Przedmiotem wynalazku jest pierscien uszczelniajacy jednostronnego dzialania, stosowany zwlaszcza w wysokocisnieniowych uklada hydraulicznych pracujacych przy okresowo zmiennych lub dynamicznych obciazeniach.Znany jest z francuskiego opisu patentowego nr 7345529 pierscien uszczelniajacy jednostron¬ nego dzialania skladajacy sie z dwóch podanych elementów zwulkanizowanych ze soba, o odpo¬ wiednich ksztaltach wykonanych z materialów o odmiennych parametrach fizykochemicznych.Znane rozwiazanie techniczne pierscieni uszczelniajacych jednostronnego dzialania zapew¬ niaja poprawne uszczelnianie wezlów konstrukcyjnych jedynie w zakresie cisnien od 0,1 do 40 MPa czynnika hydraulicznego oraz powyzej 60 MPa.Zawodnosc ich wzrasta znacznie w przypadku wystepowania cisnien czynników okresowo zmiennych, a takie wlasnie wystepuja najczesciej w ukladach hydraulicznych stosowanych w górnictwie dolowym.Trwalosc i niezawodnosc pierscieni -^ jak to wynika z badan — uzalezniona jest od wlasnosci fizykochemicznych uzytych materialów oraz ksztaltu powierzchni zetkniecia sie obu elementów podatnych pierscienia.Istota wynalazku polega na wykonaniu elementów podatnych pierscienia z termoplastycznych poliuretanów, korzystnie na bazie polihydroksyestrów, przy czym twardosc elementu podatnego pierwszego P zwróconego ku dzialajacemu cisnieniu roboczemu jest nizsza o 8° do 15°ShA, korzystnie o 9° do 12° ShA od elementu podanego drugiego R.Oba elementy podane P i R posiadaja wspólna pierscieniowa powierzchnie laczenia, która w przekroju poprzecznym ma zarys krzywej zlozonej z dwóch odcinków prostych uzupelnionych wycinkami okregów. Poczatek krzywej stanowi pierwszy odcinek prosty, nachylony do plaszczy¬ zny prostopadlej wzgledem osi wzdluznej promienia pod katem równym od 30° do 10°, korzystnie od 5° do 8° i polaczony z drugim odcinkiem prostym, wycinkiem luku o promieniu równym od 3 do 12mm. Drugi odcinek prosty jest nachylony do plaszczyzny prostopadlej wzgledem osi wzdluznej pierscienia pod katem równym od 38° do 55° korzystnie od 42° do 50°. Drugi odcinek prosty pola-2 139162 czony jest promieniem wynoszacym od 5 do 15 mm z tworzaca powierzchni uszczelniajacej pierscie¬ nia, wspólpracujaca suwliwie z powierzchnia elementu uszczelnianego, przy czym nachylenie tej tworzacej do plaszczyzny prostopadlej wzgledem osi wzdluznej pierscienia wynosi od 65° do 75°, korzystnie od 70° do 75°.Stosunki rzutów odcinka prostego pierwszego i odcinka prostego drugiego na plaszczyzne prostopadla wzgledem osi wzdluznej pierscienia, do grubosci tego pierscienia oznaczonej jako róznica polowy srednicy maksymalnej i minimalnej cylindrycznej czesci drugiego elementu podat¬ nego R wynosza odpowiednio od 0,3 do 0,5 korzystnie 0,4 do 0,45 dla odcinka prostego pierwszego i odpowiednio od 0,2 do 0,3 korzystnie 0,2 do 0,25 dla odcinka prostego drugiego.Zaleta wynalazku jest trwale i niezawodne uszczelnienie powierzchni tloczyska i gniazda w tulei uszczelniajacej w zakresie cisnienia roboczego czynnika od 0 do 75 MPa dzialajacego dynami¬ cznie lub w sposób okresowo zmienny.Przedmiot wynalazku przedstwiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstwia pierscien uszczelniajacy jednostronnego dzialania w przekroju poprzecznym, fig. 2 element podatny drugi w przekroju poprzecznym a fig. 3 pierscien w przekroju poprzecznym zbudowanym pomiedzy powierzchniami uszczelniajacymi.Pierscien wedlug wynalazku sklada sie z dwóch elementów podatnych P i R polaczonych trwale ze soba.Kazdy element wykonanyjest z termoplastycznych poliuretanów, korzystnie na bazie polihyd- roksyestrów. Element podatny pierwszy P ma twardosc od 8° do 15°ShA, korzystnie od 9° do 12° ShA nizsza od elementu podatnego drugiego R, przy czym w procesie wytwarzania nalezy jako pierwszy formowac element podatny drugi R.Powierzchnia pierscieniowa zetkniecia sie elementu podatnego P i R ma w przekroju poprze¬ cznym zarys krzywej 1 zlozonej z dwóch odcinków prostych AB i CD uzupelnionych wycinkami okregów o promieniach Ri i R2.Poczatek krzywej 1 stanowi pierwszy odcinek prosty AB nachylony do plaszczyzny prostopad¬ lej wzgledem osi wzdluznej pierscienia pod katem a równym od 30° do 10°, korzystnie od 5° do 8° i polaczony z drugim odcinkiem prostym CD wycinkiem luku o promieniu Ri i równym od 3 do 12mm. Drugi odcinek prosty CD jest nachylony do plaszczyzny prostopadlej wzgledem osi wzdluznej pierscienia pod katem y równym od 38° do 55°, korzystnie od 42° do 50°. Drugi odcinek prosty CD polaczony jest promieniem R2 wynoszacym od 5 do 15 mm z tworzaca EF powierzchni uszczelniajacej pierscienia, przy czym nachylenie tej tworzacej do plaszczyzny prostopadlej wzgle¬ dem osi wzdluznej pierscienia wynosi od 65° do 75°, korzystnie od 70° do 75°. Stosunki rzutów odcinka prostego pierwszego AB i drugiego odcinka prostego CD na powierzchnie prostopadla wzgledem osi wzdluznej pierscienia, do grubosci tego pierscienia AF, oznaczonej jako róznica polowy srednicy maksymalnej i minimalnej cylindrycznej czesci drugiego elementu podatnego R wynosza odpowiednio od 0,3 do 0,5, korzystnie od 0,4 do 0,45 dla odcinków prostego pierwszego i odpowiednio od 0,2 do 0,3, korzystnie od 0,2 do 0,25 dla odcinka prostego drugiego.Pierscien uszczelniajacy osadzony jest w rowku kolowym o przekroju prostokatnym, przy czym pierwszy element podatny P jest zwrócony ku dzialajacemu cisnieniu 5. Po przeciwleglej stronie pierscienia wzgledem dzialajacego cisnienia znajduje sie pierscieniowe wybranie stanowiace gniazdo dla elementu przeciwwyciskowego 4. Pierscien uszczelniajacy uszczelnia powierzchnie 2 i 3 przy czym powierzchnia 3 jest powierzchnia stala zabudowy pierscienia, a powierzchnia 2 wspólp¬ racuje suwliwie z powierzchnia robocza pierscienia.Zastrzezenia patentowe 1. Pierscien uszczelniajacy jednostronnego dzialania stosowany zwlaszcza w wyskocisnienio- wych ukladach hydraulicznych pracujacych przy okresowo zmiennych lub dynamicznych obciaze¬ niach, skaladajacych sie z dwóch ramion trwale polaczonych ze soba elementów podatnych, znamienny tym, ze material obu elementów podatnych stanowia termoplastyczne poliuretany, korzystnie na bazie polihydroksyestów, przy czym material elementu podatnego (P) zwróconego ku dzialajacemu cisnieniu ma trwalosc od 8° do 15° ShA nizsza korzystnie o 9° do 12° ShA od twar-139162 3 dosci drugiego elementu (R), a jednoczesnie pierscieniowa powierzchnia zetkniecia sie elementów podatnych (P i R) ma w przekroju poprzecznym zarys krzywej (1) zlozonej z dwóch odcinków prostych (AB i CD) uzupelnionej miedzy innymi wspomnianymi odcinkami (AB, CD) wycinkiem okregu o promieniu (Ri) wynoszacym od 3 do 12mm, przy czym pierwszy odcinek prosty (AB)jest nachylony pod katem (a) wynoszacym od 30° do 10°, korzystnie od 5° do 8° do plaszczyzny prostopadlej wzgledem osi wzdluznej pierscienia, a drugi odcinek prosty (CD) jest nachylony pod katem y wynoszacym od 38° do 55°, korzystnie od 42° do 55°, korzystnie od 42°C do 50° do plaszczyzny prostopadlej wzgledem osi wzdluznej pierscienia, oraz wypelniona poza drugi odcinek wycinkiem okregu o promieniu (R2) wynoszacym od 5 do 15 mm laczacym sie z tworzaca (EF) powierzchni uszczelniajacej pierscienia, która to powierzchnia wspólpracuje suwliwie z powierzch¬ nia (2) elementu uszczelnianego, przy czym tworzaca (EF) nachylona jest pod katem (0) wynosza¬ cym od 65° do 75°, korzystnie od do 75° do plaszczyzny prostopadlej wzgledem osi wzdluznej pierscienia. j 2. Pierscien wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosunki rzutów pierwszego odcinka prostego (AB) i drugiego odcinka prostego (CD) na powierzchnie prostopadla wzgledem osi wzdluznej pierscienia do grubosci pierscienia (AF) oznaczonej jako róznica polowy srednicy maksymalnej i minimalnej cylindrycznej czesci drugiego elementu podatnego (R) wynosza odpowiednio od 0,3 do 0,5 korzystnie od 0,4 do 0,45 dla odcinka prostego pierwszego i odpowiednie od 0,2 do 0,3. korzystnie od 0,2 do 0,25 dla odcinka prostego drugiego.Fig. 1139162 fig. 2 Fig. 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 130 zl. PL