Wynalazek niniejszy dotyczy dachu z wia¬ zarami wewnatrz swietlników. Dotychczas przy stosowaniu górnego swiatla (swietli¬ ków) na dachach umieszczano zazwyczaj wiazary w ten sposób, ze platwie, niosace pokrycie dachu, spoczywaly na górnym pa¬ sie wiazara. Rozmieszczano przytem swietl- niki na pokryciu dachu tak, ze caly ustrój wiazarów znajdowal sie pod spodem pokrycia dachu. Przy takim ustroju powstaje mniejsze lub wieksze ograniczenie i zmniejszenie wol¬ nej przestrzeni, pokrytej dachem.Celem wynalazku jest zbudowanie dachu z wiazarami wewnatrz swietlników i platwiami, niosacemi nieprzejrzyste pokrycie dachu, przylaczonemi do wiazarów mniej wiecej na wysokosci ich pasa dolnego oraz zawieszo- nemi zapomoca pretów wewnatrz swietlnika posrednio lub bezposrednio na wiazarach. Po¬ srednie zawieszenie platwi mozna wykonac równiez zapomoca urzadzen, które przenosza na wiazary sily, powstajace w wieszakach.Zapomoca takiego zawieszania platwi lub, po¬ laczenia ich systemem wieszarowym we¬ wnatrz swietlnika osiaga sie ten skutek, ze momenty giecia platwi znacznie sie zmniej¬ szaja, wskutek czego platwie te moga byc znacznie slabsze, niz w znanych dotychczas ustrojach. Oprócz tego, wiazary moga byc rozmieszczone w wiekszych odstepach jedeu od drugiego i przytem równiez otrzymac wieksza wysokosc z powodu lepszego wyzy¬ skania przestrzeni, zajetej przez swietlnik, co wplywa tak samo na zaoszczedzenie materja- lub budowlanego.Wprawdzie umieszczenie wiazarów we¬ wnatrz swietlników jest juz znane, np. w da¬ chu „Boileau". Przy tym jednakze ustroju nie mozna stosowac platwi ciaglych lub tez z przegubami, poniewaz, aby niesc nieprzejrzy-ste pokrycie dachu, musza one byc przylaczo¬ ne czesciowo do dolnego, czesciowo zas do górnego pasa wiazarów. Ten ustrój wymaga zatem, szczególnie dla platwi, duzego nakla¬ du materialu budowlanego. W przeciwienstwie do dachu „Boileau", przy budowie dachu, wy¬ konanego wedlug niniejszego wynalazku, mozna zaoszczedzic wielk;a ilosc materjalów, potrzebnych do pokrycia, poniewaz prze¬ strzen, która] pokryc nalezy, jest tu znacznie mniejsza. Równiez wplyw parcia wiatru, szczególnie w kierunku pod katem prostym do wiazarów, jest przy tym ustroju znacznie mniejszy, niz przy dachach, budowanych we¬ dlug dotychczas znanych sposobów.Wynalazek niniejszy mozna zastosowac do najrozmaitszych ksztaltów dachu i wiazarów, nie ma on jednak nic wspólnego z samym u- strojem wiazarów, jako takich, poniewaz wia- zary moga byc wykonane z zelaza, drzewa, betonu i t. d. i mogja miec dowolna budowe odpowiadajaca wymaganiom praktycznym.Równiez i platwie moga byc wykonane we wszelkich znanych postaciach i z jakiegokol- wiekbadz materjalu. Powyzej uwydatnione zalety wystepuja szczególnie przy wykony¬ waniu wielkich budowli, np. hal.Wynalazek niniejszy jest nizej szczególo¬ wo opisany, w zwiazku z zalaczonemi rysun¬ kami, mianowicie: fig. 1 przedstawia schematyczny przekrój poprzeczny dachu, * fig. 2 jest przekrojem podluznym wzdluz linji / — '0 fig. 1, fig. 3 i 4 przedstawiaja przekroje poprzecz¬ ne, uwidaczniajace dwa odmienne sposoby wykonania dachu, . fig. 5 jest podobnym przekrojem, uwidocz¬ niajacym jeszcze jeden sposób wykonania, gdzie wiazar tworzy luk trójprzegubowy, o- party na fundamencie, fig. 6 —13 sa równiez przekrojami, uwi- doczniajacemi dalsze 8 sposobów wykonania dachów podlug niniejszego wynalazku, fig. 14 jest przekrojem pionowym wzdluz linji /// — IV figury 13, obróconym o 90° i u- widoczniajacym ustrój swietlników w scia¬ nach bocznych o dwóch wiazarach, fig. 15 przedstawia to samo, co fig. 14, lecz przy jednym tylko wiazarze w swietlnikach w scianach bocznych, fig. 16 i 17 wyjasniaja odmiany posrednie¬ go zawieszenia platwi przy jednym tylko wiazarze w swietlniku, fig. 18 i 19 sa przekrojami wzdluz linji V — VI fig. 16, wzglednie VII — VIII fig. 17, fig. 20 i 21 wyjasniaja przyklady budowy podwójnych wiazarów w kazdym swietlniku, nachylonych ku sobie i majacych wspólny pas górny, fig. 22 wreszcie jest przekrojem wzdluz linji IX — X fig. 21.Wijazar (fig. 1 i 2), przewaznie w ksztalcie kratownicy, spoczywa swemi koncami na scianach w i jest umieszczony w swietlniku w taki sposób, ze zupelnie lub tez czesciowo wystaje ponad wlasciwe pokrycie dachu. Przy budowie sposobem wykazanym na fig. 1—5* krokwie a swietlnika spoczywaja na pasie gór¬ nym b wiazafa. Platwie c sa przymocowane do-wiazara wpoblizu jego pasa dolnego d, albo tez polaczone z samym pasem dolnym d, oraz zawieszone na pasie górnym b zapomo- ca pretów \ e. Krokwie swietlnika a moga wszakze równoczesnie zastepowac prety e.W platwiach mozna zastosowac przeguby / (fig. 2).Wiazary leza zazwyczaj pod katem pro¬ stym do kierunku podluznego budynku. Moga byc one umieszczone jednak i w iniTym kie¬ runku. Np., przy wykonaniu wedlug fig. 3 dach zaopatrzony jest w swietlnik i wiazar, lezacy w kierunku podluznym. Belka c\, pod¬ trzymujaca platwie i siegajaca do wysokosci pasa dolnego d wiazara, jest zawieszona rów¬ niez na pasie górnym b zapomoca pretów e.Moze byc ona prócz tego zaopatrzona w prze¬ gub f\ Odmienna budowa dachu wedlug fig. 4' po¬ siada swietlniki poprzeczne i podluzne.Fig. 5 podaje inny przyklad wykonania, wktórym wiazar tworzy luk trójprzegubowy, oparty o fundament.Sposób budowy dachu, pokazany na fig. 1 — 5', z jednym tylko wiazarem w swietlni- ku, moze byc równiez zastosowany do budo¬ wy takiego dachu, który posiada po dwa wia- zary w swietlnikju. # Fig. 6 uwidocznia wlasnie dach taki z dwo¬ ma wiazarami w swietlnikach. Platwie d, po¬ laczone z wiazarami wpoblizu pasa dolnego, / przymocowane sa do kraty wiazarów zapo- moca pretów e. Sila pozioma pretów zawie¬ szajacych e moze byc przejeta przez odpo¬ wiedni pret kratownicy albo, jak to wskaza¬ ne na rysunku, przez specjalny lacznik g.Przy zastosowaniu ustroju o dwóch wiaza- rach mozna w wolnej przestrzeni pomiedzy wiazarami umiescic dzwignice przesuwna lub inne urzadzenia.Przy budowie dachu, uwidocznionej na fig. 7 w przekroju, zawieszenie pretów e na wiazarach jest wykonane posrednio. Platwie polaczone sa z wiazarami albo bezposrednio z pasem dolnym d, albo tez wpoblizu tego pa¬ sa i zawieszone sa zapomoca pretów e na pla¬ twie h, która laczy pasy górne wiazarów i na nich spoczywa. W przedstawionym przykla¬ dzie dodatkowa platew [h jest umieszczona w ten sposób, ze tópnce jej wystaja zboku poza wiazary, a to w tym celu, aby zmniejszyc moment giecia w srodku tej platwi przez wprowadzenie obciazen pretów e.W wykonaniu wedlug fig. 6, jak równiez wedlug fig. 7, platwie {c moga byc zaopatrzo¬ ne w polaczenia przegubowe, które wszakze na rysunku nie sa uwidocznione.Na fig. 8 przedstawiony jest dach, w którym platwie sa zawieszone na pasie górnym b za¬ pomoca pretów e i e1, które przymocowuja sie do platwi kazdy osobno, na niejednako¬ wych odleglosciach od plaszczyzny srodko¬ wej wiazara. Prety zawieszajace e i e1 maja wspólny punkt zawieszenia.Fig. 9 uwidocznia, inny ustrój dachu, w któ¬ rym prety zewnetrzne e sa zawieszone swemi górnemi koncami na pasie górnym b wiazara, wówczas gdy górne konce pretów wewnetrz¬ nych e1 sa polaczone z odpowiednim pretem lub pretami kratownicy wewnatrz wiazara.Wykonanie podlug fig. 10, jdznacza sie zastosowaniem zewnetrznego preta zawiesza¬ jacego e, który laczy sie z górnym pasem b ' wiazara, wówczas, gdy wewnetrzny pret za¬ wieszajacy e1 jest przymocowany swym gór¬ nym koncem do preta \e. Pret e moze miec ksztalt linji lamanej, lub tez miec ksztalt linii prostej, podobnie jak w przykladach, poda¬ nych na fig. 8 i 9 Fig. 11 uwidocznia, ze zewnetrzny pret do zawieszenia e (fig. 10) moze byc zastapiony przez kratownice e2, e3, e* na której zawiesza sie wewnetrzny pret e1.Sposoby budowy, wskazane na fig. 8 — 11 , moga równiez znalezc zastosowanie przy dachach z dwoma wiazarami w swietlnikach.Fig. 12 uwidocznia, np., dach z podwójnemi wiazarami, w którym zewnetrzne prety za¬ wieszajace e sa polaczone z dodatkowa platwia h, spoczywajaca na górnych pasach wiazarów, podczas gdy wewnetrzne prety e1 sa zawieszone na pasach górnych tych wia¬ zarów bezposrednio.Zamiast dwóch pretów zawieszajacych e i el, mozna zastosowac równiez trzy lub wie¬ cej takich pretów.Chociaz po wiekszej czesci swietlniki u- mieszcza sie na powierzchni dachu, to jednak w niektórych razach moze okazac sie wska- zanem przedluzyc je dalej i umiescic równiez w scianach bocznych budynku, jako okna.Przyklad taki jest przedstawiony m fig. 13 W takich razach niniejszy wynalazek znajduje tez zastosowanie do swietlników bocznych.Zamiast platwi c wystepuja tu rozwory c1.Niniejszy wynalazek moze wszakze byc za¬ stosowany w podobny sposób i w tych wy¬ padkach, gdy swietlniki boczne wykonywuje sie niezaleznie od swiatla górnego, albo gdy .swietlników górnych niema wcale. W prze¬ kroju poziomym wzdluz /// — IV (fig. 14) jest przedstawione urzadzenie swietlników bocz- — 3 -uych o dwóch wiazarach, a na fig*. 15 — o jed¬ nym tylko wi&zarze.Zawieszenie posrednie, podlug fig. 7-, moze byc równiez wykonane zapomoca innych u- rzadzen w ten sposób, jak to jest np. uwi¬ docznione na fig. 16'. Platwie w przestrzeni, zajetej przez swietlnik, sa polaczone ustrojem wieszarowym. Prety wiec zawieszajace e nie sa tu polaczone pasami lub kratownica wiaza- rów, lecz platwie te laczja sie ze soba zapo¬ moca ukladu pretów, skladajacego sie np. z preta pionowego k i pretów ukosnych e. Za¬ wieszenie to moze byc pojedyncze (fig. 16), podwójne (fig. 17) lub tez wielorakie. Sila po¬ zioma pretów e jest przejeta na fig. 17 i)rzez pret g\ Zamiast jednego wiazara w swietlniku lub tez dwóch pionowych, stojacych w pewnem oddaleniu jeden od drugiego, mozna równiez zastosowac dwa wiazary, pochylone ku sobie, które majaj jeden wspólny pas górny.Fig. 20 uwidocznia sposób wykonania tego rodzaju ukladu wiazarów. Platwie c leza wpoblizu pasów dolnych d wiazarów, nachylo nych ku sobie, w swietlniku i zawieszone sa równiez zapomoca pretów e. Sila pozioma tych pretów \6 moze byc przejeta np. przez odpwiedni, wytrzymaly na wyboczenie pret kratownicy / wiazara lub tez, jak to jest przedstawione na rysunku, przez specjalny pret g2.Na fig. 21 przedstawiony jest w przecieciu poprzecznem dach, w którym platwie c sa zaopatrzone wewnatrz swietlnika w dodatko¬ wy wiazar wieszarowy, podobnie, jak przy po¬ srednim zawieszeniu platwi wedlug fig. 17;.Platwie c sa przytem zawieszone zapomoca pretów e, gs i k w taki sposób, ze sily pretów e sa przejmowane przez wiazary nie za po¬ srednictwem dolnych platwi c bezposrednio, lecz zapomoca specjalnych pretów g* i k. Na przecieciu IX — X (fig. 22) jest widocznem, ze pret g* nie jest polaczony z pretem i kra¬ townicy wiazara.Platwie c moga byc ciagle, stosownie do fig. ?A i, lub tez przerywane, jak ra fig. 20 < z zastosowaniem przegubów lub bez.Opisane powyzej ustroje wedlug fig. 16 — 22 moga równiez byc zastosowane odpo¬ wiednio i do swietlników podluznych albo do polaczonych poprzecznych i p ^dluznych.Po za tern mozna stosowac wiazary wedlug fig. 16 — 22 równiez przy budowie swietlni¬ ków bocznych, odpowiednio do fig. 13 — 15 Zamiast platwi c sa tu rozwory c1.Dachy, przedstawione na rysunkach, posia¬ daja swietlniki siodlowe; te ostatnie moga wszakze miec równiez jakikolwiek inny ksztalt, np., moga byc lukowe oraz miec cal¬ kowite lub tylko czesciowe pokrycie przezro¬ czyste. PL