Niniejszy wynalazek dotyczy udosko¬ nalonych przyrzadów, oswietlajacych bez rzucania cienia i przeznaczonych zwlaszcza do oswietlania stolów operacyjnych lub tym podobnych.Jak wiadomo, tego rodzaju przyrzady oswietlajace zawieraja naogól jedno lub kilka srodkowych zródel swiatla, dokola których jest umieszczony uklad reflekto¬ rowy, odbijajacy pod róznemi katami pro¬ mienie swietlne, wysylane przez zródlo swiatla, na okreslona czesc stolu operacyj¬ nego, przyczem miedzy zródlem lub zró¬ dlami swiatla a wspomnianym ukladem re¬ flektorowym umieszcza sie zazwyczaj u- klad optyczny, skladajacy sie ze szkiel op¬ tycznych lub zestawien zwierciadel i re¬ flektorów.Niniejszy wynalazek ma przedewszyst- kiem na celu zwiekszenie bezpieczenstwa wspomnianych przyrzadów swietlnych i polega zasadniczo na tern, ze z przyrzadem swietlnym nierzucajacym cieni, jest pola¬ czony pomocniczy przyrzad oswietlajacy, utworzony z jednego lub kilku zródel swietlnych, calkowicie uniezaleznionych odglównego zródla lub zródel swiatla. Ce¬ lem uniezaleznienia tych pomocniczych zródel swiatla, wlacza sie je przy stoso¬ waniu pradu elektrycznego do obwodu pra¬ du, odgalezionego od obwodu zródel glów¬ nych. Wskazane jest, by zródla pomocni¬ cze byly wlaczone w obwód calkowicie odrebny, zasilany np. przez baterje aku¬ mulatorów.Pomocnicze zródla swiatla umieszcza sie w taki sposób, by wysylane przez nie swiatlo padalo na oswietlana powierzch¬ nie pod odmiennemi katami, przez co wspomniane oswietlenie pomocnicze two¬ rzy samo przez sie w pewnym stopniu"o- swietlenie, niedajace cieni. Celem tego u- rzadzenia pomocniczego jest równiez, mianowicie, gdy urzadzenie to wspóldziala z przyrzadem glównym, oswietlanie kra¬ wedzi stolu operacyjnego, zazwyczaj nieo¬ swietlonych.Inne udoskonalenie, stanowiace przed¬ miot niniejszego wynalazku, ma na celu usuniecie niedogodnosci, zwiazanej z do- tychczasowemi przyrzadami tego rodzaju i polegajacej na tern, ze przyrzady te wy¬ dzielaja duzo ciepla, przeszkadzajacego le¬ karzom w pracy. Cieplo to powstaje wsku¬ tek istnienia promieni poza-ezerwonych, wysylanych przez glówne zródlo lub zró¬ dla swiatla. Udoskonalenie polega na tern, ze z przyrzadem oswietlajacym, nierzuca- jacym cienia, jest polaczone urzadzenie, umieszczone na drodze promieni swietl¬ nych miedzy zródlem lub zródlami swia¬ tla a powierzchnia oswietlana i zdolne do pochlaniania ciepla, przenoszonego przez te promienie.Wedlug jednego z przykladów wyko¬ nania urzadzenie to sklada sie z cylindrycz¬ nej szklanej koszulki, otaczajacej glówne zródlo luib zródla swiatla, przez która to koszulke przeplywa woda.Wedlug odmiany, nadajacej sie szcze¬ gólnie wówczas, gdy glówne zródlo lub zródla swiatla stanowia zarówki, kazda z tych ostatnich jest zantifzóna w zbiorniku, przez który odbywa sie krazenie wody.Mozna równiez zastosowac lampy o po¬ dwójnych sciankach w celu umozliwienia krazenia wody.Wedlug innego przykladu wykonania wynalazku urzadzenie do pochlaniania ciepla jest wykonane ze szkla o specjalnym skladzie, zawierajacego tlenek zelaza i po¬ chlaniajacego promienie cieplne poza-czer- wone, przyczem szklo to posiada ksztalt tulei odpowiedniej grubosci, otaczajacej zródlo swiatla, miedzy tern zródlem zas a tuleja pozostaje przestrzen pierscieniowa, przez która przechodzi *dosc silny prad po¬ wietrza, sluzacy do pochlaniania ciepla.Wspomniane szklo o specjalnym skla¬ dzie moze byc zastosowane do tego same¬ go celu przy budowie posrebrzanych po¬ wierzchni odbijajacych, stosowanych obec¬ nie, przyczem promienie cieplne poza-czer- wone sa wówczas zatrzymywane podczas dwukrotnego przenikania przez to szklo.W tym przypadku chlodzenie tych po¬ wierzchni odbijajacych osiaga sie przez zetkniecie ich z arkuszem blachy miedzia¬ nej, zaopatrzonej w zebenka, lub iz cfialem o znacznem cieple utajonem topnienia.Szklo pochlaniajace cieplo moze, wresz¬ cie, posiadac ksztalt szyby, zamykajacej w swej dolnej czesci kopule, utworzona przez stosowany dotychczas uklad reflek¬ torowy.Na rysunku sa przedstawione schema¬ tycznie przyklady wykonania wynalazku, a mianowicie, na fig. 1 ¦-- przekrój podluzny przyrzadu oswietlajacego bez rzucania cie¬ ni, zaopatrzonego w oswietlenie pomocni¬ cze, fig. 2 — przekrój postaci wykonania urzadzenia chlodzacego wedlug wynalaz¬ ku, fig. 3 i 4 — dwie odmiany budowy u- rzadzenia wedlug fig. 2, fig. 5 — inny przy¬ klad wykonania urzadzenia do pochlania¬ nia ciepla, fig. 6..— odmiane urzadzenia wedlug fig. 5, fig. 7 — dalsza odmiane.Przyrzad oswietlajacy bez rzucania cie*ni, przedstawiony na fig. 1, .zawiera za¬ sadniczo centralne zródlo swiatla 1, doko¬ la którego jest umieszczony uklad optycz¬ ny, np. pierscien Fresnel'a 2, odbijajacy na reflektor 3 stozkowy lub wieloscienny pro¬ mienie swietlne, wysylane przez zródlo / i skierowane poziomo lub prawie poziomo.Reflektor 3 odbija ze swej strony te pro¬ mienie swietlne, skupiajac je przytern na stasuntoofwo matej porwierzethini srtolu opera¬ cyjnego 4. Powierzchnia ta jest dzieki te¬ mu oswietlona bez cieni. Jest to znany przyrzad oswietlajacy bez rzucania cieni, nalezy jednak zauwazyc, ze opisane poni¬ zej udoskonalenia moga byc zastosowane nietylko do tego rodzaju przyrzadu, lecz do wszystkich przyrzadów tego rodzaju, niezaleznie od budowy zarówno ich cen¬ tralnego zródla swiatla, jak i posredniego ukladu optycznego oraz zewnetrznego u- kladu reflektorowego.Wedlug wynalazku przyrzad oswietla¬ jacy jest zaopatrzony w urzadzenie pomoc¬ nicze, skladajace sie zazwyczaj z wiekszej liczby zródel swietlnych 5, polaczonych elektrycznie w taki sposób, ze lampy 5 sa calkowicie uniezaleznione od zródla glów¬ nego /. W tym celu ich obwód pradu mo¬ ze stanowic odgalezienie obwodu zródla 1.Jeszcze korzystniejsze rozwiazanie osiaga siCi gdy obwód lamp 5 jest zupelnie odreb¬ ny i zasilany np. zapomoca baterji akumu¬ latorów. W tych warunkach, niezaleznie od tego, co spowoduje przerwanie dziala¬ nia zródla 1, lampy pomocnicze 5 beda sta¬ nowily pozadane oswietlenie pomocnicze.Dzieki temu unika sie niedogodnosci, po¬ legajacych na tern, ze niekiedy nalezy przerywac operacje wskutek uszkodzenia zródla glównego 1. Przy uzyciu przyrzadu, opisanego powyzej, gdy zródlo / zgasnie, lampy 5 dadza oswietlenie, pozwalajace chirurgom na zakonczenie operacji. Lampy 5 sa, zreszta, umieszczone w taki sposób, ze diaja sarnie prteiez sie oswneitillelniie baz rzu¬ cania cieni. Nalezy, zreszta, zauwazyc, ze lampy 5, wspóldzialajac ze zródlem swia¬ tla /, daja korzystne oswietlenie krawedzi stolu operacyjnego, nieoswietlonych za¬ zwyczaj przez glówne zródlo swiatla U, W pewnych przypadkach moze byc korzyst¬ ne wlaczenie w obwód pradu zródel swia¬ tla 5 przerywacza samoczynnego, zamyka¬ jacego obwód tych lamp z chwila,, gdy glówne zródlo swiatla 1 gasnie, i, przeciw¬ nie, przerywajacego obwód lamp 5, gdy lampa 1 dziala.Na -fig. 2 — 7 przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania innego udoskonalenia, stanowiacego przedmiot wynalazku i u- mozliwiajacego pochlanianie ciepla, wy¬ dzielanego przez glówne zródlo lub zródla swiatla 1. Wedlug lig. 2 przyrzad do po¬ chlaniania ciepla stanowi cylindryczna ko¬ szulka 6, umieszczona pomiedzy pierscie¬ niem Fresnel'a 2 i zródlem swiatla /, we¬ wnatrz której odbywa sie krazenie wody, dzieki czemu cieplo, wydzielane przez zró¬ dlo swiatla /, jest pochlaniane i usuwane nazewnatrz.Analogiczny rezultat mozna osiagnac zapomoca urzadzenia, przedstawionego na fig. 3, wedlug którego koszulka wodna 6 jest zastapiona przez zbiornik 7, w którym równiez krazy woda iw którym jest zanu¬ rzone zródlo swiatla /. Odmiana ta moze byc zastosowana jedynie w tym przypad¬ ku, gdy zródlo swiatla 1 stanowi, jak na ry¬ sunku, zarówka elektryczna. To samo od¬ nosi sie równiez do urzadzenia wedlug fig. 4, w którem zarówka 1 posiada podwójna scianke celem umozliwienia krazenia wody.Aby zwiekszyc skutecznosc chlodzenia, mozna dodac do wody substancje chemicz¬ na, tworzaca roztwór o duzej zdolnosci po¬ chlaniania.Pochlanianie ciepla, wydzielanego przez zródlo swiatla 1, moze byc równiez osia¬ gniete zapomoca szkla o specjalnym skla¬ dzie, zawierajacego tlenek zelaza i pochla¬ niajacego poza-czerwone promienie swietl¬ ne, wydzielane przez zródlo /. — 3 —W przykladzie przedstawionym na fig. 5, miedzy pierscieniem Fresnel'a 2 a zró¬ dlem / umieszcza sie tuleje cylindryczna 8, wykonana ze szkla tego rodzaju. Pro¬ mienie swietlne, wysylane przez zródlo 1, sa zmuszone do przenikanie przez te tule¬ je, zatrzymujaca po drodze promienie cieplne. Aby zapobiec rozgrzewaniu sie tu- lei 8, wywoluje sie w przestrzeni miedzy tuleja 8 a zródlem 1 dosc silny prad powie¬ trza, usuwajacy pochloniete cieplo.Mozna równiez celem pochlaniania cie¬ pla zastosowac urzadzenie, przedstawione na fig. 6, w którem reflektor obrotowy lub wieloscienny 3 jest wykonany ze szkla, za¬ wierajacego tlenek zelaza. Reflektory te sa zazwyczaj posrebrzane od zewnatrz. Pro¬ mienie swietlne, padajace na reflektor, przenikaja wiec dwukrotnie przez szklo o skladzie specjalnym, dzieki czemu promie¬ nie poza-czerwone zostaja w niem zatrzy¬ mane. Ochladzanie tego reflektora mozna osiagnac, stykajac go od zewnatrz z arku¬ szem blachy miedzianej, zaopatrzonej w ze¬ berka chlodzace, lub z dowolnem innem cialem o znacznem cieple wlasciwem.Mozna równiez, jak przedstawiono na fig. 7, umiescic szklo o wspomnianym skla¬ dzie specjalnym, posiadajace postac tar- ozy 9, w i&kl apoisób, by tlair*cza ta zamykala od dolu dzwon, utworzony przez reflektor 3. Równiez w tym przypadku promienie swietlne musza przenikac przez to szklo i promienie cieplne zostaja powstrzymane.Mozna, zreszta, umiescic to szklo w dowol¬ ny inny sposób, byleby tylko promienie, wysylane przez zródlo swiatla 1, byly zmuszomie do pneemilkiaoiiila przifcz to sizklb.Rzecz oczywista, ze przy zastosowaniu jaitó#g|o|kioJtwli!ek z p(owjyzsiz^ic|h urodzen promienie swietlne, skupione na stolach operacyjnych, nie przenosza ciepla i wsku¬ tek tego nie przeszkadzaja chirurgom w pracy nawet po dosc dlugim czasie dzia¬ lania.Równiez jest oczywiste, ze wynalazek opisano i przedstawiono jedynie tytulem przykladu i ze mozna wprowadzic don róz¬ ne zmiany szczególów bez zmiany istoty wynalazku. PL