Znane sa wagi do wazenia okreslonych ciezarów z wskazówka wahajaca sie po luku okolo 50 stopniowym, poczem mozna sie poslugiwac waga dalej nakladajac cie¬ zarki i przesuwajac specjalnie odwaznik przesuwany. Równiez znana jest waga, wazaca samoczynnie przy kolejnem sze-' regowem wlaczaniu takich wskazówek.Lecz w wagach tego typu nalezy albo wla¬ czyc wieksza ilosc takich wskazówek jed¬ na za druga, co jest zbyt skomplikowane, albo tez przy mniejszej ilosci wskazówek, sa one tak dlugie, ze utrudniaja uzywanie wagi.Przedlmiotem wynalazku jest waga, której wskazówka moze sie obracac kilka¬ krotnie, przyczem budowa wagi odpowia¬ da przepisowym zadaniom -ccchowniczym.Na zalaczonym rysunku przedstawio¬ no schematycznie piec przykladów postaci wykonania wagi wedlug wynalazku. Fig. 1 wyobraza schematyczny widok zprzodu pierwszej postaci wykonania, fig. 2 przed¬ stawia schematycznie odimienne szczególy budowy drugiej postaci, lig. 3 — odmienna czesc trzeciej postaci, fig. 4 — schema¬ tyczny widok zprzodu czwartej odmiany, fig. 5 wyobraza schematycznie odmienna czesc piatej postaci, fig. 6 przedstawia szczegól.W wadze wedlug fig. 1 talerz 1 spo¬ czywa na ostrzach 2 i 3 san 4, ulozysko- wanych w widelkach 5. Sanki 4 sa zapo- moca drazka tiagowego 6 polaczone z krótszem ramieniem 8 dwuramiennej dzwi¬ gni, ulozyskowanej w widelkach 7; nadluzszem ramieniu 9 tej dzwigni umie- szcu^Y^jwt ciezarek JO, tarujacy talerz /, sanki^\^jrjtz pd^gacry z niemi zespól ra¬ mion. Dtugi kopiec sanek 4 jest zapomoca drazka ciagowego 11 i ostrza 12 polaczo¬ ny z ramieniem 13, które zapomoca ramion 14 i ostrzy 15 z ciezarkiem przechylnym 15 stanowia sztywtoa calosc wahajaca sie na ostrzu 16. Na jednem z ramion 14 cie¬ zarka przechylnego 15 umocowany jest od¬ cinek kolowy 17, na którego górnym, kon¬ cu przytwierdzony jest jeden z konców tasmy 1$, drugi zas jej koniec nawiniety jest i umocowany na walcu 2/, osadzonym na wale 20, na którym umieszczony jest drugi walec 212 (fig. 1 i 6) o srednicy wiek¬ szej od srednicy walca 21. Na walcu 22 u- mocowana jest tasma 23, której drugi ko¬ niec polaczony jest z odcinkiem 24, osadzo¬ nym na ramieniu 9. Wal 20 spoczywa na ostrzach 25 (fig. 6)f posiadajacych ksztalt lukowaty (fig. 1) i umieszczonych na ra¬ mionach 14.Druga odmiana wagi wedlug wynalaz¬ ku podobna jest z budowy do pierwszej, a zasadnicza róznice stanowi tu odcinek kolowy 26 na drugiem ramieniu 14 z przy¬ mocowana dbn tasma 27, oraz druga ta¬ sma 23 biegnaca nadól, która równiez jak tasme 23 moznaby umocowac na przedlu¬ zeniu ramienia 8.Trzecia odmiana wagi razni sie od pierwszej odfriienjnem rozmieszczeniem od¬ powiednich czesci. Ciezarek przechylny 15, ulozyskowany jest tu w plaszczyznie poziomej przeprowadzonej przez srodek walu 20, albo ponizej tej plaszczyzny, przy- czem wal 20, zawieszony na tasmie 18 i podtrzymywany przez! tasme 23, przylega do odcinka kolowego 17, który dzwiga i prowadzi tasme 18, wykonany jest w ksztalcie wygietego ostrza i prowadzi wa¬ lec 21.Odmiany wedlug fig. 4 i 5 wykazuja juz wieksze róznice niz trzy pierwsze. Sta¬ rowanie talerza i polaczonych z nim cze¬ sci odbywa sie tu nie bezposrednio zapo¬ moca sanek 4, lecz za posrednictwem cze¬ sci //, 12, 13, 14, 6, 8 przez punkt obrotu 16 ciezarka przechylnego zapomoca tary 10. Dalsza róznica polega na tern, ze o*- strze, na którem opiera sie wal 20 umie¬ szczone jest w tych obu odmianach wyko¬ nania wagi na drazku ciagowym 6. Zgod¬ nie z fig. 4 tasma 18, podobnie jak po¬ przednio, poruszana jest zapomoca odcin¬ ka kolowego 17, znajdujacego sie na ra¬ mieniu 14, natomiast na fig. 5 ostrze 25 zastepuje odcinek 17, poruszajacy tasme 18, dzieki czemu staje sie zbyteczny spe¬ cjalny odcinek kolowy. Oprócz rozwiazan wymienionych w zakresie wynalazku moz¬ liwe sa jeszcze i inne odlmiany.Wazenie odbywa sie w sposób naste¬ pujacy w stosunku db odtmiany wykonania wedlug fig. 1: pod naciskiem ciezaru, dzia¬ lajacego na talerz 1, ciezarek przechylily 15 za posrednictwem sanek 4 i drazka cia¬ gowego 11 wychyla sie w kierunku poka¬ zanym przez strzalke a, az jego rzut po¬ ziomy zwiekszy sie tak, ze moment spo¬ wodowany przez ciezarek przechylny zrówna sie z momentem wywieranym przez ciezar na ramie 13. Wraz z ciezar¬ kiem przechylnym 15 w tym samym stop¬ niu wychyla sie tara 10. Przy wychylaniu sie ciezarka przechylnego 15 odcinek 17 pociaga za soba tasme 18, usilujac w ten sposób uniesc wal. Poniewaz jednak odci¬ nek kolowy 24 jednoczesnie w odpowied¬ nim stopniu zluznia tasme 23, wiec wal nie podnosi sie, lecz toczy po przesuwaja¬ cych sie pod nim ostrzach 25, jak po pla¬ szczyznie pochylej. Ten ruch ostrzy i tasm wzgledem walu jest sprzezony, przyczem miedzy temi czesciami moze sie odbywac wylacznie ruch czysto potoczysty. Waze¬ nie zapomoca innych odmian wagi odbywa sie zasadniczo w ten sam sposób.Walce 21 i 22 na wale wskazówkowym (lig. 6) maja rózne srednice i tworza tak zwany krazek róznicowy, tfzieki czemu — 2 —dlugosci tasm odwijajacej sie z walca 21 i nawijajacej sie tia walec 22 podczas ob¬ rotu walu iróznia $ie, skutkiem czego od¬ cinki kolowe, poruszajace tasmy, przy jednakowem wychyleniu posiadaja ramio¬ na 14 i 9 róznej dlugosci, odpowiednio do sredlnfc walców 21 i 22. W poszczególnych odmianach wykonania wagi zapobiega sie w ten sposób opuszczaniu walu pod dzia¬ laniem jego wlasnego ciezaru, poniewaz skutkiem obrócenia sie tego walu o pewna ilosc stopni z walca 21 odwija sie mniej¬ sza dlugosc tasmy, anizeli sie w tvm sa¬ mym czasie nawija na walec 22. W od¬ mianie wykonania wynalazku z trzema ta¬ smami 1S, 27, 23 (fig. 2) powinien kieru¬ nek trzeciej tasmy 23, wzglednie w odmia¬ nie wagi z czterema tasmami 18, 27, 23, 23' powinna dwusieczna kata, utworzonego przez tasmy 23 i 23*, pokrywac sie z kie¬ runkiem dwusiecznej kata utworzonego przez tasmy 18 i 27. W wadze wedlug fig. 1 mozna zastosowac oba poprzednie urza¬ dzenia, a nawet walce 21 i 22 moga miec równe sredfnice.We wszystkich opisanych odmianach wagi, srodkowe polozenie walu wskazów¬ kowego moze byc zabezpieczone przez trzy, wzglednie cztery, narzady, dzialaja¬ ce w przeciwnych kierunkach, a mianowi¬ cie zapomoca dwóch tasm i jednego ostrza 18, 23, 25, albo zapomoca trzech, wzgled¬ nie czterech tasm 18, 27, 23, 23'; narzady te polaczone z waga wykonywuia ruch sprzezony i tak sa zbudowane, iz nawet podczas ruchu walu Wskazówkowego u- trzymuja go w polozeniu srodkowem.Przesunieciu sie walu w kieru'nku podluz¬ nym zapobiegaja ostrza 25, opory 28 wy¬ konane na wale oraz naciecia wykonane na ostrzach lub odwrotnie (fig. 6). Wyja¬ tek stanowi druga odmiana wagi, w której te role odgrywaja tasmy, biegnace w trzech wzglednie czterech kierunkach. Zastoso¬ wanie co najmniej trzech narzadów mecha¬ nicznych jest konieczne, poniewaz mniej¬ sza ich ilosc nie zabezpiecza srodkowego polozenia walu, np. przy niedokladnem u- stawieniu wagi, albo przy energiczniej- szem polozeniu ciezaru i % di. Oprócz tych trzech lub wiecej czynników mecha¬ nicznych, jako czynnik pomocniczy odgry¬ wa pewna role równiez i sila ciezkosci.Skutkiem istnienia rozmaitych przepi¬ sów, tarcza zupelnie samoczynnej wagi z obracajaca sie wskazówka przy jednokrot¬ nym obrocie wskazówki musialaby miec srednice okolo 65 cm, co w wadze stolo¬ wej przekraczaloby normalne rozmiary; dlatego tez wlasciwem rozwiazaniem tej sprawy jest zastosowanie dwu- albo wie¬ lokrotnego obrotu wskazówki, przyczem tarcza wypada o polowe niniejsza albo je¬ szcze bardziej mala. Aby uniknac nawija¬ nia sie tasm na wale jednej na druga, co- by wplywalo ujemnie na czulosc wagi, ta¬ smy te mozna nawijac jedne obok drugiej, jesli przytem nie wystepuja natezenia, przeszkadzajace wazeniu. Takie urzadze¬ nie przedstawiono na fig. 6. Tasmy 18 z odcinków kolowych 17 biegna przez walec 21, a tasmy 23 — przez walec 22 pod pew¬ nym stalym katem wzgledem osi podluz¬ nej A—B walu i ukladaja sie na nich li- nja srubowa, skutkiem czego nie moga po¬ wstac zadtae szkodliwe natezenia.Przy kilkakrotnym obrocie wskazówki niezbedne jest, zeby ciezar wykazany przy dalszych obrotach wskazówki mozna bylo odczytac z cala dokladnoscia i pewnoscia; jednakze jedlna wskazówka nie zupelnie wystarcza do tego celu nawet wtedy, gdy na tarczy znajduje sie kilka podzialek jed¬ na nad druga. Dokladnosc odczytywania mozna osiagnac przez zastosowanie dru¬ giej wskazówki, osadzonej na czesci obro¬ towej lub poruszajacej sie w kierunku podluznym, np. na ramionach 14, 9, 4 dzwigni i t. d., na drazkach ciagowych 6, U i l. d.( albo na tasmach 18, 23 i t d Ta¬ kie wskazówki poruszaja sie przed od^po- wie dnia podzialka (lub odwrotnie), albo — 3 —tez na czesci ruchomej umocowuje sie ma¬ la tabliczke, poruszajaca sie przed otwo¬ rem w skrzynce wagi, przyczem ukazujaca sie odpowiednia cyfra , albo inny znak, wykazuje ilosc obrotów wskazówki. PL