Przedmiotem wynalazku jest uklad hydrauliczny sterowania praca silowników hydra¬ ulicznych maszyn roboczych, zwlaszcza ladowarek duzej mocy o pojemnosci lyzki pcwyzej 4 m , wyposazony w rozdzielacz glówny o rozdzielonych suwakach i rozdzielacz steruja¬ cy, które sa zasilane z oddzielnych pomp* W znanych tego typu ukladach hydraulicznych do zasilania silowników hydraulicznych maszyn roboczych znaczna niedogodnoscia jest koniecznosc stosowania w celu zapewnienia prawidlowego dzialania ukladu zaworu zasilajacego i bezpieczenstwa o bardzo skompliko¬ wanej i trudnej w wykonawstwie budowie oraz znacznej ilosci zaworów i zwezek dla zaste- rowaniaposzczególnych sekcji rozdzielacza glównego, zaworu zasilajacego i zapewnienia mozliwosci realizacji czterech polozen to jest oprócz neutralnego dwa robocze i jedno tzw. plywajace? Fakt ten wplywa na znaczny wzrost kosztów wymienionych znanych ukladów hydraulicznych, których dalszymi mankamentami sa ponadto brak mozliwosci równoczesnego sterowania kilku odbiorników, podwyzszona awaryjnosc oraz bardzo trudna technologicznie budowa korpusów sekcji rozdzielacza sterujacego.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad i niedogodnosci i opracowanie ukla¬ du hydraulicznego sterowania praca silowników hydraulicznych maszyn roboczych, zwlasz¬ cza ladowarek duzej mocy, prostego pod wzgledem konstrukcji, niezawodnego i latwego w wykonawstwie, co przyczyni sie do obnizenia kosztów urzadzen hydraulicznych w maszy¬ nach roboczych i zapewni mniejsza awaryjnosc oraz uproszczona obsluge elementów stero¬ wania hydrauliki silowej tych maszyn. Cel ten zgodnie z wynalazkiem spelnia uklad hy¬ drauliczny sterowania praca silowników hydraulicznych maszyn roboczych, zwlaszcza lado¬ warek duzej mocy o pojemnosci lyzki powyzej 4 m , wyposazony w rozdzielacz glówny o roz¬ dzielonych suwakach i rozdzielacz sterujacy, które sa zasilane z oddzielnych pomp przez to, ze kazda sekcja rozdzielacza sterujacego jest wyposazona w zawór odcinajacy swobod¬ ny przeplyw cieczy z sekcji sterowania na zlew zainstalowany z podlaczeniem miedzy prze¬ wodami sterujacymi odpowiednich s&kcji rozdzielacza glównego, z tym ze ponadto w zbior¬ czym przewodzie zlewowym w sekcji rozdzielacza sterujacego jest zainstalowany zawór prze¬ lewowy ustalajacy cisnienie w ukladzie sterowania, które przedluzeniem przewodu zlewowego2 140 248 jest doprowadzane jako sterujace do kombinowanego zaworu zasilajacego i bezpieczenstwa rozdzielacza glównego* Zajtozony cel zostal w rozwiazaniu wedlug wynalazku osiagniety równiez przez to, ze kombinowany zawór zasilajacy i bezpieczenstwa jest zaworem o dwóch polaczonych tlokach róznej srednicy, które w korpusie tworza komory: zasilajaca, zlewowa i sterujaca, w któ¬ rej znajduje sie jtlek wiekszej srednicy, nad który przewodem doprowadzana jest nisko- cisnieniowa ciecz zakladu sterowania, z tym ze komora zasilajaca ma polaczenie z prze¬ wodem zasilajacym a komora zlewowa z przewodem zlewowym rozdzielacza glównego* Ponadto zgodnie z wynalazkiem sekcja rozdzielacza glównego zasilajaca cylindry hy¬ drauliczne wysiegnika jest wyposazona w dodatkowy zawór suwakowy do realizacji polozenia plywajacego, z tym, ze sterowanie tej sekcji rozdzielacza glównego odbywa sie poprzez ten dodatkowy zawór suwakowy, a do sterowania tego zaworu sluzy przewód laczacy go z do¬ datkowa komora w danej sekcji rozdzielacza sterujacego, przy czym rozbudowana przez to sekcja rozdzielacza sterujacego ma dwa suwaki uruchamiane jedna dzwignia sterujaca za posrednictwem dowolnego znanego mechanizmu ciegnowego powodujacego ruch jednego suwaka w tym samym kierunku jak ruch drugiego suwaka* Dzieki takiemu skojarzeniu srodków tech¬ nicznych uzyskany zostal uklad hydrauliczny sterowania praca silowników hydraulicznych maszyn roboczych prostej 1 taniej w wykonawstwie konstrukcji, sprawny i niezawodny w dzialaniu oraz wymagajacy przy tym minimalnych nakladów pracy na obsluge, przeglady i naprawy.Wykorzystanie w ukladzie specjalnej konstrukcji kombinowanego zaworu zasilajacego i bezpieczenstwa oraz zastosowanie zaworów odcinajacych przy poszczególnych sekcjach rozdzielacza sterujacego umozliwia wykorzystanie niskocisnieniowego czynnika z ukladu sterowania równiez do sterowania kombinowanego zaworu zasilajacego i bezpieczenstwa, dzieki czemu mozna zmniejszyc ilosc zastosowanych w ukladzie czesci hydrauliki wysoko¬ cisnieniowej. Rozwiazanie wedlug wynalazku zapewnia równiez mozliwosc jednoczesnego ste¬ rowania kilku odbiorników wysokocisnieniowego czynnika hydraulicznego oraz wysterowanie w prosty sposób polozenia plywajacego w sekcjach rozdzielaczy sterujacego i glównego dla wysiegnika* Rozwiazanie wedlug wynalazku jest ponizej blizej omówione z wykorzystaniem przykladu jego zastosowania, którym jest uklad hydrauliczny sterowania praca silowników hydraulicz¬ nych ladowarki z lyzka o pojemnosci 6 m , przedstawiony na zalaczonych rysunkach* Na fig* 1 znajduje sie uklad hydrauliczny w polozeniu neutralnym suwaków rozdzielacza sterujace¬ go i rozdzielacza glównego* W ww ukladzie hydraulicznym na fig* 2 - dwie sekcje rozdzie¬ laczy sterujacego i glównego znajduja sie w polozeniu roboczym a na fig* 3 - sekcje roz¬ dzielacza sterujacego 1 glównego dla wysiegnika znajduja sie w polozeniu plywajacym* Zgo¬ dnie z fig* 1 uklad hydrauliczny do sterowania praca silowników hydraulicznych ladowarki zawiera rozdzielacz glówny 1 o sekcjach 1a, 1b, 1c zasilajacych odpowiednio silowniki 2, 3 14 osprzetu, lyzki i wysiegnika, oraz rozdzielacz sterujacy 5 o sekcjach 5a, 5b, 5c do sterowania sekcji rozdzielacza glównego 1 odpowiednio 1a, 1b 1 1c* Rozdzielacz glówny 1 jest wyposazony w specjalny kombinowany zawór zasilajacy i bezpieczenstwa 6, którego zawieradlo sklada sie z sztywno polaczonych tloków 7a i 7b o róznej srednicy, które z korpusem 9 tworza trzy komory: zasilajaca 10, zlewowa 11 i sterujaca 12, przy czym za¬ wór ten jest wlaczony w obwód hydrauliczny rozdzielacza glównego 1 tak, ze komora zasi¬ lajaca 10 ma polaczenie z przewodem zasilajacym 13, komora zlewowa 11 z przewodem zlewo¬ wym 14 a komora sterujaca 12 jest przewodem 15 zasilana ciecza z rozdzielacza steruja¬ cego 5* W przewodzie zasilajacym 13 miedzy komora 10 a sekcja 1a rozdzielacza glównego Jest zainstalowany zawór zwrotny 8* Zawór zwrotny 8 zabezpiecza organy robocze maszyny bedace pod obciazeniem przed samo¬ czynnym opadnieciem pod wplywem dzialania sily ciezkosci w pierwszej fazie zamykania za¬ woru 6 gdy cisnienie zasilajace jest zbyt niskie, jak równiez w przypadku pekniecia prze¬ wodu zasilajacego miedzy pompa 23 a rozdzielaczem 1 przy roboczym polozeniu suwaków 24 i 25* Poszczególne sekcje 1a, 1b i 1c rozdzielacza glównego 1 sa za pomoca przewodów 16,€ 140248 3 17, 18, 19, 20 i 21 polaczone z silownikami 2, 3 i 4 oraz miedzy soba szeregowo za pomo¬ ca przewodów zasilajacego 13 1 zlewowego 14f które z drugiej strony maja polaczenie ze zbiornikiem 22 cieczy hydraulicznej, a obieg cieczy zapewnia poopa zasilajaca 23• W kaz¬ dej sekcji la, 1b i 1c rozdzielacza glównego 1 znajduja sie dwa równolegle usytuowane suwaki 24, 25 tworzace z korpusami komory R-T, W-X i U-V, przy czym do komór R, T, U i V doprowadzany jest niskocisnieniowy czynnik sterujacy z rozdzielacza 5 a ciecz wysokocis¬ nieniowa z komór W, X podawana jest przewodami 16, 17, 18, 19, 20 1 21 do silowników 2, 3 14.Suwakowy rozdzielacz sterujacy 5 sklada sie z trzech sekcji 5a, 5b, 5c, z których kazda sluzy do hydraulicznego sterowania poprzez przewody sterujace 33, 34, 33, 36, 37 i 38 odpowiednio sekcji 1a, 1b 1 1c rozdzielacza glównego 1. Sekcje 5a 1 5b rozdzielacza sterujacego 3 z jednym suwakiem 28 sa trzy polozeniowe a sekcja 5c jest czteropolozenio- wa i zawiera dwa suwaki 29, 30 usytuowane równolegle, które sa sprzezone z jedna dzwig¬ nia sterownicza oraz polaczone z 3oba lacznikiem 31 tak, ze w wyniku ruchów dzwignia sterownicza suwaki 29, 30 sekcji 3c sa przemieszczane w tym samym kierunku* Do sterowa¬ nia sekcji 5a i 5b rozdzielacza 5 sluza równiez dzwignie sterownicze-nieprzsdstawione, na rysunku - sprzezone z suwakami 28* W sekcjach 3a i 3b suwaki 28 z korpusami tworza komo- ry A, B, C, D, E i F a w sekcji 5c suwaki 29, 30 z korpusem tworza komory I, J, K, L, M, N, 0, P, Q i Y.Cisnienie czynnika hydraulicznego w .ukladzie sterowania ustalane jest przez nastawe zaworu przelewowego Z1 zabudowany w zbiorczym przewodzie zlewowym 32 sekcji rozdzielacza sterujacego 5. Kazda sekcja rozdzielacza sterujacego jest wyposazona w zawór odcinajacy odpowiednio Za, Zb i Ze zainstalowane z podlaczeniem miedzy przewodami 33, 34;35, 36 i 37, 38 sterujacymi odpowiednich sekcji 1a, 1b i 1c rozdzielacza glównego 1. Ponadto zbiorczy przewód zlewowy 32 sekcji rozdzielacza sterujacego 5 przed zaworem przelewowym Z1 poprzez przewód 15 ma polaczenie z komora sterujaca 12 nad tlokiem 7 wiekszej srednicy kombino¬ wanego zaworu zasilajacego i bezpieczenstwa 6, a czesc przewodu zlewowego 32 za zaworem przelewowym Z1 przewodem 39 jest podlaczona do zaworu suwakowego Z2, który jfest sprzezo¬ ny z sekcja 1c rozdzielacza glównego 1 i sluzy do realizacji tzw. polozenia plywajacego dla silowników 4 wysiegnika przy pracach niwelacji terenu lub tp. Zawór suwakowy Z2 z drugiej strony ma polaczenie poprzez przewód 40 z komora zasilajaca 0 sekcji 5c roz¬ dzielacza sterujacego 5. Przewody sterujace 37, 38 sekcji 5c ciecz sterujaca do zmiany polozenia suwaków 24, 25 sekcji 1c rozdzielacza glównego dostarczaja przez komory 44, 45 zaworu suwakowego Z2, a do komór R, T sekcji 1c ciecz jest dostarczana przewodami 41, 42 podlaczonymi równiez po jednym do komór 44, 45 zaworu Z2.Do komór R i T sekcji 1a i 1b rozdzielacza glównego ciecz z rozdzielacza sterujacego 5 jest podawana przewodami 46, 47 bedacymi odgalezieniami przewodów sterujacych 33, 34, 35 i 36.Dzialanie ukladu hydraulicznego sterowania praca silowników hydraulicznych ladowarki jest nastepujace: Zgodnie z fig. 1 w polozeniu neutralnym suwaków 28, 29 i 30 sekcji roz¬ dzielacza sterujacego 5, olej hydrauliczny podawany przez pompe 26 ze zbiornika 22 ply¬ nie przewodem 27 do wszystkich sekcji 5a, 5b, 5c rozdzielacza sterujacego 5 i jest do¬ starczany do komór C i D oraz K, L i P, skad przedostaje sie szczelinami zaznaczonymi strzalkami do komór B, £, A, F oraz J, N, I, N, do przewodu 32 a przez otwarte zawory odcinajace Za, Zb i Ze i do przewodu zlewowego 32b, którym wraca do zbiornika 22f Jedno¬ czesnie olej z komór B i E oraz J i M dostaje sie do komór U i T oraz V i R odpowiednich sekcji rozdzielacza glównego 1. Olej hydrauliczny przewodem 43 doplywa takze do komory G sekcji 5c rozdzielacza sterujacego oraz przewodem 15 do komory sterujacej 12 zaworu za¬ silajacego 6 nad tlok 7a wiekszej srednicy.Poniewaz w polozeniu neutralnym nie ma róznic cisnienia miedzy przewodami 33, 34; 35, 36 1 37, 38 suwaki 24 i 25 sekcji rozdzielacza glównego 1 sa utrzymywane w polozeniu neutralnym przez sprezyny 48 a suwaki zaworów odcinajacych Za, Zb, Ze przez sprezyny 49.4 140 248 Sprezyna 50 kombinowanego zaworu zasilajacego i bezpieczenstwa 6 pokonuje w wyniku nis¬ kiego cisnienia w przewodzie 15 sile dzialajaca na tlok 7a i unosi go do góry wraz z tlo¬ kiem 7b do polozenia przedstawionego na fig* 1 i przy tym polozeniu elementów ukladu olej hydrauliczny zasysany ze zbiornika 22 przez pompe 23 plynie przewodem zasilajacym 13 pod tlok 7b i szczelinami zaznaczonymi strzalkami do komory zlewowej 11 skad przewodem 14 plynie z powrotem do zbiornika 22. Komory zasilajace W i X sekcji 1a, 1b i 1c rozdziela¬ cza glównego sa przy polozeniu srodkowym-neutralnym - suwaków 24 i 25 odciete od przewo¬ du zasilajacego 13 i przewodu zlewowego 14. Przy takim polozeniu elementów ukladu nie ma zatem zasilania silowników 2, 3, 4 i organy robocze ladowarki znajduja sie w polozeniu ustalonym* W polozeniu roboczym przedstawionym na fig. 2 po przesunieciu za pomoca dzwigni ste¬ rowniczych suwaków 28 sekcji 5a i 29, 30 sekcji 5c w polozenie robocze, miedzy komorami B i E oraz JIM powstaje róznica cisnien, przy czym wyzsze cisnienie przez przewody 33 i 46 oraz 38 i 41 dociera do komór odpowiednio U, T i V, R powodujac przesuniecie suwa¬ ków 24, 25 sekcji 1a i 1c rozdzielacza glównego w przeciwnych kierunkach. W wyniku tej róznicy cisnien zostaja tez zamkniete zawory Za i Ze danych sekcji rozdzielacza steruja¬ cego 5 i tym samym zostaje przerwany swobodny przeplyw powrotny przewodem 32b oleju ste¬ rujacego do zbiornika 22. Tloczony przez pompe 26 ukladu sterujacego olej nadal przeply¬ wa przez rozdzielacz sterujacy 5 jednak pod wyzszym cisnieniem nastawionym na zaworze Z1 i nastepnie przez zawór przelewowy Z1 i przewód 32b wraca do zbiornika 22. Jednoczesnie olej z ukladu sterowania przewodem 15 pod ustalonym przez zawór Z1 cisnieniem doplywa do komory sterujacej 12 nad tlok 7a w zaworze zasilajacym i bezpieczenstwa 6 powodujac po¬ konanie sily docisku sprezyny 50 i przesuniecie polaczonych tloków 7a, 7b do ich dolnego krancowego polozenia, przez co tlok 7b odcina swobodny przeplyw oleju z przewodu zasila¬ nia 13 do przewodu zlewowego 14. Jednoczesnie polozenie robocze suwaków 24, 25 sekcji 1a i 1c rozdzielacza glównego 1 umozliwia przeplyw oleju wysokocisnieniowego z przewodu 13 do komór X sekcji 1a oraz W sekcji 1c, z których olej plynie odpowiednio do przestrzeni "b" silownika 2 oraz naw silownika 4. Z przestrzeni Ma" silownika 2 oraz ,rb" silownika 4 odpowiednio przez komory W i X olej splywa do przewodu zlewowego 14.W polozeniu roboczym dzialanie sekcji 1b i 5b rozdzielaczy przebiega analogicznie do powyzej omówionego dla sekcji 1a, 1c oraz 5a i 5c, z tym ze sekcje c obydwu rozdzielaczy 1i5 sluza dodatkowo do realizacji tzw. polozenia plywajacego, w którym wysiegnik lado¬ warki ma mozliwosc swobodnych przemieszczen pod wplywem sil zewnetrznych i wlasnego cie¬ zaru, co ulatwia prace przy równaniu terenu. Po przemieszczeniu dzwigni sterowniczej se¬ kcji 5c do pozycji dla polozenia plywajacego suwaki 29, 30 przemieszczone zostaja w skraj¬ ne prawe polozenie, jak to widac na fig. 3. Pompa 26 przewodem 27 podaje olej do komór K, LIP, Nastepnie z komory K przez komore J przewodem 37 olej plynie przez zawór Z2 do ko¬ mory U sekcji 1c rozdzielacza glównego, a z komory L przez komore M przewodem 38 1 przez zawór Z2 do komory V. Z komory P sekcji 5c 1 przez komore 0 olej przewodem 40 plynie do zaworu Z2' powodujac jego przesterowanie, w wyniku czego odciete zostaja polaczenia 41 komór V i R oraz 42 komór U i T, a polaczone zostaja komory TIR.Olej z komór T i R przez przewód 43, komory Q i Y oraz przewody 56, 32a,b,c splywa swobodnie do zbiornika 22 przez otwarty zawór Ze gdyz w obydwu komorach G i H panuje je¬ dnakowe cisnienie. Obydwa suwaki 24, 25 sekcji 1c rozdzielacza glównego znajduja sie w górnym polozeniu laczac komory W i X oraz przestrzenie a i b silownika 4 z przewodem zlewowym 14. W wyniku swobodnego przeplywu oleju pod niskim cisnieniem przewodami 32 za¬ wór zasilajacy i bezpieczenstwa 6 pod dzialaniem sprezyny 50 jest otwarty, a olej z pompy glównej 23 plynie przez komory 10 i 11 do przewodu zlewowego 14 i wraca do zbiornika 22.Zawór bezpieczenstwa Z3 zabudowany w obwodzie sterujacym zabezpiecza pompe 26 przed prze¬ ciazeniem w przypadku jednoczesnego przesterowania w polozenie robocze wszystkich suwaków rozdzielacza sterujacego 5. Zawór Z3 jest nastawiony na wyzsze cisnienie otwarcia niz za¬ wór Zl.140 248 5 Zwezka 51 laczaca przewody 40 i 32 sluzy do realizacji pod wplywem sprezyny 54 powro¬ tu zaworu Z2 do polozenia pokazanego na fig* 1 po przesterowaniu sekcji 5c z polozenia plywajacego do polozenia neutralnego, Jak równiez do odpowietrzenia przewodu 40. Polacze¬ nie zwezkami 52 i 53 komór R i U oraz T i V sluzy do usuniecia powietrza z tych komór oraz z przewodów zasilajacych te komory po zamontowaniu rozdzielacza do ukladu* Polacze¬ nie to sluzy ponadto do utrzymania nastawionego na zaworze Z1 cisnienia w przewodach 32 oraz 15 w przypadku przesterowania wszystkich trzech sekcji rozdzielacza sterujacego 5 w polozenie robocze. W tym polozeniu odciete Jest bezposrednie polaczenie przewodów 27 i 32 poprzez kazda z sekcji rozdzielacza sterujacego 5. W wyniku ewentualnych nieszczel¬ nosci zaworu Z1 cisnienie w przewodach 32 i 15 spadloby w razie braku zasilania a to spo¬ wodowaloby niepozadane otwarcie zaworu zasilajacego 6 mimo, ze rozdzielacz sterujacy znaj¬ duje sie w polozeniu roboczym, Przez zwezki 52, 53 czesc oleju z przewodu 27 przedostaje sie do przewodu 32 i uzupelnia ewentualne przecieki na zamknietym zaworze Z1 utrzymujac nastawione cisnienie.Nie pokazane na rysunku zawory przeciazeniowe i przeciwkawitacyJne moga byc montowa¬ ne na wyjsciu z komór W i X i w przypadku zadzialania lacza te komory z przewodem zlewo¬ wym 14.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad hydrauliczny sterowania praca silowników hydraulicznych maszyn roboczych, zwlaszcza ladowarek duzej mocy o pojemnosci lyzki powyzej 4m , wyposazony w rozdzielacz glówny o rozdzielonych suwakach oraz rozdzielacz sterujacy zasilane z oddzielnych pomp, znamienny tym, ze kazda sekcja (5a), (5b), (5c) rozdzielacza sterujacego (5) Jest wyposazona w zawór (Za), (Zb), (Ze) odcinajacy swobodny przeplyw cieczy z sek¬ cji ukladu sterowania na zlew, zainstalowany z podlaczeniem miedzy przewodami (33, 34, 35, 36) i (37, 38) sterujacymi odpowiednich sekcji (1a, 1b, 1c) rozdzielacza glównego (1), z tym ze ponadto w zbiorczym przewodzie zlewowym (32c) sekcji (5a, 5b i 5c) rozdzie¬ lacza sterujacego (5) Jest zainstalowany zawór przelewowy (Z1) ustalajacy cisnienie w ukladzie sterowania, które przedluzeniem (15) przewodu zlewowego (32a) Jest doprowa¬ dzane Jako sterujace do kombinowanego zaworu zasilajacego i bezpieczenstwa (6) rozdzie¬ lacza glównego (1). 2. Uklad hydrauliczny wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kombinowany zawór zasilajacy i bezpieczenstwa (6) Jest zaworem o dwóch polaczonych tlokach (7a, 7b) róznej srednicy, które w korpusie (9) tworza komory: zasilajaca (10), zlewowa (11) i sterujaca (12), w której znajduje sie tlok (7a) wiekszej srednicy, nad który przewodem (15) doprowadzana Jest niskocisnieniowa ciecz z ukladu sterowania, z tym ze komora zasi¬ lajaca (10) ma polaczenie z przewodem zasilajacym (13) a komora zlewowa (11) z przewodem zlewowym (14) rozdzielacza glównego (1). 3. Uklad hydrauliczny wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze w przewodzie zasilajacym (13) miedzy komora (10) a sekcja (1a) rozdzielacza glównego (1) znajduje sie zawór zwrotny (8), umozliwiajacy przeplyw cieczy z komory (10) do sekcji (1a) i odcinaja¬ cy przeplyw cieczy z sekcji (1a) do komory (10). 4. Uklad hydrauliczny wedlug zastrz. 1 lub 2 lub 3, znamienny tym, ze sekcja (2c) rozdzielacza glównego (1) zasilajaca cylindry hydrauliczne (4) wysiegnika Jest wyposazona w suwakowy zawór (Z2), poprzez który odbywa sie sterowanie sekcji (2c), z tym ze sekcja (5c) rozdzielacza sterujacego (5) ma dodatkowa komore (0) zasilajaca przewód sterujacy (40) dla suwaka (55) zaworu (Z2). 5. Uklad hydrauliczny wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze w sekcji (5c) rozdzielacza sterujacego (5) znajduja sie dwa suwaki (29, 30) uruchamiane Jedna dzwignia sterujaca przez dowolny znany mechanizm ciegnowy (31) powodujacy ruch suwaków (29 i 30) w tym samym kierunku.140 248 22 £. gAMAMA Rg.1140 248 Fig. 21^0 2^8 Fig. 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 130 zl PL