Pirzy maszynowem usuwaniu lub prze¬ wiercaniu materjalów bardzo twardych, jak np. kamien, zuzywaja sie bardzo szybko narzedzia, poniewaz tra bez przerwy o scia¬ ny wycietych zlobków, wskutek czego na¬ rzedzia takie zacinaja sie i musza byc cze¬ sto szlifowane. Strata czasu na szlifowanie daje sie zwlaszcza odczuc przy malej pred¬ kosci posuwowej narzedzia, koniecznej z powodu wielkiej twardosci obrabianego materjalu. Wycinanie zlobka w twardym materjale polega na zdzieraniu jego cza¬ stek, przyczem dzialanie takie niszczy cze¬ sto narzedzie bardzo szybko.Wynalazek niniejszy podaje ulepszony sposób omawianej obróbki, zapobiegajacy zacitoaniu sie narzedzi w oforabianeim wy¬ drazeniu, i polega na szeregu uderzen od¬ bijajacych czastki obrabianego materjalu.Przedmiot wynalazku niniejszego stano¬ wi równiez urzadzenie proste i latwe do wykonania, a przytem trwale i sprawne w uzyciu oraz dajace sie przystosowac do u- zywanych obrabiarek, bez wiekszych prze¬ róbek tych ostatnich. Wynalazek daje rów¬ niez ulepszony sposób umocowywania na¬ rzedzi na glowicy obrabiarki i ulatwiajacy jego nastawianie.Obróbka odbywa sie w mysl wynalazku stopniowo, przyczem narzedzia odbijaja materjal swemi naroznikami, tak ze same sobie wyrabiaja konieczny luz, niezaleznie od stopnia ich zuzycia. W jednem z najko¬ rzystniejszych wykonan urzadzenie do u-suwania, ^zglednie przewiercania kamieni jest zaopatrzone w narzedzia, rozmieszczo¬ ne w ten sposób, iz ich krawedzie tnace sa przesuniete wzgledem siebie i znajduja sie w rozmaitych odstepach w odniesieniu do kierunku ciecia tak, ze na powierzchni ob¬ rabianej powstaja stopnie, co umozliwia takie nastawienie narzedzi, iz kazde*z nich jest nachylone do obu scian wycinanego stopnia. W ten sposób narzedzia stykaja sie z obrabianym materjalem tylko krawe¬ dzia ttaaca i nie ulegaja scieraniu. Przy ob¬ róbce otworów o przekroju kolowym umie¬ szcza sie narzedzie najbardziej wysuniete naprzód najblizej qsi obrotu, bo w tern miejscu podlega usunieciu najmniejsza ilosc materjalu.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania przyrzadu wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie uklad na¬ rzedzi przy obróbce otworu o przekroju ko¬ lowym; fig. 2 — przekrój otworu w kie¬ runku promieniowym w celu pokazania po¬ lozenia narzedzi wzgledem scian wycina¬ nych przez nie stopni; fig. 3 — przekrój wzdluz osi1 wydrazonego otworu i polozenie narzedzi na glowicy; fig. 4 — przekrój dzwigara lub ramienia glowicy z umocowa- nemi narzedziami; fig. 5 — widok czolowy narzedzia i imadla narzedzi, W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania rama / jest zaopatrzona w obrotowa glowice 2 z ramionami 3, na których umo¬ cowuje sie nastawnie narzedzia 4. Ramiona sa umieszczone na glowicy skosnie wtyl do osi obrotu, a narzedzia sa rozmieszczone wzdluz ramion tak, ze gdy glowica obraca sie, to narzedzia wycinaja w materjale stozkowa, schodkowana powierzchnie. Na¬ rzedzia sa osadzone na ramionach w ten sposób, ilz kazde z nich jest nieco nachylo¬ ne do obu scian wycinanych stopni. W tern polozeniu krawedzie tnace 5 narzedzi two¬ rza pewien kat z glowica, przyczem kieru¬ nek ich truchu jest po stycznej d< wycina¬ nej krzywizny. Krawedz tnaca 5 jest rów¬ niez nachylona do prostopadlej do kierun¬ ku ruchu glowicy, która jest promieniem wycinanej krzywej.Narzedzia sa umieszczone na poszcze¬ gólnych ramionach w ten sposób, ze' wyci¬ naja swój zlobek pomiedizy zlobkami wy- cinanemi pnzez narzedzia innych ramion.Narzedzia stykaja sie zatem z obrabianym mater jalem tylko swemi krawedziami tna- cemi, tak ze narozniki na koncach ostrza nie scieraja sie, a jezeli scieraja sie w punktach posrednich — pomiedzy koncami krawedzi tnacej — to dzialanie to jest ko¬ rzystne, poniewaz nie stepia narzedzia, lecz ostrzy je. Narzedzie znajdujace sie najbli¬ zej osi obrotu wycina maly stozek, który stanowi wierzcholek wielkiego, schodkowa- nego stozka.Przy obróbce materjalów stosunkowo miekkich narzedzia moga byc nieruchome, natomiast przy obróbce materjalów bardzo twardych uruchamia sie je znanym sposo¬ bem za^omoca jakiegos czynnika, np. spre¬ zonego powietrza. Gdy glowica obraca sie, to narzedzia krusza stopniowo obrabiany puzedmiot, a lopatki 7, osadzone na glowi¬ cy bezposrednio poza tylnemi lub najbar¬ dziej nazewnatrz wysunietemi narzedziami, zgarniaja odlamki materjalu i podaja je na tasme bez konca 8, która odprowadza je na koniec maszyny.Imadla narzedzi moga byc przymoco¬ wane do ramion w dowolny odpowiedni sposób. Na fi&. 4 i 5 przedstawiono szcze¬ gólnie korzystne wykonanie nastawnych imadel. Ramiona sa zaopatrzone w równo¬ legle i podluznie przebiegajace szczeliny 9, w których przesuwaja sie glówki sworzni 10, podczas gdy same sworznie przechodza przez waska czesc szczelin i przez podluz¬ ne szczeliny 11 podstawy 12 imadla. Za- pomoca nakretek 13 przymocowuje sie podstawe 12 do ramion glowicy.Szczeliny 11 sa przeprowadzone wzdluz podstawy 12, wiec sa prostopadle do szcze¬ lin 9, tak ze podstawe 12 mozna przesuwacw pewnych granicach naprzód i wstecz, oraz zamocowywac ja w rozmaitych polo¬ zeniach ukosnie wzgledem ramienia, na którem ona jest osadzona, W górnej cze¬ sci podstawy 12 znajduje sie wydrazenie do pomieszczenia i obrotowego osadzania pochwy 6, której polozenie ustala sie za- pomoca jramion 14, osadzonych nastawnie, ponad pochwa 6 i zaopatrzonych w haki 15, zaczepione o wciete krawedzie podstawy.Pochwa umocowana w opisany sposób mo¬ ze byc przestawiona wraz z narzedziem nietylko wzdluz podstawy, lecz moze byc równiez obracana okolo wlasnej osi. Ra¬ miona moga byc zaopatrzone w zaglebienia 16, w które wchodlza czesci prowadnicze 17 podstawy. Przy uzyciu ustawia sie odpo¬ wiednio imadla na podstawach, a te ostat¬ nie na ramionach, tak zeby narzedzia byly odjpowiednio nachylone do kierunku ruchu wiertarki i aby tworzyly odpowiedni kat z obrabiana powierzchnia. Glowica obraca sie i posuwa naprzód, tak ze narzedzia wy¬ rabiaja w materjale schodkowana po¬ wierzchnie stozkowa, zwrócona wierzchol¬ kiem w kierunku posuwa glowicy. W mia¬ re kruszenia sie materjalu i spadania odlamków na dno otworu, lopatki usuwaja te odlamki1 i przesuwaja je na tasme bez konca. PL