Przy badaniu wnetrza ziemi przy po¬ mocy elektrycznych pradów zmiennych, ce¬ lem odnalezienia zloza materjalów, posia¬ dajacych wartosc pod wzgledem gospodar¬ czym, otrzymuje sie, jak wiadomo, spolary¬ zowane eliptycznie pole elektromagnetycz¬ ne, z przestrzennej postaci którego mozna sadzic o polozeniu i rodzaju zlóz o róz¬ nych przewodnosciach elektrycznych.Wyznaczanie ksztaltu krzywych zalez¬ nosci wektora napieciowego, wektora pra¬ dowego lub wektora pola magnetycznego tych pradów zmiennych od czasu jest u- trudnione, poniewaz przyrzad1 pomiarowy pokrywa pewna czesc powierzchni terenu badanego, w obrebie której napiecie zmie¬ nia sie znacznie w przestrzeni i czasie w stosunku do napiecia lub inftych wielkosci, podlegajacych mierzeniu. W szczególnosci pnzewód zasilajacy przyrzadu pomiarowe¬ go przebiega czesto duza przestrzen o bar¬ dzo zmiennych warunkach elektrycznych, W.ukladzie pomiarowym zostaja wskutek tego wzbudzone czesciowo pojemnosciowo i czesciowo indukcyjnie napiecia i prady pasorzytnioze, które interferuja z mierzo- nemi wielkosciami i zmieniaja je czesto nie do poznania.Naprzyklad! przy pomiarze wielkosci oraz kata przesuniecia fazowego napieciapomiedzy dwiema umieszczonemi na zie¬ mi w malej od siebjje odleglosci1 sondami kat przesuniecia * falowego napiecia kom¬ pensujacego nalezaloby zmieniac doklad¬ nie o 180°, nie zmieniajac wielkosci' napie¬ cia kompensujacego, jezeli przy zupelnie niezmienionych warunkach zamienia sie obydwie sondy. Wskutek powyzej wspo¬ mnianych przeszkód zewnetrznych w prak¬ tyce nie dzieje sie jednak tak, jak to zo¬ stalo opisane.Przeszkody te nalezy usuwac lub w szczególny sposób kompensowac, celem o- siagniecia warunków piomiaru, w których zwykla wzajemna zamiana sond! przy kaz- dem ich polozeniu nie zmienia mierzonej amplitud^, podczas gdy kat przesuniecia fazowego mierzonej wielkosci zmienia sie dokladnie o 180°.Te same scisle warunki musza istniec przy pomiarach pradów ziemnych w polu magnetyoznem zapomoca ramy indukcyj¬ nej. Przy obróceniu ramy indukcyjnej o 180° zmierzona amplituda napiecia winna pozostac niezmieniona, podczas gdy jej kat przesuniecia fazowego powinien sie zmienic o 180°.Prady i napiecia pasorzytnicze posiada¬ ja, rozumie sie, te sama czestotliwosc, co i podlegajace mierzeniu prady we wnetrzu ziemi. Poniewaz dzialania szkodliwe prze¬ nosza sie na przyrzad pomiarowy z jego bezposredniego otoczenia, przeto srednia wartosc napiecia pasorzytniczego jest pro¬ porcjonalna do napiecia, istniejacego w o- toczeniu przyrzadu.Okazalo sie, ze te szkodliwe wplywy mozna latwo usunac, jezeli przyrzad po¬ miarowy zostanie w odpowiedniem miej¬ scu uziemiony, t. j. jezeli odpowiednie miejsce jego systemu przewodowego pola¬ czyc z punktem powierzchni ziemi, znaj¬ dujacym sie wpoblizu przyrzadu pomiaro¬ wego. Aby umozliwic calkowita kompen¬ sacje, mozna w razie potrzeby wlaczyc do przewodu uziemiajacego oprócz oporników bezindukcyjnych takze i podlegajace regu¬ lowaniu indukcyjnosci i pojemnosci.Miejsce, w którem umieszcza sie uzie¬ mienie i które okresla sie jako punkt obo¬ jetny, moze znajdowac sie wewnatrz przy¬ rzadu pomiarowego, stosowanego dotych¬ czas do tego rodzaju pomiarów^ Poniewaz zgodnie z doswiadczeniem taki punkt obo¬ jetny zmienia sie przy zmianie miejsca u- stawienia przyrzadu, to uziemienie to mu¬ sialoby byc dolaczana kazdorazowo do in¬ nego miejsca w przyrzadzie, przeto zapo¬ moca sztucznego pomocniczego ukladu po¬ laczen nalezy umozliwic przeniesienie te¬ go punktu obojetnego, który powinien byc uziemiony, do latwiej dostepnej czesci u- rzadzenia pomiarowego przy zachowaniu tych samych technicznych wyników.Wedlug wynalazku uziemienie ma sie uskuteczniac w dajacym sie nastawiac punkcie opornika o odpowiedniej oporno¬ sci pozornej, który wlaczony jest równo¬ legle do przyrzadu kompensacyjnego, sto¬ sowanego dotychczas do elektrycznych po¬ miarów przy badaniu ziemi.Wskutek wlaczenia opornika równo¬ legle do uzywanego dotychczas przyrzadu pomiarowego rozklad spadków napiecia wewnatrz tego przyrzadu odwzorowuje sie na wspomnianym oporniku, poniewaz cal¬ kowity spadek napiecia na oporniku równa sie napieciii, przylozonemu do przyrzadu pomiarowego, gdyz obydWa te przyrzady sa polaczone ze soba równolegle. Dzieki takiemu polaczeniu punktowi obojetnemu, lezacemu wewnatrz dotychczas uzywanego przyrzadu pomiarowego, odpowiada jako punkt obrazowy drugi punkt obojetny na równolegle wlaczonym oporniku, zapomo¬ ca uziemienia którego to punktu stosunki napieciowe i pradowe wewnatrz przyrzadu pomiarowego podlegaja takim samym wplywom, jak i przy bezposredniem uzie¬ mieniu punktu obojetnego przyrzadu po¬ miarowego. Opornik bocznikowy moze byc wykonany dowolnie, nalezy go jednak wy-konac tak, aby miejsce, w którem usku¬ tecznia sie uziemienie, mozna bylo zmie¬ niac, a to w celii umozliwienia dóstdsowy^ wania tego. uziemienia w sposób naj¬ prostszy do kazdorazowego miej&ca i spo¬ sobu ustawienia calego urzadzenia pomiar rowego; .; Na, rysunkach przedstawione sa tytu¬ lem przykladu niektóre uklady polaczen, oparte na sposobie wedlug wynalazku* Na fig 1 litery Ph- K. L. oznaczaja przewody zasilajace, zapomoca. których napiecie .po¬ równawcze doprowadza sie do kompensa¬ tora K. Litera. R oznaczono rame indukcyj¬ na ^zapomoca;której mozna dokonywac po¬ miarów x pola : magneJycznega. Litera V oznaczona wzmacniacz^ litera zas T — wlaczony do niego telefon/ przy pomocy którego mozna Mwierdzac dokonanie cal¬ kowitej kompensacji przez zanikanie w nim dzwieków. Do zacisków kompensatora K, d#Jtjórycji przylaczone sa przewody zasi- l&J4c& cP^zylaczohy.;jest . to niniejszym przykladzie, opornik W, przedstawiajacy elektryczne odwzorowanie przyrzadu po¬ miarowego. Punkt a na oporniku W odpo¬ wiada punktowi obojetnemu wewnatrz kompensatora K. Jezeli w punkcie a przy¬ laczyc uziemienie E, to elektrycznie be¬ dzie to równoznaczne z bezposredniem po¬ laczeniem przewodu uziemiajacego z punk¬ tem obojetnym, lezacym wewnatrz kom¬ pensatora K. Zapomoca przesuwania uzie¬ mienia wzdluz opornika W mozna latwo znalezc wlasciwe polozenie punktu a na oporniku W.Uklad, przedstawiony na fig. 2, nadaje sie do stosowania przy pomiarach, usku¬ tecznianych zapomoca sond S19 S2, celem okreslenia rozkladu pola elektrycznego na powierzchni ziemi lub w jej wnetrzu. Ozna¬ czenia literowe odpowiadaja tutaj ozna¬ czeniom na fig. 1. Poniewaz jednak, jak to wykazaly doswiadczenia, punkt obojet¬ ny kompensatora K lezy w niektórych przypadkach tak blisko zacisków przewo¬ dów zasilajacych Ph*K*L., ze odpowiednie uziemienie opornika W jest pod wzgledem technicznym niedogodne, przeto pomiedzy zaciskami przewodów PA. K. L. a kompen¬ satorem A" wlacza sie z obydwóch stron o- porniki nastawne TV1#;H^2,.przyczem sprzega sie ich kontakty, ruchome w ten sposób, ze zmniejszeni*! opornosci Wt odpowiada za¬ wsze takie samo .zwiekszenie opornosci W2# dzieki czemu natezenie pradu w przewo¬ dach Phi K. X. jest zarówno co do wielko¬ sci, jak i co do kata przesuniecia fazowego niezalezne od nastawienia oporników Wl i W2. Natomiast dzieki tym opornikom punkt, obojetny- na oporniku IV mozna latwo przeniesc do srodkowej czesci tego opornika./ W ukladzie wedlug fig. 3 opornik bocz¬ nikowy posiada urojona opornosc pojem¬ nosciowa; opornik ten sklada sie zi nastaw¬ nych kondensatorów Cj i C2.W ukladzie, przedstawionym na fig, 4, pomiedzy zastepczym punktem obojetnym a i uziemieniem £ znajduje sie obwód o na¬ stawnej opornosci pozornej, dajacej sie regulowac co do wielkosci i kata przesunie¬ cia fazowego, celem doprowadzenia do cal¬ kowitej kompensacji pradów pasorzytni- czych; zmiane kata przesuniecia fazowego mozna uskuteczniac np. zapomoca nastaw¬ nej cewki indukcyjnej L, opornika bezin- dukcyjnego O i kondensatora C.Zgodnie z przewodnia mysla niniejsze¬ go wynalazku uziemienie punktu obojetne¬ go przyrzadu pomiarowego lub tez elek¬ trycznego obrazu a tego punktu, utworzo¬ nego w dowolny sposób, moze sie równiez odbywac innym sposobem, jak równiez w odpowiednio inny sposób moze byc usku¬ teczniona niezbedna zmiana kata przesu¬ niecia fazowego w przewodzie uziemiaja¬ cym. PL