Wynalazek niniejszy jest oparty na tern doswiadczeniu praktycznem, ze zla¬ cze rurowe jest najbardziej obciazonem miejscem rurociagu i musi byc wskutek te¬ go zabezpieczone na wypadek uszkodzenia.Niebezpieczenstwo istnieje juz przy ukla¬ daniu rurociagu, jezeli poszczególne rury laczy sie np, przez spawanie czolowe lub zapomoca spawanych zlaczy nasuwkowych.Polaczenie uskutecznia sie w ten sposób, ze w danem miejscu poglebia sie rów i wyko¬ nywa sie niezbedne czynnosci, polegajace na wypelnieniu szczeliny pomiedzy konca¬ mi laczonych rur plynnym metalem; przy laczeniu rur zapomoca nasuwek nalezy wy¬ konac równiez spawanie, lecz pomiedzy krawedziami nasuwki i odpowiedniemi od¬ cinkami rur. Wykonanie opisanego sizwu, to znaczy wypelnienie szczeliny wzglednie zlobka pomiedzy rurami jest trudne w ogra¬ niczonej przestrzeni, zwlaszcza na dolnej stronie zlacza, i nie moze byc wykonaneLafc dokladnie' i niezawodnie jak zgóry. In¬ na trudnosc polega na tein, ze dól, wyko¬ pany pod zlaczem, musi byc nastepnie za¬ sypany, a w praktyce niemozliwe jest ta¬ kie ubicie ziemi, aby jej wytrzymalosc by¬ la równa wytrzymalosci ziemi nienairuszo- nej, na której wspieraja sie glówne'czysci obydwóch polaczonych ze soba rur. Naj¬ czesciej ziemia, nasypana poid zlacze,. jest. luzniejsza, lecz czasem tez moze byc tward¬ sza od przyleglych warstw ziemi nienaru¬ szonej. Pod naciskiem warstw ziemi, nasy¬ panej ponad rura, pod naciskiem na¬ wierzchni ulicy, wreszcie pod cisnieniem, wynikajacem z rtuchi uliorne^o i ewentu¬ alnych obciazen, wskutek dzialania wód zaskórnych i t. d. nastepuje przesuniecie zlacza wzgledem przyleglych czesci rury; najczesciej zlacze bedzie sie opuszczalo, wskutek czego dolna czesc sziwu, która juz przy spawaniu jest slabsza, bedzie narazo¬ na na rozciaganie i zginanie, przekraczaja¬ ce granice wytrzymalosci tej czesci szwu.Zachodzi zatem koniecznosc zabezpiecze¬ nia zlaczy tego rodzaju. Zabezpieczone zlacze musi byc wypróbowane* prayczem musi sie pojawiac nazewnatrz jakikolwiek znak, gdy zabezpieczenie zaczelo dzialac.Zebezpieczenie, wykonane w mysl niniej¬ szego wynalazku, sklada sie z pochwy, o- bejmujacej zlacze rurowe i uszczelnionej na koncach zapomoca pierscieni uszczelnia¬ jacych z gumy, miekkiego olowiu, smolo¬ wanych warkoczy konopnych lub innego odpowiedniego materjalu. Uszczelnienie miedzy pochwa i rura zabezpiecza sie przed pnzypadkowem usunieciem zapomo¬ ca pierscienia dociskowego, który przy la¬ czeniu rur zostaje wstawiony w odpowied¬ nie wyciecie lub wyzlobienie pochwy, aby cisnienie wewnetrzne nie moglo go wy¬ pchnac. Jezeli pierscien ten jest wykonany z miekkiego olowiu, to stosuje sie celowo uszczelnienie z warkoczy konopnych. Po¬ chwy sa na koncach rozszerzone, aby wy¬ konanie uszczelnienia bylo latwiejsze. Po¬ niewaz pochwa wystaje z obu stron poza zlacze, wiec ksztalt jej moze byc dostoso¬ wany do odmiennych srednic konców rur laczonych. Jezeli zabezpieczenie, stanowia¬ ce przedmiot wynalazku niniejszego, jest przewidziane zgóry przy ukladaniu ruro¬ ciagu, to stosuje sie celowo pochwy jedno¬ lite. Jezeli jednak zabezpieczenie ma byc dostosowane do istniejacego rurociagu, to musi byc zastosowana pochwa dzielona, o ile uszczelnienia maja byc umocowane za¬ pomoca tarcz z, otworami; w oistatnim przy¬ padku wykonywa sie tarcze z otworami po¬ dobnie do znanych kolnierzy nasuwanych.Obydwie polowy pochwy sa w kazdym ra¬ zie zaopatrywane w urzadzenia do uszczel¬ nienia dzielacej je szczeliny. Jezeli kontro- la zlacza wzglednie rurociagu nie ma byc stala, to wolna przestrzen pomiedzy u- szczelnieniami i rura mozna wypelnic olo¬ wiem lub inym materjalem nieporowatym, a dajacym sie ukladac z latwoscia. Jezeli natomiast kontrola ma byc stala, to prze¬ strzen, zawarta miedzy pochwa, rura i u- szczelnieniami, laczy sie z jakimkolwiek przyrzadem zapisujacym lub z rura sygna¬ lizacyjna, która sygnalizuje, ze wymienio¬ na przestrzen wypelnila sie czynnikiem, przeplywajacym przez rurociag, co znaczy, ze zlacze jest uszkodzone. Rura sygnaliza¬ cyjna musi byc zabezpieczona przed ze- wnetrznem jej zabrudzeniem (z ulicy) lub zanieczyszczeniem jej innemi cialami obce- mi. Do tego celu sluzy kaptur, który zamy¬ ka mre sygnalizacyjna od ulicy, lecz w dol¬ nej czesci posiada niezbedne otwory. Tego rodzaju zamkniecie rury sygnalizacyjnej wyklucza przypadkowe zatkanie sie otwo¬ rów przelotowych, przez które ma ucho¬ dzic gaz. Kaptur jest wykonany celowo z materjalu odpornego na zzeranie, a wiec np. ze stopu miedesi, olowiu i t d.; poza tern kaptur ten jest osloniety garnkiem, o- twartym od dolu, a zamknietym na pozio¬ mie ulicy odpowiednia krata.Wynalazek opiera sie równiez na temdoswiadczeniu, ze wyzej opisane srodki nie daja jeszcze calkowitej niezawodnosci sygnalizacji nieszczelnosci, które moga sie ujawniac w poszczególnych pochwach, np. na jednym odcinku rury, albo w zlaczach, niezabezpieczonych zapomóca pochw, wy¬ konanych w mysl wynalazku niniejszego.Tak np. nie stosuje sie omawianych pochw zabezpieczajacych na tych zlaczach, które byly wykonane przed ulozeniem rur; przy wkladaniu rur zwykle spawa sie w przybli* zeniu tylko co piate zlacze, które zabez¬ piecza sie wyzej opisana pochwa, poniewaz zlacze to, wykonane przy ukladaniu rur, jest mniej pewne. Wynalazek niniejszy przewiduje zastosowanie urzadzenia, które sygnalizuje równiez nieszczelnosci, poja¬ wiajace sie pomiedzy poszczególnemi po¬ chwami zabezpieczajacemi; mianowicie ru¬ ra sygnalizacyjna zostaje zaopatrzona w u- rzadzenia, chwytajace gazy, które uchodza z rurociagu poza obrebem pochw zabezpie¬ czajacych. Urzadzenie to moze stanowic lejek, otwarty od dolu i polaczony z rura sygnalizacyjna. Podloze rurociagu wykony¬ wa sie az ido otworu lejka z materjalu prze¬ puszczalnego, np. ze zwiru. Jezeli nie¬ szczelnosc pojawi sie pomiedzy dwiema pochwami uszczelniajacemi, to uchodzacy gaz przeciska sie przez wolne przestrzenie pomiedzy ziarnami zwiru i w ten sposób przedostaje sie do lejka, który jest pola¬ czony z rura sygnalizacyjna, wskutek cze¬ go nieszczelnosc rurociagu mozna zauwa¬ zyc niezwlocznie.Na rysunkach przedstawiono przyklady wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia w przekroju podluznym po¬ chwe zabezpieczajaca z uszczelnieniem, którego polozenie ustala pierscien docisko¬ wy; fig. 2— przekrój poprzeczny wzdluz linji II—// na fig. 1; fig. 3 —przyklad wy¬ konania, podobny do uwidocznionego na fig. 1, z ta róznica, ze pochwa jest dzielo¬ na; fig. 4 — przekrój pionowy wzdluz linji 1Y—1V na fig. 3; fig. 5 — w przekroju po¬ dluznym pochwe zabezpieczajaca, zaopa¬ trzona w kolnierz, wciskajacy uszczelnie¬ nie w otwór pochwy i przymocowany do niej; fig. 6 — takiez wykonanie, lecz z pochwa dzielona; fig. 7 — pochwe z kolnie¬ rzami, sluzacemi do wciskania uszczelnie¬ nia, polaczonemi ze soba zapomóca srub; fig. 8 — nieco odmienne wykonanie rury sygnalizacyjnej, uwidocznionej na fig. 1— 7; fig. 9—11 -r- przekroje podluzne pochw z nurami sygnalizacyjnemi i lejkami zbiór- czemi na gazy, uchodzace poza obrebem pochwy zabezpieczajacej; wreszcie fig. 12— przekrój poziomy wzdluz linji XII—XII na fig. 1L Cyfra / oznacza rurociag, którego zla¬ cze ma byc zabezpieczone. Zlacze jest wy¬ konane na fig. 1—6 i 9—11 w ten sposób, ze koniec odcinka 2 lewej rury jest zaopa¬ trzony w kielich 3, w który jest wstawiony koniec odcinka 4 piiawej rury. Krawedz kielicha 3 laczy sie z rura 4 szwem spawa¬ nym 5. Wedlug fig. 7 i 8 zlacze jest wyko¬ nane w ten sposób, ze obydwie rury 2x4 stykaja sie ze soba i sa polaczone szwem spawanym 6.Zlacze 5, wzglednie 6, oslania sie w mysl wynalazku pochwa 7, która uszczelnia sie wzgledem rur 2, 4 zapomóca pierscieni uszczelniajacych 8. Do zabezpieczenia po¬ lozenia pierscieni uszczelniajacych 8 sluzy w przykladzie wykonania, przedstawionym na fig. 1—4, pierscien dociskowy 9 z miek¬ kiego olowiu lub temu podobnego tworzy¬ wa. Pochwa jest zaopatrzona.na obu kon¬ cach w rozszerzenia 10, w których mieszcza sie uszczelnienie i pierscienie dociskowe.W przykladach wykonania, przedstawio¬ nych na fig. 5 i 6, uzyto do przytrzymywa¬ nia uszczelnien 8 luznych kolnierzy 11 i 12, które sa przymocowane do kolnierzy 14, 15 pochwy 7 zapomóca srub 13. Luzns kolnie¬ rze 11, 12 wciskaja uszczelnienie w wyloty pochwy, rozszerzone w miejscach 10. Od¬ miana wykonania, przedstawiona na fig. 7r rózni sie od poprzednich przykladów tylko — 3 —tómrze luzne kolnierze 7i, 72 sa polaczone nie z pochwa 7, lecz ze soba, mianowicie zapomoca srub 16, przyozem wciskaja rów¬ niez w wyloty pochwy 7 (rozszerzone w miejscach 10) uszczelnienie 8, wykonane z miekkiego olowiu lub innego odpowiedniego tworzywa.Fig. 3 i 4, wzglednie ó, róznia sie ponad¬ to tern od fig; 1 i 2, wzglednie 5, ze pochwa jest dzielona, wskutek czego mozna ja na¬ kladac na ulozony juz rurociag. Pochwa 7 sklada sie z górnej czesci 7' i dolnej 7".Boczne kolnierze 17, 18? wzglednie 19, 20, laczy sie ze soba zapomoca srub 21. Górna i dolna czesci pochwy sa zaopatrzone w zlobek 22 i wystep 23, umozliwiajace szczel¬ ne polaczenie czesci pochwy ze soba, W przykladzie wykonania, przedsta¬ wionym na fig/6, podzielone sa równiez kol¬ nierze 11, 12, które maja ksztalt podków i sa przestawione wzgledem siebie o 180°, wobec czego otwór pomiedzy niemi jest o- kragly. Niezaleznie od polozenia uszczel¬ nien 8 i wykonania pochwy 7 (dzielonej lub calej) Wytwarza sie zawsze pomiedzy po¬ wierzchniami rur 2, wzglednie 4, lub po¬ miedzy powierzchnia nasuwki 3 i pochwy zabezpieczajacej 7, oraz pierscieniami u- szczelniajacemi 8 wolna przestrzen 24, któ¬ ra moze byc wypelniona materjalem nie- porowatym, np. miekkim olowiem i i d,, jezeli kontrola zlacza ma byc dorywcza, natomiast w omawianych przykladach wy¬ konania przestrzen 24 jest polaczona z ru¬ ra sygnalizacyjna 25. Wylot tej rury znaj¬ duje sie pod poziomem ulicy 26 i jest wsta¬ wiony do wnetrza odwróconego garnka 27, którego dno, umieszczone na poziomie uli¬ cy 26, jest wykonane w postaci kraty 28.Garnek 27 jest zaopatrzony w szerokie o- brzeze 39, wobec czego polozenie jego jest niezmienne; rura sygnalizacyjna jest za¬ mknieta kapturem 29 (wyjawszy przyklad wykonania, przedstawiony na fig. 8) z bocz- nemi otworami. W przykladzie wykonania, przedstawionym na fig. 8, kaptur ma ksztalt kolpaka, -Wskutek czego uniemozliwia bez' wzglednie dostep cial obcych do wnetrza rury sygnalizacyjnej przez otwory 30, do¬ stepne tylko od dolu. Zabezpieczenie za¬ czyna dzialac w chwili uszkodzenia szwu 5 albo 6, poniewaz gaz, wdzierajacy sie przez nieszczelny szew do przestrzeni 24, naply¬ wa do rury sygnalizacyjnej i wydostaje sie przez otwory 30, a nastepnie 28 naze- wtnatrz, gdzie moze byc natychmiast zau¬ wazony wskutek woni, jaka wydziela, lub wskutek szmeru, jaki powstaje przy jego wyplywaniu.Nieszczelnosci moga równiez powsta¬ wac poza obrebem zlaczy zabezpieczonych, np. w zlaczach niezabezpieczonych, albo wprost w odcinkach rur. Nieszczelnosci ta¬ kie nie sa sygnalizowane, gdy zabezpiecze¬ nia sa wykonane tak, jak to przedstawiono na fig. 1—8, natomiast sygnalizuja je urza¬ dzenia, przedstawiona na fig. 9—-12. Mia¬ nowicie rury sygnalizacyjne 25 sa zaopa¬ trzone w mysl niniejszego wynalazku w lej¬ ki zbiorcze 31, których otwory sa zwrócone ku pochwie 7. Podloze rur az do otworów lejków tworzy zwir 32, natomiast dalsze warstwy 33 podloza stanowi nasypana zie¬ mia rodzima. Jezeli nieszczelnosc wytwo¬ rzy sie poza obrebem pochwy 7, to gazy, uchodzace przez miejsca nieszczelne, do¬ plywaja przez warstwe zwiru 32 do lejka 31, z którego przedostaja sie przez otwory 34 do rury sygnalizacyjnej i przez otwory 30 kaptura 29 do garnka 27, a z garnka przez krate 28 nazewnatrz. Fig. 10 przed¬ stawia przyklad takiego wykonania, w któ¬ rym lejek 31 jest polaczony z osobna rura sygnalizacyjna 35. W odmianie wykonania, przedstawionej na fig. 11, dodatkowa rura 36 otacza wspólsrodkowo rure sygnaliza¬ cyjna 25 pochwy. Poza tern na fig. 11 i 12 przedstawiono przymocowanie lejka zapo¬ moca pierscienia zaciskowego 37 i wsporni¬ ków 38.Wykonanie lejka, przedstawione na fig. 10 i 11, ma te zalete, ze po usunieciu garn- — 4 —ka 27 mozna stwierdzic, czy uszkodzenie rurociagu nastapilo wewnatrz* czy zewnatrz pochwy uszczelniajacej. PL