:.4$i$i Wynalazek niniejszy dotyczy filmów dzwiekowych, u których podstawe rejestra¬ cyjna stanowi1 substancja nieprzezroczysta, np, papier. Znane sa przyrzady do odtwa¬ rzania dzwieków, w których swiatlo odbite od filmu pada na komórke swiatloczula, która w zwykly sposób, podobnie jak przy odtwarzaniu filmów przezroczystych, pola¬ czona jest za posrednictwem wzmacnia¬ cza z telefonami lub glosnikami. Napotyka sie prziytem na te same trudnosci, jak przy przejsciu od projekcji diaskopowej do epi- skopowej zwyklego obrazu: jasnosc pro¬ mieni odbitych od papierowego fonogramu jest znacznie slabsza od jasnosci promieni przechodzacych przez film przezroczysty.Nastepstwem tego jest wieksze zuzycie e- nergji elektrycznej na wzmocnienie dzwie¬ ku. Okolicznosc ta stanela na przeszkodzie rozpowszechnieniu fonogramów o filmach papierowych, mimo ze od pierwszego uka¬ zania sie tego rodzaju przyrzadów uply¬ nelo juz dziesieciolecie.Wynalazek niniejszy zmniejsza niedo¬ godnosc wynikajaca z malej jasnosci przy episkopowem odtwarzaniu filmów dzwieko¬ wych dzieki takiemu urzadzeniu aparatu odtwarzajacego, które poizwala na najeko-nomicznifejsze wyzyskanie stojacej do roz¬ porzadzana ilosdj^viftLla.WyfrM^zek -poN^t^w zasadzie na celo- wem ustawieniu swiatloczulej powierzchni i na zastosowaniu specjalnego typu swia¬ tloczulych komórek, których wlasciwosci pozwalaja na takie ustawienie.Fig. 1 przedstawia schematycznie urza¬ dzenie odtwarzajace. Cyfra 1 oznacza li- njowe zródlo swiatla, którego dlugosc zor- jentowana jest prostopadle do plaszczy¬ zny rysunku. Zródlo to stanowic moze badz to wyciagniete wlókno zarówki, badz tez o- swietlona szczelina. Cyfra 2 oznacza ob- jektyw mikroskopu, który na film 3 rzuca zmniejszony obraz rzeczywisty 4 zródla swiatla /. Cyfra 5 oznaczona jest swiatlo¬ czula powierzchnia swiatloczulej komórki 6. Opi&any tu sposób naswietlenia filmu bardzo waska smuga swiatla, prostopadla do kierunku wiazki, znany jest z techniki przezroczystych filmów dzwiekowych.Równiez odwzorowywanie obrazów nary¬ sowanych na papierze dla celów telegra¬ ficznego przenoszenia obrazów odbywa sie, jak wiadomo, w ten sposób, ze po po¬ wierzchni obrazu prowadzi sie mala, skon¬ centrowana plamke swietlna, przyczem od¬ bite swiatlo oddzialywa na swiatloczula komórke. We wszystkich tego rodzaju u- rzadzeniach odleglosc miedzy plamka swietlna a swiatloczula powierzchnia nalezy do rzedli centymetrów, a sama swiatloczu¬ la powierzchnia do rzedu centymetrów kwadratowych. Otóz w przeciwienstwie do tych tradycyjnych ukladów wynalazek ni¬ niejszy stosuje komórke swiatloczula, prze¬ dewszystkiem zas komórke selenowa, za¬ wierajaca bardzo mala, bo, np., 1x4 mm wynoszaca powierzchnie swiatloczula, któ¬ ra mozna bezposrednio zblizyc do odwzo¬ rowywanego miejsca papierowego fono¬ gramu. Dzieki temu komórka otrzymuje wiazke promieni odbita od plamki swietl¬ nej w jej czesci najwezszej, a wobec tego najintensywniejszej, co, jak doswiadczenie wskazuje, wywoluje duza sprawnosc od¬ twarzania* Stosowane przy tym sposobie komórki selenowe musza po pierwsze posiadac ma¬ la powierzchnie swiatloczula, a po drugie tak byc zbudowane, zeby ich oprawa nie zakrywala odwzorowujacego promienia swiatla. Postulat malej powierzchni swia¬ tloczulej wyklucza te rodzaje komórek se¬ lenowych, w których znajduje zastosowanie uklad elektrod doprowadzajacych z dwóch drutów nawinietych przeciwobwodowo, po¬ niewaz u takich komórek powierzchnia swiatloczula musi posiadac wymiary wiek¬ sze od wyzej podanych, azeby zapewnic dostateczna przewodnosc. To samo tyczy sie równiez fotokomórek alkalicznych, u których pozatem rozmiary balonu szklane¬ go uniemozliwialyby opisane wyzej usta¬ wienie. A zatem z pomiedzy znanych do¬ tychczas komórek pozostaja tylko komórki selenowe typu kondensatorowego i, tak zwane, nacinane komórki selenowe. U pierwszych .uklad elektrod doprowadzaja¬ cych sklada isie na podobienstwo konden¬ satora plytowego z dwóch oddzielonych od siebie lyszczykiem grup plytek metalowych zachodzacych nawzajem na siebie na podo¬ bienstwo grzebieni.Uklad elektrod przytrzymywany przez dwie szczeki metalowe zeszlifowany jest na wezszej powierzchni i posiada na niej cienka warstwe selenu, która stanowi prze¬ wodzace polaczenie miedzy obydwiema po¬ lówkami ukladu. W komórkach nacinanych plaska plyta z materjalu izolacyjnego po¬ kryta jest powloka metalowa, która prze¬ groda kratowa biegnaca meandrami dzieli na dwie izolowane od siebie czesci, sluzace jako dwie elektrody doprowadzajace dla umieszczonej nad niemi warstwy selenu.Obydwa rodzaje komórek selenowych moz¬ na wykonac z dostatecznie mala powierzch¬ nia swiatloczula, ale komórki nacinane mar ja te wade, ze prady zmienne wywolywane w nich przez zmienne naswietlenie przy * — 2 —wieloferotnem wzmocnieniu wytwarzaj a przykre szmery, co, jak uczy doswiadcze¬ nie, nie zachodzi w komórkach typu kon¬ densatorowego .Z tych powodów stosowane sa w opisa- nem urzadzeniu odtwarzaj acem w mysl wy¬ nalazku komórki selenowe typu kondensa¬ torowego, w których metalowe szczeki przytrzymujace uklad elektrod sciete sa ukosnie naksztalt klina, skutkiem czego ograniczaja wezsza powierzchnie ukladu plytek wyposazona w selen w postaci wa¬ skiej krawedzi. Fig. 2, która przedstawia powiekszony wycinek z fig. 1, uwidocznia przekrój takiej komórki* Promienie swietl¬ ne nadchodzace z miejsca odwzorowywa¬ nego 4 padaja na powierzchnie selenu 5, której elektrody doprowadzajace stanowia prostopadle do powierzchni selenu plytki metalowe 6, przytrzymywane przez oby¬ dwie skosnie sciete szczeki metalowe 7. PL