Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu obnizania zawartosci plynów w materja¬ lach o licznych komórkach wloskowatych, a zwlaszcza sposobu odwodniania swieze¬ go torfu, mulu weglowego i materjalów podobnych.Celem uproszczenia opisu wynalazku, sposób niniejszy wyjasniony bedzie w za¬ stosowaniu do usuwania wody z zawiera¬ jacego ja swiezego torfu.Swfezy torf sklada sie z mniej lub wie¬ cej zbutwialych materjalów roslinnych o- raz z wody. Woda zawarta w swiezym tor¬ fie w ilosci wynoszacej zazwyczaj 85—94% ciezaru torfu znajduje sie w sciankach pierwotnych komórek roslinnych lub w przestrzeniach wloskowatych, powstalych wskutek przylegania do siebie komórek ro¬ slinnych, jak równiez w rozmaitych pu¬ stych przestrzeniach masy torfu.Wiadomo, ze z naturalnego swiezego torfu przez proste zastosowanie niezbyt wysokich cisnien mozna usunac niewielka tylko czesc zawartej w nim wody, przy- czem jest to mozliwe tylko wówczas, gdy cisnienie wywiera sie w ciagu kilku godzin.Wynalazek polega na spostrzezeniu, ze wode ze swiezego torfu mozna oszczednie usunac w ten sposób, iz w masie materjalu wywoluje sie stan w którym zwarta w nim woda odsacza sie nazewnatrz pod wplywem wlasnych swych sil.W mysl wynalazku stan podobny na¬ stepuje wówczas gdy w wodzie zostanie wywolany spadek cisnienia stycznego wzdluz scianek naczyn wloskowatych w ten mianowicie sposób, by styczne cisnie¬ nie w masie malalo w kierunku ku po¬ wierzchniodwodniania. ¦ Skoro tedy w miejscu, gdzie zamierza¬ my usunac wode z naczyn wloskowatych a wiec na powierzchniach odwodniania ci¬ snienie styczne zostanie zmniejszone, wo¬ da zawarta w tych naczyniach wyplynie w kierunku spadku cisnienia stycznego.Wedlug wynalazku niezbedny spadek cisnienia uzyskuje sie w ten sposób, ze w miejscu, gdzie woda ma odplywac z masy utrzymuje sie temperature wyzsza niz we¬ wnatrz odwodnianej masy, przyczem nale¬ zy przedsiebrac srodki, zapewniajace u- trzymywanie odpowiedniej róznicy tempe¬ ratur. Wielkosc uzyskanego spadku cisnie¬ nia w kierunku stycznym zalezy od dobra¬ nych temperatur, przyczem temperatura srednia posiada równiez pewne znaczenie.Zapómoca owego spadku cisnienia, uzyska¬ nego przez odpowiednia róznice tempera¬ tur przy wlasciwym doborze poszczegól¬ nych temperatur, mozna ze Swiezego torfu usunac wiecej wody, niz byloby to mozli¬ we bez zastosowania niniejszego wyna¬ lazku. Prócz tego mozna przytem wyzy¬ skac zjawiska elektroendosmotyczne i ka- taforyczne. Do utrzymania pozadanej róz¬ nicy temperatur wystarcza niewiele sto¬ sunkowo energji, dzieki czemu w ten spo¬ sób mozna bez znaczniejszych kosztów u- skutecznic dokladne odwodnienie.Sposób niniejszy polega na tern, ze przez wzrost temperatury wywoluje sie na powierzchniach przesaczajacych systema¬ tyczny spadek cisnienia stycznego przez wywolanie zas cisnienia zewnetrznego za¬ pómoca elektroendosmozy i kataforozy przyspiesza sie odplyw wody.Jezeli zbiornik zaopatrzony w scianke z przepuszczajacemi wode otworami wy¬ pelnic naturalnym lub jeszcze lepiej roz- drobionym swiezym torfem o temperatu¬ rze np. 10°C i owa dziurkowana scianke ogrzac np. do 100°C, Wówczas przy wy¬ warciu na mase swiezego torfu pewnego cisnienia nastepuje wskutek spadku cisnie¬ nia stycznego, wywolanego jednostronnem ogrzaniem, odplyw wody z torfu. W obra¬ bianej masie mozna zapewnic powstanie i zachowanie odpowiedniej róznicy tempera¬ tur, np. w ten sposób, ze wnetrze masy u- trzymuje sie celowo w temperaturze niskiej a ogrzewa tylko powierzchnie odwodniania.Nastepnie szybkosc odwodniania masy mozna powiekszyc przez jednoczesne wy¬ wolanie róznicy temperatur w róznych miejscach masy, w tym celu mozna np. w szerokiem naczyniu z dziurkowana scianka umiescic w pewnej odleglosci od tejze licz¬ ne zamkniete rury lub rurki, przez które przepuszcza sie zimna ciecz, ogrzewajac jednoczesnie zewnetrzna strone naczynia; mozna równiez w duzym zbiorniku umie¬ scic kolejno rury, z których jedne ogrze¬ waja a inne chlodza materjal.Powierzchnie odwodniania mozna o- grzewac tak lub inaczej, przyczem sam sposób ogrzewania jest rzecza obojetna. W tym celu mozna, np., stosowac gazy odlo¬ towe, pare, cieple ciecze, gorace powie¬ trze lub inne ogrzane gazy albo tez ogrze¬ wanie uskutecznia sie w drodze promienio¬ wania bezposredniego plomienia albo sto¬ sujac en;ergje eHekftryczha, (pod warunkiem utrzymania w masie odpowiedniej róznicy temperatur.Mozna równiez wywolac róznice cisnie¬ nia stycznego w ten sposób, ze powierzch¬ nia odwodniania masy styka sie z mate¬ rjalami stalemi lub cieczami o wiekszem powinowactwie do wody od samej masy, gdyz i w tym równiez przypadku powstaje róznica cisnienia cieczy w kierunku stycz¬ nym.Nalezy jeszcze zaznaczyc, ze otwory powierzchni odwodniania nie zaciagaja sie — 2 —dopóki ciecz pod wplywem róznicy ci- shien w kierunku stycznym odplywa na- zewnatrz, a wywierane zewnatrz cisnienie pozostaje w granicach uwarunkowanych konsystencja i iimemi wlasciwosciami masy.Skutek techniczny uzyskiwany zapomo- ca wynalazku niniejszego wykazuje do¬ swiadczenia nastepujace.Do baryleczki o sciankach zaopatrzo¬ nych w szczeliny wklada sie 100 g roz- drobionego swiezego torfu, zawierajacego okolo 90% wilgoci i ogrzewa scianki palni¬ kiem bunzenowskim, az do chwili, gdy pocznie wywiazywac sie para. Skoro tem¬ perature scianek utrzymuje sie na wyso¬ kosci okolo 100°C, a na mase — wywiera sie wzrastajace stopniowo cisnienie ze¬ wnetrzne, mozna usunac z torfu wode do 80% ogólnego ciezaru przerabianej masy.Odwodnianie swiezego torfu podano je¬ dynie dla przykladu, gdyz wynalazek moze sluzyc równiez do usuwania cieczy z in¬ nych materjalów, jak np do wytlaczania olejów z nasion i roslin oleistych, trzciny cukrowej oraz buraków cukrowych (w tym przypadku ogrzany stezony sok cukrowy prowadzi sie wzdluz danej powierzchni, przez która ma odplywac ciecz), do wydo¬ bywania ropy naftowej lub podobnych ma¬ terjalów ze zródel i lupków bitumicznych i t. d. W tym ostatnim przypadku odpo¬ wiednia powierzchnie ogrzewa sie, przepu¬ szczajac wzdluz niej goracy olej, podczas gdy konieczne cisnienie uskutecznia samo¬ czynnie nacisk warstw ziemi, polozonych ponad miejscem wyplywu oleju. PL