Przedmiotem wynalazku jest pompa wtryskowa paliwa, doprowadzajaca paliwo do wielocylindrycznego silnika o spalaniu wewnetrznym.Znana pompa wtryskowa zawiera obrotowy rozdzielacz osadzony w korpusie pompy, napedzany od silnika, poprzeczny otwór przelotowy wykonany w rozdzielaczu oraz nurnik osadzony w otworze, kanal zasilajacy laczacy sie z otworem przelotowym rozdzielacza, ustawiajacy sie kolejno w osi z otworami wylotowymi korpusu, podczas ruchu obrotowego rozdzielacza, oraz podczas kolejnych suwów nurnika w kierunku do wewnatrz, pierscien krzywkowy otaczajacy rozdzielacz, majacy wystepy krzywkowe skierowane do wewnatrz, przemieszczajace nurnik w kierunku do wewnatrz i zespól doprowadzajacy paliwo do otworu krzywkowego podczas co najmniej czesci suwu nurnika w kierunku na zewnatrz, pod dzialaniem wystepów krzywkowych.Zespól zasilajacy zawiera otwór wlotowy, wykonany w korpusie, do którego jest doprowadzane paliwo ze zródla paliwa pod niskim cisnieniem, oraz zespól do regulowania ilosci paliwa doprowadzanego przez otwór wlotowy, jak równiez zespól ograniczajacy ruch nurnika w kierunku na zewnatrz.Znane pompy maja dwa rodzaje zespolów ograniczajacych ruch nurnika, W pierwszym rozwiazaniu element ograniczajacy jest osadzony na rozdzielaczu co uniemozliwia jego nastawienie podczas dzialania pompy. Pfczy takim rozwiazaniu mozliwe jest zapewnienie doprowadzenia dodatkowej ilosci paliwa przy rozruchu silnika bez zwiekszenia zlozonosci konstrukcji pompy.W drugim rozwiazaniu element ograniczajacy jest nastawny i ma postaó co najmniej jednego pierscienia osadzonego na korpusie pompy, którego profil powierzchni wewnetrznej wspólpracuje z elementem powiazanym z nurnikiem, ograniczajac ruch nurnika w kierunku na zewnatrz. Pierscien jest nastawny, zapewniajac zamiane maksymalnej ilosci paliwa doprowadzanej do otworu przelotowego rozdzielacza pompy.2 134 021 Celem wynalazku jest pompa wtryskowa zapewniajaca dostarczenie nadmiernej ilosci paliwa dla uruchomienia silnika? Istota wynalazku polega na tym, ze pierscienie zderzakowe polaczone sa mostkiem zaopatrzonym w pare wystajacych kolków, pomiedzy którymi znajduja sie dwie sprezyny o dzialaniu skierowanym w przeciwnych kierunkach, przy czym sprezyna posiadajaca wieksza sztywnosc styka sie z pionowym kolkiem plytki umieszczonej * w wycieciu plytki.Kolek jest polaczony za posrednictwem popychacza z tlokiem, który jest poddawany dzialaniu cisnienia wywolywanego przez zespól doprowadzajacy paliwo.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pompe w przekroju osiowym, fig. 2 - w widoku z góry, fig. 3 - profile pierscienia krzywkowego i pi,ersclenia zderzakowego.Zgodnie z fig. 1 pompa zawiera wiel©czesciowy korpus 10, w którym jest osadzony obrotowy, cylindryczny rozdzielacz li. Rozdzielacz 11 ma kolnierz 12, napedzany za pomoca walu napedowego 13• W rozdzielaczu 11 jest wykonany poprzeczny otwór przelotowy 14, w którym jest osadzona para nurników 15• Zewnetrzne konce nurników 15 wspólpracuja z klockami 16, w których sa osadzone waleczki 17* Waleczki 17 wspólpracuja z wewnetrzna, obwodowa powierzchnia pierscienia krzywkowego 18, który otacza kolnierz 12 rozdzielacza 11.Pierscien krzykowy 18 ma wiele wystepów krzywkowych, skierowanych do wewnatrz, których profil 20 jest pokazany na fig. "3 • Klocki 16 sa osadzone w rowkach wykonanych w tulei 19, która jest zamocowana na wale napedowym 13, lub stanowi czesc walu napedowego 13.W rozdzielaczu 11 jest wykonany kanal wzdluzny 21, który laczy sie jednym koncem z promieniowo ustawionym kanalem"zasilajacym 22. Kanal zasilajacy 22 ustawia sie kolejno w osi z otworami wylotowymi 23 wykonanymi w korpusie 10, które sa polaczone z rozpylaczami silnika. Ponadto kanal wzdluzny 21 laczy sie z wieloma kanalami wlotowymi 24, wykonanymi w rozdzielaczu 11, które z kolei lacza sie z otworem, wlotowym 25 wykonanym w korpusie 10. Otwór wlotowy 2 5 laczy sie za pomoca elementu sterujacego takiego jak dlawik 26, z hanalem 27, do którego doprowadzone jest paliwo.Kanal 27 laczy sie z pompa zasilajaca, pracujaca przy niskim cisnieniu, której element obrotowy jest osadzony na rozdzielaczu 11. Pompa zasysa paliwo przez wlot 28.Gdy waleczki 17 i nurniki 15 przemieszczaja sie w kierunku do wewnatrz pod dzialaniem wystepów krzywkowych pierscienia krzywkowego 18 paliwo przeplywa przez otwór wylotowy 23.W miare obrotu rozdzielacza 11 kanal zasilajacy 22 przerywa polaczenie z otworem wylotowym 23, zas jeden z kanalów wlotowych 24 ustawia sie w osi z otworem wlotowym 25. Paliwo przeplywa wtedy do otworu przelotowego 14, przy czym dlawnik 26 reguluje ilosc paliwa.Nastepnie cykl ulega powtórzeniu, zas paliwo jest doprowadzane do otworów wylotowych 23 podczas kolejnych suwów nurników 14 w kierunku do wewnatrz.Sterowanie maksymalna iloscia paliwa podawanego przez pompe do silnika jest realizowane za pomoca pary pierscieni zderzakowych 29 osadzonych w korpusie 10.Pierscienie zderzakowe 29 sa rozmieszczone po przeciwnych stronach pierscienia krzywkowego 18. Pierscienie zderzakowe 29 przemieszczaja sie katowo w korpusie 10, zas ich wewnetrzny profil 30A jest pokazany na fig. 3. Pierscienie zderzakowe 29 sa polaczone ze soba mostkiem 30 zaopatrzonym w pare wystajacych kolków 31• Kolki 31 przechodza przez wyciecie 32 wykonane w plytce 33 /fig. 2/.Kolki 31 wspólpracuja z para elementów sprezystych. Pierwszy element sprezysty majacy postac skreconej sprezyny srubowej 34 dociska jeden z kolków 31 do mostka 30 zajmujac ;134021 2 $ polozenie, w którym do silnika jest doprowadzana normalna maksymalna ilosc paliwa.( Drugi kolek 31 jest dociskany za pomoca drugiego elementu sprezystego w postaci } skreconej sorezyny srubowej 35, zajmujac polozenie, w którym mostek 30 nastawia /. pierscienie zderzakowe 29 tak, ze do pompy jest doprowadzana dodatkowa, nadmiarowa ilosc 1 paliwa, ( Sprezyna 35 jest sztywniejsza od sprezyny 34, i dlatego jezeli na uklad nie / dzialaja sily zewnetrzne, mostek 30 przyjmuje drugie polozenie pokazane na fig.2.) Aby umozliwic przesuniecie mostka 30 w pierwsze polozenie stosuje sie zespól j przeciwdzialajacy sile wywieranej przez sprezyne 35. Zespól ten stanowi plytka 36 } prowadzona w wycieciu plytki 33, majaca pionowy kolek 37, który wspólpracuje z koncem \ sprezyny 35. Sprezyna 35 styka sie równiez z kolkiem 31. Plytka 36 jest przesuwana pod f dzialaniem cisnienia wywieranego przez ciecz na tlok 3SA za posrednictwem popychacza 38.Korzystnie na tlok 3^A dziada cisnienie zewnetrzne pompy niskiego cisnienia.Tlok 38 A przemieszcza popychacz 38 oraz plytke 36 w lewo, ^ak to pokazano na fig. 2 tylko wtedy, gdy pompa dziala pod odpowiednim cisnieniem po uruchomieniu silnika.Popychacz 38 pokazuje sile wywierana przez sprezyne 35. Mostek 30 moze sie wtedy przesunac w polozenie pierwsze.Zgodnie z fig. 3 waleczek 17 wspólpracuje z jednym z wystepów krzywkowych pierscienia krzywkowego 18. Kierunek ruchu waleczka 17 napedzanego wokól pierscienia krzywkowego 18 jest pokazany strzalka 39. Jak to pokazano na rysunku waleczek 17 styka sie z krawedzia natarcia wystepu krzywkowego o profilu 20. Gdy waleczek 17 przesuwa sie do góry /fig. 3/, co odpowiada ruchowi nurnika 15 w kierunku do wewnatrz. Zapewnia on podawanie paliwa przez otwór wylotowy 23. Gdy waleczek 17 osiagnie wierzcholek wystepu krzywkowego nastepuje przerwa, podczas której nie zachodzi ruch nurnika 15. ?o czym wystepuje ograniczony ruch nurnika 15 w kierunku na zewnatrz, zraniejszajacy cisnienie w poszczególnych kanalach pompy, jak równiez zmniejszajacy cisnienie w przewodzie laczacym otwór wylotowy 23 z rozpylaczami* Podczas kolejnej przerwy w ruclni nurnika kanal zasilajacy 22 przerywa polaczenie z otworem wylotowym 23, zas kanal wlotowy 24 ustawia sie na jednej osi z otworem wlotowym 25. Wystep krzywkowy osiaga okrag podstawowy krzywki, zas nurnik .15 moze przemieszczac sie w kierunku na zewnatrz, gdy paliwo jest doprowadzane ze zródla cieczy pod niskim cisnieniem.Gzesó 40 wewnetrznego profilu 30A pierscienia zderzakowego 29 moze wspólpracowac z waleczkami 17 w czasie, gdy paliwo jest doprowadzane do otworu przelotowego 14. Linia kreskowa 41 oznacza zamkniecie otworu wlotowego 25 do kanalu wlotowego 24, natomiast kolejna linia kreskowa 42 wskazuje otwarcie otworu zasilajacego 22 do otworu wylotowego 23.Gdy dlawik 26 jest nastawiony tak, ze nie ogranicza przeplywu paliwa, waleczki 17 wspólpracuja z czescia 40 wewnetrznej powierzchni pierscieni zderzakowych 29 ograniczaja¬ cych ruch waleczków 17 jak równiez nurników 14 w kierunku na zewnatrz.Po zamknieciu otworu wlotowego 25 zostaje przerwane doprowadzenie paliwa do otworu przelotowego 14, a polozenie waleczków 17 i nurników 14 zapewnia doprowadzenie do silnika maksymalnej ilosci paliwa. Waleczki 17 odrywaja sie od profilu 3CA pierscienia zderzakowego 29, az do zetkniecia z kolejna krawedzia natarcia profilu 20 wystepu krzywkowego 18. Zanim to nastapi kanal zasilajacy 22 laczy sie z otworem wylotowym 23.Gdy dlawik 26 ogranicza przeplyw paliwa waleczki 17 moga nie zetknac sie z czescia 40 powierzchni pierscienia zderzakowego 29.Pierscienie zderzakowe 29 przesuwaja sie katowo, przy czym górna linia kreskowa na fig. 3 okresla pierwsze polozenie mostka 30 oraz pierscieni zderzakowych 29, natomiast dolna linia kreskowa oznacza drugie polozenie. Gdy mostek 30 i pierscienie zderzakowe 29 znajduja sie w drugim polozeniu waleczki 17 jak równiez nurniki 15 moga przesunac sie w kierunku na zewnatrz o dodatkowy odcinek zapewniajac doprowadzenie do4 .134__021„. silnika nadmiarowej ilosci paliwa, o ile dlawik 26 jest tak nastawiony, ze dodatkowa ilosc paliwa moze wplynac do otworu przelotowego. 14 korpusu 10 pompy.Korzystnie popychacz 38 jest sterowany elektromagnesem, stosowanym w miejsce tloka hydraulicznego, przy czym w rozwiazaniu tym pobudzenie ukladu jest regulowane za pomoca odpowiedniego przelacznika.Zastrzezenia patentowe 1# Pompa wtryskowa paliwa do wielocylindrowego silnika o spalaniu wewnetrznym zawierajaca oaadzany w korpusie, napedzany za pomoca silnika, obrotowy rozdzielacz z poprzecznym otworem przelotowym polaczonym z kanalem wzdluznym, który z kolei polaczony jest z kanalem zasilajacym, a ten ostatni w czasie obrotu rozdzielacza polaczony jest kolejno w osi z otworami wylotowymi umieszczonymi w korpusie, przy czym w poprzecznym otworze przelotowym osadzony jest przesuwnie nurnik, a do rozdzielacza dolaczony jest za pomoca kanalu wlotowego, umieszczonego w rozdzielaczu, zespól doprowadzajacy paliwo skladajacy sie z-, wykonanego w korpusie otworu wlotowego ustawionego wspólosiowo z kanalem wlotowym polaczonego ze zródlem paliwa o niskim cisnieniu, na którym jest umieszczony zespól sterujacy iloscia paliwa, natomiast rozdzielacz jest otoczony, osadzonym w korpusie, pierscieniem krzywkowym z wystepami krzywkowymi skierowanymi do wewnatrz, którego profil powierzchni wewnetrznej styka sie z waleczkami osadzonymi w klockach, stykajacymi sie z kolei z koncami nurnika, a po przeciwnych stronach pierscienia krzywkowego umieszczone sa obrotowo pierscienie zderzakowe, znamienna t y mf ze pierscienie zderzakowe /29/ polaczone sa mostkiem /30/ zaopatrzonym w pare wystajacych kolków /31/, pomiedzy którymi znajduja sie dwie sprezyny /34 i 35/ o dzialaniu skierowanym w przeciwnych kierunkach, przy czym sprezyna /35/ posiadajaca wieksza sztywnosc styka sie z pionowym kolkiem /37/ plytki /36/ umieszczonej w wycieciu plytki/33/• 2. Pompa wedlug zastrz# 1, znamienna tym, ze kolek /37/ jest polaczony za posrednictwem popychacza /39/ z tlokiem /38A/ , który jest poddawany dzialaniu cisnienia wywolywanego przez zespól doprowadzajacy paliwo.134 021 23 Ib 11 10 24 23 FK3.I. 18 IC 25 21 2G? 27" fig.2.FIG3. 39-^ 20 17 30A- PL PL PL