Pojecie o obrocie ziemi naokolo jej osi skladaja sobie uczniowie szkól powszech¬ nych i srednich wylacznie na zasadzie mniej lub wiecej obrazowych wykladów nauczyciela, poniewaz demonstrowanie te¬ go zjawiska znanemi sposobami, np. za¬ pomoca wahadla „Foucaulfa" napotyka na znaczne trudnosci techniczne.. Wynalazek niniejszy, polegajac na za¬ stosowaniu wlasnosci kola rozpedowego, sluzy dla demonstrowania obrotu ziemi na¬ okolo osi—specjalnie w celach naukowych.Zalaczony rysunek wyobraza wzór wy¬ nalazku z zastosowaniem kola rozpedowe- go, wprowadzanego w ruch zapomoca pa¬ ry, a mianowicie: fig. 1 wyobraza widok zboku, fig. 2 wyobraza widok czolowy, fig. 3 wyobraza widok zgóry.Na podstawie 1 umieszczona jest rama 2 ksztaltu litery U, która, obracajac sie naokolo osi 3, moze byc ustawiona w do- wolnem polozeniu na odcinku 5 zapomoca srubki 4, w zaleznosci od polozenia geogra¬ ficznego danego miejsca. W lozyskach ramy 2 obraca sie naokolo osi 7 i 8 czwo¬ roboczna ramka 6, a w lozyskach ramy 6 obraca sie naokolo osi // kolo rozpedowe 9 z lopatkami 10 przytwierdzonemi do bocznej powierzchni kola. Przez otwór w tarczy z odpowiedniemi podzialkami 72, przytwierdzonej do ramy 2 przechodzi scieniony koniec osi 7 ze wskazówka.Na podstawie / umieszczona jest oprócz tego igla magnetyczna 13. Os 8, na której spoczywa rama 6 ma ksztalt rurki dopro-wadzonej z jednej strony do lopatek 10 kola rozpedowego 9, a z drugiej strony do wystajacej naz.ewnatrz ramy 2, dla po¬ laczenia jej zapomoca wezyka gumowego 14 doprowadzajacego sprezone powietrze lub pare. Sposób zastosowania aparatu dla demonstrowania obrotu ziemi jest naste¬ pujacy: Przy pomocy jgly magnetycznej 13 u- stawia sie os 11, mozliwie prostopadle do kierunku poludnika. Nastepnie podnosi sie rame 2 tak, zeby rama 6 byla równolegla do osi ziemi, i w tern polozeniu przymoco¬ wuje sie ja zapomoca srubki 4 do odcinka 5. Zapomoca wezyka 14 doprowadza sie sprezone powietrze albo pare przez wy¬ drazona os 8 do lopatek 10, co powoduje bardzo szybkie obracanie sie kola rozpe¬ dowego 9.Kolo rozpedowe, wprowadzone w ruch, zachowuje niezmienne polozenie w prze¬ strzeni, podczas gdy rama 2 i podstawa /, jako nalezace do przedmiotów zwiaza¬ nych z ruchem ziemi, beda sie obracac naokolo osi 7 i 8 z ta sama szybkoscia, z jaka ziemia obraca sie naokolo swojej osi.W ciagu godziny tarcza 12 odchyli sie od swojego pierwotnego polozenia o 15°. co uwidacznia sie wskazaniami wskazówki nasadzonej na osi 7. To daje moznosc de¬ monstrowania obrotu ziemi w ciagu jedno¬ godzinnej lekcji.Doswiadczenia z powyzszym aparatem, który byl w ruchu w ciagu 24 godzin, wy¬ kazaly calkowity obrót ramy 2 i podstawy / o 360°; przy innem ustawieniu aparatu, np. przy skierowaniu osi // nie pod katem prostym do poludnika, lecz równolegle do niego, wskazówka nie wykaze najmniej¬ szego odchylenia, co jest dowodem, ze zie¬ mia obraca sie naokolo osi równoleglej do poludnika w kierunku z zachodu na wschód.Dla uruchomienia kola rozpedowego mozna stosowac sprezone powietrze lub pare. Zastosowanie jednak do tego celu in¬ nej sily, jak naprzyklad pradu elektrycz¬ nego, nie zmienia istoty wynalazku. PL