Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wskazywania kierunku jazdy pojazdów, zapomoca którego znak wskazujacy kieru¬ nek skretu pojazdu, nastawiony przed roz¬ poczeciem jazdy po krzywej, przelacza sie samoczynnie po dokonaniu skretu na znak, wskazujacy jazde w kierunku prostym, W wynalazku zastosowano znane urza¬ dzenie oporkowe, a mianowicie na dzwigni nastawiajacej przelacznika znajduje sie oporek poruszajacy sie ruchem wzgled¬ nym w stosunku do innego oporka poru¬ szanego zapomoca czesci, poruszajacej sie przy kierowaniu pojazdem. Oporek na dzwigni moze byc ruchomy i tworzy wte¬ dy czesc dzwigni nastawiajacej.Znane dotychczas urzadzenia oporko¬ we, sluzace do tego celu, posiadaja dla o- bu skretów (w prawo i w lewo) dwa przy¬ rzady (przyciski lub dzwignie), celem u- zyskania tego samego dzialania, co urza¬ dzenie wedlug wynalazku, lub tez posia¬ daja tylko jedna dzwignie, która kierowca w tym samym celu, t. j. aby nastawic znak na skret, musi wykonac recznie kilka skomplikowanych ruchów w róznych pla¬ szczyznach. Niedogodnosc tych znanych juz urzadzen polega na tern, ze wymagaja nietylko skomplikowanej obslugi, lecz sa równiez niepewne w uzyciu.Urzadzenie wedlug wynalazku usuwa zupelnie wspomniane niedogodnosci. Jestóno bardzo proste, nie posiada zadnych czuly<^ 4zesci i $ziai|t zupelnie pewnie, tak, ze o^po^acla* Wszystkim warunkom zapewniajacym bezpieczna jazde. Zasto¬ sowany jest w niem znany juz elektryczny przelacznik dzwigniowy, taki sam jaki sie stosuje np. do przelaczania lamp w samo¬ chodach.Przelacznik ten posiada wedlug wyna¬ lazku takie prowadzenie, ze dzwignia na¬ stawiajaca lub tylko jej czesc (np. rucho¬ my oporek), pedczas wskazywania skre¬ tów lub jazdy po linji prostej, oprócz ru¬ chu obrotowego dookola osi przelacznika, wykonywa równiez ruch w innym kierun¬ ku i to podczas calej drogi lub tez tylko podczas czesci obrotu.Na rysunkach przedstawiono jeden z przykladów wykonania niniejszego wyna¬ lazku.Fig. 1 przedstawia przekrój 'pionowy urzadzenia, umicowanego na kierownicy; fig. 2 — widok dzwigni 6 zgóry w prze¬ kroju wzdluz linji A—B dzwigni 6, na którym uwidoczniono jej oporki i sprezy¬ ne oraz szczegól oporka 10; fig. 3 — wi¬ dok kierownicy zgóry; fig. 4 — odmienne wykonanie prowadnicy dzwigni przelacz¬ nika w widoku bocznym, oraz dzwignie w widoku zgóry w czesciowym przekroju; fig. 5 i 6 przedstawiaja schematycznie wi¬ dok boczny i widok zgóry innej formy wy¬ konania ze szpara w prowadnicy nasta¬ wiajacej; fig. 7 i 8 — dwa rózne wykona¬ nia szpary prowadniczej, widzianej w kie¬ runku strzalki C fig. 6; fig. 9 — odmienne wykonanie fig. 5; fig. 10 — osiowy piono¬ wy przekrój jeszcze innego rodzaju wy¬ konania; fig, 11 — widok zdolu przekroju poziomego ilg. 10; fig. 12 jest szkicem wy¬ jasniajacym fig. 10; fig. 13 wskazuje inna jeszcze forme 'wykonania nowym przekroju, a fig, 14 — schematycz¬ ne przedstawienie sposobu dzialania.Na stale osadzonej rurze 1 (fig. 1) wa¬ lu 2 kierownicy 3 umocowana jest skrzyn¬ ka 4 wspomnianego znanego przelacznika lampowego. Przelacznik ten posiada kon- tskty, uruchamiane przy obrocie sworznia 5, z którym zawsze polaczona jest dzwi¬ gnia reczna. Przy przesunieciu jej z polo¬ zenia srodkowego (przy którem prad jest wylaczony) o kat okolo 45° w jedna lub druga strone zapalaja sie badz reflektory, badz lampy pojazdu. Jesli do tego prze¬ lacznika zalaczony jest wskaznik kierun¬ ków, to zamiast zapalania lamp wlacza sie znaki wskazujace jazde w prawo lub w le¬ wo, przyczem przy wylaczonym pradzie znak wskazuje jazde po linji prostej. Od¬ nosne przewodniki 19 prowadzi sie wtedy przez wal kierownicy. Dzwignia 6 nie jest polaczona z walem 5 na stale, lecz zapo- moca sworznia 7 w taki sposób, ze gdy dzwignia sie obraca, to obraca sie z nia równiez wal, na którym jednoczesnie prze¬ suwa sie ta dzwignia. Uzyskuje sie to w ten sposób, ze piascie dzwigni nadaje sie ksztalt stromej sruby, zas w skrzynce 4 umieszcza sie odpowiednia nakretke. Przy obrocie dzwignia 6 przesuwa sie wzglednie w stosunku do skrzynki 4, a przez to rów¬ niez wzglednie w stosunku do kierowni¬ cy 3.Na kierownicy 3 (fig. 1 i 3) umocowany jest sworzen 8. Przy srodkowem poloze¬ niu dzwigni 6, t. j, gdy prad jest wylaczo¬ ny a wskaznik pokazuje jazde po linji prostej, sworzen ten przechodzi swobod¬ nie miedzy dwoma oporkami 9 i 10 tak, ze przy jezdzie po prostej kierownice mozna obracac i kierowac w ten sposób pojazdem bez zadnego wplywu na przelacznik.Oporki umieszczone sa ruchomo na trzpie¬ niu 20. Z jednej strony przyciska je stale do dzwigni 6 spiralna sprezyna 18, tak, ze moga sie przesuwac wzglednie w stosunku do dzwigni 6, przeciwdzialajac dzialaniu sprezyny, jednak kazdy w inna strone.Gdy kierowca pojazdu chce skrecic np. w prawo, to przekreca reka dzwignie w prawo do polozenia 6' (fig. 3), przez co — 2 —dzwignia zapomoca sworznia 5 wlacza od¬ powiedni kontakt a przez to prad, który na wskazniku nastawia znak na skret w prawo. Jednoczesnie dzwignia 6, jesli jej piasta posiada gwinty prawe, zbliza sie do kierownicy i do sworznia 8. W ten sposób oporek 9 i poziomy koniec sworznia 8 znajduja sie w jednej plaszczyznie. Po¬ jazd moze jechac jeszcze prosto, ale wskaznik kierunków pokazuje skret w pra¬ wo. W talki sposób w dowolnym czasie juz naprzód wskaznik moze wskazywac zmia¬ ne kierunku. Kiedy kierownica dla ukon¬ czenia zwrotu zostaje przekrecona w pra¬ wo, sworzen 8 zbliza sie do oporka 9, az do zetkniecia i poruszenia go. Oporek przy dalszym obrocie kierownicy w prawo, po zwolnieniu go przez sworzen 8, pod dzia¬ laniem sprezyny 18 wraca natychmiast do poprzedniego polozenia przy dzwighi 6.Kiedy przy jezdzie po krzywej kierownica zostala odpowiednio przekrecona i wraca do swego srodkowego polozenia dla jazdy w kierunku prostym, zbliza sie znów, lecz obecnie w kierunku odwrotnym, pozioma czesc sworznia 8 do oporka 9, az do ze¬ tkniecia sie z nim. Poniewaz jednak opo¬ rek 9 opiera sie o dzwignie 6, nie moze wiec poddac sie i sworzen 8 przyciska go wraz z dzwignia 6 w polozenie srodkowe, odpowiadajace jezdzie w kierunku pro¬ stym. Jednoczesnie dzwignia oddala sie od kierownicy. W chwili, gdy dzwignia 6 za¬ czyna sie poruszac z polozenia bocznego w srodkowe, t. j. gdy jazda pojazdu po krzywej jest prawie ukonczona, nastepu¬ je samoczynne przerwanie pradu, a na wskazniku zjawia sie znak, odpowiadaja¬ cy jezdzie w kierunku prostym.W podobny sposób dziala sworzen 8 na oporek 10 przy jezdzie w lewo.Jak widac, wylaczanie moze odbywac sie równiez recznie, gdy kierowca pojazdu nastawil wskaznik na skret, ale przed je¬ go rozpoczeciem, zdecydowal sie na inny kierunek.Na fig; 4 — 8 przedstawiono inne wy¬ konanie prowadnicy dzwigni 6. Wedlug fig. 4 prowadnica jest utworzona przez plaska powierzchnie, oddzielajaca skrzyn¬ ke 4. Powierzchnia ta lezy ukosnie do osi obrotu dzwigni 6, która przyciska do niej zapomoca wystepu 11 dzwigni sprezyna 12. W ten sposób dzwignia podczas swego obrotu przesuwa sie wzdluz swej osi.Na fig. 5 — 8 przedstawiono schema¬ tycznie prowadnice zaopatrzone w szpare.Dzwignia prowadzona w takiej szparze jest ruchomo umocowana czopem 13. Po¬ lozenia koncowe dzwigni 6 oznaczone sa literami x i v. Na fig. 7 i 8 przedstawiono w widoku w kierunku strzalki C dwie roz¬ maite prowadnice szparowe. Wystarcza równiez umocowac ruchomo tylko wolny koniec dzwigni (fig. 9) tak, aby dzwignia 6 obracala sie tylko okolo osi przelaczni¬ ka i aby tylko wolny jej koniec, a wiec wylacznie czesc dzwigni, byla prowadzona w tej prowadnicy.Oba oporki 9 i 10 moga byc polaczone w jedna widelkowata calosc wedlug fig. 4.W wykonaniach wedlug fig. 5 — 8 ko¬ niec dzwigni moze miec ksztalt sworznia i byc tak wykonany, jak poziomy koniec sworznia 8 na fig. 1. Ruchome oporki sa wtedy przymocowane bezposrednio do kierownicy w miejiscu sworznia 8 tak, ze obracaja sie wraz z kierownica w jednej plaszczyznie.Na fig. 10 i 11 przedstawiono inny ro¬ dzaj konstrukcji prowadnicy tylko jednej czesci dzwigni nastawiajacej. Do dzwigni 6, która w celu wlaczania i wylaczania kontaktów przelacznika 4 obraca sie w poziomej plaszczyznie, jest przymocowa¬ ny oporek 23 ruchomy w kierunku piono¬ wym. Na plycie 4* znajduje sie zaglebie¬ nie 4", do którego oporek 22 przyciska sie zapomoca sprezyny 23. Gdy dzwignie 6, celem wywolania styku, przekreci sie z jej polozenia srodkowego, dzwignia ta pocia¬ ga za soba oporek 22 tak, ze obraca sie on — 3 —równiez. Przy tym obrocie zaglebienie 4" zmusza go do jednoczesnego poruszania sie w kierunku pionowymi pod wplywem nacisku sprezyny 23 (fig. 12). Przy obrocie powrotnym dzwigni 6 do polozenia srod¬ kowego, dzwignia 6 pociaga za soba opo¬ rek 22 tak, ze ten sie obraca, ale jednocze¬ snie oporek zapomoca sprezyny 23 wciska sie do zaglebienia 4", w którem sie slizga.Oporek 22 obraca sie tedy przy ruchu dzwigni 6 dookola pionowej osi przelacz^ nika i porusza sie równiez w kierunku tej osi. W kierownicy 3 znajduje sie oporek 24 równiez przesuwny, który sprezyna 25 przyciska w kierunku dolnego konca 22* oporka 22 w taki sposób, ze miedzy temi oporkami istnieje mala gra,, regulowana nakretka oporka 24. Przy obrocie dzwigni 6 z polozenia srodkowego w koncowe, o- porek 22 wychodzi z zaglebienia 4" o wiel¬ kosc odpowiadajaca czesci uprzednio wpuszczonej w zaglebienie 4" (fig. 12), przyczem wielkosc ta jest wieksza od wspomnianego odstepu miedzy oporkami i zbliza sie w kierunku pionowym do opor¬ ka 24. Gdy kierownica obraca sie przy jezdzie po krzywej, oporek 24 styka sie z koncem 22' oporka 22. Poniewaz dzwignia 6 jest zabezpieczona, jak w kazdym prze¬ laczniku, przeciwko przesunieciu poza po¬ laczenie krancowe, zas dalszemu posuwa¬ niu sie oporka 22 przeszkadza plyta 4', to oporek 24 sciska przejsciowo mocna spre¬ zyna 25, az do chwili przejscia obok kon¬ ca 22' oporka 22, a kierownica moze sie wtedy dowolnie obracac. Przy powrocie kierownicy do polozenia srodkowego opo¬ rek 24 uderza znów o koniec 22' oporka 22.Poniewaz sprezyna 25 jest tak obliczona, ze jej sciskanie stanowi wiekszy opór, niz przedstawia dzwignia 6 wraz z oporkiem 22 przy powrocie do polozenia srodkowe¬ go, oporek 24 naciska oporek 22 i przez to sprowadza dzwignie 6 do jej polozenia srodkowego, przy którem znów pod dzia¬ laniem sprezyny 23 górny koniec zapadki 22 wpada we wglebienie 4", i ta droga miedzy oporkami 22 i 24 powstaje znowu wspomniany odstep.Dla uzyskania takiego pozadanego dzialania, czesc dzwigni przelacznika (ru¬ chomy oporek), przy obrocie przelacznika dookola swej osi, nie musi sie koniecznie poruszac w kierunku tej osi, gdyz takie samo dzialanie mozna uzyskac równiez np. w ten sposób, ze czesc dzwigni (ruchomy oporek) porusza sie w takiej szczególnej prowadnicy, iz podczas swego obrotu oko¬ lo osi przelacznika wykonywa jeszcze in¬ ny ruch w swojej plaszczyznie obrotu (np. w kierunku promienia do osi przelaczni¬ ka).Przyklad wykonania takiej dalszej od¬ miany wynalazku przedstawiony jest na fig. 13 i 14.Wspomniana prowadnica czesci (ru¬ chomego oporka) dzwigni nastawiajacej przelacznika jest wykonana w ksztalcie cylindra (walca) 4', który w miejscu dla srodkowego polozenia dzwigni 6, t. j. dla jazdy po linji prostej, posiada wglebienie 4". W dzwigni 6 znajduje sie przesuwny oporek 22, którego lewy koniec przy sród* kowem polozeniu dzwigni 6 zapomoca sprezyny 23 wciska sie stale we wglebie¬ nie 4". Na kierownicy 3 znajduje sie rów¬ niez przesuwny oporek 24, stale przyci¬ skany przez sprezyne 25 do zewnetrznego konca 22' oporka 22 w taki sposób, ze mie¬ dzy obu oporkami istnieje odstep, dajacy sie regulowac nakretkami oporka 24.Gdy na wskazniku kierunków ma sie wskazac kierunek zamierzanej jazdy po krzywej, dzwignia 6 obraca sie w swe po¬ lozenia krancowe I lub II (fig. 14), przez co zamykaja sie Oidpowiednie kontakty przelacznika 4. Przy obrocie dzwigni z jej polozenia srodkowego, naprzód oporek 22 wychodzi z zaglebienia 4" w kierunku przeciwnym do dzialania sprezyny 23 na cylindryczna cz-esc 4* prowadnicy. W ten sposób oporek 22 zbliza sie do oporka 24 — A —o odleglosc swej czesci uprzednio zagle¬ bionej we wglebieniu 4"; odleglosc ta jest wieksza niz odstep miedzy oporkami. Kie¬ dy przy jezdzie po krzywej kierownica 3 obróci sie przy skrecie, oporek 24 kierow¬ nicy uderza, o koniec 22* oporka 22. Ponie¬ waz dzwignia 6 jest zabezpieczona przeciw wyjsciu poza polozenia I lub II a prowad¬ nica 4* przeszkadza ruchowi oporka 22 w kierunku promienia, oporek 24 zostaje przesuniety przeciw cofaniu sie silnej spre¬ zyny 25 zpowrotem, az do przejscia przez zapadke 22. Kierownica moze byc wtedy obrócona stosownie do potrzeby. Przy po¬ wrocie kierownicy 3 do polozenia srodko¬ wego, oporek 24 znowu uderza o oporek 22. Poniewaz jednak sila sprezyny 25 jest tak wymierzona, ze przy sciskaniu stanowi wiekszy opór niz dzwignia 6 wraz z opor- kiem 22 przy ich powrocie do polozenia srodkowego, to oporek 24 naciska na opo¬ rek 22, cofa przez to dzwignie 6 do polo¬ zenia srodkowego, przy którem lewy ko¬ niec oporka 22 pod dzialaniem sprezyny 23 wpada znów we wglebienie 4"; w ten sposób miedzy oporkiem 22 i 24 powstaje znów wspomniany maly odstep.Mozna równiez bardzo latwo cale urza¬ dzenie, a wiec np. dzwignie 6 i oporki 9 i 10 wraz ze sworzniem 8 umiescic we wspólnej skrzynce gdziekolwiek w karo- serji, przy scianie bocznej lub w innem miejscu, a wiec poza kierownica. Jednak¬ ze wzgledne polozenie i wzgledny ruch sworznia 8 i oporków 9, 10 musi byc tak zachowany, jak to podano na fig. 1 — 3.Sworzen lub czesc, do której sworzen jest przymocowany, musi byc w odpowiedni sposób poruszana zapomoca ruchomej cze¬ sci, sluzacej do kierowania pojazdem.Sworzen 8 mozna przymocowac do tarczy koncentrycznej z osia obrotu dzwigni 6, poruszanej pasem, lina lub inaczej zapo¬ moca podobnej tarczy, umieszczonej na wale kierownicy. PL