i czolowych 11 wyko¬ nanych z piasku spojonego olejem lnianym i wyprazonego na plyty, które sie laczy w odpowiedni sposób, cementujac je wzdluz przylegajacych krawedzi tak, aby utwo¬ rzyly skrzynie. Plyta przykrywowa 12 wspiera sie na górnych krawedziach scian bocznych i czolowych 11 i jest zaopatrzona w otwór srodkowy czyli wpust 13 -przez który wlewa sie materjal ogniotrwaly.Forma umieszczona jest w zbiorniku 14, z metalu lub innego odpowiedniego mate¬ rjalu i utrzymywana jest w pewnej odle¬ glosci od dna zapomoca odpowiedniego ma¬ terjalu izolacyjnego lub cegiel 15. Miedzy ceglami a dnem formy mozna umiescic ply¬ te IV, lecz nie stanowi to cechy charakte¬ rystycznej niniejszego wynalazku. Na po¬ krywowej plycie 12 formy spoczywa plyta 16 zaopatrzona w otwór srodkowy 17, po¬ krywajacy sie z otworem 13 w plycie 12.W celu oddalenia formy 10 od boków zbior¬ nika 14 i aby zapobiec wyginaniu sie plyt 11 podczas albo po wlewaniu, w pewnych odstepach od siebie po bokach formy umie¬ szczone sa cegly izolacyjne 1S. Przerwy miedzy ceglami wypelnione sa odpowied¬ nim materjalem 19 izolujacym cieplo, jak np. „silocelem" (handlowa nazwa natural¬ nego celitu, krzemionkowego produktu mi¬ neralnego) .Na plycie 16 wspiera sie forma dopro¬ wadzajaca 20 (doplywowa), która w da¬ nym przykladzie stanowi zwezony cylinder z lanego zelaza lub temu podobnego mate¬ rjalu. Zwezony koniec tego doplywu skie¬ rowany jest ku górze, tak iz mozna wpust ten usunac natychmiast po skonczonem od¬ lewaniu. Przestrzen miedzy forma doply¬ wowa a sciankami zbiornika 14 wypelnio¬ na jest materjalem izolacyjnym 19 w celu calkowitego izolowania formy, aby zapo¬ biec w ten sposób zbyt szybkiemu stygnie¬ ciu odlewu.W celu wykonania jakiegokolwiek odle¬ wu forme przygotowana jak wyzej, umie¬ szcza sie w odpowiedniem polozeniu, i wlewa do niej roztopiony materjal ognio¬ trwaly przez wpust 20. Roztopiony mate¬ rjal ogniotrwaly wlewa sie do wysokosci okolo 7,5 cm powyzej dolnego konca wpu¬ stu 20, jak to przedstawiono na fig. 1. Na¬ stepnie skutkiem kurczenia sie materjalu — 2 —fttxlczas je^o i&$tal*tik ^iet opróinla sie oatkawtGie wpust 2Q a w odtewis tworzy sie pusta pfzentrwó 3i.Przed calikowitem zestaleniem sie odle¬ wu usuwa sie izolacje z pomiedzy wpustu 20i abtornika, usuwa ai* równiez wpust 20, a nastepnie stozek 22, utworzony przy o- sadzaniu sie roztopionego materjalu ognio¬ trwalego w dolnej czesci wpustu 20, odla¬ muje sie w celu odkrycia pustej przestrze¬ ni, zgodnie z fig. 2.Nastepnie na odlewie umieszcza sie nowa plyte pokrywowa 12', a na niej po¬ nownie forme wpustowa, poczem uskutecz¬ nia sie drugie odlewanie, zgodnie z fig. 3, tak iz pusta przestrzen zostaje wypelniona calkowicie, a odlew staje sie pelny (ma¬ sywny). Drugie odlewanie uskutecznia sie w odpowiednim odstepie czasu po pierw- szem, to jest przed calkowitem zestaleniem sie pierwszy raz wlanego roztopionego ma¬ terjalu ogniotrwalego, aby dtugi raz wla¬ ny roztopiony materjal mógl sie z nim po¬ laczyc na jednorodna mase. Przy drugiem odlewaniu doplyw 20 napelnia sie rozto¬ pionym materjalem prawie calkowicie, aby zapewnic dostateczna ilosc materjalu do wypelnienia pustej przestrzeni, tworzacej sie przy kurczeniu.Po stwardnieniu zewnetrznej strony zawartosci 23 drugiego wpustu 20, wpust ten usuwa sie, a utworzony stozek otacza sie materjalem izolacyjnym. Po calkowi¬ tem zestaleniu odlewu 24, stozek 23 odla- muje sie, a „blizne" po nim wygladza sie celem usuniecia niepotrzebnych wystepów.Nastepnie odlew pokrywa sie materjalem izolacyjnym i usuwa nabok w celu wypale¬ nia opisanego szczególowo w patencie a- merykanskim Nr 1615750 z dnia 25.1.1927.Po wypaleniu odlew wyjmuje sie i jesli to jest pozadane szlifuje jedna lub wszystkie jego powierzchnie.W pewnych przypadkach szeroka bli¬ zna, jak np. blizna 25, moze byc niedo¬ godna, a poniewaz jej wielkosc zalezy od sred&icy otworu doplywowego, wiec ko* rzyctoje n*ozo sie fllteaas stos*w«aie wpustu stosunkowo waslkitifócfe co pociaga za soba stosowanie kiiku toUjiM) córa* w^iwycb wpustów, w e*lu do^tiuania roatopu pr?$d calkowitem aestalaniem odlewu* Dzieki szybkosci zestalania rontom* ogniotrwalego i jego sklonnosci do (Wytwa¬ rzania równomiernej powloki zewnetrznej wokolo odlewu po zetknieciu z chlodniej- szemi powierzchniami formy, wyroby o wymiarach .wiekszych od srednicy otworu wpustowego nie dadza sie odlewac bez pu¬ stej przestrzeni podczas jednego zabiegu odlewania, poniewaz materjal zestali sie i zamknie wpust, zamykajac w ten sposób doplyw materjalu z skurczeniu sie jej zawartosci. A zatem na¬ lezy zastosowac kilka form doplywowych kolejno, jesli grubosc odlewu przewyzsza srednice najszerszego wpustu, stosowane¬ go przy (Wyrobie tego odlewu. Masywne odlewy pozbawione przestrzeni pustych mozna wytwarzac w jednym zabiegu, jesli grubosc odlewu jest mniejsza od srednicy dopuszczalnego wpustu.A zatem przy zastosowaniu wyzej opi¬ sanego sposobu mozna otrzymywac ma¬ sywne wyroby lane dowolnej grubosci, pozbawione przestrzeni pustych i wolne od innych wad. PL