Przedmiotem wynalazku jest uklad samoczynnego odciecia gazu od zródla zasilania, który przy spadku lub wzroscie cisnienia gazu w przewodzie zasilajacym ma zabezpieczyc instalacje gazowa odbiorcza, zwlaszcza domowa instalacje gazowa przed zagrozeniem wybuchu gazu, szcze¬ gólnie gdy jest to spowodowane mechanicznym uszkodzeniem przewodu zasilajacego i zaplonem lub awaria reduktorów cisnienia.Domowe instalacje gazowe zasilane sa w gaz o niskim cisnieniu, które jest redukowane przez domowe lub strefowe reduktory cisnienia. Reduktory maja za zadanie ustalenie stalego odbior¬ czego cisnienia gazu oraz maja spelniac role zabezpieczen przy wzroscie zalaczonego cisnienia na wlocie i wyposazone sa w tradycyjne zawory bezpieczenstwa. Obecnie stosuje sie zasilanie przyla¬ czy domowych w gaz o niskim cisnieniu, redukowanym przez strefowe reduktory cisnienia.Wówczas na instalacji domowej instalowane sa tylko stozkowe zawory odcinajace, które usytuo¬ wane sa na wlocie gazu w budynku, oraz na zewnatrz na przylaczu. Poza tym (z braku wlasciwych rozwiazan) nie stosuje sie zadnych urzadzen zabezpieczajacych na instalacji gazowej o niksim cisnieniu.Znane sa przypadki, kiedy podczas wykonywania robót ziemnych sprzetem mechanicznym w poblizu przylaczy domowych zostal uszkodzony zasilajacy przewód gazowy.W takich okolicznos¬ ciach przewaznie nastepuje zaplon gazu. Poniewaz cisnienie gazu w instalacji odbiorczej wówczas gwaltownie spada, a w miejscu uszkodzenia — jak tez przez otwarte w tym czasie zawory przy urzadzeniach gazowych — przedostaje sie powietrze do instalacji, w konsekwencji powstaje mieszanka wybuchowa. Znane sa tez przypadki, gdy reduktory cisnienia nie zadzialaly (zaciely sie), wówczas nastepuje uszkodzenie instalacji odbiorczej i urzadzen gazowych oraz powstaje zagroze¬ nie wybuchu gazu, pozaru lub zatrucia uzytkowników.Znane jest urzadzenie zabezpieczajace suszarnie gazowe na odlewniach przed wybuchem gazu, dzialajace na zasadzie elektryczno-mechanicznej opisane w patencie nr 49 823. Jest to zawór szybkozamykajacy specjalnej konstrukcji, którego klapa zamykajaca przeplyw gazu polaczonajest z ukladem dzwigniowym umieszczonym na korpusie, który blokowany lub wyzwalany jest za pomoca elektromagnesu polaczonego instalacja elektryczna z ukladem wspóldzialajacych urza¬ dzen elektrycznych uruchamianych przez impuls manometru kontaktowego w przypadku spadku2 136 703 cisnienia gazu lub (co nie jest bez znaczenia) braku energii elektrycznej. Zapewne takie rozwiazanie jest korzystne w odniesieniu do celu jego przeznaczenia. Natomiast zlozonosc jego budowy polegajaca na specjalnej konstrukcji zaworu, zestawu kilku dzwigni skladajacych sie z duzej ilosci elementów sprzezonych w dzialaniu i wspólpracujacych z zestawem urzadzen elektrycznych, zwieksza podatnosc na zaciecia lub niepozadanego zadzialania tegoz urzadzenia, zwlaszcza w przypadku przerwy w zasileniu elektrycznym, spowodowanej np. czesto zdarzajacymi sie wylacze¬ niami, co powodowaloby zapowietrzenie sie instalacji i urzadzen gazowych, co jest niekorzystne, zwlaszcza dla domowej instalacji gazowej, poniewaz stwarzaloby zagrozenie dla uzytkowników gazu. Wymienione wady i niedogodnosci oraz koszty wytwarzania z pewnoscia niekorzystnie wplywaja na przystosowanie oraz zastosowanie tegoz urzadzenia dla domowej instalacji gazowej.Celem jest opracowanie konstrukcji ukladu samoczynnego odciecia gazu od zródla zasilania w przypadku nadmiernego spadku lub wzrostu cisnienia gazu w przewodzie zasilajacym, przystoso¬ wanego do pracy z powszechnie stosowanymi na instalacjach domowych odcinajacymi zaworami stozkowymi o zróznicowanych srednicach i skladajacego sie z typowych elementów produkowa¬ nych w kraju.Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze stozkowy zawór odcinajacy wyposazony jest w ramie, które ma ksztalt obrysu 1/4 kola o zebatym obrzezu. Ramie to osadzone jest na glówce czopa zaworu i zazebione jest z zebatym kolem silnika elektrycznego, który osadzony jest na wsporniku przytwierdzonym do przewodu gazowego. Dodatkowo na przewodzie gazowym zain¬ stalowany jest manometr kontaktowy o wlasciwosciach kontaktu dla dolnych parametrów cisnie¬ nia lub manometr kontaktowy o wlasciwosciach kontaktu dla górnych parametrów cisnienia albo obydwa jednoczesnie w celu zadzialania ukladu w obydwu przypadkach, które polaczone sa instalacja elektryczna przez wylacznik czasowy z silnikiem elektrycznym.Dzieki takiemu rozwiazaniu konstrukcji ukadu wedlug wynalazku zabezpiecza sie domowa instalacje gazowa przed skutkami zagrozenia w przypadku uszkodzenia gazowego przewodu zasilajacego i zaplonu lub uszkodzenia reduktorów cisnienia. Pozwala to uniknac duzych strat materialnych jak tez zagrozenia zdrowia lub zycia uzytkowników gazu.Uklad samoczynnego odciecia gazu od zródla zasilania wedlug wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie jego wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z przodu oraz przykladowy schemat instalacji elektrycznej, fig. 2 przedstawia widok z góry w czesciowym przek¬ roju wzdluz linii A-A na fig. 1 z pozycja polozenia ramienia na zaworze otwartym, fig. 3 —jak na fig. 2, ale z pozycja polozenia ramienia na zaworze zamknietym* fig. 4 przedstawia przekrój poprzeczny zaworu wzdluz linii B-B na fig. 1 w polozeniu otwartym odpowiadajacym fig. 2, fig. 5 —jak na fig. 4, ale w polozeniu zamknietym odpowiadajacym fig. 3.Na glówce 1 czopa 4 zaworu odcinajacego 2 jest osadzone równolegle do przewodu gazowego 1 ramie 5, które zabezpieczone jest podkladka 6 i sruba 7. Ramie 5 ma ksztalt obrysu 1/4 kola o zebatym obrzezu 8 i jest zazebione z zebatym kolem 9 silnika elektrycznego 10 w ten sposób, ze krawedz czolowa „a" obrzeza 8 wysunieta jest poza linie wspólnej osi 11 zebatego kola 9 i glówki 3 czopa 4 o tyle, aby co najmniej jeden zab obrzeza 8 byl juz poza kontaktem z kolem zebatym 9 w celu zapewnienia pelnej utraty kontaktu krawedzi tylnej „b" obrzeza 8 z zebatym kolem 9 silnika elektrycznego 10 po zadzialaniu ukladu i przemieszczeniu sie ramienia 5. Silnik elektryczny 10 (gazoszczelny), który osadzony jest prostopadle na wsporniku 12 przytwierdzonym do przewodu gazowego 1 za pomoca spawu, polaczony jest instalacja elektryczna z wylacznikiem czasowym 13 (gazoszczelnym) ustawionym na krótki czas pracy w celu ograniczenia jalowej pracy silnika oraz manometrem kontaktowym 14 dla gazu, o wlasciwosciach kontaktu dla dolnych parametrów cisnienia i manometrem kontaktowym 15 dla gazu, o wlasciwosciach kontaktu dla górnych parametrów cisnienia, które polaczone sa z przewodem gazowym 1 za pomoca laczy 16. Dodat¬ kowo w dolnej czesci zaworu odcinajacego 2 umieszczona jest wydluzona sruba regulacyjna 17, na której osadzona jest dociskowa sprezyna 18 oparta jednym koncem na podkladce 19, zapobiega¬ jaca zakleszczeniu sie czopa 4. Zawór posiada równiez tradycyjny organicznik obrotu czopa 4 w postaci wystepu 20 na korpusie zaworu 2 oraz bolca 21 umieszczonego w górnej czesci bocznej scianki czopa 4.Sposób dzialania ukladu samoczynnego odciecia gazu od zródla zasilania przedstawia sie nastepujaco. Przy normalnym cisnieniu gazu w przewodzie zasilajacym i otwartym polozeniu zaworu odcinajacego jak pokazano na fig. 4, w którym czop 4 z kanalem przelotowym 4austawiony136 703 3 jest wzdluznie, to ramie 5 znajduje sie w poz. „A" i odbywa sie swobodny przeplyw gazu. W przypadku nadmiernego spadku cisnienia gazu w manometrze kontaktowym 14 (dla dolnych parametrów) zwiera sie kontakt i impuls elektryczny jest kierowany do wylacznika czasowego 13, który na okreslony czas uruchamia silnik elektryczny 10 powodujac obrotowe przemieszczenie ramienia 5 do poz. „B" i nastepuje zamkniecie doplywu gazu przez zawór 2, w którym czop 4 z kanalem przelotowym 4a ustawiony zostal poprzecznie. Natomiast w przypadku nadmiernego wzrostu cisnienia gazu impuls elektryczny przekazany zostaje przez manometr kontaktowy 15 (dla górnych parametrów) i nastepuje takie same dzialanie.Ponowne uruchomienie ukladu polega na recznym przestawieniu (cofnieciu) ramienia 5 do poz. „A", oraz ponownym ustawieniu wylacznika czasowego 13, po sprawdzeniu i usunieciu przyczyny zadzialania ukladu. Prawidlowosc dzialania ukladu i mechanizmów (oprócz manome¬ tru kontaktowego 15 mozna sprawdzic przez odciecie doplywu do manometru kontaktowego 14 zaworkiem nie uwidocznionym na rysunku zainstalowanym na laczu 16.Powyzszy uklad samoczynnego odciecia gazu od zródla zasilania moze byc uzyty do dzialania oddzielnego w zaleznosci od potrzeby. Na przyklad, w celu zabezpieczenia przed nadmiernym spadkiem cisnienia gazu — przez zainstalowanie manometru kontaktowego 14 o wlasciwosciach kontaktu dla dolnych parametrów cisnienia lub w celu zabezpieczenia przed nadmiernym wzro¬ stem cisnienia gazu — przez zainstalowanie manometru kontaktowego 15 o wlasciwosciach kontaktu dla górnych parametrów cisnienia. Jednak korzystnejest zainstalowanie obydwu wymie¬ nionych manometrów kontaktowych jednoczesnie w celu odciecia doplywu gazu tak w pierwszym, jak i w drugim przypadku, niezaleznie od tego, czy przylacza domowe sa zasilane gazem o niskim, czy srednim cisnieniu. Uklad powyzszy moze tez posiadac wlasne zródlo zasilania w energie elektryczna np. akumulator.Zastrzezenie patentowe Uklad samoczynnego odciecia gazu od zródla zasilania, który sklada sie ze stozkowego zaworu odcinajacego, silnika elektrycznego, jednego lub dwóch manometrów kontaktowych oraz wylacznika czasowego i instalacji elektrycznej, znamienny tym, ze na glówce (3) czopa (4) zaworu odcinajacego (2) osadzone jest ramie (5) o ksztalcie obrysu 1/4 kola i zebatym obrzezu (8), którym zazebione jest z zebatym kolem (9) silnika elektrycznego (10) polaczonego instalacja elektryczna przez wylacznik czasowy (13) z manometrem kontaktowym (14) lub (15) albo obydwoma równolegle.136 703 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl. PL