Przedmiotem wynalazku jest rozbieralny wezel plaskich lub przestrzennych konstrukcji preto¬ wych, stosowanych zwlaszcza do strukturalnych przekryc dachowych w duzych obiektach budow¬ nictwa przemyslowego i komunalnego.W konstrukcjach pretowych najczesciej stosowanych polaczeniem preta konstrukcyjnego z korpusem wezla jest osiowe polaczenie lacznikiem srubowym. Jedno z takich rozwiazan przed- stwione jest w polskim opisie patentowym nr 110551. Korpus wezla posiada na swej powierzchni szereg nagwitowanych otworów, w które wkrecone laczniki srubowe swym drugim koncem moco¬ wane 54 w nagwintowanych otworach koikówck preta konstrukcyjnego, wymagane polozenie utrwalane jest dociskiem przeciwnakretki do koncówki preta. Lacznik ma ksztalt sruby dwustron¬ nej z lbem szesciokatnym usytuowanym w srodkowej czesci na koncu gwintu wkreconego w korpus wezla.Mozliwosci regulacyjne odleglosci miedzy wezlami, czyli montazowej dlugosci pretów sa w dotychczasowych rozwiazaniach wezlów ograniczone i trudnym jest uzyskanie wymaganych tole¬ rancji montazu strukury, zwlaszcza przy malonakladowym wykonaniu elementów. Jednoczesnie rozwiazania te stwarzaja podczas montazu pewne trudnosci przy uchwyceniu gwintu, zwlaszcza preta ustalonego juz drugim koncem. Wynika to z faktu, ze w fazie wstepnej montazu, gdy wzgledne wymiary miedzy wezlami odbiegaja jeszcze od zalozonych, otwory w wezlach laczonych danym pretem nie sa wspólosiowe, a ustalenie drugiego konca preta w drugim wezle kierunkuje lacznik srubowy wkrecony w koncówke przy wezle skreconym.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji wezla umozliwiajacego pelna regulacje monta¬ zowej dlugosci preta oraz zapewniajacego latwy montaz.Wezel wedlug wynalazku posiada korpus wyposazony w szereg centrycznie ukierunkowanych otworów gwintowych. Lacznik srubowy ma ksztalt sruby zakonczonej lbem, na czesci dlugosci przylegajacej do lba uksztaltowanej w wielokat foremny o wymiarach wynikajacych z opisania go na okregu o srednicy równej lub wiekszej od srednicy zewnetrzej gwintu. W koncówce spawanej do preta wykonywany jest cylindryczny otwór o srednicy nieco wiekszej od srednicy okregu opisanego na wielokacie foremnym lacznika. Wezel wyposazony jest ponadto w tuleje z otworem wewnetrzym o ksztalcie i wymiarach odpowiadajacych wielokatowi foremnemu lacznika, na zewnetrzej po-2 137 754 wierzchni uksztaltowanej w sposób przystosowany do wspólpracy z kluczem do jej podkrecania oraz w przeciwnakretke nakrecona na lacznik srubowy. Tuleja nalozona jest na lacznik srubowy opierajacy sie lbem o wewnetrzna powierzchnie koncówki preta. Korzystnym rozwiazaniem jest wykonanie wspólpracujacych powierzchni lba lacznika srubowego i wewnetrznej powierzchni koncówki, oraz zewnetrznej powierzchni koncówki i pzrzylegajacej do niej czolowej powierzchni tulei — jako powierzchni kulistych o wspólnym srodku geometrycznym.Przedstawione powyzej rozwiazanie wezla wedlug wynalazku umozliwia poprzez wybiórcze pokrecanie tulei albo przeciwnakretki uzyskanie dwóch rodzajów ruchu lacznika srubowego: równoczesnego ruchu obrotowego i poosiowego oraz wylaczenie ruchu poosiowego. Stwarza to pelna mozliwosc regulacji, zarówno w zakresie geometrii struktury pretowej jak i sil wewnetrzych w pretach, stanowiacyh o wymaganym wstepnym natezeniu struktury. Przez odpowiednie dokrece¬ nie przeciwnakretki dociska sie tuleje do koncówki preta, co uniemozliwia wzajemny obrót, a pret moze przenosic zarówno sily sciskajace jak i rozciagajace. Montaz wezów ze swobodnym laczni¬ kiem jest ulatwiony. Wykonanie jako kulistych powierzchni wspólpracy eliminuje mozliwosc wystepowania nieosiowych sil w pretach.Pelne zrozumienie wynalazku umozliwi opis przykladowego rozwiazania pokazanego na rysunkach. Poszczególne figury przedstwiaja:fig. 1 przekrój osiowy wezla, na którym pret pionowy wrysowany jest w polozeniu zamocowanym, natomiast elementy preta poziomego usytuowane sa w polozeniu przygotowanym do montazu, fig. 2 przedstawia przekrój poprzeczny wedlug linii A-A z fig. 1, fig. 3 przekrój poprzeczny wedlug linii B-B z fig. 1.Przedstwiony na fig. 1 wezel przestrzenny ma korpus 1 w ksztalcie kuli, z szescioma nagwinto¬ wanymi otworami, które usytuowane sa wedlug trzech wzajemnie prostopadlych osi. Do konca kazdego z rurowych pretów konstrukcyjnych 2 przyspawana jest koncówka 3. Przed spawaniem w osiowy otwór koncówki 3 wprowadzony jest lacznik srubowy 4 opierajacy sie lbem od wewnetrznej strony. Na czesci dlugosci przylegajacej do lba, lacznik srubowy ma przekrój kwadratowy 41, którym wspólpracuje z odpowiednio uksztaltowanym otworem nasunietej nan tulei 5. Tuleja 5 na zewnetrznej powierzchni ma otwory umozliwiajace obracanie jej kluczem zabierakowym. Na gwintowanym koncu lacznika 4 nakrecona jest przeciwnakretka 6. Otwór w koncówce 3 ma srednice nieco wieksza od przekatnej kwadratowego przekroju lacznika 4, natomiast dlugosc tulei 5 jest nieco wieksza od wymiaru wystajacej z koncówki 3 kwadratowo uksztaltowanej czesci lacznika 4. Wspólpracujace ze soba powierzchnie czolowe lba lacznika 4, koncówki 3 oraz tulei 5 sa kuliste, o wspólnym srodku krzywizny.Mocowanie wrysowanego na fig. 1 preta 2 wymaga wykonania nastepujacych czynnosci. Przez przytrzymanie kluczem zabierakowym tulei 5 i pokrecajac przy pomocy klucza widlastego przeciw¬ nakretke 6 uzyskujemy poosiowe dosuniecie lacznika 4 do korpusu 1. Nastepnie w wyniku odwrtnego poruszania elementami, to znaczy podkrecajac tuleje 5 przy unieruchomionej przeciw- nakretce 6 lacznik 4 zostaje wkrecony w otwór korpusu 1 uzyskujac polozenie przy którym jego leb opiera sie o koncówke 3. Wymagana odleglosc miedzywezlowa przy okreslonym natezeniu struk¬ tury pretowej umozliwia regulacja pokreceniem tulei 5, a wlasciwe polozenie ustalone jest przez dokrecenie do czola tulei 5 przeciwnakretki 6.Zastrzezenia patentowe 1. Wezel konstrukcji pretowej, posiadajacy korpus, zwlaszcza w ksztalcie kuli, wyposazony w szereg centrycznie ukierunkowanych otworów gwintowanych, w których przy pomocy laczników srubowych mocowane sa koncówki pretów konstrukcyjnych, a wlasciwe wzajemne polozenie ustalone jest przeciwnakretka, znamienny tym, ze lacznik srubowy (4) ma ksztalt sruby zakonczonej lbem, posiadajacej na czesci dlugosci przylegajacej do lba przekrój wielokata foremnego (41) o wymiarach wynikajacych z opisania go na okregu o srednicy równej lub wiekszej od srednicy zewnetrznej gwintu, a w koncówce (3) wykonany jest cylindryczny otwór o srednicy nieco wiekszej od srednicy okregu opisanego na wielokacie foremnym (41) oraz, ze wezel ponadto posiada tuleje (5) z otworem wewnetrznym o ksztalcie i wymiarach odpowiadajacych wielokatowi foremnemu (41) a na zewnetrznej powierzchni uksztaltowanej w sposób przystosowany do wspólpracy z kluczem do jej pokrecenia, przy czym tuleja (5) nalozona jest na lacznik srubowy (4) opierajacjsie montazowo lbem o wewnetrzna powierzchnie koncówki (3).137 754 3 2. Wezel wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wspólpracujaca ze soba powierzchnia lba lacznika srubowego (4) i wewnetrzej powierzchni koncówki (3), oraz zewnetrznej powierzchni koncówki (3) i przylegajacej do niej czolowej powierzchni tulei (5)stanowia powierzchnie kuliste po zlozeniu posiadajace wspólny srodek geometryczny.137 754 fig. A Pracownia Poligraficzna UP PRL, Naklad 100 cgz.Cena 100 zl. PL