Przedmiotem wynalazku jest uklad optyczny modulatora strumienia swietlnego w urzadze¬ niach do pomiaru wielkosci liniowych przeznaczony do zamiany stalego natezenia strumienia swietlnego na strumien o zmiennym natezeniu swiatla. Zmienne natezenie swiatla jest wyko¬ rzystywane w tudowie urzadzen do impulsowego pomiaru wielkosci przemieszczen liniowych* Przesuniecie elementu pomiarowego powoduje w modulatorze powstanie przesuwnych wzgledem siebie dwu ciagów impulsów.W znanych dotychczas rozwiazaniach istota modulowania sprowadza sie do przeniesienia, za pomoca ukladu optycznego elementu pomiarowego jakim jest obraz podzialki na ekran wykona¬ ny w postaci przeslony prazkowej lub przeniesienia obrazu podzialki na sana podzialke.Otrzymany za przeslona prazkowa modulowany strumien swiatla jest funkcja przemieszczenia podzialki,' którego okresowe zmiany sa zliczane przez odpowiedni uklad elektroniczny. W celu okreslenia kierunku oraz zwiekszenia czulosci pomiaru wprowadza sie do ukladu elektronicz¬ nego drugi ciag sygnalów opózniony wzgledem pierwszego o odpowiednia wartosc.W znanych rozwiazaniach opózniony ciag sygnalów uzyskuje sie stosujac dwie przesunie¬ te wzgledem siebie nieruchome przeslony prazkowe lub rozdzielajac strumien swiatla za pomoca pryzmatu polaryzujacego na dwa odpowiednio spolaryzowane i przesuniete wzgledem siebie stru¬ mienie.Innym przykladem jest rozwiazanie wedlug patentu 110 939, w którym zastosowano plytke plasko-równolegla. Wedlug tego rozwiazania uklad optyczny modulatora sklada sie z ruchomej przeslony prazkowej, zwierciadla wkleslego i plytki plasko-równoleglej z warstwa fazowa.Przeslona prazkowa znajduje sie w plaszczyznie swojego obrazu utworzonego przez zwierciadlo wklesle i jest podswietlana w dwóch miejscach miniaturowymi zródlami swiatla. Symetrycznie wzgledem osi zwierciadla umieszczone sa dwa fotodetektory rejestrujace impulsy swietlne.Plytka plasko-równolegla umieszczona miedzy zwierciadlem wkleslym a przeslona prazkowa ma za zadanie wprowadzenie róznicy dróg optycznych miedzy wiazka przedmiotowa i obrazowa. '.Yeda tego2 136 799 rozwiazania jest spowodowanie przez plytke fazowa róznicy powiekszen co w konsekwencji po¬ woduje zmniejszenie dokladnosci pomiaru.Wada wszystkich znanych rozwiazan jest brak mozliwosci regulacji przesuniecia fazo¬ wego przy równoczesnym tworzeniu sie obrazu podzialki w plaszczyznie jej pracy. Ponadto w przypadku ukladów posiadajacych pryzmat polaryzujacy wada jest skomplikowana konstrukcja zespolu wprowadzajacego przesuniecie fazowe.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad. Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie ukladu optycznego modulatora strumienia swietlnego, który stanowi urzadzenie skladajace sie z podzialki oraz z co najmniej dwóch zwierciadel wkleslych tworzacych obraz podzialki w jej plaszczyznie.Uklad optyczny modulatora wedlug wynalazku moze sie równiez skladac z podzialki, dwóch niezaleznie pracujacych ukladów bezogniskowych, wewnatrz których znajduja sie pryzmaty pros¬ tokatny i pentagonalny.Obydwa* uklady charakteryzuja sie tym, ze zawieraja co najmniej jeden nastawnie zamo¬ cowany element ogniskujacy umozliwiajacy jego regulowany przesuw w plaszczyznie równoleg¬ lej do powierzchni podzialu w kierunku prostopadlym do kresek podzialu.Uklad optyczny modulatora strumienia swietlnego wedlug wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i fig. 2 przedstawiaja uklad optycz¬ ny modulatora ze zwierciadlami, a fig. 3 fig* 4 i fig. 5 uklad optyczny modulatora z dwoma ukladami bezogniskowymi pracujacymi niezaleznie.;V przedstawionym na fig. 1 i fig. 2 rozwiazaniu uklad optyczny modulatora sklada sie z podzialki 1 posiadajacej równolegle naniesione linie czarno-biale o takiej dlugosci aby obejmowaly pola czynne co najmniej dwu równolegle pracujacych zwierciadel 10 i 11. fródla swiatla 4, 5 oswietlaja podzialke 1, która znajduje sie w odleglosci równej promieniowi krzywizny zwierciadel. Powstaly obraz lezy w plaszczyznie podzialki i przesuwa sie w kie¬ runku przeciwnym do jej ruchu. Poniewaz podzialka przesuwa sie równiez w kierunku przeciw¬ nym do ruchu jej obrazu to za podzialka powstaja impulsy swietlne, które sa zamieniane na impulsy elektryczne za pomoca detektorów 8, 9. Poniewaz w urzadzeniu powstaja dwa ciagi sygnalów elektrycznych, ich wzajemne przemieszczanie jest regulowane za pomoca przesunie¬ cia co najmniej jednego ze zwierciadel 10, 11 w plaszczyznie równoleglej do powierzchni podzialki 1 w kierunku prostopadlym do kresek podzialki. Sygnaly te sa wprowadzane do zliczajacego ukladu elektronicznego, który na ich podstawie okresla wartosc przesuniecia podzialki.Uklad optycznego modulatora przedstawiony na fig. 3, fig. 4 i fig. 5 sklada sie z podzialki 1 znajdujacej sie w plaszczyznie ogniskowej soczewek 2a, 2b i 3a, 3b. Soczewki te, w polaczeniu z pryzmatami pentagonalnym 6 i prostokatnym 7 tworza niezaleznie pracu¬ jace dwa uklady bezogniskowe. Jeden z elementów ukladu bezogniskowego ira regulowany prze¬ suw w plaszczyznie równoleglej do powierzchni podzialki w kierunku prostopadlym do kresek podzialu.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad optyczny modulatora strumienia swietlnego w urzadzeniach do pomiaru wielko¬ sci liniowych posiadajacy podzialke, elementy optyczne tworzace obraz podzialki w jej plaszczyznie, znamienny tym, ze nad podzialka /1/, sa umieszczone co najirniej dwa zwierciadla wklesle /10/ i /11/, z których co najmniej jedno zwierciadlo ma regulowany przesuw w plaszczyznie równoleglej do powierzchni podzialki f^f w kierunku prostopadlym do kresek podzialu.136799 3 2, Uklad optyczny modulatora strumienia swietlnego w urzadzeniach do pomiaru wielkosci liniowych, posiadajacy podzialke, elementy optyczne tworzace obraz podzialki w jej plasz¬ czyznie, znamienny tym, ze nad podzialka /1/ sa umieszczone dwa uklady bezog- niskowe /2a/, /2b/ i /3a/, /3b/, wewnatrz których znajduja sie pryzmaty pentagonalne /6/ i prostokatny /7/; przy czym jeden z elementów ukladu bezogniskowego ma regulowany przesuw w plaszczyznie równoleglej do powierzchni podzialki w kierunku prostopadlym do kresek podzialu.B-B A-A \B 11 Fig.1 Fig. 2136 799 B-B Rg.4 Fig.5 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl. PL