Wiadomo, ze do uruchomienia elektrycz¬ nych zapalników pobiera sie prad albo z osobnego przyrzadu lub tez z urzadzen pradu silnego. Do tego celu proponowano juz rózne urzadzenia, zabezpieczajace przed niepozadanemi wybuchami. Niebez¬ pieczenstwo powstaje wobec tego, ze z ist¬ niejacych urzadzen pradu silnego, np. e- lektrycznych pirzewodów dla lokomotyw, elektrycznych urzadzen odbudowy gleb¬ szej i podobnych urzadzen, przeplywaja bladzace prady do przewodów zapalni¬ ków elektrycznych. W takich wypadkach bladzace prady wychodza skutkiem wa¬ dliwych polaczen, które z biegiem czasu powstaja, lub przez nieprzewidziane wy¬ padki i powoduja przedwczesne wybuchy, przez co narazaja zycie ludzkie na ^niebez¬ pieczenstwo. Proponowano równiez stoso¬ wac osobne elektryczne wylaczniki ma¬ gnesowe dla nadzoru, uklad ten jest jed¬ nak bardzo skomplikowany.W mysl wynalazku niebezpieczenstwo mozna usunac w ten sposób, ze do urucho¬ mienia zapalników elektrycznych pobiera sie prad z, urzadzen pradu silnego, przy- czem przewód wybuchowy stale jest uzie¬ miony zapomoca wylacznika bezpieczen¬ stwa i przytem jednoczesnie przerywa sie podwójne polaczenie ze zródlem pradu.W ten sposób umozliwione jest samoczyn¬ ne zabezpieczenie uziemienia w wylacz¬ niku przez tak dlugi czas, az po umyslnetn i mianowicie jedynie po zupelnie krót- kiem chwilowem wygladzeniu sie zacisków lacznikowych na kontaktach laczniko-wych zamkniety zostanie prad zapalaja¬ cy. Jednoczesnie, y tym samym czasie wy- laczónzostaje uziemienie. Po wybuchu wylacznik powraca znów samoczynnie do swego polozenia spoczynku, tak ze bez dalszych wylaczen poprzedni stan bezpie¬ czenstwa zostaje przywrócony.Poniewaz przewód wybuchowy sluza¬ cy za przewodnik moze byc przez wybuch wiecej lub mniej uszkodzony, pomiedzy izolowanym przewodem dodatkowym a ziemia moze powstac krótkie spiecie.W celu zabezpieczenia, aby to krótkie spiecie, powstale w chwili wybuchu, rów¬ niez przy dlluzszem zatrzymaniu sie nie spowodowalo zbyt wysokiego napiecia pradu w samym przewodzie i wskutek te¬ go rozzarzenia sie przewodnika, a przez rozzarzenie nie wywolalo niebezpieczen¬ stwa ognia, umieszcza sie oepór ochronny, który nie pozwala na zbyt wysokie napie¬ cie pradu. Ten opór ochronny sluzy jako opór wyrównawczy i posiada wymiar od¬ powiednio do uzywanego napiecia i oporu omowego na dlugosci przewodnika. Od miejscowych warunków zalezy czy opór umieszczony bedzie w przewodzie wybu¬ chowym, czy tez przed wylacznikiem. U- mocowany opór, niedokladny co do swej wielkosci, moze tak dlugo pozostawac nie¬ zmienionym, az w obwodzie pradu wybu¬ chowego (to jest od zródla, pradu do za¬ palników) przez zmiany w napieciu wzdluz i w przekroju przewodów, okaze sie koniecznem dostosowanie do nowych warunków. Ksztalt opornika pozwala na jego latwa wymiane.Istote pracy wylacznika stanowi zatem zespolenie takich wlasciwosci, jak trwale jego uziemienie i zwarcie, podwójne prze¬ rywanie pradu, moznosc krótkotrwalego zwierania oraz ograniczenie pradu zapo¬ moca oporu.Wylacznik moze byc zapomoca spe¬ cjalnego zamkniecia zabezpieczony przed dotykaniem go przez niepowolanych.Na rysunku przedstawione jest dla przykladu urzadzenie wfedlug wynalazku z pobieraniem pradu z przewodu lokomo¬ tywy.W glównym chodniku 1, skad ma byc pobierany prad wybuchowy, znajduja sie tory kolejowe 2 i przewód 3. Na przewód nalozony jest dla odbioru pradu hak 4 z raczka izolowana 5. Od haka prowadzi ruchomy przewód do wylacznika bezpie¬ czenstwa 6. Wylacznik ten posiada w skrzynce ochronnej ulozone jeden za dru¬ gim kontakty 7 i 8, które zapomoca spre¬ zyn utrzymuja sie w polozeniu otwartem.Kontakt 8 uziemiony jest przewodem 9 w swem otwartem polozeniu. Dla stworze¬ nia pewnego uziemienia wszystkie znaj¬ dujace sie w chodniku masy metalowe, jak np. przewody rurowe 10, lina doziemna U, tory kolejowe 2, plaszcze kablowe i po¬ dobne masy uziemione sa zapomoca zbio¬ rowego uziemienia 14.W wylaczniku "bezpieczenstwa, jest za¬ stosowany opór ochronny 12, który ma do¬ prowadzic do tego, aby prad wlaczany wzrósl do pelnego krótkiego spiecia. Opór zbudowany jest jako wkretka, jako opór krzemowy lub podobny opór. Od oporu prowadzi przewód wybuchowy do zapal¬ ników. W polozeniu otwartem kontaktów 7 i 8 przewód wybuchowy 13, prowadza¬ cy do zapalników, uziemiony jest zapomo¬ ca przelacznika 8 i przewodu 9. Zapalniki uziemione sa równiez swemi drugiemi koncami. Przez te dwustronne uziemienia wszystkie prady bladzace, które mialy droga niepowolana przedostac sie do prze¬ wodu wybuchowego, niedopuszczone sa do zapalników i odprowadzaja sie prze¬ lacznikiem do ziemi na drodze wolnej od oporu. Przez podwójne przerwanie doply¬ wu pradu w kontaktach 7 i 8 otrzymuje sie lepsze zabezpieczenie przed niepozadane- mi zapalaniami.Pb dokonaniu wisizylstkich przygoto¬ wan do wybuchu porusza sie wylaczniki o- — 2 —bydwóch czesci kontaktowych 7 i 8 jedno¬ czesnie ku dolowi, wskutek czego wylacza sie uziemienie z przewodnika wybuchowe¬ go i ustanawia sie w ten sposób polaczenie pradu z przewodnika lokomotywy przez przewód wybuchowy z zapalnikiem.Po wybuchu wylacznik 8 samoczynnie uziemia znów przewód wybuchowy, tak ze polaczenie pradu z miejscem pracy znów jest przerwane.Poniewaz prady bladzace posiadaja nieznaczna tylko energje, zastosowanie o- pisanego powyzej wylacznika bezpieczen¬ stwa ulatwia uzycie pradu silnego i zapa¬ lania z Wysokiem zuzyciem pradu, przez co juz tem samem zmniejszone jest nie¬ bezpieczenstwo pradów bladzacych.Wylacznik bezpieczenstwa umocowuje sie na przeciag pracy w chodniku w odpo- wiedniem miejscu na przodzie, posiada on tez osobne zamjkniecie tak, ze tylko odpo¬ wiedzialny starszy górnik moze dokonac zapalania.W powyzszem urzadzeniu przewód lo¬ komotywy elektrycznej dostarcza pradu.Do doprowadzania pradu moze jednak sluzyc równiez i kazde inne dowolne urza¬ dzenie pradu silnego, którego przewód przeprowadzony jest wpoblizu miejsca pracy. W tym wypadku jako czesc laczaca pomiedzy przewodem pradu silnego a wy¬ lacznikiem bezpieczenstwa sluzy zamiast haka jakiekolwiek inne odpowiednio u- ksztaltowane rozlaczalne polaczenie, np. zabezpieczone od dotykania urzadzenie wtyczkowe. PL