Przedmiotem wynalazku jest uklad polaczen do ustalania polozenia zespolów maszyny.Pod okresleniem ustalania polozenia rozumie sie ustawienie okreslonego zespolu maszyny, na przyklad glowicy narzedziowej, stolu ustalajacego, glównego wrzeciona itd. w z góry okreslonym polozeniu. Nie jest przedmiotem wynalazku ustawienie zespolu maszyny w dowolnym polozeniu.Znane sa uklady zapewniajace ustalenie polozenia zespolów maszyny.Torozwiazanie mozna podzielic na dwie grupy. W jednej grupie beda zastosowane mechaniczne srodki do ustalania polozenia, w których nastepuje uderzenie jednego zespolu z drugim okreslajacym z góry zalozone polozenie. Jako przyklad takiego rozwiazania nalezy przypomniec ustalanie polozenia za pomoca mechanizmu zapadkowego. Wady tego rozwiazania polegaja na powolnym i halasliwym dzialaniu i na dynamicznym oddzialywaniu zderzenia. W drugiej grupie do ustalonego polozenia zespolów maszyny tworzy sie zamkniety obwód regulacji ustalajacy polozenie. Uzywajac sygnalu detektora dostarczajacego sygnal proporcjonalny do przesuniecia, w ten sposób steruje sie silnikiem porusza¬ jacym zespól maszyny, zeby zespól maszyny ustawil w danym polozeniu i tam utrzymal go na stale.Konstrukcja tego silnika i napedu zpunktu widzenia wynalazku nie byly rozwazane. Dla konstruk¬ cji detektora i przetworzenia sygnalu sa znane nastepujace rozwiazania.Liniowy lub obracajacy sie potencjometr moze byc uzyty jako detektor dla bezposredniego przeksztalcenia ruchu w sygnal tylko przy powolnych ruchach. Ograniczona zywotnosc tego rozwiazania ze stykiem narzuca dodatkowe ograniczenia zastosowania.Zastosowanie przelicznika lub induktosynu, jako detektora, przedstawia samo w sobie dosc kosztowne rozwiazanie, przy czym oszacowanie wielkosci ruchu wymaga zwykle skomplikowa¬ nego elektronicznego ukladu polaczen. Dla zasilania detektora nalezy zrealizowac oscylator o stalej amplitudzie i czestotliwosci — sygnal detektora bedzie przetworzony za pomoca dyskrymina- tora fazy, na którego wyjsciu ukaze sie odpowiedni do znaku sygnal napieciowy lub natezeniowy, proporcjonalny do wielkosci bledu polozenia. Uklad polaczen o podobnym stopniu skomplikowa¬ nia jest równiez potrzebny do przetworzenia sygnalu indukcyjnego detektora wlaczonego w dwa mostki.Dla uchwycenia wielkosci przesuniecia uzywa sie czesto liniowych lub obracajacych sie optycznych, powiekszajacych detektorów sygnalu. Dla okreslenia wielkosci bledu polozenia2 132 200 potrzebne jest zastosowanie ukladów pradowych licznikych, porównujacych, przeksztalcajacych rodzaj pradu.Ujemne cechy znanych rozwiazan polegaja na tym, ze zastosowany detektor i dolaczony do niego uklad elektroniczny przetwarzajacy sa niezwykle drogie, zastosowany uklad polaczen jest bardzo skomplikowany, zas optymalizacja i latwosc obslugi sa polaczone z trudnosciami. Ze wzrostem stopnia skomplikowaniazwieksza sie takze ilosc mozliwych miejsc powstawania bledów, co jest znowu niekorzystne z punktu widzenia niezawodnosci.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu polaczen ustalania zespolów maszyny, który nie ma tych cech ujemnych i który nie zawiera stykowych i wymagajacych konserwacji czesci i w zwiazku z tym pracuje z wieksza niezawodnoscia.Wynalazek opiera sie na rozpoznaniu latwosci osiagniecia zalozonego celu przez zastosowanie bezstykowego detektora, który w zaleznosci od bledu polozenia zmienia charakterystyke, która mozna w prosty sposób przetworzyc.Istota wynalazku polega na tym, ze uklad polaczen zawiera detektor sygnalu reagujacy na przesuniecie zespolu maszyny, który stanowi galaz mostka pomiarowego, w którego drugiej galezi jest umieszczony opornik regulowany, a wyjscie mostka pomiarowego polaczone jest z wejsciem obwodu pradu ograniczajacego poprzez wzmacniacz i wzmacniacz operacyjny ze zmiennym wzmacniaczem, zas wyjscie tego obwodu poprzez przekladnie elektryczna silnika i wal silnika jest polaczone z detektorem poprzez przeksztaltnik. W ukladzie wedlug wynalazku pomiedzy wyjsciem obwodu pradu ograniczajacego i wejsciem elektrycznej przekladni sa umieszczone kolejno przela¬ cznik analogowy i regulator kolejnosci.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia kinematyczny schemat urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — schemat ukladu polaczen urzadzenia wedlug wynalazku, a fig. 3 — wykres wielkosci przesuniecia w funkcji napiecia.Jak przedstawiono na fig. 1 silnik 1 jest stale polaczony z przekladnia 2. Kololancuchowe 4jest zaklinowane na wale wyjsciowym 3 przekladni i powoduje ruch zasobnika lancuchowego 5 obrabiarki. Segment 6 wykonany z miekkiego magnetycznego materialu jest w ten sposób zamon¬ towany na poszczególnych ogniwach lancucha, ze ustawia sie dokladnie przed detektorem 8, gdy ogniwo 7 lancucha znajduje sie w polozeniu przekazywania.Figura 2 przedstawia detektor 8, który stanowi galaz mostka pomiarowego 9. Druga galaz mostka pomiarowego 9 sklada sie z oporników oraz potencjometru 10. Wyjscie z mostka pomiaro¬ wego 8 jest podlaczone do wzmacniacza 12. Wzmacniacz 12 okresla wzmocnienie zamknietego obwodu regulacji ustalajacego polozenia. Obwód pradowy 13 ogranicza sygnal wyjsciowy ukladu polaczen na poziomie odpowiednim do predkosci potrzebnej do ustawienia zespolu maszyny. W ukladzie polaczen wedlug wynalazku sa zawarte elementy 8, 9,10,11,12, 13, Sygnal proporcjo¬ nalny do wielkosci bledu polozenia przechodzi przez przelacznik analogowy 14 i regulator kolejnosci 15 do przekladni 16 zasilajacej silnik 1, co tworzy razem z silnikiem 1 zamkniety obwód regulujacy szybkosc, miedzy wzglednym przesunieciem segmentu 6 w stosunku do detektora 8 i napieciem wyjsciowym ograniczajacego obwodu pradowego 13.Uklad polaczen wedlug fig. 1 i 2 dziala w nastepujacy sposób.Jezeli ma sie zamiar nastawic ogniwo 7 lancucha zasobnika 5 narzedzi w polozeniu przekazy¬ wania, przeprowadza sie najpierw zgrubne nastawienia ogniwa 7 w obrebie polozenia przykazywa¬ nia, stosujac zasade zblizenia z duza szybkoscia i dokladnego nastawienia z mala szybkoscia. W poblizu polozenia przykazywania (±0,7 mm) zaczyna sie dzialanie ukladu polaczen wedlug wyna¬ lazku, któremu zostalo przydzielone zadanie ustawienia zasobnika narzedziowego w polozeniu przekazywania okreslonym srodkiem strefy, i utrzymywanie zasobnika narzedziowego w ustawio¬ nym polozeniu niezaleznie od obciazenia. Zeby móc osiagnac postawiony cel, detektor 8 wykorzy¬ stuje polozenie segmentu 6 wykonanego z miekkiego magnetycznie materialu. Sygnal detektora zostanie w ten sposób przetworzony w ukladzie elektronicznym zawierajacym elementy 9,10,11, 12,13, zeby silnik 1, na skutek dostarczonego sygnalu sterujacego, mógl doprowadzic do wartosci zerowej chwilowe odchylenie ogniwa 7 lancucha wzgledem polozenia przekazywania.Potencjometr 10 umozliwia przeprowadzenie malej korektywzglednego polozenia detektora 8 i segmentu 6. Mostek pomiarowy 9 jest zasilany stabilnym napieciem wyprostowanym. Uklad polaczen zawierajacy wzmacniacz 11 zachowuje sygnal wyjsciowy mostka pomiarowego 9, i to w132 200 3 ten sam sposób, ze doprowadza do galezi mostka z detektorem 8 prad o odpowiednim natezeniu i odpowiednim znaku. Z tego wynika, ze sygnal wyjsciowy wzmacniacza 11 zalezy nie od bezwzgled¬ nej zmiany oporu detektora 8, lecz od wzglednej zmiany oporów obu przez detektor 8 utworzonych galezi mostka. Przez takie rozwiazanie obniza sie zaleznosc ukladu polaczen od temperatury do wielkosci nie majacej znaczenia.Wzmacniacz ukladu wzmacniajacego 12 mozna regulowac, dzieki czemu w kazdym przy¬ padku mozna dostosowac wrazliwosc ukladu polaczen kazdorazowego zastosowania. Poziom ograniczenia obwodu 13 pradu ograniczajacego moze byc równiez nastawiany, zas szybkosc zblizania sie do polozenia, w którym zespól maszyny ma byc ustawiony, jest ustalona za pomoca obwodu pradowego. W niektórych przykladach zastosowania mozna zmieniac polozenie miedzy skladnikiem i zespolem maszyny, który ma byc nastawiany, na przyklad przy ustalaniu polozenia glównego wrzeciona obrabiarki. W tych przypadkach trzeba nastawiac poziom ograniczenia odpowiednio do poszczególnych przelozen. Przelaczenie zostaje przeprowadzone przez analogowy przelacznik 14 i obwód pradowy 13, Obreb polozenia, które ma byc ustalone, otrzymujemy na wyjsciu z obwodu pradowego 15 jako sygnal wedlug fig. 3, przechodzacy przez wejscie do obwodu zasilajacego silnik 1 i zamkniety obwód regulujacy szybkosc przekladni.Jak wyraznie z tego wynika silnik 1 wogóle nie jest zasilany w polozeniu, w którym zespól maszyny ma byc ustalony (zasilanie odpowiada szybkosci zerowej). Jesli teraz odchylenie od polozenia, w którym zespól maszyny ma byc ustalony, przekracza wartosc zerowa, silnik zostaje wlaczony, przez co dazy sie do sprowadzenia chwilowego odchylenia do wartosci zerowej.Przez zastosowanie ukladu polaczen wedlug wynalazku mozna zrealizowac zamiast dotych¬ czas stosowanych kosztownych skomplikowanych, wymagajacych w niektórych przypadkach równiez mechanicznego polaczenia — zasadniczo tansze, bardziej uproszczone, przez to bardziej niezawodne, bezstykowe rozwiazanie ustalania polozenia zespolów maszyny.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad polaczen do ustalania polozenia zespolów maszyny, zawierajacy silnik do porusza¬ nia zespolu maszyny, elektryczna przekladnie, detektor, wzmacniacz, przeksztaltnik, znamienny tym, ze detektor (8) jako zespól czujnika polozenia maszyny stanowi galaz mostka pomiarowego (9), przy czym w drugiej galezi mostka pomiarowego (9) jest umieszczony opornik regulowany, a wyjscie mostka pomiarowego (9) polaczone jest z wejsciem obwodu (13) pradu ograniczajacego poprzez wzmacniacz (11) i wzmacniacz (12) ze zmiennym wzmocnieniem, zas wyjscie obwodu (13) poprzez elektryczna przekladnie (16) silnika (1) i wal silnika (1) jest polaczone z detektorem (8) poprzez przeksztaltnik. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pomiedzy wyjsciem obwodu (13) pradu ograni¬ czajacego i wejsciem elektrycznej przekladni (16) sa umieszczone kolejno przelacznik analogowy (14) i regulator kolejnosci (15).132200 f£3 \ Fig 1 5W\ < K?i 12 13 U 15 4 Fig 2 •?t Fig 3 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL